หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดพะเยา >อ.เมืองพะเยา >ต.แม่ใส > โบราณสถานบ้านร่องไฮ
TL;DR: โบราณสถานบ้านร่องไฮ อยู่ที่บ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา เปิดทุกวัน เวลา ตลอดวันสำหรับการชมพื้นที่ภายนอก ควรเข้าชมในช่วงกลางวัน.

พะเยา

โบราณสถานบ้านร่องไฮ

โบราณสถานบ้านร่องไฮ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: ตลอดวันสำหรับการชมพื้นที่ภายนอก ควรเข้าชมในช่วงกลางวัน
 
โบราณสถานบ้านร่องไฮ จังหวัดพะเยา เป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีสำคัญริมกว๊านพะเยา ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา พื้นที่แห่งนี้ไม่ใช่เพียงซากอิฐหรือเนินดินเก่าที่เหลืออยู่กลางชุมชน แต่เป็นหลักฐานของชุมชนโบราณขนาดใหญ่ที่เคยรุ่งเรืองริมกว๊านพะเยาในอดีต โดยมีร่องรอยของศาสนสถาน วัดร้าง ซากเจดีย์ ฐานอาคาร และแนวเนินโบราณสถานหลายแห่งกระจายตัวอยู่ในบริเวณเดียวกัน ความสำคัญของโบราณสถานบ้านร่องไฮจึงอยู่ที่การเป็นพื้นที่ที่ช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนโบราณ ศาสนาพุทธ เมืองภูกามยาว และภูมิทัศน์กว๊านพะเยาได้อย่างชัดเจน
 
กว๊านพะเยาเป็นหัวใจของจังหวัดพะเยาทั้งในด้านภูมิประเทศ วิถีชีวิต เศรษฐกิจ ความเชื่อ และประวัติศาสตร์ เมืองโบราณจำนวนมากในอดีตมักเติบโตใกล้แหล่งน้ำ เพราะน้ำเป็นทั้งทรัพยากรหลักสำหรับการดำรงชีวิต การเพาะปลูก การคมนาคม และการตั้งถิ่นฐาน โบราณสถานบ้านร่องไฮจึงมีความหมายมากกว่าการเป็นแหล่งโบราณคดีเฉพาะจุด แต่เป็นภาพสะท้อนของชุมชนริมกว๊านที่เคยมีบทบาทในเครือข่ายเมืองพะเยาโบราณ พื้นที่ริมฝั่งกว๊านซึ่งปัจจุบันดูสงบเรียบง่าย เคยเป็นพื้นที่ที่มีศาสนสถานและกิจกรรมชุมชนหนาแน่นมาก่อน
 
ข้อมูลทางโบราณคดีระบุว่าโบราณสถานบ้านร่องไฮเป็นวัดร้างในกลุ่มโบราณสถานบ้านร่องไฮ อยู่ในสมัยล้านนา อายุประมาณพุทธศตวรรษที่ 20–21 หรือราวยุคที่เมืองภูกามยาวมีความสำคัญในภูมิภาคล้านนา ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นยุคที่พุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางทางจิตใจของผู้คน การสร้างวัด เจดีย์ วิหาร และศาสนสถานจึงไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมทางศาสนา แต่ยังสะท้อนฐานะของชุมชน ความศรัทธา เครือข่ายอำนาจ และความเจริญของบ้านเมืองในช่วงเวลานั้น
 
