อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง

วันเปิดทำการ: ทุกวันสำหรับที่ทำการอุทยานและพื้นที่เข้าถึงบนฝั่ง / พื้นที่เกาะและจุดพักแรมบางแห่งเปิดตามฤดูกาล

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง หรือชื่อเดิมอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพยาม เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลสำคัญของจังหวัดระนอง ครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่ง ป่าชายเลน เกาะใกล้ฝั่ง เกาะห่างฝั่ง แนวปะการัง แหล่งหญ้าทะเล และชุมชนเกาะหลายแห่งในอำเภอเมืองระนอง ชื่อที่คนจำนวนมากคุ้นเคยคืออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพยาม เพราะเกาะพยามเป็นเกาะท่องเที่ยวเด่นที่สุดแห่งหนึ่งของพื้นที่ แต่ชื่อทางการปัจจุบันคืออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง หลังมีการเปลี่ยนชื่อจากชื่อเดิมเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2553 พื้นที่นี้จึงควรทำความเข้าใจใน 2 ระดับพร้อมกัน คือระดับอุทยานแห่งชาติที่ดูแลทรัพยากรชายฝั่งและหมู่เกาะขนาดใหญ่ และระดับเกาะพยามที่เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวชุมชน เกษตรกาหยู ชายหาด วิถีเกาะ และจุดพักผ่อนริมทะเลที่นักเดินทางรู้จักมากที่สุด

 

อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนองมีที่ทำการตั้งอยู่เลขที่ 192 หมู่ที่ 4 ตำบลหงาว อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง 85000 ส่วนเกาะพยามตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง ห่างจากปากน้ำระนองประมาณ 33 กิโลเมตร การเดินทางหลักต้องใช้เรือจากท่าเรือเทศบาลปากน้ำหรือท่าเรือสะพานปลาไปยังท่าเรืออ่าวแม่หม้ายบนเกาะพยาม ใช้เวลาประมาณ 40–45 นาทีด้วยเรือเร็ว และประมาณ 2–2.30 ชั่วโมงด้วยเรือโดยสารธรรมดา ขึ้นอยู่กับชนิดเรือ สภาพทะเล และรอบเรือในฤดูกาลนั้น

 

ภาพจำของเกาะพยามคือเกาะขนาดไม่ใหญ่เกินไป มีพื้นที่ประมาณ 35 ตารางกิโลเมตร มีป่าธรรมชาติ สวนกาหยูหรือมะม่วงหิมพานต์ ชายหาดยาว อ่าวสงบ ทางสัญจรขนาดเล็ก และบรรยากาศที่แตกต่างจากเกาะท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ บนเกาะไม่มีระบบถนนสำหรับรถยนต์ทั่วไปเหมือนเมืองใหญ่ การเดินทางภายในเกาะนิยมใช้รถจักรยานยนต์รับจ้าง รถจักรยานยนต์เช่า จักรยาน หรือรถท้องถิ่นบางประเภท ทำให้จังหวะการเดินทางบนเกาะช้าลงและเหมาะกับผู้ที่ต้องการพักผ่อนแบบเรียบง่าย

 

อ่าวแม่หม้ายอยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะพยาม เป็นจุดแรกที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่สัมผัสเมื่อเรือเข้าเทียบท่า เพราะเป็นท่าเรือหลักของเกาะ มีร้านค้า ร้านอาหาร จุดเช่ารถจักรยานยนต์ เกสต์เฮาส์ และบริการพื้นฐานของชุมชน อ่าวนี้เหมาะกับการเริ่มต้นทำความเข้าใจเกาะพยาม เพราะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมระหว่างทะเล การคมนาคม ชุมชน และบริการนักท่องเที่ยวเข้าด้วยกัน ผู้ที่มาถึงเกาะควรวางแผนเส้นทางจากอ่าวแม่หม้ายไปยังอ่าวใหญ่ อ่าวเขาควาย วัดเกาะพยาม และจุดชมธรรมชาติอื่น ๆ ตามเวลาที่มี

 

