วัดพระธาตุหาญเทาว์

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดพระธาตุหาญเทาว์ จังหวัดหนองบัวลำภู เป็นศาสนสถานเก่าแก่ของบ้านธาตุหาญเทาว์ ตำบลบ้านขาม อำเภอเมืองหนองบัวลำภู เป็นวัดที่มีองค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมเป็นศูนย์กลางศรัทธาของชุมชน และเป็นโบราณสถานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการ จุดสำคัญของวัดคือองค์พระธาตุเจดีย์ก่ออิฐถือปูน ฐานแปดเหลี่ยม ซากโบราณสถานอิฐ และพื้นที่ประกอบบุญประเพณีนมัสการพระธาตุหาญเทาว์ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี วัดแห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้พระธาตุคู่ชุมชน เรียนรู้ร่องรอยประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และสัมผัสศรัทธาแบบเรียบง่ายของชาวหนองบัวลำภูในพื้นที่จริง

 

วัดพระธาตุหาญเทาว์ตั้งอยู่ในตำบลบ้านขาม อำเภอเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู รหัสไปรษณีย์ 39000 พื้นที่วัดอยู่ในชุมชนบ้านธาตุหาญเทาว์ ซึ่งเป็นชุมชนที่ผูกพันกับองค์พระธาตุมายาวนาน การเดินทางจากตัวเมืองหนองบัวลำภูมายังวัดใช้เวลาไม่นาน เหมาะสำหรับจัดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชิงศรัทธาร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวสำคัญอื่น ๆ ในอำเภอเมือง เช่น วัดถ้ำกลองเพล วนอุทยานน้ำตกเฒ่าโต้ ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พิพิธภัณฑ์หอยหิน 150 ล้านปี และย่านเมืองหนองบัวลำภู ความน่าสนใจของวัดไม่ได้อยู่ที่ความใหญ่โตของพื้นที่ แต่คือความต่อเนื่องของศรัทธา โบราณสถาน และประเพณีประจำปีที่ยังมีชีวิตอยู่ในชุมชน

 

แกนกลางของวัดคือองค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยม ซึ่งเป็นปูชนียสถานสำคัญที่ชาวบ้านเคารพนับถือ พระธาตุองค์นี้มีลักษณะก่ออิฐถือปูน ฐานเป็นทรงแปดเหลี่ยม ส่วนถัดขึ้นมาเป็นชั้นบัวคว่ำและบัวหงายชันสูง ท้องกระดานมีลักษณะเป็นกระดูกงู ชั้นบัวทำเป็นทรงแปดเหลี่ยมสอดรับกับชั้นฐาน เรือนธาตุเป็นทรงกรวยแปดเหลี่ยมปลายคอดต่อกับส่วนยอดที่เป็นทรงกรวยแปดเหลี่ยมเช่นเดียวกัน ทั้งองค์ฉาบปูนทาสีเหลืองอ่อน ตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นนูนต่ำ ลายดอกไม้ ลายกนก และรูปพวงมาลัยที่ทาสีขาว ลักษณะดังกล่าวทำให้องค์พระธาตุมีรูปทรงโดดเด่น แตกต่างจากเจดีย์แบบเรียบทั่วไป และสะท้อนฝีมือช่างท้องถิ่นที่ให้ความสำคัญกับทั้งโครงสร้างและลวดลายประดับ

 

ประวัติของวัดพระธาตุหาญเทาว์เริ่มจากการเป็นวัดเก่าแก่ที่สร้างขึ้นราว พ.ศ. 2328 เดิมเป็นวัดฝ่ายธรรมยุต ต่อมาขาดผู้ดูแลรักษาและกลายเป็นวัดร้าง ก่อนที่พระมหาสุตัน สุตาโณ จะเข้ามาบูรณะและสร้างวัดขึ้นใหม่ฝ่ายมหานิกาย พร้อมตั้งชื่อว่าวัดธาตุหาญเทาว์เมื่อประมาณ พ.ศ. 2460 การกลับมาเป็นวัดที่มีการบูรณะขึ้นใหม่ทำให้พื้นที่ศาสนสถานแห่งนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงร่องรอยอดีต แต่กลับฟื้นบทบาทขึ้นมาเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชุมชนอีกครั้ง ช่วงเวลาการบูรณะดังกล่าวยังเป็นจุดสำคัญที่ทำให้พระธาตุหาญเทาว์คงอยู่ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

 