จุดเด่นของโบราณสถานบ้านร่องไฮคือการเป็นกลุ่มซากศาสนสถานที่มีจำนวนมากในพื้นที่ใกล้กัน จากข้อมูลการสำรวจและเรื่องเล่าในชุมชน พื้นที่รอบบ้านร่องไฮเคยมีศาสนสถานประมาณ 8–9 แห่ง โดยบางส่วนตั้งอยู่บนพื้นที่ริมกว๊าน และบางส่วนมีแนวเนินหรือซากที่ต่อเนื่องเข้าไปยังพื้นที่กว๊านพะเยา ชุมชนเรียกบริเวณหนึ่งว่า “สันธาตุ” ซึ่งเป็นชื่อที่สะท้อนความทรงจำของชุมชนต่อร่องรอยเจดีย์หรือศาสนสถานเก่า การที่มีศาสนสถานหลายแห่งอยู่ใกล้กันบ่งชี้ว่าบริเวณนี้เคยเป็นชุมชนที่มีขนาดใหญ่ มีความสำคัญ และมีประชากรหรือกลุ่มผู้ศรัทธามากพอที่จะสร้างและดูแลวัดหลายแห่งในเวลาเดียวกัน
 
ความสัมพันธ์ระหว่างโบราณสถานบ้านร่องไฮกับวัดติโลกอารามเป็นประเด็นสำคัญที่ทำให้พื้นที่นี้มีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์มากขึ้น วัดติโลกอารามเป็นวัดโบราณที่ปัจจุบันจมอยู่ในกว๊านพะเยา และมีชื่อปรากฏจากจารึกสำคัญที่เกี่ยวข้องกับสมัยพระเจ้าติโลกราชแห่งอาณาจักรล้านนา จารึกวัดติโลกอารามที่พบในบริเวณเนินสันธาตุใกล้ท้ายหมู่บ้านร่องไฮช่วยเชื่อมโยงพื้นที่บ้านร่องไฮเข้ากับเครือข่ายศาสนสถานกลางกว๊านพะเยาอย่างชัดเจน ทำให้โบราณสถานบ้านร่องไฮไม่ใช่ซากวัดร้างที่แยกตัวอยู่โดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ศาสนาและชุมชนโบราณริมกว๊าน
 
วัดติโลกอารามมีความสำคัญเพราะเป็นศาสนสถานที่เกี่ยวข้องกับราชวงศ์ล้านนาและเมืองพะเยาในอดีต ปัจจุบันวัดตั้งอยู่กลางกว๊านพะเยาและเป็นที่รู้จักจากการนั่งเรือไปสักการะพระพุทธรูปกลางน้ำ การที่โบราณสถานบ้านร่องไฮมีหลักฐานเชื่อมโยงกับวัดติโลกอารามจึงช่วยให้เห็นภาพว่า รอบกว๊านพะเยาในอดีตมีระบบศาสนสถานกระจายอยู่หลายจุด บางแห่งอยู่บนฝั่ง บางแห่งอยู่ในพื้นที่ที่ต่อมาถูกน้ำท่วมหลังการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำของกว๊าน หลักฐานเหล่านี้ช่วยยืนยันว่ากว๊านพะเยาเป็นภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต ไม่ใช่เพียงแหล่งน้ำธรรมชาติ
 
เมื่อนักท่องเที่ยวเดินชมโบราณสถานบ้านร่องไฮ สิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่อาคารสมบูรณ์แบบเหมือนวัดที่ยังใช้งานอยู่ในปัจจุบัน แต่คือร่องรอยของฐานอาคาร ซากเจดีย์ แนวอิฐ เนินดิน และพื้นที่ที่ได้รับการดูแลรักษาเพื่อให้ยังคงอ่านความหมายทางประวัติศาสตร์ได้ การชมโบราณสถานประเภทนี้ต้องใช้จินตนาการและความเข้าใจมากกว่าการชมวัดที่มีวิหารหรือเจดีย์สมบูรณ์ เพราะคุณค่าของพื้นที่อยู่ที่ร่องรอยที่เหลืออยู่และบริบทโดยรอบ เมื่อมองซากอิฐ เนินดิน และแนวกว๊านร่วมกัน ผู้มาเยือนจะเริ่มเห็นภาพของชุมชนเก่าที่เคยตั้งอยู่ตรงนี้อย่างมีชีวิตชีวา
 
