อุทยานแห่งชาติเขาสก

วันเปิดทำการ: เปิดให้บริการทุกวันในพื้นที่ที่ไม่อยู่ระหว่างประกาศปิดพักฟื้นตามฤดูกาล

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

อุทยานแห่งชาติเขาสก จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นหนึ่งในผืนป่าฝนภาคใต้ที่มีชื่อเสียงที่สุดของประเทศไทย ครอบคลุมพื้นที่อำเภอพนม อำเภอบ้านตาขุน และอำเภอคีรีรัฐนิคม มีพื้นที่ประมาณ 461,712.50 ไร่ หรือ 738.74 ตารางกิโลเมตร โดดเด่นด้วยภูเขาดิน ภูเขาหินปูนสูงสลับซับซ้อน หน้าผาสูงชัน ป่าดิบชื้น ลำคลอง น้ำตก ถ้ำ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนรัชชประภา ซึ่งเป็นภูมิทัศน์สำคัญที่ทำให้อุทยานแห่งนี้ได้รับการรู้จักในฐานะดินแดนของป่าฝน เขาหินปูน และทะเลสาบสีเขียวมรกตกลางขุนเขา

 

อุทยานแห่งชาติเขาสกมีความสำคัญทั้งด้านการท่องเที่ยว การอนุรักษ์ต้นน้ำ และความหลากหลายทางชีวภาพ พื้นที่ด้านที่ทำการอุทยานในตำบลคลองศกเหมาะกับการเดินป่า เล่นน้ำตก ชมลำคลอง และเดินศึกษาเส้นทางธรรมชาติ ส่วนพื้นที่ด้านอำเภอบ้านตาขุนเชื่อมโยงกับเขื่อนรัชชประภาหรือเขื่อนเชี่ยวหลาน ซึ่งเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่เกิดจากการก่อสร้างเขื่อนและกลายเป็นหนึ่งในทิวทัศน์ที่งดงามที่สุดของภาคใต้ การมาเที่ยวเขาสกจึงสามารถเลือกได้ทั้งแบบเดินป่าริมคลองศกและแบบล่องเรือพักแพกลางน้ำเหนือเขื่อน

 

ภูมิประเทศของเขาสกมีเอกลักษณ์มากกว่าป่าทั่วไป เพราะพื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นภูเขาหินปูนที่ตั้งตัวสูงเป็นหน้าผาและยอดเขาแหลมคม ส่วนอีกด้านเป็นภูเขาดินและป่าดิบชื้นที่มีลำห้วยน้อยใหญ่ไหลผ่าน ลำคลองสำคัญ เช่น คลองศก คลองบางเลน และลำธารที่เกิดจากพื้นที่ป่าภายในอุทยาน เป็นส่วนหนึ่งของระบบต้นน้ำที่เชื่อมโยงกับคลองแสง คลองพุมดวง และแม่น้ำตาปี ความสัมพันธ์ระหว่างป่า ภูเขา และลำน้ำทำให้เขาสกเป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวและพื้นที่อนุรักษ์ต้นน้ำที่มีคุณค่าระดับประเทศ

 

พื้นที่ป่าของอุทยานแห่งชาติเขาสกเป็นป่าดิบชื้นที่ยังคงความร่มครึ้มตลอดปี นักท่องเที่ยวที่เดินเข้าไปตามเส้นทางธรรมชาติจะสัมผัสได้ถึงความชื้นของอากาศ ร่มเงาของไม้ใหญ่ เสียงน้ำไหล และเสียงนกในป่า พรรณไม้หายากที่พบในพื้นที่ ได้แก่ ปาล์มหลังขาวและบัวผุด โดยเฉพาะบัวผุดเป็นพืชกาฝากดอกใหญ่ที่ขึ้นบนพื้นดิน อาศัยกินน้ำเลี้ยงจากเถาไม้ในป่า และมีช่วงดอกบานเพียงไม่กี่วัน ทำให้การชมบัวผุดต้องอาศัยทั้งฤดูกาล จังหวะเวลา และการติดตามข้อมูลจากเจ้าหน้าที่อุทยาน

