อุทยานแห่งชาติดอยภูคา

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เปิดให้ท่องเที่ยวตามช่วงเวลาทำการของอุทยาน

 

อุทยานแห่งชาติดอยภูคา จังหวัดน่าน เป็นอุทยานแห่งชาติขนาดใหญ่และสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 1,065,000 ไร่ หรือประมาณ 1,704 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 8 อำเภอของจังหวัดน่าน ได้แก่ อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอท่าวังผา อำเภอปัว อำเภอเชียงกลาง อำเภอทุ่งช้าง อำเภอบ่อเกลือ อำเภอสันติสุข และอำเภอแม่จริม จุดเด่นของอุทยานแห่งนี้คือความสมบูรณ์ของผืนป่าภูเขาสูง แหล่งต้นน้ำสำคัญ พรรณไม้หายากเฉพาะถิ่น จุดชมวิว 1715 เส้นทางศึกษาธรรมชาติ น้ำตก ถ้ำ ล่องแก่งน้ำว้า และยอดดอยภูแวที่เป็นหนึ่งในเส้นทางเดินป่าขึ้นชื่อของจังหวัดน่าน

 

อุทยานแห่งชาติดอยภูคาได้รับรางวัลยอดเยี่ยมจากรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย ครั้งที่ 7 ประจำปี พ.ศ. 2551 ประเภทแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติภาคเหนือ สะท้อนคุณค่าของพื้นที่ทั้งด้านการอนุรักษ์และการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติอย่างชัดเจน ภายในอุทยานมีป่า 6 ประเภท ได้แก่ ป่าดงดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าสนธรรมชาติ และทุ่งหญ้า ทำให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพสูงมาก ทั้งพืชหายาก นกหายาก สัตว์ป่า และระบบนิเวศภูเขาที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

 

พรรณไม้ที่เป็นสัญลักษณ์ของอุทยานแห่งชาติดอยภูคาคือ “ชมพูภูคา” ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้หายากใกล้สูญพันธุ์และพบในประเทศไทยที่อุทยานแห่งชาติดอยภูคาเท่านั้น ต้นชมพูภูคาเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูงได้ถึงประมาณ 25 เมตร ออกดอกช่วงเดือนมกราคมถึงต้นเดือนมีนาคม โดยเฉพาะเดือนกุมภาพันธ์จะเป็นช่วงที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางมาชมดอกสีชมพูเป็นช่อสวยงามตามปลายกิ่ง จุดชมต้นชมพูภูคาที่เข้าถึงง่ายที่สุดอยู่ริมถนน ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 5 กิโลเมตร

 

นอกจากชมพูภูคาแล้ว อุทยานแห่งชาติดอยภูคายังเป็นแหล่งกำเนิดของพืชเฉพาะถิ่นและพืชหายากหลายชนิด เช่น เต่าร้างยักษ์ ซึ่งเป็นปาล์มดึกดำบรรพ์ลำต้นเดี่ยวสูงได้ประมาณ 40 เมตร ก่วมภูคา ซึ่งเป็นพืชวงศ์เดียวกับเมเปิ้ล มีใบอ่อนสีแดงและใบแก่สีเขียว รวมถึงกระโถนพระฤาษีและพืชป่าดิบเขาอีกหลายชนิด ความหลากหลายของพรรณไม้เหล่านี้ทำให้อุทยานเป็นแหล่งศึกษาพฤกษศาสตร์ที่สำคัญของประเทศไทย

 

ดอยภูคายังเป็นถิ่นอาศัยของนกหายากหลายชนิด เช่น นกมุ่นรกตาแดง นกพญาไฟใหญ่ และนกพงใหญ่พันธุ์อินเดีย พื้นที่ป่าดิบเขาที่มีระดับความสูงและความชื้นเหมาะสมทำให้เหมาะกับการดูนก ศึกษาผีเสื้อ และเรียนรู้ระบบนิเวศภูเขา นักท่องเที่ยวที่สนใจธรรมชาติอย่างลึกซึ้งสามารถใช้เส้นทางศึกษาธรรมชาติของอุทยานเพื่อสัมผัสพรรณไม้ นก และความหลากหลายทางชีวภาพได้อย่างใกล้ชิด

 

เทือกเขาดอยภูคาเป็นส่วนหนึ่งของแนวภูเขาสูงสลับซับซ้อนที่เกี่ยวข้องกับปลายเทือกเขาหิมาลัย ยอดภูคาเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของจังหวัดน่าน มีความสูงประมาณ 1,980 เมตรจากระดับน้ำทะเล พื้นที่แห่งนี้เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำหลายสาย เช่น แม่น้ำน่าน ลำน้ำปัว และลำน้ำว้า ซึ่งหล่อเลี้ยงผู้คนและระบบนิเวศในจังหวัดน่านมายาวนาน

 

