วัดบ้านขุน

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดบ้านขุน ตั้งอยู่เลขที่ 129 หมู่ที่ 3 บ้านขุน ตำบลบ่อหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อปี พ.ศ. 2470 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2542 วัดแห่งนี้เป็นศาสนสถานสำคัญของชุมชนบ้านขุน ซึ่งเป็นชุมชนชาวลัวะบนพื้นที่สูงของตำบลบ่อหลวง และเป็นวัดที่มีบทบาทโดดเด่นทั้งด้านพระพุทธศาสนา การศึกษา การพัฒนาชุมชน และการอบรมเยาวชนบนดอย

 

บ้านขุนเป็นชุมชนที่มีรากฐานทางชาติพันธุ์และวัฒนธรรมชัดเจน ชุมชนเดิมเป็นชุมชนชนเผ่าลัวะ มีจำนวน 167 ครอบครัว และมีประชากรรวม 750 คน วัดบ้านขุนจึงไม่ได้เป็นเพียงวัดประจำหมู่บ้านทั่วไป แต่เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง เป็นพื้นที่ที่พระพุทธศาสนาเข้าไปมีบทบาทในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้คน ทั้งด้านศีลธรรม การศึกษา การลดอบายมุข และการสร้างโอกาสให้เยาวชนที่อยู่ห่างไกลจากเมือง

 

พื้นที่ตั้งวัดเดิมมีเนื้อที่ 4 ไร่ 1 งาน อาณาเขตด้านทิศเหนือจดที่นา ทิศใต้จดบ่อ ทิศตะวันออกจดหมู่บ้าน และทิศตะวันตกจดบ่อ ภูมิทัศน์รอบวัดจึงสัมพันธ์กับทั้งพื้นที่ทำกิน แหล่งน้ำ และบ้านเรือนของชุมชนอย่างใกล้ชิด ต่อมาวัดมีการขยายพื้นที่ออกไปทางทิศตะวันตก ทิศเหนือ และทิศใต้ เพื่อรองรับการขยายงานของพระศาสนา จนพื้นที่ของวัดขยายเป็นประมาณ 80 ไร่ ทำให้วัดบ้านขุนมีพื้นที่เพียงพอสำหรับศาสนกิจ โรงเรียนพระปริยัติธรรม และกิจกรรมของชุมชน

 

วัดบ้านขุนเริ่มก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2470 โดยมีพระปัญญา จันมา ร่วมกับนายอินถาและนายสมเป็นผู้ริเริ่มสร้างวัด การเกิดขึ้นของวัดในชุมชนบนดอยช่วงเวลานั้นมีความหมายมาก เพราะวัดเป็นทั้งสถานที่ประกอบศาสนกิจของพระสงฆ์และชาวบ้าน เป็นพื้นที่ทำบุญ ฟังธรรม ประกอบพิธีกรรม และเป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดคุณธรรมให้กับคนในหมู่บ้าน วัดบ้านขุนจึงเติบโตมาพร้อมกับชีวิตของชุมชนบ้านขุนอย่างแท้จริง

 

การปกครองวัดบ้านขุนมีรายนามเจ้าอาวาสสืบต่อกันหลายรูป ได้แก่ พระบัญญา พระบิง พระชุม พระแก้ว พระแนน พระทองคำ พระแสง พระแก้ว พระเต็ม และพระศรีมูล สนุดจิตฺโต รายชื่อเหล่านี้สะท้อนความต่อเนื่องของการดูแลวัดในฐานะศาสนสถานของชุมชนบนพื้นที่สูง ต่อมาช่วงปี พ.ศ. 2536 ชาวบ้านได้นิมนต์พระวิชาญ อิทฺธินาโค มาจำพรรษาที่วัดบ้านขุน และหลังออกพรรษาในปีนั้น ชาวบ้านได้อาราธนาให้จำพรรษาและดูแลวัดบ้านขุนต่อไป

 

ปัจจุบันวัดบ้านขุนมีพระวชิรกิจโสภณ (วิชาญ อิทฺธินาโค) เป็นเจ้าอาวาส ท่านเป็นพระสงฆ์ที่มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาวัดและชุมชนบ้านขุน เดิมท่านได้รับการกล่าวถึงในราชทินนามพระครูสังวรสิทธิโชติ และต่อมาได้รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญในราชทินนามที่พระวชิรกิจโสภณ บทบาทของท่านไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการบริหารวัด แต่ยังครอบคลุมการศึกษา การอบรมศีลธรรม การพัฒนาคน และการสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนบนดอย

 