 

บัวผุดเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของเขาสกและป่าฝนสุราษฎร์ธานี ดอกมีขนาดใหญ่ สีแดงอมส้ม ลวดลายเด่น และมีกลิ่นเฉพาะตามธรรมชาติ ช่วงที่มีโอกาสพบดอกบานมักอยู่ในฤดูปลายฝนถึงต้นแล้ง โดยเส้นทางชมบัวผุด กม. 111 หรือ กม. 112 เป็นหนึ่งในเส้นทางที่ได้รับความสนใจมาก อย่างไรก็ตาม ในปี 2569 เส้นทางชมบัวผุด กม. 111 ปิดพักฟื้นตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน – 30 พฤศจิกายน และเส้นทางชมบัวผุดหน่วยพิทักษ์ฯ บางหมานปิดตลอดปี จึงควรตรวจสอบประกาศล่าสุดก่อนวางแผนเดินทาง

 

สัตว์ป่าในอุทยานแห่งชาติเขาสกมีความหลากหลายสูง เช่น ช้างป่า กระทิง กวาง เก้ง เลียงผา สมเสร็จ ลิง ค่าง ชะนี กระรอก นกเงือก นกป่าหลายชนิด สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำที่อาศัยในป่าชื้น สัตว์หายากที่มักถูกกล่าวถึงในพื้นที่ ได้แก่ กบทูดและปลามังกรหรือปลาตะพัด การมีอยู่ของสัตว์เหล่านี้สะท้อนความสมบูรณ์ของป่าดิบชื้น ลำธาร และระบบนิเวศน้ำจืดในพื้นที่เขาสก นักท่องเที่ยวจึงควรเที่ยวอย่างเงียบ เคารพกฎอุทยาน ไม่ให้อาหารสัตว์ และไม่เดินออกนอกเส้นทาง

 

จุดท่องเที่ยวโซนที่ทำการอุทยานมีลักษณะเป็นเส้นทางเดินป่า น้ำตก และลำน้ำในคลองศก จุดแรกที่ได้รับความนิยมคือ น้ำตกบางหัวแรด ซึ่งอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 3 กิโลเมตร เป็นน้ำตก 2 ชั้น ไม่สูงมาก แต่มีความร่มรื่นและมีน้ำไหลตลอดปี ชั้นแรกไหลจากบางหัวแรดลงสู่คลองศก ส่วนชั้นที่สองอยู่ในคลองศก เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเริ่มต้นเดินป่าระยะไม่ไกลมากและต้องการสัมผัสธรรมชาติใกล้ที่ทำการอุทยาน

 

จากน้ำตกบางหัวแรดเดินต่อไปประมาณ 120 เมตรจะพบ น้ำตกวิ่งหิน ซึ่งมีสายน้ำไหลลงมาบรรจบกับคลองศก และเหนือขึ้นไปอีกประมาณ 40 เมตรคือ วังยาว วังน้ำธรรมชาติที่มีพื้นที่กว้างพอสำหรับพักผ่อนและเล่นน้ำในช่วงที่สภาพน้ำปลอดภัย บริเวณนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของภูมิประเทศคลองศกซึ่งมีทั้งน้ำตกขนาดเล็ก ลำธาร น้ำใส และป่าร่มครึ้มเชื่อมต่อกันในระยะเดินถึงกันได้

 