เรื่องราวทางธรณีวิทยาของดอยภูคายังน่าสนใจอย่างมาก บริเวณนี้เคยเป็นทะเลมาก่อน ก่อนเกิดการเคลื่อนตัวของแผ่นดินใต้ทะเลจนแผ่นดินโก่งตัวขึ้น น้ำทะเลใต้ดินระเหยกลายเป็นสินแร่เกลือ ดังที่พบในอำเภอบ่อเกลือ อีกหลักฐานสำคัญคือสุสานหอยทะเลอายุประมาณ 195–205 ล้านปี บริเวณดอยภูแว บ้านค้างฮ่อ ตำบลสะกาด อำเภอปัว เป็นซากหอยทะเลโบราณในยุคไทรแอสซิกตอนปลาย สะท้อนให้เห็นว่าภูเขาสูงของน่านในปัจจุบันเคยมีอดีตทางธรณีวิทยาที่เชื่อมโยงกับทะเลโบราณ

 

เส้นทางศึกษาธรรมชาติชมพูภูคา เป็นกิจกรรมสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจอุทยานแห่งนี้อย่างลึกซึ้ง เส้นทางมี 2 ระยะ คือเส้นรอบใหญ่ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 3 ชั่วโมง และเส้นรอบเล็กระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที ตลอดเส้นทางจะพบพรรณไม้หายาก พรรณไม้เฉพาะถิ่น สมุนไพร และสภาพป่าดิบเขาที่สมบูรณ์

 

อีกเส้นทางที่เหมาะกับผู้สนใจธรรมชาติอย่างจริงจังคือเส้นทางศึกษาธรรมชาติป่าดึกดำบรรพ์ หรือดอยดงหญ้าหวาย ระยะทางประมาณ 7 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 5 ชั่วโมง เป็นแหล่งดูนกที่มีความโดดเด่น โดยมีนกไต่ไม้สีสวยซึ่งพบเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย รวมถึงนกชนิดอื่น ๆ และผีเสื้อหลากหลายสายพันธุ์ เส้นทางนี้เหมาะสำหรับนักเดินป่า นักดูนก และผู้ที่ต้องการเรียนรู้ระบบนิเวศป่าดิบเขาแบบเข้มข้น

 

ยอดดอยภูแว เป็นหนึ่งในเส้นทางเดินป่าที่โดดเด่นที่สุดของอุทยาน มีความสูงประมาณ 1,837 เมตรจากระดับน้ำทะเล ลักษณะพื้นที่เป็นทุ่งหญ้าบนดอย มีลานหิน หน้าผาสูงชัน และพรรณไม้เฉพาะถิ่น เช่น ค้อและกุหลาบพันปี ในช่วงฤดูหนาวพื้นที่นี้มีความสวยงามมาก การเดินทางต้องใช้รถจากที่ทำการอุทยานไปยังหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติดอยภูคาที่ 9 บ้านด่าน ระยะทางประมาณ 63 กิโลเมตร จากนั้นเดินเท้าขึ้นยอดดอยภูแวอีกประมาณ 6–8 กิโลเมตร โดยมีลูกหาบให้บริการตามฤดูกาล

 

น้ำตกศิลาเพชร ตั้งอยู่ที่บ้านป่าตอง ตำบลศิลาเพชร เป็นน้ำตกที่ไหลลงมาจากหน้าผาหลายชั้นลดหลั่นกัน เหมาะกับการเล่นน้ำและพักผ่อน ท่ามกลางบรรยากาศธรรมชาติที่มีผีเสื้อสีสวยให้ชม การเดินทางจากตัวเมืองน่านใช้ทางหลวงหมายเลข 1080 สายน่าน–ปัว ก่อนถึงอำเภอปัวบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 41–42 มีทางแยกขวามือเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1170 ไปประมาณ 10 กิโลเมตร แล้วเดินเท้าต่อเพียงระยะสั้น

 

ถ้ำผาแดง ที่บ้านมณีพฤกษ์ ตำบลงอบ เป็นถ้ำที่มีความยาวมากที่สุดในอุทยานแห่งชาติดอยภูคา ภายในมีหินงอกหินย้อย น้ำตก และลำธารขนาดใหญ่ ในอดีตถ้ำผาแดงเคยเป็นฐานหลบภัยของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ปัจจุบันยังปรากฏร่องรอยที่พัก เตียงนอน เตียงคนไข้ หลุมซ่อนอาวุธ เศษถาดอาหาร และเครื่องใช้บางส่วน การเดินทางต้องเดินเท้าประมาณ 3 ชั่วโมง ผ่านเนินเขา ป่าไม้ และหมู่บ้านม้งกลางหุบเขา เหมาะสำหรับผู้ที่สนใจทั้งธรรมชาติและประวัติศาสตร์

 

ถ้ำผาฆ้อง เป็นถ้ำที่มีลักษณะปากถ้ำขนาดเล็ก ภายในมีคูหาหินงอกหินย้อยและทางน้ำไหลผ่าน พื้นถ้ำเป็นดินเหนียวลื่นมาก จึงไม่ควรเข้าชมในช่วงฤดูฝน เพราะอาจมีน้ำท่วมในถ้ำ การเข้าชมควรติดต่อเจ้าหน้าที่นำทาง ถ้ำผาฆ้องอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 7 กิโลเมตร และต้องเดินเท้าต่ออีกประมาณ 2 กิโลเมตร