ชื่อบ้านร่องไฮมีที่มาน่าสนใจตามข้อสันนิษฐานของท้องถิ่น คำว่า “ร่อง” สื่อถึงร่องน้ำหรือทางน้ำที่เคยไหลผ่านพื้นที่ ส่วนคำว่า “ไฮ” เป็นภาษาพื้นเมืองเหนือที่หมายถึงต้นไทร จึงสันนิษฐานว่าพื้นที่นี้เคยมีร่องน้ำไหลผ่านกลางหมู่บ้านและมีต้นไทรใหญ่ขึ้นเรียงรายสองฝั่งร่องน้ำ ชื่อบ้านร่องไฮจึงสะท้อนสภาพภูมิประเทศและธรรมชาติเดิมของชุมชน ก่อนที่พื้นที่จะเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา ชื่อชุมชนเช่นนี้มีคุณค่ามาก เพราะเก็บความทรงจำเรื่องน้ำ ต้นไม้ และภูมิทัศน์เดิมไว้ในภาษา
 
โบราณสถานบ้านร่องไฮยังสะท้อนความสำคัญของพุทธศาสนาในสังคมล้านนา วัดในอดีตไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรม แต่เป็นศูนย์กลางของชุมชน เป็นที่รวมของศิลปกรรม การศึกษา การประชุม และความทรงจำของผู้คน การที่พื้นที่บ้านร่องไฮมีร่องรอยของศาสนสถานหลายแห่งจึงชี้ให้เห็นว่าชุมชนแห่งนี้มีความเข้มแข็งทางสังคมและศรัทธา วัดร้างแต่ละแห่งอาจเคยมีบทบาทเฉพาะในชุมชน เช่น เป็นสถานที่ประกอบพิธี เป็นพื้นที่สั่งสมบุญกุศล เป็นจุดรวมผู้คน หรือเป็นศูนย์กลางของกลุ่มครอบครัวและเครือญาติในอดีต
 
การอนุรักษ์โบราณสถานบ้านร่องไฮมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะโบราณสถานริมแหล่งน้ำมีความเปราะบางจากทั้งธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์ ระดับน้ำ ความชื้น การกัดเซาะ การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน และการรุกล้ำพื้นที่ล้วนส่งผลต่อสภาพของซากโบราณสถานได้ การดูแลพื้นที่โดยหน่วยงานท้องถิ่น จังหวัดพะเยา และกรมศิลปากรจึงมีบทบาทสำคัญในการรักษาหลักฐานเหล่านี้ให้คงอยู่ นักท่องเที่ยวที่มาเยือนควรช่วยกันรักษาพื้นที่ ไม่เหยียบย่ำซากอิฐ ไม่ปีนขึ้นบนโบราณสถาน ไม่ขีดเขียน และไม่เก็บเศษอิฐหรือวัตถุใด ๆ ออกจากพื้นที่
 
โบราณสถานบ้านร่องไฮเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ล้านนา โบราณคดี ศาสนสถานเก่า ภูมิทัศน์ริมกว๊านพะเยา และการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ ที่นี่ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวที่เน้นความบันเทิงหรือกิจกรรมคึกคัก แต่เป็นพื้นที่สงบที่เหมาะกับการเดินชมอย่างตั้งใจ ใช้เวลาทำความเข้าใจ อ่านป้ายข้อมูล สังเกตสภาพแวดล้อม และเชื่อมโยงเรื่องราวกับวัดติโลกอารามกลางกว๊านพะเยา ผู้ที่ชอบสถานที่เงียบและมีประวัติศาสตร์ซ่อนอยู่จะพบว่าโบราณสถานบ้านร่องไฮมีเสน่ห์เฉพาะตัวอย่างมาก
 
