ตราดรำลึก

วันเปิดทำการ: วันที่ 23 มีนาคมของทุกปี

เวลาเปิดทำการ: ช่วงเช้าเป็นพิธีหลัก และอาจมีกิจกรรมต่อเนื่องตามกำหนดการของจังหวัดในแต่ละปี

 

งานวันตราดรำลึก เป็นประเพณีสำคัญประจำจังหวัดตราดที่จัดขึ้นในวันที่ 23 มีนาคมของทุกปี ณ บริเวณสนามหน้าศาลากลางจังหวัดตราด และพื้นที่หน้าพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 งานนี้จัดขึ้นเพื่อรำลึกถึงวันที่จังหวัดตราดกลับคืนสู่ราชอาณาจักรไทย หลังจากเคยตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสเป็นเวลา 2 ปี 6 เดือน 7 วัน โดยวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2449 คือวันที่ตราดได้กลับคืนสู่แผ่นดินไทยอีกครั้ง จึงเป็นวันที่มีความหมายอย่างลึกซึ้งต่อชาวตราดทั้งในมิติประวัติศาสตร์ ความทรงจำร่วม และความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของรัชกาลที่ 5

 

หัวใจของงานวันตราดรำลึกไม่ใช่เพียงการจัดงานประจำปี แต่เป็นการรวมพลังของข้าราชการ พ่อค้า ประชาชน นักเรียน นักศึกษา และชุมชนท้องถิ่นในจังหวัดตราดที่มาร่วมกันแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงมีบทบาทสำคัญในการดำเนินพระบรมราโชบายด้านการต่างประเทศในช่วงเวลาที่สยามต้องเผชิญแรงกดดันจากมหาอำนาจตะวันตก การได้จังหวัดตราดกลับคืนมาจึงไม่ได้เป็นเพียงเหตุการณ์ทางการเมือง แต่เป็นสัญลักษณ์ของความอดทน ความเสียสละ และการรักษาอธิปไตยของชาติในห้วงเวลาที่ยากลำบาก

 

ในอดีต จังหวัดตราดเป็นเมืองชายฝั่งทะเลตะวันออกที่มีความสำคัญทั้งด้านภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ และยุทธศาสตร์ เพราะเป็นพื้นที่ติดต่อทะเล มีเส้นทางค้าขายทางน้ำ และเป็นประตูเชื่อมโยงกับดินแดนฝั่งตะวันออกของอ่าวไทย เมื่อสยามเผชิญแรงกดดันจากฝรั่งเศสในสมัยรัชกาลที่ 5 พื้นที่ชายแดนตะวันออกจึงกลายเป็นจุดสำคัญของการต่อรองทางการเมืองระหว่างประเทศ จังหวัดตราดถูกฝรั่งเศสยึดครองเป็นระยะเวลา 2 ปี 6 เดือน 7 วัน ก่อนที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจะทรงใช้พระปรีชาสามารถและพระราชวิเทโศบายในการเจรจา เพื่อให้ตราดกลับคืนสู่ราชอาณาจักรไทย

 

เหตุการณ์สำคัญนี้เกี่ยวข้องกับการแลกเปลี่ยนดินแดนในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 โดยสยามต้องยอมเสียสิทธิ์เหนือดินแดนบางส่วน ได้แก่ เสียมราฐ พระตะบอง ศรีโสภณ และปัจจันตคีรีเขตต์ เพื่อแลกกับการคืนจังหวัดตราดให้กลับมาอยู่ภายใต้การปกครองของไทยอีกครั้ง การตัดสินพระราชหฤทัยดังกล่าวสะท้อนความซับซ้อนของประวัติศาสตร์การเมืองระหว่างประเทศในยุคนั้น และทำให้ชาวตราดจดจำพระมหากรุณาธิคุณของรัชกาลที่ 5 อย่างมั่นคงสืบมาจนถึงปัจจุบัน

 

วันที่ 23 มีนาคม จึงถูกกำหนดให้เป็นวันแห่งความทรงจำของจังหวัดตราด เป็นวันที่คนตราดได้ย้อนรำลึกถึงช่วงเวลาที่บ้านเมืองเคยพลัดพรากจากแผ่นดินไทย และเป็นวันที่คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ว่าอธิปไตยของชาติไม่ได้เกิดขึ้นโดยง่าย หากต้องอาศัยทั้งความเสียสละ พระปรีชาสามารถ และความร่วมแรงร่วมใจของผู้คนในแต่ละยุคสมัย งานตราดรำลึกจึงมีคุณค่าในฐานะประเพณีประจำจังหวัดที่เชื่อมอดีตกับปัจจุบัน และช่วยให้เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ยังคงมีชีวิตอยู่ในความรับรู้ของประชาชน

 

