พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคาม

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – ศุกร์ ส่วนวันเสาร์ วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ให้บริการเฉพาะกลุ่มคณะที่ติดต่อล่วงหน้า

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคาม ศูนย์รวมเผยแพร่และจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน จังหวัดมหาสารคาม เป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของเทศบาลเมืองมหาสารคาม ตั้งอยู่ภายในสวนสาธารณะหนองข่า ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อเล่าเรื่องตัวตนของเมืองมหาสารคามผ่านประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ความทรงจำของชุมชนเมือง และความสัมพันธ์ระหว่างความเป็นเมืองกับความเป็นชนบท ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของมหาสารคามมายาวนาน แก่นเรื่องสำคัญของพิพิธภัณฑ์คือ “เมืองซ้อนชนบท” อันหมายถึงเมืองที่เติบโตทางการศึกษา การปกครอง เศรษฐกิจ และการบริการสมัยใหม่ แต่ยังคงมีร่องรอยชีวิตแบบชนบทอยู่ในโครงสร้างของเมือง ผู้มาเยือนจึงไม่ได้เห็นเพียงอาคารพิพิธภัณฑ์ แต่ได้เห็นวิธีที่เมืองมหาสารคามนิยามตัวเองผ่านเรื่องเล่า ผู้คน ภาพถ่าย สิ่งของ เครื่องมือ และความทรงจำของชุมชน

 

พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามเริ่มดำเนินการเมื่อปี พ.ศ. 2543 ในสมัยที่นางสิริเลิศ เมฆไพบูลย์ ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดมหาสารคาม และนายสุรจิตร ยนต์ตระกูล เป็นนายกเทศมนตรีเมืองมหาสารคาม โดยได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนกระจายการผลิตและการจ้างงานไปสู่ภูมิภาค จำนวน 8,434,000 บาท สำหรับการก่อสร้างอาคารและสิ่งก่อสร้าง ต่อมาเทศบาลเมืองมหาสารคามได้จัดสรรงบประมาณประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2546 อีกจำนวน 2,000,000 บาท เพื่อศึกษาเนื้อหา ออกแบบ และจัดแสดงนิทรรศการภายในพิพิธภัณฑ์ ทำให้สถานที่แห่งนี้เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างจังหวัด เทศบาล นักวิชาการ ชุมชน และผู้เกี่ยวข้องในท้องถิ่น ไม่ใช่เพียงโครงการก่อสร้างอาคาร แต่เป็นโครงการสร้างแหล่งเรียนรู้เมืองที่ตั้งอยู่บนข้อมูล วิจัย และความทรงจำของคนมหาสารคาม

 

อาคารพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ภายในสวนสาธารณะหนองข่า ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 40 ไร่ เป็นพื้นที่สีเขียวสำคัญของตัวเมืองมหาสารคาม มีต้นไม้ สระน้ำ และบรรยากาศร่มรื่นเหมาะแก่การพักผ่อนและจัดกิจกรรมกลางแจ้ง ด้านหน้าพิพิธภัณฑ์มีอนุสาวรีย์พระเจริญราชเดช หรือท้าวมหาชัย เจ้าเมืองมหาสารคามคนแรก ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ของเมือง การที่พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ใกล้อนุสาวรีย์นี้ทำให้พื้นที่หนองข่ามีความหมายมากกว่าเป็นสวนสาธารณะ เพราะเป็นพื้นที่ที่เชื่อมประวัติศาสตร์การก่อตั้งเมืองกับการเรียนรู้ร่วมสมัยของประชาชน

 

พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2547 พร้อมการจัดพิธีบวงสรวงพระเจริญราชเดช ผู้เป็นเจ้าเมืองคนแรกของมหาสารคาม การเปิดพิพิธภัณฑ์จึงมีนัยสำคัญในเชิงสัญลักษณ์ เพราะเป็นการประกาศว่ามหาสารคามต้องการมีพื้นที่กลางสำหรับบอกเล่าอดีตของเมือง รวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และส่งต่อความรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิตของคนในเขตเทศบาลเมืองให้แก่คนรุ่นใหม่ อาคารพิพิธภัณฑ์เป็นอาคาร 2 ชั้น โดยชั้นล่างใช้เป็นพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการถาวรบางส่วน คลังพิพิธภัณฑ์ ห้องสำนักงาน และพื้นที่เกี่ยวข้องกับการเผยแพร่ผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน ส่วนชั้นบนใช้จัดแสดงนิทรรศการถาวรและนิทรรศการหมุนเวียนตามวาระ

 

ลักษณะเด่นของพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามอยู่ที่การเลือกเล่าเรื่อง “วิถีชีวิตผู้คน” มากกว่าการเล่าเฉพาะเหตุการณ์ทางการเมืองหรือรายชื่อผู้ปกครองเมือง การจัดแสดงจึงไม่ได้เน้นวัตถุโบราณเพียงอย่างเดียว แต่ใช้วัตถุ ภาพจำลอง ภาพถ่าย แผนผัง เรื่องเล่า เครื่องมือเครื่องใช้ และสื่อจัดแสดงเป็นองค์ประกอบร่วมกัน เพื่อให้ผู้ชมเห็นภาพของเมืองมหาสารคามในฐานะพื้นที่ที่ผู้คนใช้ชีวิต เติบโต ทำงาน เรียนหนังสือ ทำมาหากิน และปรับตัวตามยุคสมัย พิพิธภัณฑ์จึงมีลักษณะเป็นพิพิธภัณฑ์เมืองที่ให้ความสำคัญกับคนธรรมดา ชุมชน และชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน

 

แนวคิด “เมืองซ้อนชนบท” เป็นหัวใจที่ทำให้พิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีเอกลักษณ์ เมืองมหาสารคามเป็นเมืองที่เติบโตจากพื้นที่ชนบทอีสานสู่เมืองศูนย์กลางการศึกษาและการปกครอง แต่แม้จะมีถนน อาคารราชการ โรงเรียน มหาวิทยาลัย ตลาด และบริการเมืองเพิ่มขึ้น วิถีชนบทก็ยังคงแทรกอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คน เช่น ความสัมพันธ์ของชุมชน การพึ่งพาเครือญาติ การค้าขายแบบใกล้ชิด การทำเกษตรในพื้นที่รอบเมือง ความทรงจำเกี่ยวกับหนองน้ำ ทุ่งนา และวัดวาอาราม พิพิธภัณฑ์จึงนำเสนอเมืองมหาสารคามไม่ใช่ในฐานะเมืองที่ตัดขาดจากชนบท แต่เป็นเมืองที่มีชนบทซ้อนอยู่ในตัวตนของเมืองเสมอ

 

การจัดแสดงภายในแบ่งมิติทางประวัติศาสตร์ออกเป็น 5 ยุคสำคัญ ได้แก่ ยุคก่อนตั้งเมืองมหาสารคาม ยุคเจ้าเมืองท้องถิ่น ยุคปกครองโดยข้าราชการ ยุคขยายตัวทางการศึกษา และยุคเศรษฐกิจฟองสบู่ การแบ่งลำดับเช่นนี้ช่วยให้ผู้ชมเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของเมืองอย่างเป็นระบบ จากพื้นที่ก่อนการจัดตั้งเมืองไปสู่เมืองที่มีเจ้าเมืองท้องถิ่น จากนั้นเข้าสู่ระบบราชการส่วนกลาง การเติบโตของการศึกษา และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในยุคสมัยใหม่ พิพิธภัณฑ์จึงทำหน้าที่เหมือนแผนที่เวลา ที่พาผู้ชมเดินผ่านประวัติศาสตร์มหาสารคามในแต่ละช่วงอย่างต่อเนื่อง

 

