อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: ตลอดวัน แนะนำช่วงเช้าและช่วงเย็น

 

อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง จังหวัดพะเยา เป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่สุดของเมืองพะเยา ตั้งอยู่บริเวณสวนสาธารณะเทศบาลเมืองพะเยา หรือสวนสมเด็จย่า 90 ริมถนนเลียบกว๊านพะเยา ในเขตตำบลเวียง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา สถานที่แห่งนี้เป็นทั้งจุดสักการะบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ จุดชมบรรยากาศกว๊านพะเยา พื้นที่พักผ่อนของคนเมือง และจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการทำความเข้าใจรากเหง้าของเมืองภูกามยาวหรือพะเยาในอดีต พ่อขุนงำเมืองเป็นกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาวลำดับที่ 9 ระหว่าง พ.ศ. 1801–1841 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่บ้านเมืองมีความเจริญรุ่งเรืองและมีบทบาทสำคัญในเครือข่ายเมืองโบราณภาคเหนือ

 

ความสำคัญของอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองไม่ได้อยู่ที่การเป็นอนุสรณ์สถานเพียงอย่างเดียว แต่เป็นศูนย์รวมความทรงจำทางประวัติศาสตร์ ศรัทธา และอัตลักษณ์ของชาวพะเยา ผู้คนในจังหวัดพะเยาจำนวนมากเดินทางมาสักการะอนุสาวรีย์แห่งนี้ในโอกาสต่าง ๆ ทั้งเพื่อแสดงความเคารพ ขอพร และรำลึกถึงพระมหากษัตริย์ผู้มีบทบาทสำคัญต่อเมืองภูกามยาว การที่อนุสาวรีย์ตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยายิ่งทำให้พื้นที่นี้มีความหมายมากขึ้น เพราะกว๊านพะเยาเป็นทั้งภูมิทัศน์สำคัญ แหล่งน้ำคู่เมือง และพื้นที่ที่เชื่อมโยงชีวิตของผู้คนกับประวัติศาสตร์มายาวนาน

 

พ่อขุนงำเมืองเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ล้านนาและประวัติศาสตร์เมืองพะเยา พระองค์เป็นผู้ปกครองเมืองภูกามยาวในยุคที่เมืองมีความมั่นคง เจริญรุ่งเรือง และเป็นที่ยอมรับในเครือข่ายเมืองทางภาคเหนือ ความทรงจำเกี่ยวกับพระองค์ยังคงอยู่ในตำนาน พงศาวดาร และพิธีกรรมท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่องความสัมพันธ์กับพ่อขุนเม็งรายแห่งเมืองเชียงรายและพ่อขุนรามคำแหงแห่งกรุงสุโขทัย ซึ่งทั้งสามพระองค์เป็นพระสหายร่วมน้ำสาบานและมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์การเมืองของภูมิภาค

 

เรื่องเล่าการกระทำสัตย์ปฏิญาณระหว่างพ่อขุนงำเมือง พ่อขุนเม็งราย และพ่อขุนรามคำแหง ถือเป็นหนึ่งในเรื่องสำคัญที่ทำให้อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองมีความหมายมากกว่าการเป็นสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป เล่ากันว่าทั้งสามพระองค์ได้กระทำสัตย์ต่อกัน ณ แม่น้ำอิง บริเวณที่ปัจจุบันสัมพันธ์กับพื้นที่สถานีประมงน้ำจืดพะเยา เหตุการณ์นี้สะท้อนความสัมพันธ์ทางการเมือง ความไว้วางใจ และการสร้างพันธไมตรีระหว่างผู้นำเมืองสำคัญในยุคโบราณ การได้มายืนสักการะพ่อขุนงำเมืองริมกว๊านพะเยาจึงเปรียบเสมือนการยืนอยู่หน้าประตูสู่ประวัติศาสตร์ของเมืองที่มีบทบาทในระดับภูมิภาค