อ่าวใหญ่ตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกของเกาะพยาม เป็นอ่าวกว้างและยาวที่สุดแห่งหนึ่งของเกาะ มีชายหาดทอดยาวประมาณ 3–4 กิโลเมตร เป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกที่ได้รับความนิยมมากที่สุด บรรยากาศของอ่าวใหญ่เหมาะกับการเดินชายหาด เล่นน้ำในช่วงที่ทะเลสงบ เล่นเซิร์ฟบอร์ดหรือกิจกรรมคลื่นตามฤดูกาล พักรีสอร์ทริมทะเล และใช้เวลายามเย็นอย่างไม่เร่งรีบ อ่าวใหญ่ยังเป็นพื้นที่ที่สะท้อนความเป็นเกาะพยามได้ชัดเจน เพราะมีทั้งหาดกว้าง ร้านอาหาร บังกะโล ร้านเล็ก ๆ และวิถีนักเดินทางที่ชอบความเงียบสงบมากกว่าความพลุกพล่าน

 

อ่าวเขาควายเป็นอีกจุดเด่นของเกาะพยาม อยู่ทางตะวันตกของเกาะเช่นกัน ลักษณะอ่าวโค้งเข้าหากันคล้ายเขาควาย จึงเป็นที่มาของชื่ออ่าว พื้นที่นี้มีหาดทราย น้ำทะเล แนวโขดหิน และจุดถ่ายภาพธรรมชาติที่โดดเด่น โดยเฉพาะหินทะลุซึ่งเป็นหินริมชายฝั่งที่เกิดเป็นช่องโหว่ตามธรรมชาติ อ่าวเขาควายเหมาะกับการชมพระอาทิตย์ตก เดินเล่นริมทะเล ถ่ายภาพ และพักผ่อนในบรรยากาศเงียบกว่าหาดหลักบางช่วง ทางด้านใต้ของอ่าวยังสัมพันธ์กับชุมชนมอแกนซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์วัฒนธรรมบนเกาะ

 

วัดเกาะพยามและโบสถ์กลางทะเลเป็นจุดหมายสำคัญของผู้ที่ต้องการเติมมิติศรัทธาให้กับทริปเกาะพยาม โบสถ์กลางทะเลตั้งอยู่บนเกาะเล็กใกล้ฝั่ง มีสะพานเชื่อมออกไปยังตัวโบสถ์ บรรยากาศรอบด้านเป็นทะเลและแนวเกาะ ทำให้เป็นหนึ่งในภาพจำสำคัญของเกาะพยาม นักท่องเที่ยวจำนวนมากแวะมาสักการะ ทำบุญ ถ่ายภาพ และชมวิวทะเล โดยควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา และเคารพพื้นที่ศาสนา เพราะที่นี่ไม่ใช่เพียงจุดถ่ายภาพ แต่เป็นศาสนสถานของชุมชนเกาะพยาม

 

เกาะพยามยังมีชื่อเสียงด้านกาหยูหรือมะม่วงหิมพานต์ ซึ่งเป็นผลิตผลสำคัญของชุมชนบนเกาะ ต้นกาหยูเติบโตได้ดีในสภาพพื้นที่เกาะและกลายเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจท้องถิ่น นักท่องเที่ยวสามารถพบผลิตภัณฑ์กาหยูคั่ว กาหยูอบ กาหยูอบเกลือ หรือกาหยูปรุงรสในร้านค้าชุมชน การซื้อผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่เพียงเป็นของฝากจากระนอง แต่ยังช่วยสนับสนุนรายได้ของคนในพื้นที่และทำให้การท่องเที่ยวเชื่อมกับเกษตรกรรมท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม

 

ความโดดเด่นอีกประการของเกาะพยามคือการพบเห็นนกเงือกได้ง่ายกว่าหลายพื้นที่ เพราะบนเกาะยังมีแนวป่าที่เป็นแหล่งอาศัยและหากินของนกขนาดใหญ่ นกเงือกเป็นตัวชี้วัดความสมบูรณ์ของป่า เพราะต้องอาศัยต้นไม้ใหญ่ โพรงไม้ และอาหารจากผลไม้ป่า การพบเห็นนกเงือกบนเกาะจึงทำให้เกาะพยามมีคุณค่าเกินกว่าชายหาด ผู้มาเยือนควรดูนกจากระยะที่เหมาะสม ไม่ส่งเสียงดัง ไม่รบกวนแหล่งอาศัย และไม่ให้อาหารสัตว์ป่า

 