ยุคก่อนตั้งเมืองมหาสารคามเป็นช่วงที่ช่วยให้เห็นว่าพื้นที่นี้ไม่ได้เริ่มต้นจากความว่างเปล่า ก่อนจะกลายเป็นเมืองมหาสารคาม พื้นที่อีสานตอนกลางมีชุมชนกระจายอยู่หลายแห่ง มีแหล่งน้ำ หนอง บึง เส้นทางสัญจร พื้นที่ทำกิน และความสัมพันธ์กับชุมชนใกล้เคียง การเล่าเรื่องยุคก่อนตั้งเมืองทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าการเกิดเมืองมหาสารคามมีรากฐานจากภูมิประเทศและผู้คนที่อยู่มาก่อน เมืองจึงไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นทันทีจากคำสั่งทางการปกครอง แต่ค่อย ๆ เติบโตจากความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน ทรัพยากร และอำนาจการจัดการพื้นที่

 

ยุคเจ้าเมืองท้องถิ่นเป็นช่วงสำคัญที่เชื่อมโยงกับพระเจริญราชเดช หรือกวด ภวภูตานนท์ เจ้าเมืองมหาสารคามคนแรก ผู้มีบทบาทในการวางรากฐานเมืองและเป็นบุคคลที่ชาวมหาสารคามให้ความเคารพ การจัดแสดงในมิตินี้ช่วยให้เห็นระบบการปกครองท้องถิ่นในอดีต บทบาทของเจ้าเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างเมืองกับชุมชน และการก่อรูปของอัตลักษณ์เมืองมหาสารคาม อนุสาวรีย์พระเจริญราชเดชที่ตั้งอยู่ด้านหน้าพิพิธภัณฑ์ช่วยทำให้เรื่องเล่าในอาคารเชื่อมกับพื้นที่จริงภายนอก เมื่อผู้ชมเดินออกจากพิพิธภัณฑ์แล้วเห็นอนุสาวรีย์ ก็จะเข้าใจมากขึ้นว่าประวัติศาสตร์ไม่ได้อยู่เฉพาะบนผนังนิทรรศการ แต่ปรากฏอยู่ในภูมิทัศน์ของเมืองด้วย

 

ยุคปกครองโดยข้าราชการสะท้อนการเปลี่ยนผ่านของเมืองจากระบบเจ้าเมืองท้องถิ่นไปสู่ระบบราชการสมัยใหม่ ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงสำคัญในหลายเมืองของภาคอีสาน การปกครอง การศึกษา การคมนาคม การจัดเก็บภาษี และระบบบริการสาธารณะเริ่มมีรูปแบบชัดเจนขึ้น พิพิธภัณฑ์ช่วยอธิบายว่าเมืองมหาสารคามค่อย ๆ ปรับตัวเข้าสู่ระบบรัฐสมัยใหม่อย่างไร ผู้ชมจึงได้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างชีวิตท้องถิ่นกับโครงสร้างการปกครองระดับจังหวัดและประเทศ

 

ยุคขยายตัวทางการศึกษาเป็นช่วงที่มีความสำคัญอย่างมากต่อภาพจำของจังหวัดมหาสารคามในปัจจุบัน เพราะมหาสารคามได้รับการยอมรับในฐานะเมืองการศึกษาของภาคอีสาน การเติบโตของสถานศึกษา นักเรียน นิสิต นักศึกษา ครู อาจารย์ และสถาบันทางวิชาการทำให้เมืองเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และรูปแบบการอยู่อาศัย พิพิธภัณฑ์จึงเล่าให้เห็นว่า การศึกษาไม่ได้เป็นเพียงบริการของเมือง แต่กลายเป็นโครงสร้างสำคัญที่หล่อหลอมตัวตนของมหาสารคามในยุคใหม่

 