เมื่อพระวิชาญ อิทฺธินาโค เข้ามาดูแลวัดบ้านขุน ท่านได้พัฒนาวัดให้เป็นพื้นที่น่าอยู่ นำเยาวชน นักเรียน และชาวบ้านมาทำวัตรและปฏิบัติธรรมที่วัดเป็นประจำทุกวัน การทำวัตรและการปฏิบัติธรรมอย่างต่อเนื่องช่วยให้วัดกลายเป็นพื้นที่เรียนรู้ทางศีลธรรมของชุมชน ไม่ใช่เพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรมตามเทศกาลเท่านั้น วัดบ้านขุนจึงเป็นวัดที่มีชีวิตและมีบทบาทในชีวิตประจำวันของชาวบ้านอย่างชัดเจน

 

บทบาทสำคัญอีกด้านหนึ่งของวัดบ้านขุนคือการรณรงค์ให้ชาวบ้านเลิกดื่มสุราและเลิกอบายมุขทุกประเภท การชวนชาวบ้านลดละสิ่งเสพติดและอบายมุขทำให้วิถีชีวิตของชุมชนเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น ชาวบ้านขุนจำนวนมากหันมาให้ความสำคัญกับการทำบุญ การปฏิบัติธรรม และการดูแลครอบครัวมากขึ้น วัดจึงกลายเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนบนพื้นที่สูง

 

ปี พ.ศ. 2544 เป็นช่วงสำคัญของวัดบ้านขุน เพราะพระวิชาญ อิทฺธินาโค เล็งเห็นปัญหาการศึกษาของเยาวชนบนดอย ผู้ปกครองจำนวนมากให้ความสำคัญกับแรงงานในชีวิตประจำวันมากกว่าการศึกษา ทำให้เยาวชนบางส่วนขาดโอกาสเรียนรู้และเสี่ยงต่อการถูกใช้แรงงานในรูปแบบต่าง ๆ วัดบ้านขุนจึงเข้ามามีบทบาทในการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเยาวชน โดยเฉพาะเยาวชนในพื้นที่สูงที่ห่างไกลจากโรงเรียนและศูนย์การศึกษาในเมือง

 

วัดบ้านขุนได้เปิดโรงเรียนพระปริยัติธรรมชื่อว่าโรงเรียนวัดบ้านขุนเตรียมพุทธศาสตร์ เพื่อให้สามเณรได้เรียนทั้งนักธรรม บาลี และสามัญศึกษาควบคู่กันไป ช่วงแรกเปิดการเรียนการสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ม.1–ม.3 มีนักเรียน 36 รูป ต่อมาจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นทุกปี และเมื่อสามเณรที่จบชั้น ม.3 ต้องการเรียนต่อที่วัด ทางวัดจึงดำเนินการขออนุญาตเปิดชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย และได้รับอนุญาตเมื่อปี พ.ศ. 2550

 

โรงเรียนวัดบ้านขุนเตรียมพุทธศาสตร์มีบทบาทสำคัญต่อชุมชนบนดอย เพราะเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้สามเณรและเยาวชนได้รับการศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม การเรียนควบคู่ระหว่างนักธรรม บาลี และสามัญศึกษาทำให้ผู้เรียนมีพื้นฐานทางพระพุทธศาสนา มีความรู้ทั่วไป และมีโอกาสพัฒนาตนเองมากกว่าการใช้ชีวิตแบบอยู่รอดไปวัน ๆ โรงเรียนนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจสำคัญของวัดบ้านขุนในการพัฒนาคนบนพื้นที่สูง

 

วัดบ้านขุนได้รับการยกย่องเป็นวัดอุทยานการศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2548 และเป็นวัดพัฒนาตัวอย่างเมื่อปี พ.ศ. 2551 สถานะเหล่านี้สะท้อนการทำงานของวัดที่ก้าวไกลกว่าการเป็นศาสนสถานประจำหมู่บ้าน วัดบ้านขุนเป็นพื้นที่การเรียนรู้ พื้นที่ฝึกวินัย พื้นที่ปลูกฝังศีลธรรม และพื้นที่พัฒนาชุมชนที่มีผลงานเด่นชัดในระดับพื้นที่

 