ตั้งน้ำ เป็นอีกจุดสำคัญของเส้นทางเดินป่าเขาสก อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 6 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากน้ำตกวิ่งหินประมาณ 3.2 กิโลเมตร ลักษณะเด่นคือภูเขาที่ถูกน้ำกัดเซาะจนขาดออกจากกัน กลายเป็นหน้าผาหันหน้าเข้าหากัน โดยมีคลองศกไหลลอดผ่านเบื้องล่าง ภาพของลำน้ำที่ไหลผ่านช่องเขาและแอ่งน้ำลึกทำให้ตั้งน้ำเป็นหนึ่งในจุดธรรมชาติที่มีบรรยากาศเฉพาะตัวมากที่สุดของเขาสก

 

น้ำตกโตนกลอย อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 9 กิโลเมตร เกิดจากลำคลองศก เป็นน้ำตกชั้นเดียวที่มีลานหินสำหรับพักผ่อนบริเวณชั้นน้ำตก น้ำตกแห่งนี้มักเป็นปลายทางสำคัญของเส้นทางเดินป่าจากน้ำตกบางหัวแรดผ่านน้ำตกวิ่งหิน วังยาว น้ำตกธารสวรรค์ และตั้งน้ำ เส้นทางรวมมีระยะประมาณ 9 กิโลเมตร เหมาะกับผู้ที่มีเวลาครึ่งวันถึงเต็มวัน มีรองเท้าที่เหมาะกับพื้นป่า และพร้อมเดินเลียบลำธารในสภาพป่าชื้น

 

น้ำตกโตนไทร อยู่ในลำคลองศก ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 11 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากน้ำตกโตนกลอยประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นน้ำตกที่ไม่สูงมากแต่มีบรรยากาศเงียบ ร่มรื่น และอยู่ลึกเข้าไปตามแนวเส้นทางธรรมชาติ ผู้ที่ต้องการเดินถึงน้ำตกโตนไทรควรมีเวลาเพียงพอ เตรียมน้ำดื่ม และตรวจสภาพเส้นทางกับเจ้าหน้าที่ก่อนออกเดิน โดยเฉพาะในช่วงฝนตกหรือหลังฝนตกหนัก

 

น้ำตกธารสวรรค์ เป็นน้ำตกที่มีลักษณะโดดเด่นจากสายน้ำที่ไหลลงมาจากหน้าผาชัน แล้วพุ่งโค้งคล้ายรุ้งกินน้ำก่อนลงสู่คลองศก อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 9 กิโลเมตร และห่างจากตั้งน้ำประมาณ 3 กิโลเมตร จุดนี้เหมาะกับผู้ที่ชอบน้ำตกกลางป่าและต้องการเห็นสายน้ำในรูปแบบที่แตกต่างจากน้ำตกชั้นหินทั่วไป เส้นทางต้องใช้การเดินเท้าและควรประเมินสภาพอากาศก่อนเดินทาง

 

น้ำตกสิบเอ็ดชั้น อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 4 กิโลเมตร มีลักษณะเป็นน้ำตกที่ไหลลดหลั่นลงมาตามร่องหน้าผาคล้ายขั้นบันได 11 ขั้น ชั้นล่างสุดมีแอ่งน้ำสำหรับลงเล่นน้ำได้ในช่วงที่เปิดให้บริการและสภาพน้ำปลอดภัย เส้นทางเดินค่อนข้างชันและต้องใช้ความระมัดระวัง อย่างไรก็ตาม ในปี 2569 น้ำตกสิบเอ็ดชั้นอยู่ในสถานะปิดตลอดปี จึงไม่ควรวางแผนเป็นจุดหมายหลักจนกว่าจะมีประกาศเปิดจากอุทยาน

 

น้ำตกแม่ยาย เป็นน้ำตกที่เข้าถึงได้สะดวกที่สุดแห่งหนึ่งของเขาสก อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 4.5 กิโลเมตร ตั้งอยู่ริมถนนสายสุราษฎร์ธานี-ตะกั่วป่า บริเวณหลักกิโลเมตรที่ 113 เป็นน้ำตกชั้นเดียวสูงประมาณ 30 เมตร รถยนต์สามารถเดินทางถึงได้ ทำให้เหมาะกับผู้ที่มีเวลาน้อยหรือไม่ต้องการเดินป่าลึก น้ำตกแม่ยายเป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับการแวะชมธรรมชาติระหว่างเดินทางเข้าสู่เขาสกหรือเดินทางต่อไปยังเขื่อนรัชชประภา