ในบริบทของอุทยานแห่งชาติ หมู่เกาะพยามไม่ได้หมายถึงเกาะพยามเพียงเกาะเดียว แต่หมายถึงกลุ่มเกาะและพื้นที่ชายฝั่งที่เรียงรายในทะเลอันดามันตอนบนของจังหวัดระนอง พื้นที่เดิมของอุทยานครอบคลุมเขตป่าสงวนแห่งชาติหลายแห่ง เช่น ป่าเกาะพยาม ป่าเกาะช้าง ป่าคลองหินกลอง–ป่าคลองม่วงกลวง และป่าคลองหัวเขียว–ป่าคลองเกาะสุย โดยมีการสำรวจเพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติจากกรมป่าไม้ตั้งแต่ พ.ศ. 2532 ก่อนเข้าสู่กระบวนการพิจารณาและปรับแนวเขตเพื่อให้เหมาะกับการอนุรักษ์และการอยู่ร่วมกับชุมชน

 

พื้นที่อุทยานแบ่งภูมิประเทศได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ พื้นที่ชายฝั่งทะเล พื้นที่เกาะใกล้ชายฝั่ง และพื้นที่เกาะห่างชายฝั่ง พื้นที่ชายฝั่งทะเลอยู่ต่อเนื่องกับป่าชายเลนผืนใหญ่ของจังหวัดระนอง มีความสำคัญต่อการอนุบาลสัตว์น้ำ การป้องกันชายฝั่ง และการประมงพื้นบ้าน พื้นที่เกาะใกล้ชายฝั่ง เช่น เกาะบางจาก เกาะยิว เกาะทรายดำ และเกาะสน มีทั้งป่าชายเลนทางด้านตะวันออก หาดทรายทางด้านตะวันตก และป่าดงดิบปกคลุมบนเกาะ ส่วนพื้นที่เกาะห่างชายฝั่ง เช่น เกาะพยาม เกาะช้าง เกาะทะลุ เกาะตาครุฑ เกาะหม้อ เกาะปริง เกาะไร่ และเกาะไฟไหม้ มีป่าดงดิบ ป่าชายหาด แนวปะการัง และแหล่งสัตว์น้ำทะเลหลากหลายชนิด

 

เกาะช้างเป็นเกาะสำคัญอีกแห่งในอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง มีลักษณะสงบและเป็นธรรมชาติมากกว่าเกาะพยามในหลายด้าน พื้นที่เกาะช้างสัมพันธ์กับชุมชนประมง ป่าชายเลน อ่าวไข่เต่า อ่าวค้างคาว และแนวชายฝั่งที่ยังมีความเงียบสงบ บางพื้นที่ของเกาะช้างและอ่าวไข่เต่าปิดการท่องเที่ยวและพักแรมระหว่างวันที่ 16 พฤษภาคมถึง 14 ตุลาคมของทุกปี เพื่อให้ธรรมชาติฟื้นตัวและเพื่อความปลอดภัยในช่วงมรสุม นักท่องเที่ยวที่ต้องการไปเกาะช้างควรตรวจประกาศอุทยานก่อนเดินทางเสมอ

 

เกาะทรายดำเป็นพื้นที่ที่มีเอกลักษณ์สูง เพราะมีชุมชนเก่าแก่และหาดทรายสีดำที่เกิดจากดิน เศษไม้ และวัสดุธรรมชาติที่พัดพามาทับถมเป็นเวลานานจนกลายเป็นหาดกว้างสีดำแปลกตา ชุมชนบ้านหาดทรายดำประกอบอาชีพประมงชายฝั่ง มีการทำกะปิ การทำประมงพื้นบ้าน การเรียนรู้วิถีชีวิต และเส้นทางศึกษาธรรมชาติในพื้นที่แหลมมะขามซึ่งเป็นระบบนิเวศป่าชายเลนสมบูรณ์ การเที่ยวเกาะทรายดำจึงให้มิติที่ต่างจากเกาะพยาม เพราะเน้นวิถีชุมชนและภูมิทัศน์ชายฝั่งที่หาดูได้ยาก

 