 

พระนาม “งำเมือง” มีความหมายลึกซึ้งในความทรงจำของผู้คน มีคำกล่าวเล่าขานว่าเมื่อพระองค์เสด็จไปทางใด “แดดก็บ่อฮ้อน ฝนก็บ่อฮำ จักให้แดดก็แดด จักให้บดก็บด” สำนวนนี้สะท้อนภาพของกษัตริย์ผู้มีบุญญาธิการ มีอำนาจบารมี และเป็นที่เคารพศรัทธาของประชาชน ความเชื่อเช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมการยกย่องผู้นำในสังคมล้านนา ซึ่งมักเชื่อมโยงบุญบารมี ความร่มเย็น ความอุดมสมบูรณ์ และความสงบสุขของบ้านเมืองเข้ากับพระมหากษัตริย์ผู้ปกครอง

 

ในมุมประวัติศาสตร์เมือง พ่อขุนงำเมืองเป็นสัญลักษณ์ของยุคทองของภูกามยาว เมืองพะเยาในอดีตมีชื่อเรียกว่าภูกามยาวหรือพยาว เป็นเมืองเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่อุดมสมบูรณ์ มีทั้งกว๊านพะเยา แม่น้ำอิง พื้นที่ราบ และเส้นทางเชื่อมต่อกับเมืองสำคัญอื่น ๆ ของภาคเหนือ การที่เมืองภูกามยาวมีผู้ปกครองที่ได้รับการจดจำอย่างพ่อขุนงำเมือง แสดงให้เห็นถึงสถานะและความเข้มแข็งของเมืองพะเยาในอดีตอย่างชัดเจน

 

อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองจึงเป็นสถานที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจเมืองพะเยาได้รวดเร็วที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะในพื้นที่เดียวมีทั้งประวัติศาสตร์บุคคลสำคัญ ศรัทธาของชุมชน สวนสาธารณะริมกว๊าน และทิวทัศน์ของกว๊านพะเยา นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาพะเยาครั้งแรกมักแวะสักการะอนุสาวรีย์ก่อนเดินต่อไปชมกว๊านพะเยา ถ่ายภาพริมฝั่งน้ำ หรือรับประทานอาหารในย่านถนนชายกว๊าน การแวะที่นี่จึงเป็นเหมือนพิธีเริ่มต้นการเดินทางสู่เมืองพะเยาในเชิงวัฒนธรรม

 

สวนสาธารณะเทศบาลเมืองพะเยา หรือสวนสมเด็จย่า 90 เป็นพื้นที่พักผ่อนสำคัญของคนเมืองพะเยา ภายในและบริเวณรอบสวนมีพื้นที่สีเขียว ทางเดิน จุดนั่งพัก พื้นที่ออกกำลังกาย และพื้นที่ที่เชื่อมต่อกับถนนเลียบกว๊านพะเยา ช่วงเช้าเหมาะกับการเดินเล่น ออกกำลังกาย และสักการะอนุสาวรีย์ในบรรยากาศสงบ ส่วนช่วงเย็นเป็นเวลาที่คึกคักขึ้น เพราะผู้คนออกมาเดินริมกว๊าน ถ่ายภาพพระอาทิตย์ตก ซื้ออาหาร และใช้เวลาพักผ่อนกับครอบครัว

 

บรรยากาศยามเย็นบริเวณอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองมีเสน่ห์มากเป็นพิเศษ เพราะแสงสุดท้ายของวันสะท้อนลงบนผิวน้ำกว๊านพะเยา เกิดเป็นภาพที่งดงามและสงบ เหมาะกับการเดินเล่น ถ่ายภาพ และนั่งพักหลังจากไหว้สักการะ พื้นที่นี้ยังเป็นหนึ่งในจุดที่เห็นวิถีชีวิตเมืองพะเยาชัดเจน ทั้งคนท้องถิ่นที่มาออกกำลังกาย นักท่องเที่ยวที่มาชมวิว ร้านอาหารริมกว๊าน และผู้คนที่มานั่งพักผ่อนในช่วงเย็น ความงามของอนุสาวรีย์จึงไม่ได้แยกจากชีวิตประจำวัน แต่เป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่สาธารณะที่คนเมืองใช้จริง