 

นอกจากน้ำตกและลำคลอง โซนเขื่อนรัชชประภาหรือเขื่อนเชี่ยวหลานเป็นอีกภาพจำสำคัญของอุทยานแห่งชาติเขาสก พื้นที่ด้านเหนือของอุทยานครอบคลุมอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่ล้อมรอบด้วยภูเขาหินปูนสูงชัน น้ำสีเขียวมรกต และแพพักกลางน้ำ จุดที่มีชื่อเสียงมากคือเขาสามเกลอ ซึ่งเป็นกลุ่มเขาหินปูนกลางน้ำที่มักถูกใช้เป็นภาพแทนความงามของเขื่อนเชี่ยวหลาน กิจกรรมยอดนิยมในโซนนี้ ได้แก่ ล่องเรือชมวิว พายเรือคายัก พักแพกลางน้ำ ชมหมอกยามเช้า และเที่ยวถ้ำที่เปิดตามฤดูกาล

 

การเที่ยวเขื่อนรัชชประภาควรเข้าใจว่าเป็นคนละโซนกับที่ทำการอุทยานฝั่งคลองศก ระยะทางทางถนนระหว่างโซนเขาสกและโซนเขื่อนค่อนข้างไกล นักท่องเที่ยวที่ต้องการเที่ยวทั้ง 2 ฝั่งควรวางแผนเวลาอย่างน้อย 2 วัน 1 คืน หรือมากกว่านั้น โซนคลองศกเหมาะกับน้ำตก เส้นทางเดินป่า และบรรยากาศหมู่บ้านใกล้ที่ทำการอุทยาน ส่วนโซนเขื่อนเหมาะกับการล่องเรือและพักแพกลางน้ำ การแยกแผนเที่ยวให้ชัดเจนจะช่วยลดเวลาเดินทางซ้ำและทำให้ทริปสมบูรณ์มากขึ้น

 

ถ้ำน้ำทะลุ เป็นถ้ำสำคัญในโซนเขื่อนรัชชประภา มีลำธารไหลผ่านและเป็นเส้นทางผจญภัยที่ต้องใช้ความพร้อมมากกว่าการเที่ยวถ้ำทั่วไป การเข้าเที่ยวถ้ำน้ำทะลุต้องคำนึงถึงระดับน้ำ ฝน และคำแนะนำของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก เพราะถ้ำลักษณะนี้มีความเสี่ยงสูงในฤดูฝน ในปี 2569 ถ้ำน้ำทะลุปิดตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน – 30 พฤศจิกายน นักท่องเที่ยวที่มาเขื่อนเชี่ยวหลานในช่วงเวลาดังกล่าวควรเลือกกิจกรรมล่องเรือ ชมวิว หรือพักแพในพื้นที่ที่เปิดให้บริการแทน

 

เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติของเขาสกมีหลายระดับ เส้นทางที่ 1 จากน้ำตกบางหัวแรดถึงน้ำตกโตนกลอยมีระยะประมาณ 9 กิโลเมตร เริ่มจากที่ทำการอุทยาน ข้ามคลองบางเลนไปน้ำตกบางหัวแรด เดินเลียบคลองศกผ่านน้ำตกวิ่งหิน วังยาว น้ำตกธารสวรรค์ ตั้งน้ำ และสิ้นสุดที่น้ำตกโตนกลอย เส้นทางนี้เป็นเส้นทางสำคัญที่รวมน้ำตกและจุดธรรมชาติหลายแห่งไว้ในแนวเดียวกัน เหมาะกับผู้ที่ต้องการเห็นภาพรวมของป่าริมคลองศกในวันเดียว