ปี พ.ศ. 2548 วัดบ้านขุนได้รื้อวิหารเก่าซึ่งมีสภาพทรุดโทรมและโครงสร้างไม่แข็งแรง คณะศรัทธาได้ประชุมร่วมกันและช่วยกันรื้อ เพื่อสร้างอาคารใหม่เป็นโบสถ์และวิหารในหลังเดียวกัน การรวมโบสถ์และวิหารไว้ในอาคารเดียวสะท้อนการใช้พื้นที่อย่างเหมาะสมกับบริบทของวัดบนดอย และตอบโจทย์ทั้งการประกอบสังฆกรรม การไหว้พระ การทำบุญ และการรองรับกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาของชุมชน

 

อาคารเสนาสนะที่ปรากฏในประวัติวัดประกอบด้วยศาลาการเปรียญและกุฏิสงฆ์ ศาลาการเปรียญเป็นพื้นที่สำหรับฟังธรรม ประชุมศรัทธา จัดกิจกรรมชุมชน และรองรับงานบุญ ส่วนกุฏิสงฆ์เป็นพื้นที่จำพรรษาของพระภิกษุและสามเณร ภายหลังวัดยังมีอาคารโบสถ์และวิหารหลังใหม่ รวมถึงพื้นที่โรงเรียนพระปริยัติธรรมที่ใช้รองรับการศึกษาและการฝึกอบรมเยาวชนบนดอย

 

วัดบ้านขุนยังมีพระเจดีย์สวรรค์เป็นสิ่งปลูกสร้างสำคัญทางศรัทธา ในปี พ.ศ. 2558 มีพิธีอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุไปประดิษฐาน ณ พระเจดีย์สวรรค์ วัดบ้านขุน โดยมีพระภิกษุสามเณรและพี่น้องชาวดอยจำนวนมากร่วมพิธี เหตุการณ์นี้สะท้อนพลังศรัทธาของชุมชนบนดอย และทำให้วัดบ้านขุนมีมิติของแหล่งสักการะพระบรมสารีริกธาตุเพิ่มขึ้นจากบทบาทด้านการศึกษาและพัฒนาชุมชน

 

สิ่งที่ควรชมเมื่อมาเยือนวัดบ้านขุนคือโบสถ์และวิหาร ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ พื้นที่โรงเรียนพระปริยัติธรรม และพระเจดีย์สวรรค์ วัดแห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นวัดชุมชนที่พัฒนาตนเองจนกลายเป็นศูนย์กลางการศึกษาและศูนย์กลางศรัทธาบนดอย จุดเด่นของวัดไม่ได้อยู่ที่ความอลังการเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่พลังของพระสงฆ์ ชาวบ้าน เยาวชน และสามเณรที่ร่วมกันทำให้วัดเป็นพื้นที่เปลี่ยนชีวิตของผู้คน

 

บทบาทต่อชุมชนของวัดบ้านขุนมีความลึกและกว้างกว่าวัดชุมชนทั่วไป วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของบ้านขุน เป็นพื้นที่ทำบุญ ฟังธรรม ฝึกวินัย และเป็นศูนย์กลางการศึกษาให้เยาวชนที่ขาดโอกาส วัดยังช่วยลดปัญหาอบายมุขในชุมชน สนับสนุนการเลิกดื่มสุรา และสร้างค่านิยมใหม่ที่ให้ความสำคัญกับศีลธรรม การศึกษา และความรับผิดชอบต่อครอบครัว

 

ประเพณีและงานบุญที่สัมพันธ์กับวัดบ้านขุนมีทั้งงานกฐิน ผ้าป่า วันพระ วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา และกิจกรรมธรรมยาตราหรือกิจกรรมศรัทธาขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับพระเจดีย์สวรรค์ งานเหล่านี้เป็นช่วงเวลาที่ชาวบ้าน สามเณร พระภิกษุ และผู้มีจิตศรัทธาได้ร่วมกันบำรุงพระพุทธศาสนา สร้างความสามัคคี และสืบทอดวัฒนธรรมล้านนาบนพื้นที่สูง

 

วัดบ้านขุนเหมาะกับนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม ผู้ที่สนใจชุมชนลัวะ ผู้ที่ต้องการเรียนรู้วัดพัฒนาตัวอย่าง วัดอุทยานการศึกษา และผู้ที่ต้องการเห็นการทำงานของพระพุทธศาสนาในมิติการพัฒนาคน วัดแห่งนี้ยังเหมาะสำหรับผู้ที่เดินทางตามเส้นทางบ่อหลวงและต้องการแวะวัดที่มีเรื่องราวลึกกว่าเพียงการไหว้พระทั่วไป

 