บรรยากาศของโบราณสถานบ้านร่องไฮแตกต่างจากการเที่ยวกว๊านพะเยาในโซนตัวเมือง เพราะพื้นที่บ้านร่องไฮมีความเป็นชุมชนและชนบทมากกว่า นักท่องเที่ยวจะได้เห็นกว๊านพะเยาในมุมที่สงบ มีวิถีชุมชนริมน้ำ และมีร่องรอยประวัติศาสตร์อยู่ใกล้ชีวิตประจำวันของผู้คน การเดินทางมาที่นี่จึงช่วยเปิดมุมมองใหม่ว่าเมืองพะเยาไม่ได้มีเพียงจุดชมวิวกว๊านหน้าเมืองหรือวัดกลางน้ำเท่านั้น แต่ยังมีชุมชนโบราณรอบกว๊านที่เคยมีบทบาทสำคัญในอดีต
 
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการชมโบราณสถานบ้านร่องไฮคือช่วงเช้าหรือช่วงเย็น เพราะอากาศไม่ร้อนจัดและแสงธรรมชาติช่วยให้เห็นรายละเอียดของเนินโบราณสถานได้ดี ช่วงเช้าเหมาะกับผู้ที่ต้องการความสงบและถ่ายภาพภูมิทัศน์ริมกว๊าน ส่วนช่วงเย็นให้บรรยากาศนุ่มนวลและสามารถต่อด้วยการชมพระอาทิตย์ตกบริเวณกว๊านพะเยาได้ หากมาในช่วงกลางวันควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสะดวก เพราะพื้นที่บางส่วนเป็นพื้นที่กลางแจ้งและอาจมีแดดแรง
 
การเดินทาง ไปโบราณสถานบ้านร่องไฮสามารถเดินทางจากตัวเมืองพะเยาไปยังตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา มุ่งหน้าเข้าสู่บ้านร่องไฮซึ่งตั้งอยู่ทางด้านริมกว๊านพะเยา ระยะทางจากโซนอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองและถนนชายกว๊านประมาณ 6–8 กม. ขึ้นอยู่กับจุดเริ่มต้นและเส้นทางที่ใช้ การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถจักรยานยนต์สะดวกที่สุด สามารถใช้แผนที่นำทางไปยังโบราณสถานบ้านร่องไฮ วัดร่องไฮ หรือบ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส แล้วเดินชมพื้นที่โบราณสถานด้วยความระมัดระวัง
 
หากวางแผนเที่ยวแบบครึ่งวัน สามารถเริ่มจากโบราณสถานบ้านร่องไฮในช่วงเช้า เดินชมพื้นที่วัดร้างและภูมิทัศน์ริมกว๊าน จากนั้นแวะร้านอาหารท้องถิ่นในบ้านร่องไฮหรือแม่ใส แล้วเดินทางต่อไปยังท่าเรือวัดติโลกอารามในตัวเมืองพะเยา เพื่อเชื่อมเรื่องราวของบ้านร่องไฮกับวัดโบราณกลางกว๊าน หากมีเวลาเพิ่มสามารถต่อไปยังอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง วัดศรีโคมคำ และถนนชายกว๊านในช่วงเย็นได้
 
วัดติโลกอารามเป็นสถานที่ที่ควรจัดรวมกับโบราณสถานบ้านร่องไฮมากที่สุด เพราะทั้งสองพื้นที่มีความสัมพันธ์กันในเชิงประวัติศาสตร์และโบราณคดี การได้เห็นซากวัดร้างริมกว๊านที่บ้านร่องไฮ แล้วนั่งเรือไปยังวัดติโลกอารามกลางกว๊าน จะช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจโครงข่ายศาสนสถานรอบกว๊านพะเยาได้ลึกขึ้น กว๊านพะเยาจึงไม่ใช่เพียงฉากหลังของการท่องเที่ยว แต่เป็นพื้นที่ที่เก็บเรื่องราวของเมืองโบราณไว้ทั้งบนฝั่งและใต้น้ำ
 