คำว่า “หาญเทาว์” ผูกพันกับชื่อบ้านธาตุหาญเทาว์และองค์พระธาตุประจำชุมชน ชื่อวัดจึงสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างวัด บ้าน และพระธาตุอย่างแนบแน่น เมื่อผู้คนเรียกวัดแห่งนี้ว่า วัดพระธาตุหาญเทาว์ หรือวัดธาตุหาญเทาว์ ความหมายที่ปรากฏไม่ได้เป็นเพียงชื่อสถานที่ แต่เป็นชื่อที่บ่งบอกถึงปูชนียสถานหลักของชุมชน บ้านธาตุหาญเทาว์จึงมีวัดเป็นศูนย์กลางทางจิตใจ และมีองค์พระธาตุเป็นสัญลักษณ์แห่งความศรัทธาที่คนในตำบลบ้านขามร่วมกันสืบทอดมาอย่างยาวนาน

 

สิ่งสำคัญที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในพื้นที่วัด ได้แก่ พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมและซากโบราณสถานอิฐ การขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานเกิดขึ้นในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนพิเศษ 7 ง วันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2542 มีพื้นที่ประมาณ 4 ไร่ 2 ตารางวา สถานะการขึ้นทะเบียนนี้ทำให้วัดพระธาตุหาญเทาว์มีความสำคัญในฐานะโบราณสถานของจังหวัดหนองบัวลำภู ไม่ใช่เพียงวัดประจำหมู่บ้านทั่วไป แต่เป็นแหล่งศิลปกรรมและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ควรได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม

 

ซากโบราณสถานอิฐภายในพื้นที่วัดช่วยเพิ่มมิติด้านประวัติศาสตร์ให้แก่การมาเยือน พระธาตุหาญเทาว์ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะองค์พระธาตุที่มองเห็นได้ชัดเจนเท่านั้น แต่พื้นที่โดยรอบยังบอกเล่าร่องรอยของการใช้พื้นที่ศาสนสถานในอดีต ซากโบราณสถานเหล่านี้สะท้อนการก่อสร้าง การบูรณะ และการเปลี่ยนแปลงของวัดในแต่ละยุค การเดินชมพื้นที่จึงควรใช้ความสำรวมและระมัดระวัง ไม่ปีน ไม่สัมผัส หรือเคลื่อนย้ายชิ้นส่วนโบราณสถาน เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นหลักฐานที่ช่วยรักษาความทรงจำของชุมชนและประวัติศาสตร์ของจังหวัด

 

องค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมมีความงดงามในเชิงศิลปกรรม เพราะใช้รูปทรงแปดเหลี่ยมเป็นองค์ประกอบต่อเนื่องตั้งแต่ฐานถึงยอด รูปทรงนี้ทำให้มุมมองขององค์พระธาตุมีจังหวะเฉพาะตัว เมื่อเดินชมรอบองค์พระธาตุจะเห็นทั้งชั้นฐาน ชั้นบัว เรือนธาตุ ส่วนยอด และลวดลายปูนปั้นที่ช่วยสร้างความอ่อนช้อยให้กับโครงสร้างก่ออิฐถือปูน ลวดลายดอกไม้ ลายกนก และพวงมาลัยสะท้อนภาษาเชิงช่างที่เชื่อมโยงความงามกับความศักดิ์สิทธิ์ ผู้ที่สนใจศิลปกรรมวัดอีสานควรใช้เวลาเดินชมรอบองค์พระธาตุอย่างช้า ๆ เพื่อเห็นรายละเอียดของรูปทรงและลวดลายมากกว่าการแวะถ่ายภาพเพียงระยะสั้น

 

ความสำคัญอีกประการหนึ่งของวัดพระธาตุหาญเทาว์คือการเป็นที่เคารพสักการะของคนในท้องถิ่น วัดแห่งนี้เป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในตำบลบ้านขามและพื้นที่ใกล้เคียง โดยเฉพาะในช่วงงานบุญประเพณีนมัสการพระธาตุหาญเทาว์ ซึ่งจัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี งานประเพณีนี้เป็นจุดนัดพบของศรัทธา การทำบุญ การบูชาองค์พระธาตุ และการรวมตัวของชุมชน ผู้คนเดินทางมาสักการะพระธาตุ เพื่อความเป็นสิริมงคล และเพื่อร่วมสืบทอดประเพณีที่ผูกพันกับวัดมาอย่างยาวนาน

 