การเดินทาง ไปวัดบ้านขุนจากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ทางหลวงหมายเลข 108 สายเชียงใหม่ – ฮอด – แม่สะเรียง มุ่งหน้าสู่อำเภอฮอด จากนั้นเดินทางต่อเข้าสู่ตำบลบ่อหลวงและบ้านขุน หมู่ที่ 3 เส้นทางเป็นถนนภูเขาที่มีโค้งและความลาดชันบางช่วง ผู้ขับรถควรตรวจสภาพรถก่อนเดินทาง โดยเฉพาะระบบเบรก ยาง น้ำมันเชื้อเพลิง และไฟส่องสว่าง ควรเผื่อเวลาให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงการขับเร็วในช่วงทางโค้งหรือหมอกลง

 

หากเดินทางด้วยรถโดยสาร ควรมาถึงตัวอำเภอฮอดก่อน หรือใช้รถที่ผ่านเส้นทางฮอด–แม่สะเรียง แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือเหมารถเข้าสู่บ้านขุนตามความเหมาะสม การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะสามารถจัดเส้นทางเที่ยวร่วมกับวัดและแหล่งธรรมชาติใกล้เคียงได้หลายแห่ง เช่น สวนสนบ่อแก้ว สวนป่าดอยบ่อหลวง วัดกิ่วลม วัดนาฟ่อน และวัดพระธาตุดอยเหลี้ยม

 

เส้นทางเที่ยวที่เหมาะกับวัดบ้านขุนคือเส้นทางวัฒนธรรมและธรรมชาติของตำบลบ่อหลวง ผู้เดินทางสามารถเริ่มจากตัวอำเภอฮอด ขึ้นสู่บ่อหลวง แวะไหว้พระและเรียนรู้ประวัติการศึกษาของวัดบ้านขุน จากนั้นเชื่อมต่อไปยังสวนสนบ่อแก้วและสวนป่าดอยบ่อหลวง หากต้องการเน้นเส้นทางศรัทธา สามารถเชื่อมกับวัดกิ่วลม วัดนาฟ่อน วัดพระธาตุดอยเหลี้ยม วัดบ่อพะแวน และวัดบ่อสะแง๋ได้

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนวัดบ้านขุนคือแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ไม่รบกวนการเรียนของสามเณร ไม่เดินเข้าเขตที่พักสงฆ์หรือพื้นที่การศึกษาโดยไม่ได้รับอนุญาต และรักษาความสะอาดของพื้นที่วัด หากมีพิธีกรรมหรืองานบุญควรปฏิบัติตามมารยาทของชุมชน วัดบ้านขุนเป็นทั้งวัด โรงเรียน และพื้นที่ศรัทธาของชาวบ้าน การมาเยือนด้วยความเคารพจะทำให้การเดินทางมีคุณค่าและเหมาะสมกับบริบทของพื้นที่

 

โดยสรุป วัดบ้านขุนเป็นวัดสำคัญของบ้านขุน หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ มีประวัติการก่อตั้งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2470 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2542 เป็นวัดของชุมชนลัวะที่พัฒนาจากวัดหมู่บ้านสู่ศูนย์กลางการศึกษาและศูนย์กลางศรัทธาบนดอย วัดแห่งนี้มีทั้งโบสถ์และวิหาร ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ โรงเรียนพระปริยัติธรรม พระเจดีย์สวรรค์ และบทบาทโดดเด่นในการพัฒนาคน ลดอบายมุข และสร้างโอกาสทางการศึกษาให้เยาวชนบนพื้นที่สูง

 

 

ตอบ: วัดบ้านขุนตั้งอยู่เลขที่ 129 หมู่ที่ 3 บ้านขุน ตำบลบ่อหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ 50240

 

ตอบ: วัดบ้านขุนเริ่มก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2470 โดยมีพระปัญญา จันมา ร่วมกับนายอินถาและนายสมเป็นผู้ริเริ่มสร้างวัด และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2542

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดบ้านขุนคือ พระวชิรกิจโสภณ (วิชาญ อิทฺธินาโค)

 

ตอบ: วัดบ้านขุนเป็นที่ตั้งของโรงเรียนวัดบ้านขุนเตรียมพุทธศาสตร์ โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่เปิดโอกาสให้สามเณรบนดอยได้เรียนทั้งนักธรรม บาลี และสามัญศึกษา

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 108 สายเชียงใหม่ – ฮอด – แม่สะเรียง แล้วเข้าสู่บ้านขุน หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อหลวง การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด

 

ตอบ: มีสถานที่ใกล้เคียง เช่น วัดกิ่วลม วัดนาฟ่อน วัดพระธาตุดอยเหลี้ยม สวนสนบ่อแก้ว และสวนป่าดอยบ่อหลวง