เกาะไฟไหม้และหาดหินงามเป็นพื้นที่ที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ชอบธรณีสัณฐานชายฝั่ง หาดหินงามมีหินกลมมนขนาดเล็กหลากสีเรียงตัวตามธรรมชาติ เมื่อถูกคลื่นและแสงแดดจะเกิดประกายสวยงาม พื้นที่ลักษณะนี้ควรเที่ยวด้วยความระมัดระวัง ไม่เก็บหินออกจากพื้นที่ ไม่ปีนป่ายพื้นที่เสี่ยง และไม่ทิ้งขยะ เพราะหินชายหาดและระบบนิเวศรอบเกาะเป็นทรัพยากรที่ใช้เวลานานในการก่อรูปตามธรรมชาติ

 

ระบบนิเวศป่าชายเลนของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนองมีความสำคัญระดับประเทศและระดับสากล พื้นที่ชายฝั่งระนองเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง ซึ่งยูเนสโกประกาศใน พ.ศ. 2540 และเป็นพื้นที่ป่าชายเลนที่มีความสมบูรณ์สูง ป่าชายเลนมีพันธุ์ไม้หลากหลาย เช่น แสม แสมขาว แสมทะเล แสมดำ ถั่วขาว ถั่วดำ พังกาหัวสุมดอกขาว พังกาหัวสุมดอกแดง โปรงขาว โปรงแดง ตาตุ่มทะเล หลุมพอทะเล ฝาดดอกแดง ฝาดดอกขาว โกงกางใบเล็ก โกงกางใบใหญ่ ลำพู ลำแพน ตะบูนดำ ตะบูนขาว และจาก พรรณไม้เหล่านี้ช่วยยึดดินชายฝั่ง ลดแรงคลื่น เป็นแหล่งอาหาร และเป็นที่หลบภัยของสัตว์น้ำวัยอ่อนจำนวนมาก

 

ป่าดงดิบเป็นสังคมพืชสำคัญบนเกาะหลายแห่ง เช่น เกาะบางจาก เกาะยิว เกาะช้าง เกาะทรายดำ และเกาะพยาม สภาพป่ายังคงความชุ่มชื้นและเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่า พรรณไม้ที่พบมีทั้งกระท้อนป่า ขนุนป่า ตะเคียนทอง ตะเคียนทราย ตีนเป็ด เทพทาโร ยมหิน สะตอ เลือดควาย มะม่วงป่า กันเกรา และไม้ป่าชนิดอื่น ส่วนพืชพื้นล่างมีหวาย ระกำ มอส เฟิน และพืชอิงอาศัยจำนวนมาก พื้นที่ป่าดงดิบเหล่านี้ทำให้หมู่เกาะระนองไม่ใช่เพียงทะเลและหาดทราย แต่เป็นหมู่เกาะป่าฝนที่มีชีวิตเต็มระบบ

 

ป่าชายหาดพบตามแนวหาดของเกาะพยาม เกาะช้าง และเกาะทรายดำ พรรณไม้เด่น ได้แก่ สนทะเล จิกทะเล หยีทะเล เตยทะเล และปรงทะเล ป่าชายหาดทำหน้าที่สำคัญในการยึดทราย ลดแรงลมทะเล สร้างร่มเงา และเป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ชายฝั่งบางชนิด ส่วนทุ่งหญ้าพบในบางพื้นที่ เช่น เกาะยิวและเกาะทรายดำ โดยมีหญ้าคาสลับกับป่าโปร่ง ภูมิทัศน์ที่หลากหลายนี้ทำให้อุทยานมีทั้งป่าชายเลน ป่าดงดิบ ป่าชายหาด และพื้นที่เปิดโล่งอยู่ในระบบเดียวกัน

 

แหล่งหญ้าทะเลเป็นอีกทรัพยากรสำคัญของพื้นที่เกาะพยามและเกาะใกล้เคียง ข้อมูลสำรวจเดิมพบหญ้าทะเลหลายชนิดในเขตอุทยาน เช่น หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย หญ้าใบมะกรูด หญ้ากุยช่ายเข็ม กุยช่ายทะเล หญ้าคาทะเล หญ้าเงาแคระ หญ้าใบสน และหญ้าเต่า ขณะที่ข้อมูลสำรวจล่าสุดของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งใน พ.ศ. 2568 พบแหล่งหญ้าทะเลบริเวณเกาะพยามประมาณ 33 ไร่ และพบหญ้าทะเล 9 ชนิด แหล่งหญ้าทะเลมีความสำคัญต่อสัตว์ทะเล เพราะเป็นแหล่งอาหาร แหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ และพื้นที่พักพิงของสิ่งมีชีวิตชายฝั่งจำนวนมาก