พิธีกรรมสำคัญของงานเริ่มขึ้นในตอนเช้าของวันที่ 23 มีนาคม โดยมีการทำบุญตักบาตร ถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์ และประกอบพิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว บริเวณหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 หน้าศาลากลางจังหวัดตราด พื้นที่นี้ถือเป็นศูนย์กลางทางจิตใจของชาวตราด เพราะเป็นสถานที่ที่ผู้คนเดินทางมาถวายสักการะและแสดงความเคารพต่อพระองค์ท่าน โดยเฉพาะในวันสำคัญที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของจังหวัด

 

พิธีบวงสรวงในงานวันตราดรำลึกมีรายละเอียดที่สะท้อนความประณีตของวัฒนธรรมไทยและความเคารพสูงสุดต่อพระมหากษัตริย์ ผู้ประกอบพิธีจะมีพราหมณ์เป็นผู้ดำเนินพิธี พร้อมการตั้งราชวัตร ฉัตรธง ศาลเพียงตา และเครื่องประกอบพิธีต่าง ๆ บริเวณพิธีมีการจัดเตรียมราชวัตรฉัตร 6 ชั้น พร้อมต้นกล้วย ต้นอ้อย และมะพร้าวงอก ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่มักพบในพิธีบวงสรวงตามแบบแผนไทย เพื่อแสดงความเป็นสิริมงคลและความพร้อมในการประกอบพิธี

 

เครื่องบวงสรวงที่ใช้ในพิธีมีความหลากหลายและจัดอย่างเป็นชุด เช่น สุรา ไก่ต้ม บุหรี่ ข้าวสุก เป็ดต้ม กุ้งต้มยำ น้ำพริกเกลือ น้ำเปล่า หัวหมู น้ำชา และน้ำอัดลมสีเขียว รวมถึงปูดำต้ม ปลาช่อนแป๊ะซะ กุ้งทะเลตัวใหญ่ต้ม ซาแซที่ประกอบด้วยหมูสามชั้น ปลาหมึกแห้ง และไข่ไก่ต้ม ตลอดจนเต้าเรี่ยว งาดำ งาขาว ข้าวตอกดอกไม้ ถั่วงา หมากพลู กุ้งพล่าปลายำ ขนมต้มขาวต้มแดง ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง เม็ดขนุน ขนมถ้วยฟู และขนมเปี๊ยะ การจัดเครื่องบวงสรวงเหล่านี้แสดงถึงทั้งความศรัทธา ความพร้อมเพรียง และภูมิปัญญาทางพิธีกรรมที่สืบทอดกันมา

 

นอกจากนี้ยังมีเครื่องกระยาบวช เช่น หัวมันต้ม หัวเผือกต้ม หัวมันเทศแกงบวด หัวเผือกแกงบวด กล้วยบวชชี และฟักทองแกงบวด รวมถึงบายศรีหลายรูปแบบ ได้แก่ บายศรีหลัก 9 ชั้น บายศรีพรหม 9 ชั้น บายศรีเทพ 16 ชั้น บายศรี 9 ชั้น และบายศรีปากชาม ตลอดจนพานพุ่มดอกไม้สด เครื่องบูชาดอกไม้ ธูป เทียน ดอกบานไม่รู้โรย ดอกดาวเรือง ดอกรัก ดอกกุหลาบสีชมพู ดอกบัวสัตตบงกช เทียนสีขาว เทียนเกลียว ธูปหอม และพวงมาลัยดอกมะลิ รายละเอียดเหล่านี้ทำให้พิธีบวงสรวงของงานวันตราดรำลึกเป็นพิธีที่มีความสมบูรณ์ทั้งในเชิงสัญลักษณ์และความงดงามทางวัฒนธรรม

 

ความสำคัญของเครื่องบวงสรวงไม่ได้อยู่ที่จำนวนหรือความหลากหลายเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความหมายของการจัดเตรียมด้วยความเคารพ การคัดเลือกของคาว ของหวาน ผลไม้ ดอกไม้ ธูปเทียน และบายศรี สะท้อนโลกทัศน์ของสังคมไทยที่มองพิธีกรรมเป็นพื้นที่เชื่อมโยงระหว่างมนุษย์ ความศรัทธา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และความทรงจำทางประวัติศาสตร์ ในบริบทของงานวันตราดรำลึก เครื่องบวงสรวงเหล่านี้จึงเป็นภาษาทางวัฒนธรรมที่คนตราดใช้สื่อถึงความกตัญญู ความเคารพ และความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ

 

