วัดท้าวบุญเรือง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เปิดตลอด 24 ชั่วโมง

 

วัดท้าวบุญเรือง บ้านท้าวบุญเรือง ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกายที่มีความสำคัญต่อชุมชนบ้านแหวนทั้งในฐานะศูนย์รวมศรัทธา วัดประจำหมู่บ้าน แหล่งเรียนรู้ธรรมพื้นเมือง และพื้นที่อนุรักษ์ศาสนวัตถุแบบล้านนา วัดตั้งอยู่ในย่านที่เดินทางสะดวกจากถนนสายเชียงใหม่–หางดง ใกล้กาดฝรั่ง บ้านถวาย วัดต้นเกว๋น และแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของอำเภอหางดง จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางเที่ยววัดเก่า ชมชุมชนล้านนา และเรียนรู้ประวัติท้องถิ่นในพื้นที่ตอนใต้ของเมืองเชียงใหม่

 

ความโดดเด่นของวัดท้าวบุญเรืองไม่ได้อยู่เพียงอายุของวัดหรือความเป็นวัดเก่าแก่ในตำบลบ้านแหวน แต่ยังอยู่ที่ความสัมพันธ์ลึกซึ้งระหว่างวัดกับหมู่บ้าน วัดแห่งนี้เป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านใช้ประกอบศาสนกิจ ทำบุญ ฟังธรรม ร่วมงานประเพณี และสืบทอดวิถีชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง ชื่อของวัดผูกโยงกับบ้านท้าวบุญเรือง ซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่ของตำบลบ้านแหวน และยังสะท้อนความทรงจำของท้องถิ่นเกี่ยวกับบุคคลในตำนานชุมชนล้านนา ได้แก่ ท้าวบุญเรือง ท้าวผายู และท้าวคำวัง ที่ปรากฏในเรื่องเล่าของพื้นที่

 

วัดท้าวบุญเรืองได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดใน พ.ศ. 2235 ส่วนประวัติวัดอีกสายหนึ่งระบุการสร้างวัดราว พ.ศ. 2357 โดยมีท้าวบุญเรืองเป็นผู้ริเริ่มสร้างวัด การมีข้อมูลประวัติหลายชั้นเช่นนี้ทำให้วัดมีมิติทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจ เพราะสะท้อนทั้งข้อมูลทางทะเบียนวัดและความทรงจำของชุมชนที่เล่าต่อกันมาในพื้นที่บ้านแหวน เนื้อหาสำคัญคือวัดแห่งนี้เติบโตขึ้นพร้อมกับชุมชนบ้านท้าวบุญเรือง เมื่อชุมชนตั้งหลักมั่นคงขึ้น วัดจึงทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางจิตใจตามแบบสังคมล้านนา ซึ่งหมู่บ้านสำคัญมักมีวัดเป็นพื้นที่ประกอบบุญ พื้นที่เรียนรู้ และพื้นที่รักษาความสัมพันธ์ของคนในชุมชน

 

ตำนานชื่อบ้านและชื่อวัดเล่าว่าในอดีตมีบุคคล 3 คนที่ใช้คำนำหน้าว่า “ท้าว” ได้แก่ ท้าวบุญเรือง ท้าวผายู และท้าวคำวัง ทั้งสามได้ปักหลักตั้งถิ่นฐานบนแผ่นดินล้านนาและแยกพื้นที่อยู่อาศัยจากเหนือลงใต้ เมื่อชุมชนขยายตัวและมีความมั่นคงจึงเกิดการตั้งชื่อพื้นที่ตามชื่อของแต่ละท่าน บ้านท้าวบุญเรืองจึงสัมพันธ์กับชื่อของท้าวบุญเรือง และวัดท้าวบุญเรืองก็กลายเป็นศาสนสถานสำคัญประจำพื้นที่ ความหมายนี้ทำให้ชื่อวัดไม่ใช่เพียงชื่อสถานที่ แต่เป็นชื่อที่เก็บร่องรอยของชุมชน การตั้งถิ่นฐาน และความเชื่อเรื่องผู้บุกเบิกหมู่บ้านไว้ร่วมกัน

 

ภายในวัดมีพื้นที่ศาสนสถานและศาสนวัตถุสำคัญหลายส่วน ได้แก่ พระวิหาร เจดีย์ หอพระไตรปิฎก ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ พระพุทธรูปต่าง ๆ และพื้นที่ประกอบศาสนกิจของชุมชน สิ่งปลูกสร้างเหล่านี้ทำให้วัดท้าวบุญเรืองเป็นวัดที่มีทั้งมิติทางศรัทธาและมิติทางประวัติศาสตร์ศิลปะ ผู้มาเยือนสามารถสัมผัสบรรยากาศของวัดชุมชนล้านนาที่ไม่พลุกพล่านเกินไป เหมาะกับการเดินชมอย่างสงบ ดูรายละเอียดงานช่าง และทำบุญไหว้พระในจังหวะที่เรียบง่ายกว่าสถานที่ท่องเที่ยวขนาดใหญ่