 

แนวปะการังในเขตหมู่เกาะพยามพบได้หลายบริเวณ เช่น อ่าวกวางปีบ อ่าวแม่ยาย เกาะพยาม เกาะทะลุ อ่าวค้างคาว และเกาะช้าง ชนิดปะการังที่พบมีทั้งปะการังโขด ปะการังสมอง ปะการังพุ่ม ปะการังเขากวาง ปะการังนิ้วมือ ปะการังโต๊ะ ปะการังผักกาด และปะการังอ่อนบางพื้นที่ นอกจากนี้ยังพบกัลปังหา แส้ทะเล ไฮดรอยด์ ดอกไม้ทะเล และปลาทะเลสวยงาม เช่น ปลาการ์ตูน ปลาสินสมุทรลายฟ้า ปลาวัวหางเหลือง ปลาไหลมอเรย์ ปลาหิน และปลาสิงโต การดำน้ำหรือเล่นน้ำในบริเวณที่มีปะการังต้องหลีกเลี่ยงการเหยียบ จับ หรือเก็บสิ่งมีชีวิตทุกชนิดออกจากพื้นที่

 

สัตว์ป่าของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนองมีความหลากหลาย ทั้งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น ลิงแสม นาก บ่าง กระรอก กระแต หมูป่า ตุ่น ชะมด และหนูชนิดต่าง ๆ นกหลายชนิด เช่น นกแก๊ก นกยาง เหยี่ยว นกนางแอ่น นกกวัก นกกางเขน นกกาน้ำเล็ก และนกกินปลาหลายชนิด สัตว์เลื้อยคลาน เช่น กิ้งก่า ตะกวด งู และเต่าชนิดต่าง ๆ สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เช่น กบ คางคก อึ่งอ่าง เขียด และปาด รวมถึงแมลงและสัตว์น้ำชายฝั่งจำนวนมาก ความหลากหลายเหล่านี้เกิดจากการที่พื้นที่มีทั้งป่าบก ป่าชายเลน หาดเลน หาดทราย คลอง ปะการัง และทะเลเปิดอยู่ใกล้กัน

 

สัตว์น้ำที่สัมพันธ์กับป่าชายเลนและทะเลของหมู่เกาะระนองมีจำนวนมาก เช่น ปูก้ามดาบ ปูแสม ปูดำ ปูเสฉวน กุ้งแชบ๊วย กุ้งเคย กุ้งกะต่อม แม่หอบ หอยตะโกรม หอยกะทิ หอยเจดีย์ หอยขาว ปลาตีน ปลาบู่เสือ ปลากระบอก ปลากระทุงเหว ปลาข้างลาย ปลาปักเป้า ปลาสาก ปลากะพงแดง ปลากะพงขาว ปลาเก๋า ปลาอินทรี หมึก หอยเม่น ปลิงทะเล และสิ่งมีชีวิตปะการัง ความอุดมสมบูรณ์นี้เป็นฐานอาหารของชุมชนประมงและเป็นเหตุผลที่พื้นที่ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของอุทยานแห่งชาติ

 

ภูมิอากาศของพื้นที่อยู่ภายใต้อิทธิพลลมมรสุมอย่างชัดเจน ฤดูฝนเริ่มประมาณกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม โดยช่วงเดือนมิถุนายนถึงกันยายนเป็นช่วงฝนชุกมาก ทะเลอาจมีคลื่นลมแรงและรอบเรืออาจลดลงหรือเปลี่ยนแปลงตามสภาพอากาศ ฤดูหนาวหรือช่วงอากาศสบายเริ่มประมาณกลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ แม้อากาศไม่หนาวจัดแต่เหมาะกับการเดินทางมากขึ้น ส่วนฤดูร้อนตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงกลางเดือนพฤษภาคมเป็นช่วงที่อากาศร้อน แต่ความใกล้ทะเลช่วยลดความอบอ้าวได้พอสมควร

 

