วัดต้นแกว๋น (วัดอินทราวาส)

Rating: 4.2/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: แนะนำ 06.00–17.00 น.

 

วัดต้นแกว๋น (วัดอินทราวาส) ตั้งอยู่ที่บ้านต้นแกว๋น ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดเก่าแก่ที่โดดเด่นมากในสายตาคนรักสถาปัตยกรรมล้านนา เพราะนี่คือหนึ่งในพื้นที่ที่ “ความงามแบบล้านนาดั้งเดิม” ยังอยู่ครบทั้งอารมณ์ วัสดุ และสัดส่วน ไม่ได้สวยแบบแต่งใหม่ให้ดูโบราณ แต่สวยแบบที่เวลาเป็นคนเล่าเรื่องให้เอง เมื่อเดินผ่านซุ้มประตูและแนวรั้ววัดเข้าไป ความรู้สึกแรกมักไม่ใช่ความตื่นตาแบบแหล่งท่องเที่ยวใหญ่โต หากเป็นความนิ่งและความละเอียดที่ค่อย ๆ เปิดเผยทีละชั้น เหมือนเราได้อ่านงานช่างผ่านเงาไม้ กลิ่นไม้เก่า และผิวปูนที่ผ่านฤดูกาลมานับไม่ถ้วน

 

เหตุผลที่หลายคนยกให้ วัดต้นแกว๋น (วัดอินทราวาส) เป็น “ต้นแบบล้านนาที่สมบูรณ์” ไม่ได้อยู่แค่ความสวยงามในภาพถ่าย แต่อยู่ที่องค์ประกอบสำคัญของวัดที่ยังรักษาภาษาเดิมของสถาปัตยกรรมพื้นเมืองไว้ได้ดี โดยเฉพาะอาคารวิหารแบบพื้นเมืองล้านนาที่มีบันทึกชัดเจนว่า สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2401 และยังมีร่องรอยตัวอักษรไทยยวนที่เพดานเป็นหลักฐานร่วมสมัยให้เราอ่านความเป็นมาของพื้นที่ได้จริง ไม่ใช่เพียงการคาดเดา

 

เมื่อมองวิหารอย่างตั้งใจ จะเห็นเสน่ห์ของงานช่างล้านนาที่ไม่ได้พยายาม “อวด” แต่เน้นความสมดุลระหว่างโครงสร้างกับลวดลาย งานไม้ที่วางจังหวะพอดี ๆ ทำให้ตัวอาคารดูเบาและสง่าไปพร้อมกัน ในขณะที่ส่วนลวดลายปูนปั้นบริเวณหน้าบันและหน้าแหนบ (ที่เชื่อว่าน่าจะปั้นไปพร้อมกับการก่อสร้าง/บูรณะในช่วงเดียวกันตามแนวทางงานช่างของยุคนั้น) ช่วยเติมความมีชีวิตให้ผิวอาคาร โดยไม่ทำให้ความเรียบสงบของวิหารหายไป ความงามของวัดนี้จึงเป็นความงามที่ “ยิ่งดูยิ่งเห็นรายละเอียด” มากกว่าความงามที่ดูปุ๊บแล้วจบปั๊บ

 

อีกจุดที่ทำให้วัดต้นแกว๋นมีเอกลักษณ์มาก คือ “ศาลาจัตุรมุข/มณฑปจตุรมุข” แบบพื้นเมืองล้านนา ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบได้ยาก และมักถูกพูดถึงว่าโดดเด่นเป็นพิเศษในบริบทภาคเหนือ ด้วยลักษณะอาคารที่เปิดมุมรับลมและการมองเห็นโดยรอบ ทำให้พื้นที่ตรงนี้มีความเป็น “ศาลาพัก” ที่ทั้งใช้งานได้จริงและงามเชิงสัดส่วนในแบบล้านนา เมื่อยืนอยู่ตรงมณฑปและกวาดสายตาไปยังแนวอาคารต่าง ๆ ภายในวัด เราจะเริ่มเข้าใจว่าความงามของวัดนี้ไม่ได้เกิดจากอาคารเดี่ยว ๆ แต่เกิดจากการวางผัง ความสัมพันธ์ของระยะ และการให้พื้นที่ว่างทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของศิลปะ

 

สิ่งที่ทำให้วัดต้นแกว๋น “มีชีวิตในประวัติศาสตร์” มากกว่าการเป็นวัดสวย คือบทบาทของวัดในขบวนประเพณีสำคัญ โดยมีข้อมูลที่เล่าต่อกันถึงการใช้พื้นที่แห่งนี้เป็นจุดหยุดพักของขบวนพระบรมธาตุศรีจอมทอง ระหว่างการอัญเชิญจากอำเภอจอมทองเข้าสู่เมืองเชียงใหม่ ซึ่งบางช่วงจะพักค้าง 2–3 วันเพื่อให้ผู้คนในท้องถิ่นได้มาบูชาและสรงน้ำ ก่อนอัญเชิญต่อเข้าสู่เมือง และเชื่อมโยงกับภาพจำของประเพณีแห่พระเจ้าเข้าเวียงในล้านนาในมิติของ “เส้นทางศรัทธา” ที่คนทั้งชุมชนมีส่วนร่วม 

 