 

ทุกปีในช่วงวันที่ 5 มีนาคม จังหวัดพะเยาจะมีประเพณีบวงสรวงพ่อขุนงำเมืองหรือพญางำเมือง เพื่อแสดงความกตัญญูและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของผู้ปกครองเมืองภูกามยาว พิธีดังกล่าวเป็นงานสำคัญของจังหวัด มีการประกอบพิธีสักการะ เครื่องบวงสรวง ขบวนฟ้อน และกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่สะท้อนศรัทธาของชาวพะเยา งานประเพณีนี้ทำให้อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองมีชีวิตชีวาในฐานะพื้นที่พิธีกรรม ไม่ใช่เพียงอนุสาวรีย์นิ่ง ๆ ที่ตั้งอยู่ในสวนสาธารณะ

 

พิธีบวงสรวงพ่อขุนงำเมืองมีรายละเอียดที่สะท้อนแบบแผนพิธีกรรมท้องถิ่นล้านนา มีการจัดเครื่องบวงสรวง ประดับดอกไม้ จุดธูปเทียน อ่านโองการ อัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และกล่าวคำบวงสรวงตามแบบแผน พิธีลักษณะนี้ทำหน้าที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน ทำให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นว่าพ่อขุนงำเมืองยังคงเป็นศูนย์รวมใจของชาวพะเยา การเข้าร่วมงานหรือชมขบวนพิธีควรแต่งกายสุภาพและรักษาความเรียบร้อย เพราะเป็นงานที่มีความหมายทางศรัทธาและวัฒนธรรม

 

สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ การมาอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองควรเชื่อมโยงกับสถานที่อื่น ๆ รอบกว๊านพะเยา เช่น วัดติโลกอาราม วัดศรีโคมคำ หอวัฒนธรรมนิทัศน์ และถนนชายกว๊าน เพราะสถานที่เหล่านี้ช่วยขยายเรื่องราวของเมืองพะเยาให้ครบขึ้น อนุสาวรีย์ทำหน้าที่เล่าเรื่องบุคคลสำคัญ วัดติโลกอารามเล่าเรื่องพุทธศาสนาและเมืองโบราณกลางกว๊าน วัดศรีโคมคำเล่าเรื่องศรัทธาปัจจุบัน ส่วนกว๊านพะเยาเล่าเรื่องภูมิทัศน์และวิถีชีวิตของเมือง

 

วัดติโลกอารามเป็นสถานที่ใกล้อนุสาวรีย์ที่ควรแวะเมื่อมาเที่ยวพะเยา วัดแห่งนี้ตั้งอยู่กลางกว๊านพะเยาและสามารถเดินทางโดยเรือจากท่าเรือริมกว๊าน เป็นวัดโบราณที่มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์เมืองพะเยาและล้านนา การไหว้อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองแล้วต่อด้วยการนั่งเรือไปวัดติโลกอารามช่วยให้ผู้มาเยือนเห็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำเมือง ศาสนา และภูมิทัศน์กว๊านพะเยาได้อย่างลึกซึ้ง

 

วัดศรีโคมคำ หรือวัดพระเจ้าตนหลวง เป็นอีกสถานที่สำคัญที่ควรจัดในเส้นทางเดียวกัน วัดแห่งนี้ประดิษฐานพระเจ้าตนหลวง พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองพะเยา และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของผู้คนในจังหวัด การเที่ยวอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองร่วมกับวัดศรีโคมคำจะทำให้เข้าใจทั้งมิติอำนาจทางประวัติศาสตร์และมิติศรัทธาทางพุทธศาสนาของเมืองพะเยา