งานนมัสการพระธาตุหาญเทาว์ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 เป็นประเพณีที่สะท้อนวิถีบุญเดือน 3 ของชุมชนอีสานอย่างชัดเจน บรรยากาศของงานมักเต็มไปด้วยการทำบุญ การถวายเครื่องสักการะ การกราบไหว้พระธาตุ และกิจกรรมของชุมชนที่รวมผู้คนหลายรุ่นไว้ในพื้นที่เดียวกัน ประเพณีนี้ทำให้วัดพระธาตุหาญเทาว์มีชีวิตชีวามากกว่าการเป็นโบราณสถานนิ่ง ๆ เพราะองค์พระธาตุยังเป็นศูนย์กลางที่ผู้คนกลับมาเคารพบูชาเป็นประจำทุกปี การมาเยือนวัดในช่วงปกติให้ความสงบ ส่วนการมาเยือนในช่วงงานนมัสการจะเห็นพลังของชุมชนและความศรัทธาที่สืบเนื่องผ่านพิธีกรรม

 

การบูรณะวัดและองค์พระธาตุมีหลักฐานสำคัญหลายช่วง ในปี พ.ศ. 2514 ทางวัดได้บูรณะซ่อมแซมกำแพงรอบองค์พระธาตุด้วยอิฐมอญฉาบปูน และปูพื้นกระเบื้องรอบองค์พระธาตุ ต่อมาในปี พ.ศ. 2530 เจ้าอธิการบุญหนา ตนติกโร เจ้าอาวาสวัดพระธาตุหาญเทาว์ในช่วงการบูรณะ ได้ดำเนินการซ่อมแซมองค์พระธาตุ การบูรณะเหล่านี้มีความสำคัญต่อการรักษาปูชนียสถานให้คงอยู่ในสภาพที่ชุมชนสามารถเข้ากราบไหว้และใช้ประกอบประเพณีได้ต่อเนื่อง

 

การเดินทางมาไหว้พระธาตุหาญเทาว์จึงเป็นการเดินทางที่เชื่อมโยงศรัทธากับการอนุรักษ์มรดกท้องถิ่น ผู้มาเยือนจะได้เห็นว่าปูชนียสถานหนึ่งแห่งสามารถทำหน้าที่หลายระดับในเวลาเดียวกัน เป็นทั้งที่กราบไหว้ของชาวบ้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศิลปกรรม เป็นพื้นที่ประเพณี เป็นร่องรอยทางโบราณคดี และเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนบ้านธาตุหาญเทาว์ การเข้าใจบทบาทเหล่านี้จะทำให้การเที่ยววัดมีความหมายมากขึ้น เพราะไม่ได้จบแค่การไหว้พระหรือถ่ายรูป แต่เป็นการเรียนรู้วิธีที่ชุมชนดูแลความศรัทธาของตนเองผ่านเวลาอันยาวนาน

 

บริเวณภายในวัดมีโซนสำคัญที่ควรใช้เวลาเดินชม ได้แก่ องค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยม พื้นที่ซากโบราณสถานอิฐ ลานรอบองค์พระธาตุ พื้นที่ประกอบศาสนกิจ และบริเวณที่ชุมชนใช้สำหรับงานบุญประเพณีนมัสการประจำปี องค์ประกอบเหล่านี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เห็นว่าวัดมีทั้งพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ พื้นที่โบราณสถาน และพื้นที่ชุมชนในบริเวณเดียวกัน การเดินชมควรเริ่มจากการกราบสักการะองค์พระธาตุ จากนั้นจึงเดินรอบพื้นที่เพื่อสังเกตรูปทรงเจดีย์ ลวดลายปูนปั้น และร่องรอยอิฐโบราณ ก่อนปิดท้ายด้วยการพักสงบใจในบรรยากาศวัดชุมชน

 

วัดพระธาตุหาญเทาว์มีบรรยากาศสงบ เรียบง่าย และไม่พลุกพล่านเหมือนแหล่งท่องเที่ยวขนาดใหญ่ ความเรียบง่ายนี้เป็นเสน่ห์สำคัญของวัด เพราะทำให้ผู้มาเยือนสัมผัสวิถีศรัทธาของชุมชนท้องถิ่นได้โดยตรง พื้นที่วัดเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้พระ ทำบุญ พักใจ และเรียนรู้เรื่องพระธาตุโบราณของหนองบัวลำภู หากมาในช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ แสงธรรมชาติจะช่วยให้เห็นรูปทรงองค์พระธาตุและลวดลายปูนปั้นได้ชัดเจนขึ้น อีกทั้งอากาศยังเหมาะกับการเดินชมมากกว่าช่วงกลางวันที่มีแดดแรง

 

สำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น วัดพระธาตุหาญเทาว์ช่วยเปิดมุมมองเกี่ยวกับการตั้งถิ่นฐานและพุทธศาสนาในพื้นที่หนองบัวลำภู วัดสร้างขึ้นในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ และผ่านช่วงเวลาที่กลายเป็นวัดร้างก่อนจะได้รับการบูรณะใหม่ในต้นพุทธศตวรรษที่ 25 เส้นเรื่องนี้ทำให้เห็นพลวัตของวัดในชนบทอีสานอย่างน่าสนใจ หลายวัดไม่ได้คงสถานะเดิมตลอดเวลา แต่ผ่านช่วงรุ่งเรือง ช่วงเสื่อมโทรม ช่วงร้าง และช่วงฟื้นฟู การที่พระธาตุหาญเทาว์กลับมาเป็นวัดที่ชุมชนเคารพสักการะได้อีกครั้ง จึงสะท้อนพลังของชุมชนและพระสงฆ์ในการฟื้นฟูพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์

 

ผู้ที่มาเยือนควรให้ความสำคัญกับมารยาทในการเข้าวัด แต่งกายสุภาพ สวมเสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงที่เหมาะสม ถอดหมวกในพื้นที่กราบไหว้ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ปีนป่ายองค์พระธาตุหรือซากโบราณสถาน และไม่สัมผัสลวดลายปูนปั้นโดยไม่จำเป็น การรักษามารยาทเหล่านี้ช่วยให้การท่องเที่ยวเชิงศรัทธาเป็นประโยชน์ต่อทั้งผู้มาเยือนและวัด เพราะวัดยังเป็นพื้นที่ศาสนาที่ชุมชนใช้ประกอบบุญประเพณีจริง ไม่ใช่เพียงสถานที่ถ่ายภาพหรือจุดเช็กอินเท่านั้น

 

การเดินทาง ไปวัดพระธาตุหาญเทาว์สามารถเดินทางได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัวจากตัวเมืองหนองบัวลำภู โดยใช้เส้นทางเข้าสู่ตำบลบ้านขามและปักหมุดวัดธาตุหาญเทาว์หรือวัดพระธาตุหาญเทาว์ในระบบนำทาง พิกัดของแหล่งศิลปกรรมคือ 17.135825, 102.449524 ผู้ที่เดินทางจากอุดรธานีสามารถเข้าตัวเมืองหนองบัวลำภูแล้วต่อมายังตำบลบ้านขาม ส่วนผู้ที่เดินทางจากจังหวัดเลยหรือเส้นทางใกล้เคียงสามารถใช้ตัวเมืองหนองบัวลำภูเป็นจุดตั้งต้นก่อนเข้าสู่วัดได้เช่นกัน เส้นทางเหมาะกับการเที่ยวแบบครึ่งวันหรือจัดร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวอื่นในอำเภอเมือง

 

หากวางแผนเที่ยวแบบหนึ่งวัน ควรเริ่มจากวัดพระธาตุหาญเทาว์ในช่วงเช้าเพื่อไหว้องค์พระธาตุและชมลวดลายเจดีย์ จากนั้นเดินทางต่อไปยังวัดถ้ำกลองเพลหรือศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ก่อนแวะรับประทานอาหารในตัวเมืองหนองบัวลำภู และปิดท้ายด้วยพิพิธภัณฑ์หอยหิน 150 ล้านปีหรือวนอุทยานน้ำตกเฒ่าโต้ การจัดเส้นทางลักษณะนี้ช่วยให้ได้ทั้งวัดเก่า โบราณสถาน ธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และอาหารท้องถิ่นในวันเดียว

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเยี่ยมชมวัดคือช่วงเช้าและช่วงบ่ายแก่ เพราะอากาศเดินชมสบายและเหมาะกับการถ่ายภาพองค์พระธาตุ หากต้องการสัมผัสบรรยากาศงานประเพณี ควรเลือกช่วงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ซึ่งเป็นช่วงงานนมัสการพระธาตุหาญเทาว์ประจำปี ช่วงดังกล่าวมีผู้คนในพื้นที่เดินทางมาร่วมงานจำนวนมาก บรรยากาศคึกคักกว่าวันปกติ และเป็นโอกาสดีที่จะได้เห็นการรวมตัวของชุมชนบ้านขามผ่านพิธีกรรม ศรัทธา และวัฒนธรรมท้องถิ่น

 

วัดพระธาตุหาญเทาว์เหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งสายบุญที่ต้องการไหว้พระธาตุ สายประวัติศาสตร์ที่สนใจโบราณสถานอีสาน สายถ่ายภาพที่ชอบองค์พระธาตุทรงแปดเหลี่ยม และครอบครัวที่ต้องการพาเด็ก ๆ เรียนรู้เรื่องวัด โบราณสถาน และประเพณีท้องถิ่นในพื้นที่จริง ความโดดเด่นของวัดอยู่ที่ความเป็นสถานที่เล็กแต่มีเรื่องราวหนาแน่น ทำให้การมาเยือนสั้น ๆ ก็ได้สาระ แต่หากใช้เวลาเดินชมอย่างละเอียด จะเห็นชั้นความหมายทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมากขึ้น