 

เส้นทางที่ 2 คือเส้นทางน้ำตกสิบเอ็ดชั้น ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร เส้นทางค่อนข้างชันและต้องปีนภูเขาขึ้นสู่น้ำตก ส่วนเส้นทางที่ 3 เป็นเส้นทางวงกลมที่ใช้แนวเดียวกับน้ำตกสิบเอ็ดชั้นบางช่วง ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร มีทางเดินเป็นขั้นบันไดและมีป้ายสื่อความหมายธรรมชาติ เส้นทางเหล่านี้ควรตรวจสอบสถานะเปิดปิดกับอุทยานก่อนเดินทางเสมอ เพราะบางพื้นที่มีการปิดตามฤดูกาลหรือปิดเพื่อความปลอดภัยและการฟื้นฟูธรรมชาติ

 

การเดินทาง ไปอุทยานแห่งชาติเขาสกจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 401 สายสุราษฎร์ธานี-ตะกั่วป่า มุ่งหน้าไปทางอำเภอพนม เมื่อถึงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 109 ให้แยกเข้าทางที่ทำการอุทยานประมาณ 1.5 กิโลเมตร ผู้ที่เดินทางด้วยรถไฟสามารถลงที่สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานีในอำเภอพุนพิน แล้วต่อรถโดยสารสายพุนพิน-ภูเก็ต หรือรถตู้ที่ผ่านเส้นทางเขาสก ลงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 109 แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือรถรับจ้างเข้าสู่ที่ทำการอุทยาน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการท่องเที่ยวเขาสกโดยรวมคือเดือนธันวาคมถึงเดือนเมษายน เพราะฝนลดลง เส้นทางเดินป่าปลอดภัยขึ้น และเหมาะกับการล่องเรือในเขื่อนรัชชประภา ส่วนช่วงฤดูฝนป่าจะเขียวชอุ่ม น้ำตกมีน้ำมาก และบรรยากาศสดชื่น แต่ต้องระวังน้ำป่า ทางลื่น ทาก และประกาศปิดพื้นที่บางจุด ผู้ที่ต้องการชมบัวผุดควรติดตามข่าวการบานจากอุทยาน เพราะดอกบานสั้นและเส้นทางชมบัวผุดมีช่วงปิดพักฟื้นตามประกาศประจำปี

 

การเตรียมตัวสำหรับเที่ยวเขาสกควรเลือกตามกิจกรรม หากเที่ยวใกล้ที่ทำการอุทยาน ควรมีรองเท้ากันลื่น น้ำดื่ม ถุงกันน้ำ ยากันยุง และเสื้อผ้าที่แห้งง่าย หากเดินป่าระยะไกลควรเตรียมไฟฉาย อาหารว่าง ชุดกันฝน และแจ้งเส้นทางกับเจ้าหน้าที่ก่อนออกเดิน หากเที่ยวเขื่อนเชี่ยวหลานควรจองเรือหรือที่พักแพล่วงหน้า ตรวจสภาพอากาศ สวมเสื้อชูชีพทุกครั้ง และปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ให้บริการเรือกับเจ้าหน้าที่อุทยาน

 

มารยาทสำคัญในการเที่ยวอุทยานแห่งชาติเขาสกคือไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่เก็บพืชป่า ไม่แตะต้องบัวผุด ไม่ขีดเขียนหินหรือผนังถ้ำ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ใช้เสียงดังในป่า และไม่เดินออกนอกเส้นทางที่กำหนด พื้นที่ป่าดิบชื้นและถ้ำหินปูนเป็นระบบนิเวศเปราะบาง หินงอกหินย้อยใช้เวลายาวนานในการก่อตัว ส่วนพืชและสัตว์ป่าต้องอาศัยสภาพแวดล้อมที่ไม่ถูกรบกวน การเที่ยวเขาสกที่ดีจึงไม่ใช่เพียงการเก็บภาพสวย แต่คือการช่วยรักษาป่าให้คงความสมบูรณ์ต่อไป