 

ถนนชายกว๊านและพื้นที่รอบอนุสาวรีย์เป็นเส้นทางเดินเล่นที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวทุกกลุ่ม ทั้งครอบครัว คู่รัก ผู้สูงอายุ นักเดินทางเดี่ยว และช่างภาพ ผู้ที่ชอบถ่ายภาพสามารถเลือกมุมอนุสาวรีย์กับฉากหลังของกว๊านพะเยา มุมพระอาทิตย์ตก มุมสวนสาธารณะ หรือมุมวิถีชีวิตผู้คนที่มาเดินริมกว๊าน ช่วงเย็นเป็นเวลาที่ดีที่สุดสำหรับภาพบรรยากาศ ส่วนช่วงเช้าเหมาะกับภาพแสงนุ่มและความสงบของเมือง

 

การเดินทาง ไปอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองสะดวกมาก เพราะตั้งอยู่ในตัวเมืองพะเยา บริเวณสวนสาธารณะเทศบาลเมืองพะเยา ถนนเลียบกว๊านพะเยา หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสามารถใช้แผนที่นำทางไปยังอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองหรือสวนสมเด็จย่า 90 แล้วหาที่จอดรถบริเวณใกล้เคียง หากพักใกล้กว๊านพะเยา สามารถเดินเท้าหรือปั่นจักรยานมาได้สะดวก ส่วนผู้ที่มาจากสถานีขนส่งพะเยาหรือตัวเมืองสามารถใช้รถรับจ้าง รถสองแถว หรือบริการเรียกรถมายังถนนชายกว๊านได้ง่าย

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าอากาศเย็นสบาย คนไม่มาก เหมาะกับการสักการะและเดินชมสวน ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมกว๊านพะเยา ถ่ายภาพ และรับประทานอาหารริมกว๊าน หากต้องการร่วมพิธีประจำปีควรเดินทางมาในช่วงงานบวงสรวงพ่อขุนงำเมือง ซึ่งจัดขึ้นราววันที่ 5 มีนาคมของทุกปี โดยควรตรวจสอบกำหนดการล่าสุดจากจังหวัดหรือเทศบาลเมืองพะเยาก่อนเดินทาง

 

ร้านอาหารรอบอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองและกว๊านพะเยามีให้เลือกหลายรูปแบบ ทั้งร้านอาหารริมกว๊าน ร้านอาหารเหนือ ร้านก๋วยเตี๋ยว คาเฟ่ และร้านอาหารสำหรับมื้อเย็น ร้านที่อยู่ใกล้มาก เช่น The Lake Cafe, ร้านอาหารแสงจันทร์, ถ้วยก๋าไก่ and View LOVER, ข้าวซอยแสงเพียร และครัวออโรร่า เหมาะสำหรับจัดแผนเดินเที่ยวอนุสาวรีย์ในช่วงเย็นแล้วต่อด้วยมื้ออาหารริมกว๊านอย่างสบาย

 

ที่พักใกล้อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองมีตัวเลือกหลายระดับ ตั้งแต่โรงแรมริมกว๊าน ที่พักบูติค ไปจนถึงโรงแรมราคาประหยัดในตัวเมือง หากต้องการเดินเที่ยวกว๊านและอนุสาวรีย์ได้สะดวก ควรเลือกที่พักในโซนถนนชายกว๊านหรือใกล้อนุสาวรีย์ เช่น Phuglong Hotel, The Cozy Nest Hotel, Hop Inn Phayao, KM Kwanphayao Hotel และโรงแรมในย่านตัวเมือง การพักใกล้จุดนี้ช่วยให้สามารถเดินออกมาชมพระอาทิตย์ตก กินอาหารริมกว๊าน และกลับที่พักได้ง่ายโดยไม่ต้องใช้รถมากนัก