สถานที่ใกล้เคียงอีกแห่งที่น่าสนใจคือวัดศรีโคมคำ หรือวัดพระเจ้าตนหลวง ซึ่งเป็นวัดสำคัญคู่เมืองพะเยา วัดแห่งนี้เหมาะกับการต่อยอดความเข้าใจเรื่องพุทธศาสนาในพะเยา เพราะเป็นศูนย์รวมศรัทธาที่มีความสำคัญต่อผู้คนในปัจจุบัน เมื่อเที่ยวร่วมกับโบราณสถานบ้านร่องไฮ ผู้มาเยือนจะเห็นความต่อเนื่องของศรัทธาจากอดีตถึงปัจจุบัน จากวัดร้างที่เหลือเพียงซากโบราณสถาน ไปสู่วัดสำคัญที่ยังมีชีวิตทางศาสนาอย่างชัดเจน
 
นอกจากแหล่งโบราณคดีและวัดสำคัญแล้ว บ้านร่องไฮยังเชื่อมโยงกับชุมชนแม่ใสซึ่งมีวิถีชีวิตท้องถิ่นที่น่าสนใจ ข้อมูลชุมชนระบุว่าบ้านร่องไฮมีความโดดเด่นด้าน OTOP นวัตวิถี และมีกลุ่มกิจกรรมในชุมชน เช่น กลุ่มเกษตรอินทรีย์ กลุ่มตีมีด กลุ่มจักสาน กลุ่มประมงพื้นบ้าน และการแปรรูป สิ่งเหล่านี้ช่วยทำให้การเที่ยวโบราณสถานบ้านร่องไฮไม่ได้จำกัดอยู่แค่ประวัติศาสตร์โบราณ แต่ยังต่อเนื่องมาถึงวิถีชุมชนปัจจุบันที่ยังใช้ชีวิตอยู่ริมกว๊านพะเยา
 
ผู้ที่สนใจถ่ายภาพจะพบว่าโบราณสถานบ้านร่องไฮมีมุมถ่ายภาพเชิงสารคดีและวัฒนธรรมที่ดีมาก ทั้งซากโบราณสถานริมกว๊าน บรรยากาศชุมชน ต้นไม้ แนวเนินดิน และฉากหลังของผืนน้ำ การถ่ายภาพควรเน้นความเคารพต่อสถานที่ ไม่จัดวางท่าทางที่ไม่เหมาะสมบนซากโบราณสถาน ไม่ใช้พื้นที่โบราณสถานเป็นฉากถ่ายภาพเชิงเล่นสนุกเกินควร และควรหลีกเลี่ยงการเหยียบหรือยืนบนส่วนโบราณสถานที่อาจเกิดความเสียหาย
 
ร้านอาหารใกล้โบราณสถานบ้านร่องไฮมีทั้งร้านอาหารชุมชน ร้านอาหารติดกว๊าน และร้านในตัวเมืองพะเยา ร้านใกล้พื้นที่บ้านร่องไฮ เช่น ครัวลุงเที่ยง บ้านร่องไฮ ติดกว๊านพะเยา และครัวสันธาตุ by โกบอย เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการอาหารท้องถิ่นใกล้จุดเที่ยว ส่วนร้านในตัวเมือง เช่น ครัวออโรร่า กว๊านพะเยา ริมกว๊านทะเลเผา และร้านอาหารริมกว๊านอื่น ๆ เหมาะสำหรับการต่อทริปช่วงเย็นหลังชมกว๊านและวัดติโลกอาราม
 
ที่พักใกล้โบราณสถานบ้านร่องไฮมีให้เลือกทั้งโฮมสเตย์ในตำบลแม่ใสและโรงแรมในตัวเมืองพะเยา หากต้องการพักใกล้ชุมชนแม่ใสสามารถเลือกเฮือนไม้ดอกโฮมสเตย์ซึ่งอยู่ในเขตแม่ใส ส่วนผู้ที่ต้องการความสะดวกด้านร้านอาหาร การเดินทาง และกิจกรรมริมกว๊านในตัวเมือง สามารถเลือกโรงแรมใกล้กว๊านพะเยา เช่น Phuglong Hotel, KM Kwanphayao Hotel, The Cozy Nest Hotel, Hop Inn Phayao หรือ ABIZZ Hotel KwanPhayao แล้วขับรถไปบ้านร่องไฮเป็นทริปสั้น ๆ ได้
 