ยุคเศรษฐกิจฟองสบู่เป็นอีกมิติหนึ่งที่พิพิธภัณฑ์นำมาเล่าเพื่อสะท้อนการเปลี่ยนแปลงสมัยใหม่ เมืองมหาสารคามเช่นเดียวกับเมืองอื่น ๆ ได้รับผลจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจ การลงทุน อาคารพาณิชย์ การบริโภค และความเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตในช่วงเศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว ก่อนจะเผชิญการปรับตัวเมื่อเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลง การนำเรื่องนี้มาอยู่ในพิพิธภัณฑ์ทำให้เห็นว่าเมืองไม่ได้มีแต่ความรุ่งเรืองหรืออดีตที่งดงามเท่านั้น แต่มีทั้งการเติบโต การเปลี่ยนแปลง ความคาดหวัง และบทเรียนที่ควรจดจำ

 

วัตถุสะสมภายในพิพิธภัณฑ์สามารถจำแนกได้เป็นหลายกลุ่ม โดยกลุ่มสำคัญคือเครื่องมือเครื่องใช้ในการดำเนินชีวิต เช่น เครื่องมือทำนา เครื่องมือจับปลา ภาชนะพื้นบ้าน เครื่องใช้ในครัวเรือน และของใช้ที่สะท้อนวิถีชนบทของชาวมหาสารคาม วัตถุเหล่านี้ทำให้แนวคิด “เมืองซ้อนชนบท” มีภาพจริงรองรับ เพราะแม้พิพิธภัณฑ์จะตั้งอยู่ในเมือง แต่วัตถุจำนวนมากกลับชี้ให้เห็นรากชนบทที่ยังคงอยู่ในความทรงจำของเมือง ผู้ชมจึงสามารถเข้าใจชีวิตของชาวมหาสารคามผ่านสิ่งของธรรมดาที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

 

อีกกลุ่มหนึ่งคืออุปกรณ์ เครื่องมือ และเครื่องใช้ของเจ้าเมืองมหาสารคาม ซึ่งช่วยเชื่อมโยงเรื่องเล่าทางการปกครองกับชีวิตของบุคคลสำคัญในอดีต วัตถุประเภทนี้ทำให้ผู้ชมเห็นว่าเจ้าเมืองไม่ได้เป็นเพียงชื่อในเอกสารราชการ แต่มีเครื่องใช้ มีบทบาท มีครอบครัว มีสายตระกูล และมีความสัมพันธ์กับชุมชน การจัดแสดงเรื่องสายตระกูลเจ้าเมืองและเครื่องใช้ของเจ้าเมืองช่วยให้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นมีความเป็นรูปธรรมมากขึ้น

 

กลุ่มวัตถุที่เกี่ยวข้องกับเทศบาลเมืองมหาสารคามสะท้อนพัฒนาการขององค์กรปกครองท้องถิ่นและระบบเมืองสมัยใหม่ เทศบาลเป็นหน่วยงานที่ดูแลบริการสาธารณะ การจัดระเบียบเมือง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และกิจกรรมของประชาชน การมีวัตถุหรือเอกสารที่เกี่ยวข้องกับเทศบาลอยู่ในพิพิธภัณฑ์จึงช่วยให้ผู้ชมเข้าใจว่าเมืองไม่ได้เติบโตขึ้นเองตามธรรมชาติเท่านั้น แต่เกิดจากการบริหาร การตัดสินใจ การจัดการ และความร่วมมือของคนในพื้นที่

 

พื้นที่ชั้นล่างของอาคารมีความสำคัญในฐานะพื้นที่รองรับนิทรรศการถาวรบางส่วน คลังพิพิธภัณฑ์ ห้องสำนักงาน และศูนย์ที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน แนวคิดศูนย์รวมเผยแพร่และจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้านทำให้พิพิธภัณฑ์ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่มองอดีต แต่ยังเชื่อมกับเศรษฐกิจชุมชนในปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์พื้นบ้านเป็นสิ่งที่สะท้อนภูมิปัญญา แรงงาน ทักษะ และความคิดสร้างสรรค์ของคนท้องถิ่น การนำมาผูกกับพิพิธภัณฑ์ช่วยให้การเรียนรู้วัฒนธรรมมีมิติทางเศรษฐกิจและชีวิตจริงของชุมชนมากขึ้น

 