ช่วงที่เหมาะกับการเที่ยวเกาะพยามและหมู่เกาะระนองโดยทั่วไปคือช่วงปลายปีถึงต้นปี โดยเฉพาะเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน ซึ่งเป็นช่วงทะเลสงบกว่าฤดูมรสุม เหมาะกับการเดินทางทางเรือ พักชายหาด เล่นน้ำ ดำน้ำตื้น และเที่ยวรอบเกาะ ส่วนช่วงพฤษภาคมถึงตุลาคมยังสามารถเดินทางบางพื้นที่ได้ แต่ควรตรวจสภาพอากาศ รอบเรือ และประกาศปิดพื้นที่พักแรมของอุทยานก่อนเสมอ โดยเฉพาะพื้นที่อ่าวไข่เต่าและเกาะช้างที่มีช่วงปิดประจำปี

 

กิจกรรมเด่นบนเกาะพยาม ได้แก่ เดินชายหาดอ่าวใหญ่ ชมพระอาทิตย์ตกที่อ่าวเขาควาย ไหว้พระที่วัดเกาะพยามและโบสถ์กลางทะเล พายคายักในพื้นที่น้ำสงบ ขี่จักรยานยนต์เที่ยวอ่าวต่าง ๆ ชิมอาหารทะเล ซื้อกาหยูเป็นของฝาก ดูนกเงือก เดินชมป่าธรรมชาติ และเช่าเรือเที่ยวรอบเกาะหรือไปดำน้ำในจุดที่ได้รับอนุญาต พื้นที่นี้เหมาะกับการพักอย่างน้อย 2 วัน 1 คืน เพราะการมาเช้าเย็นกลับอาจทำให้มีเวลาบนเกาะน้อยเกินไปและพลาดบรรยากาศช่วงเย็นซึ่งเป็นช่วงที่เกาะพยามสวยที่สุด

 

การเที่ยวในเขตอุทยานควรให้ความสำคัญกับกฎอนุรักษ์เป็นหลัก ไม่เก็บปะการัง เปลือกหอย หิน พืชป่า หรือสัตว์ออกจากพื้นที่ ไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ขับขี่ออกนอกเส้นทางที่กำหนด ไม่ส่งเสียงดังรบกวนสัตว์ป่า ไม่จุดไฟในพื้นที่ห้าม และไม่ออกเรือในวันที่เจ้าหน้าที่หรือผู้ให้บริการเห็นว่าไม่ปลอดภัย การเดินทางไปเกาะควรสวมเสื้อชูชีพเมื่อลงเรือ เตรียมถุงกันน้ำสำหรับเอกสารและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และเผื่อเวลาเดินทางกลับฝั่งในวันที่มีเที่ยวบิน รถโดยสาร หรือแผนเดินทางต่อ

 

การเดินทาง ไปที่ทำการอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนองบนฝั่ง จากตัวเมืองระนองใช้ทางหลวงหมายเลข 4 สายระนอง–ตะกั่วป่า ไปประมาณ 14 กิโลเมตรถึงตำบลหงาว แล้วเลี้ยวเข้าทางเทศบาลหงาว ต่อไปตามเส้นทางบ้านล่าง–หัวถนนประมาณ 4 กิโลเมตร ก็ถึงที่ทำการอุทยาน ส่วนการเดินทางไปเกาะพยามให้ไปที่ท่าเรือเทศบาลปากน้ำหรือท่าเรือสะพานปลา ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง แล้วลงเรือไปยังท่าเรืออ่าวแม่หม้ายบนเกาะพยาม ปัจจุบันมีทั้งเรือโดยสารธรรมดาและเรือเร็ว ค่าเรือโดยสารทั่วไปอยู่ประมาณ 200–250 บาทต่อเที่ยว ส่วนเรือเร็วอยู่ประมาณ 350–400 บาทต่อเที่ยว โดยรอบเรือเปลี่ยนได้ตามฤดูกาลและสภาพทะเล

 

ผู้ที่เดินทางจากกรุงเทพฯ สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 4 ลงใต้ผ่านจังหวัดชุมพรเข้าสู่จังหวัดระนอง แล้วต่อไปท่าเรือปากน้ำ ส่วนผู้ที่เดินทางด้วยเครื่องบินสามารถลงท่าอากาศยานระนอง แล้วใช้รถรับจ้างหรือรถรับส่งไปท่าเรือ การมีรถส่วนตัวสะดวกสำหรับการเที่ยวบนฝั่ง เช่น ที่ทำการอุทยาน ศูนย์วิจัยป่าชายเลนหงาว ภูเขาหญ้า บ่อน้ำร้อนรักษะวาริน และตัวเมืองระนอง แต่เมื่อลงเกาะพยามแล้วควรวางแผนใช้รถจักรยานยนต์รับจ้างหรือเช่ารถจักรยานยนต์ตามสภาพเส้นทางของเกาะ