 

พระวิหารของวัดท้าวบุญเรืองเป็นหนึ่งในจุดที่ควรชมอย่างละเอียด ตัววิหารเป็นวิหารปิด มีผนังด้านข้างทั้ง 4 ด้าน มีหน้าต่างและช่องแสงโดยรอบ ภายในมีจิตรกรรมฝาผนัง ส่วนผังอาคารเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีการยกเก็จของผัง และลักษณะโครงสร้างผสมผสานระหว่างงานก่ออิฐฉาบปูนกับโครงสร้างไม้ เครื่องบนและหลังคาใช้ระบบเสาและคานแบบไม้ หลังคาทรงจั่วซ้อนชั้นด้านหน้า สัมพันธ์กับจังหวะของผังอาคาร ลักษณะเหล่านี้ทำให้วิหารเป็นพื้นที่ที่สะท้อนฝีมือช่างท้องถิ่นและความเข้าใจเรื่องสัดส่วนอาคารทางศาสนาในบริบทล้านนา

 

บริเวณหน้าวิหารมีท้าวเวสสุวรรณหรือท้าวกุเวรเป็นจุดที่ผู้ศรัทธานิยมกราบไหว้ ท้าวเวสสุวรรณเป็นหนึ่งในท้าวจตุมหาราชตามคติพุทธศาสนาและเป็นเทพผู้คุ้มครองที่ผู้คนให้ความเคารพอย่างแพร่หลาย การประดิษฐานองค์ท้าวเวสสุวรรณหน้าวิหารทำให้พื้นที่ด้านหน้าวัดมีบทบาททั้งในเชิงศรัทธาและเชิงสัญลักษณ์ ผู้มาเยือนจำนวนมากมักเริ่มต้นด้วยการไหว้พระในวิหาร แล้วจึงแวะกราบสักการะท้าวเวสสุวรรณเพื่อความเป็นสิริมงคล

 

ด้านหลังพระวิหารมีเจดีย์รูปแบบล้านนาสีทองอร่าม เป็นอีกจุดสำคัญของวัด เจดีย์มีลักษณะของศิลปกรรมล้านนาที่รับและปรับอิทธิพลจากศิลปะอื่น ๆ เช่น สุโขทัยและพุกาม มาพัฒนาเป็นรูปทรงที่ใช้กันแพร่หลายในภาคเหนือ ลักษณะสำคัญของเจดีย์แบบล้านนาคือฐานสูงทรงสี่เหลี่ยมย่อเก็จ ชั้นมาลัยเถาที่เด่นขึ้น องค์ระฆังลดขนาดลง บัวรัดรอบองค์ระฆัง และบัลลังก์ย่อเหลี่ยม เมื่อเดินชมจากวิหารไปยังบริเวณด้านหลัง นักท่องเที่ยวจะเห็นความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ประกอบศาสนกิจด้านหน้าและพื้นที่เจดีย์ที่เป็นแกนศรัทธาของวัด

 

สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งของวัดท้าวบุญเรืองคือหอธรรมกลางน้ำ ซึ่งเป็นโบราณสถานที่มีคุณค่าต่อการเรียนรู้ธรรมพื้นเมืองและการอนุรักษ์เอกสารใบลาน หอธรรมกลางน้ำทำหน้าที่เป็นพื้นที่เก็บรักษาคัมภีร์ใบลานของวัดจำนวนหลายพันผูก และเป็นหลักฐานสำคัญที่บอกถึงบทบาทของวัดในฐานะแหล่งเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนาแบบล้านนา ในอดีตวัดแห่งนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นสำนักเรียน มีพระสงฆ์หลายรูปเข้ามาฝากตัวเป็นศิษย์เพื่อศึกษาเล่าเรียน โดยเฉพาะในช่วงที่ครูบาอินถา อริยะ เป็นเจ้าอาวาส บทบาทนี้ทำให้วัดท้าวบุญเรืองเป็นมากกว่าวัดประจำหมู่บ้าน เพราะยังเป็นแหล่งสะสม ถ่ายทอด และรักษาภูมิปัญญาทางธรรมของท้องถิ่น

 

