วัดโสมนัสราชวรวิหาร

Rating: 3.7/5 (9 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06:00–18:00

 

วัดโสมนัสราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงราชวรวิหารชั้นโทในกรุงเทพฯ และเป็นวัดที่ผู้คนจำนวนไม่น้อยคุ้นชื่อในฐานะ “วัดโสมนัสวิหาร” ชื่อเต็มที่ใช้เรียกอย่างเป็นทางการคือ “วัดโสมนัสราชวรวิหาร” โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงสร้างพระราชอุทิศแด่สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี ต่อมาจึงได้พระราชนามว่า “วัดโสมนัสวิหาร” ในต้นรัชกาลของพระองค์

 

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวางศิลาฤกษ์พระอุโบสถ เมื่อวัน 12 ค่ำ ปีฉลู จ.ศ. 1215 ซึ่งตรงกับวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2396 ภายในมีเนื้อที่วัดประมาณ 31 ไร่เศษ (รวมทั้งที่ขุดคู) และได้รับพระราชทานเป็นวิสุงคามสีมา โดยด้านหน้าจดคลองผดุงกรุงเกษม และด้านข้างขุดคูเป็นเขตทั้ง 3 ด้าน

 

ในเนื้อที่วิสุงคามสีมาที่เป็นตัววัดนั้น ได้สมมุติเป็นมหาสีมาเฉพาะภายในกำแพง เว้นนอกกำแพงไว้เป็นอุปจารสีมาและคู เพื่อกันเขตบ้านในที่ธรณีสงฆ์กับมหาสีมาที่อยู่ของพระสงฆ์ให้ห่างกัน เฉพาะพระอุโบสถสมมุติเป็นขัณฑสีมา มีสีมันตริกที่ลานรอบพระอุโบสถ ภายในกำแพงจากด้านหน้าไปด้านหลังแบ่งออกเป็น 3 แถบ มีพระอุโบสถ พระวิหาร วิหารคด พระเจดีย์ ซึ่งเป็นเขตพุทธาวาสอยู่แถบกลาง

 

หมู่กุฎีที่อยู่อาศัยของพระสงฆ์ ซึ่งเป็นเขตสังฆาวาส อยู่แถบข้างทั้ง 2 แถบ แถบละ 3 คณะ ระหว่างคณะนั้น ๆ มีอุปจาร โดยจะมีบริเวณเป็นระเบียบไม่ยัดเยียดกัน ส่วนด้านหน้าวัดมีลานกว้าง ซึ่งในปัจจุบันใช้เป็นเขตโรงเรียน ด้านหลังวัดใช้เป็นเขตฌาปนสถานของกองทัพบก และด้านข้างเป็นสุสานด้านหนึ่ง อีกด้านหนึ่งเป็นถนนทางเข้าผ่านไปหลังวัด

 

ครั้นสิ่งก่อสร้างสำเร็จลงบ้างพอเป็นที่อาศัยจำพรรษาของภิกษุสามเณรได้แล้ว พอถึงเดือนแปด ขึ้นเก้าค่ำ วันพฤหัสบดี พ.ศ. 2399 ในเวลาเช้า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอาราธนา “พระอริยมุนี” (พุทธสิริเถระ ทับ ป. 9) วัดราชาธิวาส พร้อมด้วยพระสงฆ์อีกราว 40 รูป โดยขบวนแห่ทางเรือ เสด็จมาประทับที่กุฎี

 

ทรงถวายอาหารบิณฑบาตและสมณบริขารแก่พระอริยมุนีและพระฐานานุกรมเปรียญอันดับทั้งปวงแล้วเสร็จกลับ พระเถรานุเถระทั้งปวงมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวิริยาลงกรณ์ เสด็จมาประทับเป็นประธาน ณ ที่นั้น ได้ถวายดอกไม้ธูปเทียนแก่พระอริยมุนีโดยฉันทานุรักษ์ ตามธรรมเนียมขึ้นกุฎีใหม่ทุกองค์

 

ภายหลังทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เลื่อนตำแหน่งพระอริยมุนีเป็นพระพรหมมุนี ในปีมะเส็ง พ.ศ. 2400 ถึงรัชกาลที่ 5 ในปีวอก พ.ศ. 2415 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ เลื่อนตำแหน่งพระพรหมมุนีเป็นพระพิมลธรรม และในปีเถาะ พ.ศ. 2422 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ สถาปนาพระพิมลธรรมเป็นสมเด็จพระวันรัต

 

ถ้ามองด้วยสายตาคนรักงานวัดไทย สิ่งที่น่าชมของวัดนี้อยู่ที่ “ความเป็นระบบ” ของผังวัด การแบ่งเขตพุทธาวาสและสังฆาวาสที่ชัดเจน และการทำคู/กำแพงเพื่อกำหนดขอบเขตอย่างมีความหมาย ไม่ใช่แค่เพื่อความสวยงาม เมื่อเดินตามแนวภายในจะรู้สึกได้ถึงความโปร่ง โล่ง เป็นระเบียบ และพาให้จังหวะการชมวัดค่อย ๆ สงบลงไปเอง

 

การเดินทาง สามารถมาได้หลายแบบ หากใช้รถสาธารณะให้ยึดจุดสังเกตเป็นถนนกรุงเกษมและแนวคลองผดุงกรุงเกษม รวมถึงป้าย/จุดลงใกล้วัด และต่อด้วยการเดินเท้าอีกระยะสั้น ๆ จะเหมาะกับการเที่ยวแบบ “ไหว้พระแล้วเดินต่อ” ไปย่านใกล้เคียง เช่น นางเลิ้ง ได้ในทริปเดียว

 

 

ตอบ: รัชกาลที่ 4 โปรดให้สร้างเป็นพระราชอุทิศแด่สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี และเป็นพระอารามหลวงที่มีผังวัดและเขตสีมาถูกวางอย่างเป็นระบบ

 

ตอบ: เป็นวัดเดียวกัน โดย “วัดโสมนัสราชวรวิหาร” เป็นชื่อเต็ม ส่วน “วัดโสมนัสวิหาร” เป็นชื่อที่นิยมเรียกย่อ

 

ตอบ: แนะนำเริ่มจากภาพรวมแนวหน้าวัดริมคลอง จากนั้นค่อยเข้าเขตกำแพงด้านในเพื่อชมแกนกลางเขตพุทธาวาสที่มีพระอุโบสถ พระวิหาร วิหารคด และพระเจดีย์ แล้วค่อยเดินไปดูพื้นที่สังฆาวาสที่แบ่งเป็นคณะอย่างเป็นระเบียบ

 

ตอบ: ช่วงเช้าอากาศสบาย แสงสวย เหมาะกับการเดินชมรายละเอียด ส่วนช่วงเย็นบรรยากาศสงบ แต่ควรเผื่อเวลาให้ทันก่อนเวลาปิดโดยทั่วไป

 

ตอบ: ย่านนางเลิ้งเป็นตัวเลือกที่เข้าทาง ทั้งสายกินและสายเดินเล่น ชมย่านเก่า และสามารถวางเป็นทริปครึ่งวันได้สบาย