 

อุทยานแห่งชาติเขาสกเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งผู้ที่ต้องการเที่ยวธรรมชาติแบบครึ่งวัน ผู้ที่ชอบเดินป่า ผู้สนใจพืชหายาก ผู้ชอบน้ำตก ผู้ต้องการพักแพกลางเขื่อน และผู้ที่อยากเห็นความงามของป่าฝนภาคใต้ในพื้นที่เดียว หากต้องการเที่ยวให้ครบ ควรแบ่งแผนเป็นโซนคลองศกสำหรับเส้นทางเดินป่าและน้ำตก กับโซนเขื่อนรัชชประภาสำหรับล่องเรือและพักแพกลางน้ำ การวางแผนแบบนี้จะทำให้เห็นเขาสกทั้งในมุมของป่าต้นน้ำและทะเลสาบกลางภูเขาหินปูนอย่างสมบูรณ์

 

 

ตอบ: อุทยานแห่งชาติเขาสกอยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ครอบคลุมพื้นที่อำเภอพนม อำเภอบ้านตาขุน และอำเภอคีรีรัฐนิคม โดยที่ทำการอุทยานอยู่ที่หมู่ 6 ตำบลคลองศก อำเภอพนม

 

ตอบ: อุทยานเปิดให้บริการในพื้นที่ที่ไม่อยู่ระหว่างประกาศปิดพักฟื้นตามฤดูกาล โดยบางแหล่งท่องเที่ยว เช่น ถ้ำน้ำทะลุ เส้นทางชมบัวผุด และน้ำตกสิบเอ็ดชั้น มีช่วงปิดเฉพาะตามประกาศประจำปี

 

ตอบ: คนไทย ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท และมีค่าธรรมเนียมยานพาหนะ เช่น รถยนต์ 4 ล้อ 30 บาทต่อคัน และรถจักรยานยนต์ 20 บาทต่อคัน

 

ตอบ: จุดเด่นคือป่าดิบชื้น ภูเขาหินปูน เขื่อนรัชชประภา คลองศก น้ำตกหลายแห่ง ถ้ำน้ำทะลุ เส้นทางเดินป่า บัวผุด ปาล์มหลังขาว และสัตว์ป่าหลากหลายชนิด

 

ตอบ: หากต้องการเดินป่า ชมน้ำตก และเที่ยวลำคลอง ควรเลือกโซนที่ทำการอุทยานฝั่งคลองศก หากต้องการล่องเรือ พักแพกลางน้ำ และชมเขาสามเกลอ ควรเลือกโซนเขื่อนรัชชประภา

 

ตอบ: ช่วงเดือนธันวาคมถึงเมษายนเหมาะกับการเดินป่าและล่องเรือ เพราะฝนน้อยและเส้นทางปลอดภัยกว่า ส่วนฤดูฝนป่าจะเขียวชอุ่มและน้ำตกมีน้ำมาก แต่ต้องตรวจประกาศปิดพื้นที่และสภาพอากาศก่อนเดินทาง

 

ตอบ: บัวผุดมักมีโอกาสบานในช่วงปลายฝนถึงต้นแล้ง แต่เส้นทางชมบัวผุดมีช่วงปิดพักฟื้นตามประกาศประจำปี จึงควรติดตามข่าวการบานและสถานะเส้นทางจากอุทยานก่อนเดินทาง

 

ตอบ: จากตัวเมืองสุราษฎร์ธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 401 สายสุราษฎร์ธานี-ตะกั่วป่า ถึงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 109 แล้วแยกเข้าที่ทำการอุทยานประมาณ 1.5 กิโลเมตร หากเดินทางโดยรถโดยสารให้ลงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 109 แล้วต่อรถท้องถิ่นเข้าสู่อุทยาน