บรรยากาศของงานวันตราดรำลึกในช่วงเช้ามักมีความสงบ สำรวม และเปี่ยมด้วยความเคารพ ผู้เข้าร่วมพิธีจำนวนมากแต่งกายสุภาพ บางปีมีการแต่งกายชุดไทยย้อนยุคเพื่อสะท้อนบรรยากาศทางประวัติศาสตร์และร่วมสร้างเอกลักษณ์ของงาน ภาพของข้าราชการ ผู้นำท้องถิ่น ชาวบ้าน และเยาวชนที่มารวมตัวกันบริเวณหน้าศาลากลางจังหวัดตราด ทำให้งานนี้เป็นทั้งพิธีราชการ พิธีทางศาสนา และกิจกรรมชุมชนที่หลอมรวมผู้คนหลายภาคส่วนเข้าด้วยกัน

 

นอกจากพิธีทำบุญและพิธีบวงสรวงแล้ว งานวันตราดรำลึกในบางปีอาจมีกิจกรรมต่อเนื่อง เช่น ขบวนแห่ย้อนยุค การแสดงทางวัฒนธรรม นิทรรศการประวัติศาสตร์ การจำหน่ายสินค้า OTOP อาหารพื้นถิ่น และกิจกรรมที่นำเสนอเอกลักษณ์ของจังหวัดตราด ทั้งนี้รูปแบบกิจกรรมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามกำหนดการของจังหวัดในแต่ละปี ผู้ที่ต้องการเข้าร่วมงานควรติดตามประกาศจากจังหวัดตราดหรือสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดตราดใกล้ช่วงเดือนมีนาคม เพื่อทราบรายละเอียดล่าสุดของปีนั้น ๆ

 

หนึ่งในจุดเด่นของงานวันตราดรำลึกคือการทำให้ประวัติศาสตร์กลายเป็นประสบการณ์ที่ผู้คนสัมผัสได้จริง ไม่ใช่เพียงเรื่องราวที่อยู่ในหนังสือเรียน ผู้มาเยือนจะได้เห็นสถานที่จริง ได้ยืนอยู่หน้าพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 ได้รับรู้ว่าพื้นที่หน้าศาลากลางจังหวัดตราดไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ราชการ แต่เป็นพื้นที่แห่งความทรงจำของเมือง เป็นจุดที่ชาวตราดใช้แสดงความเคารพต่อพระมหากษัตริย์ผู้ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณต่อจังหวัดอย่างลึกซึ้ง

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ไทย งานวันตราดรำลึกเป็นโอกาสที่ดีในการเรียนรู้เรื่องราวชายแดนตะวันออกของไทยในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับฝรั่งเศส การต่อรองทางการทูต และผลกระทบที่มีต่อผู้คนในพื้นที่ เมืองตราดในวันงานจะมีบรรยากาศพิเศษกว่าช่วงปกติ เพราะผู้คนในท้องถิ่นร่วมกันถ่ายทอดความทรงจำผ่านพิธีกรรม เครื่องแต่งกาย ขบวนกิจกรรม และการรวมตัวของชุมชน

 

ผู้ที่เดินทางมาเที่ยวงานควรใช้เวลาเยี่ยมชมพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 อย่างสงบ เพราะอนุสาวรีย์แห่งนี้เป็นศูนย์กลางของงานและเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในความรู้สึกของชาวตราด เทศบาลเมืองตราดระบุว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จประพาสเมืองตราดหลายครั้ง ทำให้ชาวตราดมีความผูกพันกับพระองค์อย่างมาก การได้ยืนอยู่บริเวณนี้ในวันตราดรำลึกจึงช่วยให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพระมหากษัตริย์กับประชาชนในมิติที่ลึกกว่าการท่องเที่ยวทั่วไป

 

พื้นที่ใกล้เคียงยังมีพิพิธภัณฑสถานเมืองตราด ซึ่งตั้งอยู่ไม่ไกลจากศาลากลางจังหวัดตราด และเป็นสถานที่ที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการเรียนรู้เรื่องราวของจังหวัดก่อนหรือหลังเข้าร่วมงาน ภายในพิพิธภัณฑ์นำเสนอประวัติเมืองตราด เหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมท้องถิ่น และภาพรวมของสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัด การจัดเส้นทางเที่ยวงานวันตราดรำลึกคู่กับพิพิธภัณฑสถานเมืองตราดจึงช่วยให้การเดินทางมีความลึกและเข้าใจบริบทของเมืองมากขึ้น

 

ในเชิงวัฒนธรรม งานวันตราดรำลึกยังสะท้อนความเป็นเมืองชายฝั่งตะวันออกที่มีรากทางประวัติศาสตร์เข้มแข็ง ตราดไม่ได้มีเพียงทะเล เกาะช้าง เกาะกูด หรือเกาะหมากเท่านั้น แต่ยังมีประวัติศาสตร์เมือง การค้าชายฝั่ง ชุมชนเก่า ศาลหลักเมือง วัดเก่า และพื้นที่ความทรงจำที่ควรค่าแก่การเรียนรู้ งานนี้จึงช่วยขยายภาพจำของจังหวัดตราดจากเมืองท่องเที่ยวทะเลไปสู่เมืองประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่มีเรื่องเล่าลึกซึ้ง