พื้นที่ชั้นบนของพิพิธภัณฑ์เหมาะสำหรับการเรียนรู้ประวัติศาสตร์เมืองอย่างต่อเนื่องผ่านนิทรรศการถาวรและนิทรรศการหมุนเวียน ผู้เข้าชมจะได้เห็นการจัดเรื่องราวในรูปแบบที่ช่วยให้เข้าใจง่ายขึ้น ทั้งภาพจำลอง ฉากจำลอง ภาพถ่ายเก่า ข้อมูลบรรยาย และสื่อประกอบต่าง ๆ พิพิธภัณฑ์เมืองลักษณะนี้มีคุณค่าต่อคนท้องถิ่นมาก เพราะทำให้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองได้มองเห็นบ้านเมืองของตนเองในฐานะเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่เพียงพื้นที่ที่เดินผ่านในชีวิตประจำวัน

 

การมีพิพิธภัณฑ์อยู่ในสวนสาธารณะหนองข่าช่วยเพิ่มคุณค่าของการเที่ยวชมอย่างมาก เพราะผู้มาเยือนสามารถรวมการเรียนรู้กับการพักผ่อนได้ในทริปเดียว สวนสาธารณะหนองข่ามีบรรยากาศร่มรื่น มีสระน้ำ มีพื้นที่สีเขียว และเป็นพื้นที่กิจกรรมของชาวเมือง นักท่องเที่ยวสามารถชมพิพิธภัณฑ์ในช่วงเช้าหรือบ่าย แล้วเดินพักผ่อนรอบสวน ถ่ายภาพอนุสาวรีย์พระเจริญราชเดช หรือแวะชมบรรยากาศของพื้นที่สาธารณะใจกลางเมืองได้อย่างสบาย

 

ความสำคัญอีกประการหนึ่งของพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามคือการเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีเป้าหมายจะเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ที่หยุดนิ่งเพียงการจัดแสดงชุดเดิม เทศบาลเมืองมหาสารคามได้วางแนวคิดการจัดกิจกรรมร่วมกับสถานศึกษา เพื่อให้พิพิธภัณฑ์เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับการศึกษาท้องถิ่น มีแผนจัดนิทรรศการหมุนเวียนและกิจกรรมตามฤดูกาล พัฒนาการใช้สื่อเทคโนโลยีสมัยใหม่ และสร้างนิทรรศการที่เปิดโอกาสให้ผู้ชมโต้ตอบกับเนื้อหาได้มากขึ้น แนวคิดนี้ทำให้พิพิธภัณฑ์มีศักยภาพเป็นพื้นที่เรียนรู้ร่วมสมัย ไม่ใช่เพียงสถานที่เก็บรักษาอดีต

 

การจัดทำคลังพิพิธภัณฑ์และศูนย์เอกสารทางประวัติศาสตร์เป็นอีกภารกิจที่มีความสำคัญต่อเมืองมหาสารคามอย่างยิ่ง เพราะเมืองที่ต้องการเข้าใจตัวเองจำเป็นต้องมีระบบเก็บรวบรวมข้อมูล วัตถุ ภาพถ่าย เอกสาร และเรื่องเล่าของประชาชน หากไม่มีคลังข้อมูลเหล่านี้ ความทรงจำจำนวนมากอาจหายไปพร้อมกับคนรุ่นเก่า การที่พิพิธภัณฑ์ตั้งเป้าเป็นศูนย์เอกสารและคลังความรู้จึงช่วยรักษาประวัติศาสตร์เมืองในระดับที่ละเอียดกว่าประวัติศาสตร์ราชการทั่วไป

 

การมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นหัวใจที่ทำให้พิพิธภัณฑ์เมืองมีชีวิต พิพิธภัณฑ์ที่เล่าเรื่องเมืองไม่สามารถสมบูรณ์ได้หากไม่มีเสียงของคนในเมืองเอง การเปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วม เช่น อาสาสมัครนำชม การสาธิตภูมิปัญญา การถ่ายทอดความรู้ท้องถิ่น หรือการร่วมจัดกิจกรรม ทำให้พิพิธภัณฑ์ไม่ใช่พื้นที่ที่คนดูแยกออกจากคนเล่า แต่เป็นพื้นที่ที่ชุมชนเข้ามาเป็นเจ้าของเรื่องราวของตนเองได้โดยตรง