ข้อควรปฏิบัติเมื่อเที่ยวโบราณสถานบ้านร่องไฮคือเคารพพื้นที่โบราณสถานและชุมชน ไม่ทิ้งขยะ ไม่ขุดคุ้ย ไม่เคลื่อนย้ายอิฐหรือวัตถุในพื้นที่ ไม่ปีนป่ายซากโบราณสถาน ไม่ส่งเสียงรบกวน และไม่ขับรถเข้าไปในพื้นที่ที่ไม่ได้จัดไว้สำหรับรถยนต์ หากพบวัตถุโบราณหรือเศษภาชนะดินเผาไม่ควรเก็บกลับไป แต่ควรแจ้งผู้นำชุมชน หน่วยงานท้องถิ่น หรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง การรักษาพื้นที่ร่วมกันคือสิ่งสำคัญที่จะทำให้โบราณสถานบ้านร่องไฮยังคงเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับคนรุ่นต่อไป
 
โบราณสถานบ้านร่องไฮเป็นสถานที่ที่เหมาะกับการเรียนรู้แบบช้า ๆ เพราะคุณค่าของพื้นที่ไม่ได้เปิดเผยทั้งหมดในทันที ผู้มาเยือนควรใช้เวลาเดิน อ่าน และมองความสัมพันธ์ระหว่างซากวัดร้าง ชุมชน บ้านเรือน ท้องน้ำ และภูมิทัศน์โดยรอบ เมื่อเข้าใจบริบทเหล่านี้ จะเห็นว่าโบราณสถานบ้านร่องไฮเป็นเหมือนหน้าต่างที่เปิดให้มองย้อนกลับไปยังยุคที่ชุมชนริมกว๊านมีความเจริญทางศาสนาและสังคมอย่างมาก
 
โดยสรุป โบราณสถานบ้านร่องไฮเป็นแหล่งประวัติศาสตร์ริมกว๊านพะเยาที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง เพราะเป็นหลักฐานของชุมชนโบราณขนาดใหญ่ มีร่องรอยศาสนสถานหลายแห่ง และมีความเกี่ยวข้องกับวัดติโลกอารามซึ่งเป็นศาสนสถานสำคัญกลางกว๊านพะเยา การมาเยือนพื้นที่นี้จึงไม่ใช่เพียงการชมซากโบราณสถาน แต่เป็นการทำความเข้าใจรากเหง้าของเมืองพะเยา ผ่านภูมิทัศน์น้ำ ศาสนา ชุมชน และความทรงจำที่ยังปรากฏอยู่ในพื้นที่บ้านร่องไฮอย่างเงียบงาม
 