 

ในมุมของการเรียนรู้ วัดพระธาตุหาญเทาว์เป็นตัวอย่างของศาสนสถานที่เชื่อมโยงความเชื่อกับหลักฐานทางโบราณคดีได้ดี องค์พระธาตุเป็นสิ่งที่ผู้คนเคารพกราบไหว้ ขณะเดียวกันก็เป็นวัตถุทางศิลปกรรมที่มีรูปแบบชัดเจน ซากโบราณสถานอิฐเป็นหลักฐานของการใช้พื้นที่ในอดีต ส่วนงานบุญเดือน 3 เป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่ยังดำเนินต่อในปัจจุบัน เมื่อรวมทั้ง 3 มิติไว้ด้วยกัน วัดจึงให้ทั้งความสงบ ความรู้ และความเข้าใจต่อวิถีชุมชน

 

สิ่งที่ควรระวังระหว่างการเข้าชมคือการรักษาความสะอาดและความสงบภายในวัด ควรหลีกเลี่ยงการนำอาหารหรือเครื่องดื่มเข้าไปใกล้โบราณสถาน ไม่ทิ้งขยะในพื้นที่วัด และไม่ใช้เสียงดังระหว่างที่มีผู้มากราบไหว้ หากเดินทางมาเป็นกลุ่มควรกำหนดเวลาและจุดนัดหมายให้ชัดเจน โดยเฉพาะในช่วงงานนมัสการที่มีผู้คนจำนวนมาก การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมจะช่วยรักษาบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ของวัดและทำให้การมาเยือนเป็นประสบการณ์ที่ดีสำหรับทุกฝ่าย

 

โดยสรุป วัดพระธาตุหาญเทาว์เป็นวัดสำคัญของตำบลบ้านขามและจังหวัดหนองบัวลำภู เพราะมีองค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมเป็นปูชนียสถานหลัก มีประวัติการสร้างตั้งแต่ราว พ.ศ. 2328 ผ่านการบูรณะสำคัญใน พ.ศ. 2460 พ.ศ. 2514 และ พ.ศ. 2530 ได้รับการขึ้นทะเบียนโบราณสถานใน พ.ศ. 2542 และยังคงเป็นที่เคารพบูชาของท้องถิ่นในปัจจุบัน ผู้ที่เดินทางมาที่นี่จะได้สัมผัสวัดเก่าที่มีทั้งศรัทธา โบราณสถาน ศิลปกรรม และประเพณีบุญเดือน 3 อยู่ร่วมกันในพื้นที่เดียว เป็นจุดหมายที่ควรอยู่ในเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของหนองบัวลำภู

 

 

ตอบ: วัดพระธาตุหาญเทาว์ตั้งอยู่ที่บ้านธาตุหาญเทาว์ ตำบลบ้านขาม อำเภอเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู

 

ตอบ: วัดเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: จุดเด่นคือองค์พระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมก่ออิฐถือปูน ซากโบราณสถานอิฐ ลวดลายปูนปั้นนูนต่ำ และงานนมัสการพระธาตุประจำปี

 

ตอบ: วัดสร้างราว พ.ศ. 2328 เดิมเป็นวัดฝ่ายธรรมยุต ต่อมากลายเป็นวัดร้าง และพระมหาสุตัน สุตาโณ ได้บูรณะขึ้นใหม่เป็นวัดฝ่ายมหานิกายเมื่อประมาณ พ.ศ. 2460

 

ตอบ: งานนมัสการพระธาตุหาญเทาว์จัดในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี เป็นประเพณีสำคัญของชุมชนบ้านขาม

 

ตอบ: วัดมีพระธาตุเจดีย์แปดเหลี่ยมและซากโบราณสถานอิฐที่ได้รับการขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2542

 

ตอบ: ควรแต่งกายสุภาพ สำรวมกิริยา ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ปีนป่ายองค์พระธาตุหรือซากโบราณสถาน และเคารพพื้นที่ศาสนสถานของชุมชน

 

ตอบ: สามารถแวะวัดถ้ำกลองเพล ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช วัดศรีคูณเมือง วนอุทยานน้ำตกเฒ่าโต้ และพิพิธภัณฑ์หอยหิน 150 ล้านปีได้ในเส้นทางเดียวกัน