หอธรรมกลางน้ำยังสะท้อนภูมิปัญญาการดูแลคัมภีร์ของชุมชนล้านนา การสร้างหอธรรมไว้กลางน้ำมีความสัมพันธ์กับแนวคิดในการป้องกันแมลงและปลวกซึ่งอาจทำลายเอกสารใบลาน การเลือกพื้นที่เช่นนี้จึงเป็นทั้งความเชื่อ งานช่าง และความรู้เชิงปฏิบัติที่สืบทอดจากอดีต คัมภีร์ใบลานเป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่บันทึกพระธรรม คำสอน ตำนาน พิธีกรรม และความรู้ของชุมชน วัดท้าวบุญเรืองจึงมีคุณค่าในฐานะพื้นที่เก็บรักษามรดกทางเอกสารของล้านนา ไม่ใช่เพียงพื้นที่สำหรับทำบุญในชีวิตประจำวัน

 

วัดท้าวบุญเรืองยังมีพระพุทธรูปและศาสนวัตถุหลายรายการ โดยมีการจัดทำทะเบียนพระพุทธรูปของวัดเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาและการอนุรักษ์ พระพุทธรูปสำริดบางองค์มีลักษณะพุทธศิลป์แบบพระสิงห์ ปางมารวิชัย เกศโมลีบัวตูม และฐานบัวหงาย ซึ่งเป็นรูปแบบที่สัมพันธ์กับศิลปกรรมล้านนา การมีทะเบียนและการศึกษาศาสนวัตถุทำให้วัดแห่งนี้มีฐานข้อมูลที่ช่วยให้คนรุ่นหลังเข้าใจคุณค่าของพระพุทธรูปและโบราณวัตถุในวัดได้ชัดเจนขึ้น

 

ลำดับเจ้าอาวาสที่ปรากฏในประวัติวัดสะท้อนความต่อเนื่องของการดูแลวัดและชุมชน ตั้งแต่ครูบากันธา ครูบาสุวรรณ เจ้าอธิการอินถา อริยะ พระครูประโชติบุญรักษ์ และพระสงฆ์ผู้ดูแลวัดในยุคต่อมา ชื่อของครูบาอินถา อริยะมีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะเป็นช่วงที่วัดท้าวบุญเรืองมีบทบาทด้านการศึกษาและการเล่าเรียนธรรมพื้นเมืองอย่างชัดเจน ส่วนปัจจุบันวัดมีพระครูกิตติพัฒนโสภณ นิภาธโร เป็นเจ้าอาวาสตามข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบล่าสุด ทำหน้าที่ดูแลวัดและเป็นหลักของกิจกรรมศาสนาในชุมชนบ้านท้าวบุญเรือง

 

ด้านงานประเพณีและงานบุญ วัดท้าวบุญเรืองเป็นพื้นที่ประกอบกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาตามวิถีวัดชุมชนล้านนา เช่น การทำบุญในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา งานกฐิน งานผ้าป่า การฟังธรรม การบำเพ็ญกุศล และงานบุญที่เกี่ยวข้องกับหอธรรมกลางน้ำ ใน พ.ศ. 2562 มีการทำบุญฉลองบูรณะหอธรรมกลางน้ำ อายุครบ 142 ปี ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าคณะสงฆ์และชุมชนยังให้ความสำคัญกับการดูแลศาสนสถานเก่าและการอุทิศบุญให้บูรพาจารย์ ผู้สร้างวัด และผู้มีคุณต่อวัด

 

บทบาทของวัดต่อชุมชนบ้านแหวนยังเห็นได้จากการเป็นสถานที่ตั้งหน่วยอบรมประชาชนตำบล เป็นพื้นที่รวมตัวของชาวบ้าน และเป็นวัดที่ผูกพันกับพิธีกรรมในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่การทำบุญประจำปี การร่วมงานบุญของหมู่บ้าน ไปจนถึงพิธีบำเพ็ญกุศลของคนในชุมชน วัดจึงเป็นศูนย์กลางที่ช่วยรักษาความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์ ชาวบ้าน ผู้นำท้องถิ่น และเครือญาติในหมู่บ้าน ความสำคัญเช่นนี้ทำให้การมาเยือนวัดท้าวบุญเรืองไม่ใช่เพียงการชมอาคารเก่า แต่เป็นการมองเห็นโครงสร้างชีวิตของชุมชนล้านนาที่วัดยังคงมีบทบาทสำคัญอยู่

 

บรรยากาศของวัดท้าวบุญเรืองเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่สนใจวัดเก่า สถาปัตยกรรมล้านนา ประวัติชุมชน และเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในหางดง ผู้ที่ชอบสถานที่เงียบ ไม่เน้นความพลุกพล่าน จะพบว่าวัดนี้มีจังหวะการชมที่ดี สามารถเริ่มจากการกราบพระภายในวิหาร เดินชมจิตรกรรมฝาผนัง สังเกตงานไม้และรูปทรงหลังคา จากนั้นเดินไปชมเจดีย์ล้านนาด้านหลัง แล้วปิดท้ายด้วยการเรียนรู้เรื่องหอธรรมกลางน้ำและคัมภีร์ใบลาน การเดินชมควรใช้เวลาอย่างน้อย 30–60 นาที เพื่อให้เห็นรายละเอียดของพื้นที่ได้ครบถ้วน