 

พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม นักเรียนและนักศึกษาจะได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากสื่อและวัตถุจริง คนมหาสารคามจะได้ทบทวนความทรงจำของเมือง นักวิชาการสามารถใช้เป็นกรณีศึกษาเรื่องพิพิธภัณฑ์เมืองและอัตลักษณ์ท้องถิ่น นักท่องเที่ยวทั่วไปจะได้เข้าใจมหาสารคามในมุมที่ลึกกว่าการแวะเที่ยวตลาดหรือวัด ส่วนครอบครัวสามารถใช้สถานที่นี้เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ไม่หนักเกินไปและอยู่ในสภาพแวดล้อมร่มรื่นของสวนสาธารณะ

 

การเดินทาง ไปพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามสะดวก เพราะตั้งอยู่ในเขตตัวเมือง ภายในสวนสาธารณะหนองข่า ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสามารถปักหมุดไปยังสวนสาธารณะหนองข่าหรือพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามได้โดยตรง หากเดินทางด้วยรถโดยสารสามารถลงที่สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดมหาสารคาม แล้วต่อรถรับจ้างหรือรถท้องถิ่นเข้าสู่พื้นที่สวนสาธารณะหนองข่า ระยะทางจากย่านกลางเมืองไม่ไกล เหมาะสำหรับจัดเป็นเส้นทางเที่ยวพิพิธภัณฑ์ วัด ตลาด และแลนด์มาร์กเมืองมหาสารคามในวันเดียว

 

สถานที่ท่องเที่ยวใกล้พิพิธภัณฑ์มีหลายแห่ง เช่น พระประธานกันทรวิชัย ศาลหลักเมืองมหาสารคาม หอนาฬิกาเมืองมหาสารคาม ตลาดโต้รุ่ง คลองสมถวิล อนุสาวรีย์พระเจริญราชเดช และพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากพิพิธภัณฑ์เมืองในช่วงกลางวัน แล้วแวะชมแลนด์มาร์กในเขตเทศบาลเมือง จากนั้นจบช่วงเย็นที่ตลาดโต้รุ่งหรือคลองสมถวิลได้อย่างเหมาะสม เส้นทางนี้ช่วยให้เห็นทั้งประวัติเมือง พื้นที่สาธารณะ วิถีตลาด และบรรยากาศเมืองมหาสารคามในปัจจุบัน

 

บริเวณตัวเมืองมหาสารคามมีร้านอาหารและคาเฟ่หลายประเภท ทั้งอาหารไทย อาหารอีสาน ร้านอาหารสำหรับครอบครัว ร้านกาแฟ และตลาดอาหารกลางคืน ผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์สามารถวางแผนรับประทานอาหารก่อนหรือหลังเข้าชมได้สะดวก เพราะพิพิธภัณฑ์อยู่ไม่ไกลจากย่านอาหารในเมือง ส่วนที่พักในตัวเมืองมีทั้งโรงแรมขนาดกลาง โรงแรมราคาประหยัด อพาร์ตเมนต์รายวัน และที่พักใกล้แหล่งราชการหรือย่านการค้า การพักในเมืองช่วยให้เดินทางไปพิพิธภัณฑ์และสถานที่ใกล้เคียงได้ง่ายขึ้น

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้าชมพิพิธภัณฑ์คือควรตรวจสอบวันเปิดทำการก่อนเดินทาง โดยเฉพาะหากเดินทางในวันเสาร์ วันอาทิตย์ หรือวันหยุดนักขัตฤกษ์ ซึ่งให้บริการเฉพาะคณะที่ติดต่อล่วงหน้า ควรรักษาความสงบภายในพื้นที่จัดแสดง ไม่สัมผัสวัตถุหรือสื่อจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ทิ้งขยะในสวนสาธารณะ และเคารพพื้นที่ส่วนรวมของชาวเมือง เพราะพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในพื้นที่สาธารณะที่คนท้องถิ่นใช้พักผ่อนและออกกำลังกายด้วย