 

เมื่อมองภาพรวม อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนองหรือชื่อเดิมอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพยาม เป็นพื้นที่ที่รวมความสมบูรณ์ของระนองไว้อย่างครบถ้วน ทั้งป่าชายเลนผืนใหญ่ เกาะพยาม เกาะช้าง เกาะทรายดำ เกาะไฟไหม้ หาดหินงาม อ่าวแม่หม้าย อ่าวใหญ่ อ่าวเขาควาย กาหยู นกเงือก แนวปะการัง แหล่งหญ้าทะเล วิถีประมง และชุมชนเกาะที่ยังคงบรรยากาศเรียบง่าย ผู้ที่ต้องการเที่ยวระนองให้ลึกกว่าการพักทะเลทั่วไปควรให้เวลาพื้นที่นี้มากพอ เพราะหมู่เกาะระนองไม่ใช่เพียงจุดพักผ่อนริมทะเล แต่เป็นห้องเรียนธรรมชาติขนาดใหญ่ที่ทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างทะเล ป่า เกาะ ชุมชน และการอนุรักษ์อย่างชัดเจน

 

 

ตอบ: เป็นพื้นที่เดียวกัน โดยชื่อเดิมคืออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพยาม และชื่อทางการปัจจุบันคืออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง หลังมีการเปลี่ยนชื่อเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2553

 

ตอบ: ที่ทำการอุทยานตั้งอยู่เลขที่ 192 หมู่ที่ 4 ตำบลหงาว อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง 85000 ส่วนพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญอย่างเกาะพยามตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลเกาะพยาม อำเภอเมืองระนอง

 

ตอบ: ที่ทำการอุทยานเปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น. ส่วนพื้นที่เกาะและจุดพักแรมบางแห่งเปิดหรือปิดตามฤดูกาล โดยอ่าวไข่เต่าและเกาะช้างปิดระหว่างวันที่ 16 พฤษภาคม – 14 ตุลาคมของทุกปี

 

ตอบ: อัตราค่าเข้าชมที่เผยแพร่คือชาวไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท และเด็ก 100 บาท ค่าเรือ ที่พัก และกิจกรรมพิเศษคิดแยกต่างหาก

 

ตอบ: เดินทางไปท่าเรือเทศบาลปากน้ำหรือท่าเรือสะพานปลา ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง แล้วลงเรือไปยังท่าเรืออ่าวแม่หม้ายบนเกาะพยาม เรือเร็วใช้เวลาประมาณ 40–45 นาที ส่วนเรือโดยสารธรรมดาใช้เวลาประมาณ 2–2.30 ชั่วโมง

 

ตอบ: จุดเด่นคืออ่าวใหญ่ อ่าวเขาควาย อ่าวแม่หม้าย วัดเกาะพยาม โบสถ์กลางทะเล สวนกาหยู บรรยากาศเกาะเงียบสงบ นกเงือก และการเดินทางภายในเกาะที่เน้นรถจักรยานยนต์กับวิถีชุมชนมากกว่ารถยนต์

 

ตอบ: ช่วงปลายปีถึงต้นปี โดยเฉพาะประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน เหมาะกับการเที่ยวทะเลและเดินทางทางเรือมากที่สุด ส่วนช่วงพฤษภาคมถึงตุลาคมเป็นช่วงมรสุม ต้องตรวจรอบเรือ สภาพอากาศ และประกาศปิดพื้นที่ของอุทยานก่อนเดินทาง

 

ตอบ: ควรพักอย่างน้อย 2 วัน 1 คืน เพื่อมีเวลาเที่ยวอ่าวแม่หม้าย อ่าวใหญ่ อ่าวเขาควาย วัดเกาะพยาม ดูพระอาทิตย์ตก ชิมอาหารทะเล และสัมผัสบรรยากาศเกาะได้ครบกว่าการไปเช้าเย็นกลับ