 

สำหรับผู้ที่วางแผนเที่ยวอำเภอหางดง วัดท้าวบุญเรืองสามารถจัดร่วมกับสถานที่ใกล้เคียงได้หลายรูปแบบ หากต้องการเส้นทางวัดเก่าและสถาปัตยกรรมล้านนา สามารถเชื่อมกับวัดต้นเกว๋นหรือวัดอินทราวาส ซึ่งอยู่ไม่ไกลและมีชื่อเสียงเรื่องสถาปัตยกรรมล้านนาแบบดั้งเดิม หากต้องการเที่ยวงานหัตถกรรม สามารถเดินทางต่อไปยังศูนย์หัตถกรรมบ้านถวาย หากต้องการพื้นที่พักผ่อนและร้านอาหาร สามารถแวะกาดฝรั่งวิลเลจ ร้านอาหารในย่านบ้านแหวน หรือร้านข้าวเม่า–ข้าวฟ่างที่มีบรรยากาศโดดเด่นในอำเภอหางดงได้สะดวก

 

การเดินทาง ไปวัดท้าวบุญเรืองเหมาะที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างจากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้เส้นทางถนนเชียงใหม่–หางดงหรือทางหลวงหมายเลข 108 มุ่งหน้าอำเภอหางดง เข้าสู่พื้นที่ตำบลบ้านแหวน แล้วใช้เส้นทางท้องถิ่นไปยังบ้านท้าวบุญเรือง จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้เวลาประมาณ 25–40 นาทีตามสภาพการจราจร จุดสังเกตสำคัญใกล้เคียงคือกาดฝรั่งวิลเลจ บ้านถวาย และสี่แยกท้าวบุญเรือง ผู้ที่เดินทางด้วยรถสาธารณะสามารถขึ้นรถสายเชียงใหม่–หางดง แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเรียกรถรับจ้างไปยังวัด

 

การเข้าชมควรแต่งกายสุภาพ เคารพพื้นที่ศาสนสถาน หลีกเลี่ยงการใช้เสียงดัง และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพในจุดที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์ พิธีกรรม หรือศาสนวัตถุสำคัญ ผู้มาเยือนควรใช้เวลาชมอย่างสงบ เพราะคุณค่าของวัดท้าวบุญเรืองอยู่ที่รายละเอียดของประวัติชุมชน งานช่างล้านนา หอธรรมกลางน้ำ คัมภีร์ใบลาน และความต่อเนื่องของศรัทธาที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน วัดแห่งนี้จึงเหมาะทั้งสำหรับการทำบุญ ไหว้พระ เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และจัดเป็นจุดเชื่อมโยงในเส้นทางท่องเที่ยววัฒนธรรมของอำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่

 

 

ตอบ: วัดท้าวบุญเรืองตั้งอยู่เลขที่ 161 หมู่ 3 บ้านท้าวบุญเรือง ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ 50230

 

ตอบ: วัดท้าวบุญเรืองเป็นวัดเก่าของชุมชนบ้านแหวน มีบทบาทเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมพื้นเมือง และเป็นสถานที่เก็บรักษาคัมภีร์ใบลานจำนวนมากในหอธรรมกลางน้ำ

 

ตอบ: จุดเด่นที่ควรชมคือพระวิหารแบบล้านนา จิตรกรรมฝาผนัง เจดีย์ล้านนาด้านหลังวิหาร หอธรรมกลางน้ำ พระพุทธรูปสำริด และท้าวเวสสุวรรณบริเวณหน้าวิหาร

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน และข้อมูลเวลาทำการที่ตรวจสอบได้ระบุว่าเปิดตลอด 24 ชั่วโมง แต่ผู้มาเยือนควรเข้าชมในช่วงกลางวันเพื่อความเหมาะสมในการเยี่ยมชมศาสนสถาน

 

ตอบ: ไม่พบข้อมูลค่าเข้าชมที่ยืนยันได้ จึงควรเตรียมเงินทำบุญตามศรัทธาหากต้องการร่วมบำรุงวัด

 

ตอบ: จากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ถนนเชียงใหม่–หางดงหรือทางหลวงหมายเลข 108 มุ่งหน้าอำเภอหางดง เข้าสู่ตำบลบ้านแหวนและบ้านท้าวบุญเรือง เหมาะกับการเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้าง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดต้นเกว๋น กาดฝรั่งวิลเลจ ศูนย์หัตถกรรมบ้านถวาย ร้านข้าวเม่า–ข้าวฟ่าง แกรนด์แคนยอน วอเตอร์พาร์ค เชียงใหม่ และอุทยานหลวงราชพฤกษ์ได้