 

พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามจึงเป็นสถานที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจเมืองมหาสารคามอย่างเป็นระบบ เมืองนี้ไม่ใช่เพียงเมืองการศึกษา ไม่ใช่เพียงเมืองราชการ และไม่ใช่เพียงจุดแวะพักระหว่างจังหวัด แต่เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ มีผู้คน มีชุมชน มีความทรงจำ และมีความสัมพันธ์กับชนบทอยู่ตลอดเวลา แนวคิด “เมืองซ้อนชนบท” ทำให้ผู้ชมเห็นความซับซ้อนของเมืองมหาสารคามในแบบที่เข้าใจง่ายแต่ลึกซึ้ง

 

สรุปแล้ว พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคาม ศูนย์รวมเผยแพร่และจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน จังหวัดมหาสารคาม เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การเยี่ยมชม ภายในเล่าเรื่องพัฒนาการของเมืองผ่าน 5 ยุคสำคัญ ตั้งแต่ก่อนตั้งเมือง ยุคเจ้าเมืองท้องถิ่น ยุคปกครองโดยข้าราชการ ยุคขยายตัวทางการศึกษา และยุคเศรษฐกิจฟองสบู่ พร้อมนำเสนอวิถีชีวิตผู้คนผ่านแก่นเรื่อง “เมืองซ้อนชนบท” ผู้ที่ต้องการเข้าใจมหาสารคามจากรากเมือง ชุมชน ผู้คน และวิถีชีวิต ควรใช้เวลาที่พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางในตัวเมืองมหาสารคาม

 

 

ตอบ: พิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามตั้งอยู่ภายในสวนสาธารณะหนองข่า ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม

 

ตอบ: เปิดวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 08.30 – 16.30 น. ส่วนวันเสาร์ วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ให้บริการเฉพาะกลุ่มคณะที่ติดต่อล่วงหน้า

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม ผู้เข้าชมสามารถเข้าชมได้โดยไม่เสียค่าบัตรผ่านประตู

 

ตอบ: จัดแสดงเรื่องวิถีชีวิตผู้คนในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม ภายใต้แก่นเรื่อง “เมืองซ้อนชนบท” โดยแบ่งการเล่าเรื่องออกเป็น 5 ยุค ได้แก่ ยุคก่อนตั้งเมือง ยุคเจ้าเมืองท้องถิ่น ยุคปกครองโดยข้าราชการ ยุคขยายตัวทางการศึกษา และยุคเศรษฐกิจฟองสบู่

 

ตอบ: หมายถึงอัตลักษณ์ของมหาสารคามในฐานะเมืองที่เติบโตเป็นเมืองสมัยใหม่ แต่ยังมีรากวิถีชนบท ความสัมพันธ์แบบชุมชน และความทรงจำของพื้นที่เกษตรกรรมซ้อนอยู่ในชีวิตผู้คน

 

ตอบ: เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผู้สนใจประวัติศาสตร์เมือง มหาสารคาม และผู้ที่ต้องการเข้าใจวิถีชีวิตของคนในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม

 

ตอบ: สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวไปยังสวนสาธารณะหนองข่าได้โดยตรง หรือหากเดินทางด้วยรถโดยสาร ให้ลงที่สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดมหาสารคามแล้วต่อรถรับจ้างหรือรถท้องถิ่นเข้าตัวเมือง

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่อนุสาวรีย์พระเจริญราชเดช สวนสาธารณะหนองข่า คลองสมถวิล หอนาฬิกาเมืองมหาสารคาม ตลาดโต้รุ่ง ศาลหลักเมือง และพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยได้ในเส้นทางเดียวกัน