ชื่อสถานที่โบราณสถานบ้านร่องไฮ
ที่ตั้งบ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
ที่อยู่โบราณสถานบ้านร่องไฮ บ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา 56000
ไฮไลต์ชุมชนโบราณขนาดใหญ่ริมกว๊านพะเยา ซากวัดร้างสมัยล้านนา ร่องรอยศาสนสถานหลายแห่ง เนินสันธาตุ และความเชื่อมโยงกับวัดติโลกอารามกลางกว๊านพะเยา
ประวัติ / สมัย / ยุคเป็นโบราณสถานประเภทวัดร้างในกลุ่มโบราณสถานบ้านร่องไฮ อยู่ในยุคประวัติศาสตร์ สมัยล้านนา อายุประมาณพุทธศตวรรษที่ 20–21 และอยู่ในบริบทเดียวกับเมืองภูกามยาวและวัดติโลกอาราม
ที่มาของชื่อชื่อบ้านร่องไฮสันนิษฐานว่ามาจากร่องน้ำที่เคยไหลผ่านหมู่บ้าน และมีต้นไทรหรือต้นไฮขึ้นอยู่เรียงรายสองฝั่งร่องน้ำ
ลักษณะเด่นเป็นกลุ่มซากโบราณสถานริมกว๊านพะเยา มีฐานอาคาร แนวอิฐ เนินซากวัดร้าง และหลักฐานที่สะท้อนความเจริญของชุมชนโบราณในสมัยล้านนา
การเดินทางจากตัวเมืองพะเยามุ่งหน้าไปตำบลแม่ใส เข้าสู่บ้านร่องไฮซึ่งตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยา ระยะทางจากโซนอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองประมาณ 6–8 กม. เดินทางสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถจักรยานยนต์
สถานะปัจจุบันเปิดเป็นแหล่งโบราณสถานและแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ริมกว๊านพะเยา ควรเข้าชมด้วยความระมัดระวังและเคารพพื้นที่ชุมชน
วันเปิดทำการทุกวัน
เวลาเปิดทำการตลอดวันสำหรับการชมพื้นที่ภายนอก ควรเข้าชมในช่วงกลางวัน
ค่าเข้าไม่เสียค่าเข้าชม
สิ่งอำนวยความสะดวกพื้นที่เดินชมโบราณสถาน จุดชมภูมิทัศน์ริมกว๊านพะเยา ชุมชนบ้านร่องไฮ ร้านอาหารท้องถิ่นใกล้เคียง และพื้นที่จอดรถตามจุดที่ชุมชนจัดไว้
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญกลุ่มซากวัดร้างบ้านร่องไฮ เนินสันธาตุ แนวซากศาสนสถานริมกว๊านพะเยา จุดชมภูมิทัศน์กว๊าน และพื้นที่ชุมชนบ้านร่องไฮ
ผู้ดูแลจังหวัดพะเยา องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส และกรมศิลปากร ร่วมกับชุมชนบ้านร่องไฮ
เบอร์ติดต่อหลักองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส โทร. 0-5488-9909
เว็บไซต์ / เพจทางการองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส / ข้อมูลท่องเที่ยวจังหวัดพะเยา / ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. กว๊านพะเยา ประมาณ 0 กม.
2. วัดร่องไฮ ประมาณ 0.5 กม.
3. ท่าเรือวัดติโลกอาราม ประมาณ 6 กม.
4. วัดติโลกอาราม กลางกว๊านพะเยา ประมาณ 7 กม. รวมการเดินทางทางเรือ
5. อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง ประมาณ 6 กม.
6. วัดศรีโคมคำ หรือวัดพระเจ้าตนหลวง ประมาณ 7 กม.
7. ถนนชายกว๊าน / ถนนคนเดินพะเยา ประมาณ 6 กม.
8. หอวัฒนธรรมนิทัศน์ วัดศรีโคมคำ ประมาณ 7 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. ครัวลุงเที่ยง บ้านร่องไฮ ติดกว๊านพะเยา ประมาณ 0.5 กม. โทร. 089-637-7203
2. ครัวสันธาตุ by โกบอย ประมาณ 1 กม.
3. วิวกว๊านคาเฟ่ ประมาณ 1 กม.
4. ก๋วยเตี๋ยวอันเจริญหลังตลาดพะเยา ประมาณ 6 กม.
5. ครัวออโรร่า กว๊านพะเยา ประมาณ 7 กม. โทร. 054-410-065, 093-136-6655
6. ริมกว๊านทะเลเผา สาขาพะเยา ประมาณ 7 กม. โทร. 099-484-4996
7. ครัวแลกว๊าน ประมาณ 8 กม. โทร. 064-762-4839
ที่พักใกล้เคียง1. เฮือนไม้ดอกโฮมสเตย์ แม่ใส ประมาณ 2 กม. โทร. 089-850-3011
2. Hop Inn Phayao ประมาณ 5 กม. โทร. 02-080-2222
3. Phuglong Hotel / โรงแรมภูกลอง ประมาณ 6 กม. โทร. 054-481-915, 063-789-1999
4. KM Kwanphayao Hotel / โรงแรมเคเอ็มกว๊านพะเยา ประมาณ 6 กม. โทร. 054-071-243
5. The Cozy Nest Hotel ประมาณ 7 กม. โทร. 054-071-222
6. Baan Ma Grood Hotel / โรงแรมบ้านมะกรูด ประมาณ 7 กม. โทร. 061-578-4771
7. ABIZZ Hotel KwanPhayao ประมาณ 8 กม. โทร. 062-941-6228
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: โบราณสถานบ้านร่องไฮอยู่ที่ไหน?
ตอบ: โบราณสถานบ้านร่องไฮตั้งอยู่ที่บ้านร่องไฮ ตำบลแม่ใส อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ริมกว๊านพะเยา
 