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเยือนอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองคือแต่งกายสุภาพ โดยเฉพาะเมื่อต้องการสักการะหรือร่วมพิธีบวงสรวง ควรรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะในสวนสาธารณะ ไม่ปีนป่ายฐานอนุสาวรีย์ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้ที่มาสักการะ และไม่จัดท่าถ่ายภาพที่ไม่เหมาะสมกับสถานที่ เนื่องจากพื้นที่นี้เป็นทั้งสวนสาธารณะ แหล่งท่องเที่ยว และสถานที่เคารพของคนพะเยา

 

อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองเหมาะกับการเป็นจุดเริ่มต้นของทริปพะเยา เพราะช่วยให้เข้าใจชื่อเมือง ประวัติศาสตร์ บุคคลสำคัญ และความสัมพันธ์ระหว่างกว๊านพะเยากับชุมชนเมืองได้ภายในเวลาไม่นาน ผู้ที่มีเวลาสั้นสามารถแวะสักการะ ถ่ายภาพ และเดินชมกว๊านได้ภายใน 30–60 นาที ส่วนผู้ที่ต้องการเที่ยวเชิงลึกสามารถจัดเส้นทางต่อไปยังวัดติโลกอาราม วัดศรีโคมคำ หอวัฒนธรรมนิทัศน์ และย่านร้านอาหารริมกว๊านได้อย่างครบถ้วน

 

โดยสรุป อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองเป็นสถานที่สำคัญที่ควรแวะเมื่อเดินทางมาจังหวัดพะเยา เพราะเป็นทั้งอนุสรณ์สถานของกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาว ศูนย์รวมศรัทธาของชาวพะเยา พื้นที่ประกอบพิธีบวงสรวงประจำปี และจุดชมบรรยากาศกว๊านพะเยาที่งดงามที่สุดแห่งหนึ่ง การมาเยือนที่นี่จึงไม่ใช่เพียงการแวะถ่ายภาพกับอนุสาวรีย์ แต่เป็นการทำความรู้จักเมืองพะเยาผ่านประวัติศาสตร์ ศรัทธา ภูมิทัศน์ และความทรงจำของผู้คนที่ยังคงสืบต่อมาถึงปัจจุบัน

 

 

ตอบ: อนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมืองตั้งอยู่ที่สวนสาธารณะเทศบาลเมืองพะเยา หรือสวนสมเด็จย่า 90 ถนนเลียบกว๊านพะเยา ตำบลเวียง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา

 

ตอบ: พ่อขุนงำเมืองเป็นกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาวลำดับที่ 9 ระหว่าง พ.ศ. 1801–1841 และเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์เมืองพะเยา

 

ตอบ: พ่อขุนงำเมืองเป็นพระสหายร่วมน้ำสาบานกับพ่อขุนเม็งรายแห่งเมืองเชียงรายและพ่อขุนรามคำแหงแห่งกรุงสุโขทัย โดยทั้งสามพระองค์ได้กระทำสัตย์ต่อกัน ณ แม่น้ำอิง

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมและสักการะได้ทุกวัน ไม่เสียค่าเข้าชม แนะนำช่วงเช้าและช่วงเย็นเพราะอากาศดีและเหมาะกับการชมกว๊านพะเยา

 

ตอบ: งานประเพณีบวงสรวงพ่อขุนงำเมืองจัดขึ้นเป็นประจำราววันที่ 5 มีนาคมของทุกปี ณ ลานอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง

 

ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ โดยเฉพาะหากต้องการสักการะหรือเข้าร่วมพิธีบวงสรวง และควรรักษาความเรียบร้อยในพื้นที่อนุสาวรีย์

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่กว๊านพะเยา ท่าเรือวัดติโลกอาราม วัดติโลกอาราม วัดศรีโคมคำ หอวัฒนธรรมนิทัศน์ และถนนชายกว๊านได้สะดวก

 

ตอบ: สามารถติดต่อเทศบาลเมืองพะเยา โทร. 054-072-206