 

น้ำตกต้นตอง เป็นน้ำตกหินปูนขนาดกลาง มี 3 ชั้น สูงประมาณ 60 เมตร อยู่ห่างจากอุทยานประมาณ 3 กิโลเมตร เส้นทางเข้าสู่น้ำตกผ่านแยกบ้านเต๋ย ขับรถต่อประมาณ 800 เมตร แล้วเดินเท้าอีกประมาณ 200 เมตร บริเวณโตรกผามีพืชชุ่มน้ำ เฟิร์น และตะไคร่น้ำขึ้นเขียวขจี ในช่วงหน้าน้ำ น้ำตกจะมีสีขุ่นแดงตามธรรมชาติของพื้นที่

 

น้ำตกภูฟ้า เป็นน้ำตกที่สูงที่สุดในอุทยานแห่งชาติดอยภูคา สูงประมาณ 140 เมตร มีทั้งหมด 12 ชั้น การเดินทางไปน้ำตกภูฟ้าต้องใช้เวลาไป-กลับและชมน้ำตกประมาณ 2 วัน จึงควรติดต่อเจ้าหน้าที่นำทางและเตรียมตัวล่วงหน้า จุดนี้เหมาะสำหรับนักเดินป่าที่มีประสบการณ์และต้องการสัมผัสธรรมชาติแบบลึกในพื้นที่ป่าภูเขา

 

น้ำตกตาดหลวง อยู่ห่างจากบ้านทุ่งเฮ้า อำเภอปัว ประมาณ 1 กิโลเมตร มีลักษณะเป็นแอ่งน้ำตกที่สวยงาม นักท่องเที่ยวนิยมมาเล่นน้ำและพักผ่อน อีกทั้งยังเป็นแหล่งอนุรักษ์ปลาพลวงที่สำคัญของพื้นที่ เหมาะสำหรับการเที่ยวธรรมชาติแบบครอบครัวและผู้ที่ต้องการเล่นน้ำในบรรยากาศร่มรื่น

 

ล่องแก่งน้ำว้าตอนกลาง เป็นกิจกรรมผจญภัยที่มีชื่อเสียงมากของอุทยานแห่งชาติดอยภูคา เส้นทางล่องแก่งอยู่ในระดับ 3–5 มีแก่งมากกว่า 20 แก่ง เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการความตื่นเต้นและมีผู้เชี่ยวชาญดูแลอย่างใกล้ชิด กิจกรรมนี้ควรใช้บริการผู้ประกอบการที่มีมาตรฐานและตรวจสอบระดับน้ำก่อนเดินทางทุกครั้ง

 

อุทยานแห่งชาติดอยภูคายังมีจุดชมวิวที่มีชื่อเสียง เช่น จุดชมวิว 1715 บนเส้นทางปัว–บ่อเกลือ ซึ่งเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมแวะถ่ายภาพและชมวิวเทือกเขาสลับซับซ้อน เส้นทางนี้เป็นหนึ่งในถนนท่องเที่ยวภูเขาที่สวยที่สุดของจังหวัดน่าน และยังเชื่อมต่อไปยังอำเภอบ่อเกลือ หมู่บ้านสะปัน และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติอื่น ๆ ได้อย่างสะดวก

 

การเดินทาง จากตัวเมืองน่านสามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 1080 มุ่งหน้าอำเภอปัว จากนั้นใช้เส้นทางปัว–บ่อเกลือเข้าสู่ที่ทำการอุทยานแห่งชาติดอยภูคา เส้นทางเป็นถนนภูเขาที่มีความคดเคี้ยวและมีจุดชมวิวตลอดทาง ควรตรวจสอบสภาพรถก่อนเดินทาง ขับด้วยความระมัดระวัง และหลีกเลี่ยงการขับเร็ว โดยเฉพาะช่วงฝนตกหรือหมอกลงจัด

 

 

ตอบ: อุทยานแห่งชาติดอยภูคาตั้งอยู่ในจังหวัดน่าน โดยที่ทำการหลักอยู่ในตำบลภูคา อำเภอปัว และครอบคลุมพื้นที่หลายอำเภอของจังหวัดน่าน

 

ตอบ: ชมพูภูคามักออกดอกช่วงเดือนมกราคมถึงต้นเดือนมีนาคม โดยเดือนกุมภาพันธ์เป็นช่วงที่นิยมเดินทางไปชมมากที่สุด

 

ตอบ: ชาวไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ส่วนชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท

 

ตอบ: ต้องเดินเท้าจากหน่วยพิทักษ์อุทยานฯ บ้านด่านขึ้นยอดดอยภูแวประมาณ 6–8 กิโลเมตร และควรติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้า

 

ตอบ: เหมาะกับการชมวิวภูเขา เดินป่า ดูนก ชมพรรณไม้หายาก เที่ยวน้ำตก เที่ยวถ้ำ กางเต็นท์ และล่องแก่งน้ำว้า

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 1080 ไปอำเภอปัว แล้วต่อเส้นทางปัว–บ่อเกลือเข้าสู่ที่ทำการอุทยานแห่งชาติดอยภูคา