 

การเดินทาง ไปยังงานวันตราดรำลึกสามารถเดินทางได้โดยรถยนต์ส่วนตัว รถโดยสารประจำทาง หรือรถตู้โดยสารจากกรุงเทพฯ มายังตัวเมืองตราด จากนั้นเดินทางต่อไปยังศาลากลางจังหวัดตราด ตำบลบางพระ อำเภอเมืองตราด พื้นที่จัดงานอยู่บริเวณหน้าศาลากลางและพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นจุดที่คนท้องถิ่นรู้จักดี หากขับรถมาเองควรเผื่อเวลาเรื่องการจราจรและที่จอดรถ โดยเฉพาะช่วงเช้าวันพิธีและช่วงที่มีกิจกรรมขบวนแห่หรือการแสดงกลางแจ้ง

 

สำหรับผู้ที่เดินทางจากกรุงเทพฯ สามารถใช้เส้นทางสายตะวันออกผ่านจังหวัดชลบุรี ระยอง และจันทบุรี เข้าสู่จังหวัดตราด หรือเลือกเดินทางด้วยรถโดยสารจากสถานีขนส่งที่มีเส้นทางไปตราด เมื่อถึงตัวเมืองตราดแล้วสามารถใช้รถรับจ้างท้องถิ่นหรือรถส่วนตัวไปยังศาลากลางจังหวัดตราดได้สะดวก ผู้ที่ต้องการเที่ยวต่อสามารถจัดแผนให้เชื่อมกับพิพิธภัณฑสถานเมืองตราด ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองตราด วัดบุปผาราม และย่านเมืองเก่าบางพระได้ในวันเดียวกัน

 

มารยาทในการเข้าร่วมงานควรให้ความสำคัญกับความสำรวม เนื่องจากงานมีพิธีถวายความเคารพต่อรัชกาลที่ 5 และมีพิธีสงฆ์รวมอยู่ด้วย ผู้เข้าร่วมควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงอย่างเหมาะสม ไม่รบกวนพื้นที่พิธี ไม่เดินตัดหน้าขบวนหรือพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่จัดไว้ และควรสอบถามเจ้าหน้าที่ก่อนถ่ายภาพในบางช่วงของพิธี โดยเฉพาะบริเวณเครื่องบวงสรวงและพื้นที่ประกอบพิธีสำคัญ

 

งานวันตราดรำลึกจึงเป็นงานที่มีคุณค่าเกินกว่าการเป็นเทศกาลท้องถิ่น เพราะเป็นพื้นที่ที่ทำให้คนรุ่นใหม่ได้เข้าใจว่าประวัติศาสตร์ของจังหวัดตราดผูกพันกับประวัติศาสตร์ชาติไทยอย่างไร เป็นงานที่ทำให้ความทรงจำเรื่องการกลับคืนสู่แผ่นดินไทยยังคงถูกบอกเล่าทุกปี และเป็นงานที่ช่วยย้ำให้เห็นว่าชาวตราดยังคงน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวอย่างไม่เสื่อมคลาย

 

 

ตอบ: งานวันตราดรำลึกจัดขึ้นในวันที่ 23 มีนาคมของทุกปี เพื่อรำลึกถึงวันที่จังหวัดตราดกลับคืนสู่ราชอาณาจักรไทย

 

ตอบ: งานจัดที่บริเวณสนามหน้าศาลากลางจังหวัดตราด และหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 ตำบลบางพระ อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด

 

ตอบ: เพราะเป็นวันที่จังหวัดตราดกลับคืนสู่ราชอาณาจักรไทยในปี พ.ศ. 2449 หลังจากเคยอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสเป็นเวลา 2 ปี 6 เดือน 7 วัน

 

ตอบ: พิธีสำคัญ ได้แก่ การทำบุญตักบาตร ถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์ และพิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณของรัชกาลที่ 5 บริเวณหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์

 

ตอบ: นักท่องเที่ยวสามารถเข้าร่วมงานได้ โดยควรแต่งกายสุภาพและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่พิธี

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชมสำหรับการเข้าร่วมพิธีสาธารณะบริเวณพื้นที่จัดงาน

 

ตอบ: สถานที่ใกล้เคียงที่เหมาะกับการเที่ยวต่อ ได้แก่ พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5 พิพิธภัณฑสถานเมืองตราด ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองตราด ย่านเมืองเก่าบางพระ และวัดบุปผาราม

 

ตอบ: สามารถติดตามประกาศจากจังหวัดตราดหรือสอบถามสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดตราด โทร. 039 511 998