ในแง่การอนุรักษ์ วัดต้นแกว๋นมีสถานะชัดเจนว่าเป็นพื้นที่ที่ได้รับการยอมรับในระดับทางการ โดยถูกขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา พ.ศ. 2526) และต่อมายังได้รับประกาศให้เป็นอาคารอนุรักษ์ดีเด่นจากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อปี พ.ศ. 2532 ซึ่งสะท้อนว่าคุณค่าของวัดนี้ไม่ได้อยู่แค่ความศรัทธา แต่รวมถึงคุณค่าทางสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมที่ควรรักษาไว้ในฐานะ “มาตรฐานของงานช่างล้านนา”

 

ถ้าตั้งใจมาเที่ยวแบบ “ดูให้คุ้ม” แนะนำให้ค่อย ๆ เดินจากภาพรวมไปหารายละเอียด เริ่มจากยืนมองผังและแนวอาคารก่อน เพื่อเก็บความสัมพันธ์ของระยะและพื้นที่ว่าง จากนั้นค่อยเข้าไปดูวิหารโดยเน้นสายตาที่หน้าบัน ลายปูน และงานไม้ แล้วค่อยปิดท้ายที่มณฑปจตุรมุขซึ่งมักทำให้เราอยากหยุดอยู่เงียบ ๆ สักพัก วัดต้นแกว๋นเป็นวัดที่เหมาะกับการเที่ยวแบบไม่รีบ เพราะความรู้สึกดีของที่นี่มักเกิดจากการ “อยู่กับรายละเอียด” มากกว่าการ “เก็บเช็กลิสต์”

 

การเดินทาง หากมาจากตัวเมืองเชียงใหม่ สามารถขับรถหรือเรียกรถไปยังบ้านต้นแกว๋น ต.หนองควาย อ.หางดง โดยใช้เส้นทางฝั่งหางดง–แม่เหียะเป็นหลัก ระยะทางไม่ไกลจากโซนแหล่งท่องเที่ยวสำคัญอย่างอุทยานหลวงราชพฤกษ์และเชียงใหม่ไนท์ซาฟารี การเดินทางด้วยรถยนต์จะสะดวกที่สุดเพราะจอดแล้วเดินเที่ยวในวัดได้สบาย หากไม่มีรถส่วนตัว แนะนำเรียกรถจากในเมืองและปักหมุด “วัดต้นแกว๋น (วัดอินทราวาส)” จะตรงที่สุด

 

ข้อควรรู้เล็ก ๆ ที่ช่วยให้เที่ยวได้ดีขึ้นคือ การแต่งกายสุภาพและเคารพพื้นที่ เพราะวัดเป็นเขตศาสนสถาน แม้จะเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยมก็ตาม และถ้าต้องการบรรยากาศสวย ๆ แบบเงียบสงบ แนะนำไปช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ ๆ ที่แสงตกกระทบผิวไม้และผิวปูนแล้วทำให้รายละเอียดงานช่าง “เด่นขึ้นเอง” แบบไม่ต้องพึ่งฟิลเตอร์มาก

 

สุดท้าย ถ้าให้สรุปสั้น ๆ วัดต้นแกว๋นเป็นวัดที่เหมาะกับคนที่อยากเห็นล้านนาในเวอร์ชันที่ “แท้และพอดี” ไม่ใหญ่ ไม่ดังแบบวัดกระแสหลัก แต่มีคุณค่าแน่นและงามลึก ยิ่งรู้ที่มา ยิ่งดูสนุก และยิ่งทำให้เราเข้าใจว่าคำว่า “อนุรักษ์” บางทีก็ไม่ใช่การเก็บของเก่าไว้เฉย ๆ แต่คือการรักษาวิธีเล่าเรื่องของพื้นที่ ให้คนรุ่นใหม่ยังอ่านออกและรู้สึกได้จริง

 

 

ตอบ: โดยทั่วไปเปิดให้เข้าชมทุกวัน แนะนำไปช่วง 06.00–17.00 น. เพื่อเดินชมได้เต็ม ๆ และแสงสวย

 

ตอบ: วิหารพื้นเมืองล้านนาที่มีหลักฐานการสร้าง พ.ศ. 2401 และมณฑป/ศาลาจัตุรมุขที่พบได้ยาก รวมถึงรายละเอียดงานไม้และงานปูนที่ยังคงความเป็นล้านนาดั้งเดิม

 

ตอบ: มีเรื่องเล่าความสัมพันธ์กับขบวนอัญเชิญพระบรมธาตุศรีจอมทองเข้าสู่เมืองเชียงใหม่ โดยใช้เป็นจุดพักขบวน 2–3 วัน เพื่อให้ชุมชนได้สรงน้ำและบูชาก่อนอัญเชิญต่อ

 

ตอบ: ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน (พ.ศ. 2526) และได้รับประกาศอาคารอนุรักษ์ดีเด่นจากสมาคมสถาปนิกสยาม (พ.ศ. 2532)

 

ตอบ: วิธีที่สะดวกที่สุดคือเรียกรถจากในเมืองเชียงใหม่แล้วปักหมุด “วัดต้นแกว๋น (วัดอินทราวาส)” เพราะอยู่ในโซนท่องเที่ยวหางดง–แม่เหียะ เดินทางไม่ยากและสามารถต่อไปอุทยานหลวงราชพฤกษ์หรือไนท์ซาฟารีได้