ถาม: โบราณสถานบ้านร่องไฮมีความสำคัญอย่างไร?
ตอบ: เป็นชุมชนโบราณขนาดใหญ่ริมกว๊านพะเยา มีร่องรอยวัดร้างและศาสนสถานหลายแห่ง สะท้อนความเจริญของชุมชนในสมัยล้านนาและเมืองภูกามยาว
 
ถาม: โบราณสถานบ้านร่องไฮเกี่ยวข้องกับวัดติโลกอารามอย่างไร?
ตอบ: พื้นที่บ้านร่องไฮมีความเกี่ยวข้องกับวัดติโลกอารามผ่านหลักฐานจารึกวัดติโลกอารามที่พบบริเวณเนินสันธาตุใกล้ท้ายหมู่บ้านร่องไฮ และสะท้อนเครือข่ายศาสนสถานรอบกว๊านพะเยา
 
ถาม: โบราณสถานบ้านร่องไฮเปิดให้เข้าชมหรือไม่?
ตอบ: สามารถเข้าชมพื้นที่ภายนอกได้ทุกวัน โดยควรเข้าชมในช่วงกลางวันและเดินชมด้วยความระมัดระวัง เพราะเป็นพื้นที่โบราณสถานและชุมชน
 
ถาม: มีค่าเข้าชมโบราณสถานบ้านร่องไฮหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชมสำหรับการเดินชมพื้นที่โบราณสถานภายนอก
 
ถาม: ควรไปเที่ยวโบราณสถานบ้านร่องไฮช่วงเวลาใด?
ตอบ: ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด เพราะอากาศไม่ร้อน แสงสวย และสามารถชมบรรยากาศริมกว๊านพะเยาได้ชัดเจน
 
ถาม: เที่ยวโบราณสถานบ้านร่องไฮแล้วไปที่ไหนต่อได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่วัดติโลกอาราม อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง วัดศรีโคมคำ ถนนชายกว๊าน หอวัฒนธรรมนิทัศน์ และกว๊านพะเยาได้สะดวก
 
ถาม: ติดต่อสอบถามข้อมูลพื้นที่โบราณสถานบ้านร่องไฮได้ที่ไหน?
ตอบ: สามารถสอบถามข้อมูลพื้นที่ได้ที่องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส โทร. 0-5488-9909

ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดกหมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก

สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และอนุสาวรีย์กลุ่ม: ●สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และอนุสาวรีย์

ปรับปรุงล่าสุด : 2 สัปดาห์ที่แล้ว

สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และอนุสาวรีย์ สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และอนุสาวรีย์(4)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(4)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(1)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(2)
วัด วัด(39)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(5)
โครงการหลวง โครงการหลวง(1)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(2)
ตลาดท้องถิ่น ตลาดท้องถิ่น(4)
อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตอนุรักษ์ทางทะเล อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตอนุรักษ์ทางทะเล(6)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(2)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(11)
น้ำตก น้ำตก(8)
ถ้ำ ถ้ำ(5)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(3)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(5)