พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.00 น. กรุณาติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม

 

พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย หรือชื่อเต็มว่า พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ วัดมหาชัย เป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของจังหวัดมหาสารคาม ตั้งอยู่ภายในวัดมหาชัย พระอารามหลวง ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม ใจกลางเมืองที่เดินทางสะดวกและมีประวัติศาสตร์ผูกพันกับการก่อตั้งเมืองมหาสารคามโดยตรง พิพิธภัณฑ์แห่งนี้มิใช่เพียงอาคารเก็บของเก่า แต่เป็นคลังความรู้ด้านโบราณคดี ศาสนา วรรณคดี เอกสารโบราณ ศิลปกรรม และประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของภาคอีสานที่มีคุณค่ามากแห่งหนึ่ง ภายในจัดแสดงโบราณวัตถุและวัตถุทางวัฒนธรรมจำนวนมาก เช่น ใบเสมาหินสมัยทวารวดี พระพุทธรูปโบราณ พระพุทธรูปไม้แกะสลัก เครื่องปั้นดินเผา ไหเคลือบสีน้ำตาลแบบเตาบุรีรัมย์ เทวรูป ประติมากรรมไม้แกะสลัก ตู้พระธรรมลายทอง เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พระธรรมใบลาน บานประตู และคันทวยแกะสลักที่สะท้อนฝีมือช่างพื้นถิ่นอีสานในอดีต

 

พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ของมหาสารคาม เพราะวัดมหาชัยเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัด เดิมชื่อวัดเหนือ ก่อตั้งขึ้นในช่วงเดียวกับการตั้งเมืองมหาสารคามเมื่อ พ.ศ. 2408 โดยพระเจริญราชเดช หรือกวด เจ้าเมืองมหาสารคามคนแรก ร่วมกับประชาชนชาวมหาสารคามสร้างขึ้นให้เป็นวัดประจำเมือง ต่อมาใน พ.ศ. 2472 พระสารคามมุนี เจ้าอาวาสรูปที่ 18 ได้ขอเปลี่ยนชื่อจากวัดเหนือเป็นวัดมหาชัย และเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2527 วัดมหาชัยได้รับการยกฐานะเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ วัดแห่งนี้จึงเป็นทั้งศูนย์กลางทางศาสนา ศูนย์รวมจิตใจ และหลักฐานเชิงประวัติศาสตร์ที่บอกเล่าพัฒนาการของเมืองมหาสารคามตั้งแต่ยุคแรกเริ่มจนถึงปัจจุบัน

 

จุดเริ่มต้นของพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยเกี่ยวข้องกับพระอริยานุวัตร เขมจารี เจ้าอาวาสรูปที่ 19 ของวัดมหาชัย ผู้มีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์วรรณคดีอีสาน เอกสารใบลาน และโบราณวัตถุท้องถิ่น ท่านเห็นว่าในช่วงเวลาหนึ่งมีชาวต่างประเทศและนักสะสมเข้ามากว้านซื้อโบราณวัตถุในภาคอีสานออกไปจำนวนมาก หากปล่อยไว้โดยไม่มีการรวบรวมและเก็บรักษา มรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้อาจสูญหายจากชุมชนอย่างถาวร ท่านจึงเริ่มเก็บสะสมโบราณวัตถุท้องถิ่นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2507 และร่วมมือกับวิทยาลัยครูมหาสารคามจัดตั้งเป็นศูนย์อนุรักษ์วรรณคดี ก่อนจะพัฒนาเป็นศูนย์วัฒนธรรมท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปี พ.ศ. 2509

 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2525 กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ ได้จัดตั้งให้เป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยมีมหาวิทยาลัยมหาสารคามและสถาบันราชภัฏมหาสารคามให้การสนับสนุน เพื่อให้เป็นแหล่งค้นคว้าสำหรับนิสิต นักศึกษา นักวิชาการ พระภิกษุ สามเณร เยาวชน และประชาชนทั่วไป พิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งอนุรักษ์วัตถุโบราณ แหล่งศึกษาวรรณคดีอีสาน แหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และพื้นที่สืบทอดความทรงจำของชุมชนเมืองมหาสารคามอย่างต่อเนื่อง

 

อาคารพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในบริเวณหอสารคามมุนี เป็นสถาปัตยกรรมแบบไทยประยุกต์ 2 ชั้น ทรงจตุรมุข สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2509 ตัวอาคารมีความสำคัญทั้งในฐานะอาคารพิพิธภัณฑ์และอนุสรณ์สถานทางพระพุทธศาสนา ภายในเป็นที่ประดิษฐานรูปหล่อเจ้าคุณพระสารคามมุนี อดีตเจ้าอาวาสวัดมหาชัยและอดีตเจ้าคณะจังหวัดมหาสารคาม พร้อมใช้เป็นสถานที่เก็บรักษาวัตถุที่พระอริยานุวัตรได้รวบรวมไว้ อาคารพิพิธภัณฑ์ได้รับการปรับปรุงตั้งแต่ปี 2563 และเปิดใช้งานหลังการปรับปรุงในเดือนสิงหาคม 2565 ทำให้พื้นที่จัดแสดงมีความเหมาะสมกับการเรียนรู้มากขึ้น โดยยังคงรักษาบรรยากาศของพิพิธภัณฑ์วัดและพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นไว้อย่างเด่นชัด

 

สิ่งที่ทำให้พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยแตกต่างจากพิพิธภัณฑ์ทั่วไปคือวัตถุจัดแสดงจำนวนมากมีรากมาจากชุมชนและภูมิภาคอีสานโดยตรง วัตถุเหล่านี้ไม่ใช่เพียงของเก่าที่มีอายุ แต่เป็นหลักฐานที่บอกเล่าช่วงเวลาหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยทวารวดี สมัยเขมรโบราณ สมัยล้านช้าง จนถึงยุคที่อิทธิพลของสยามเข้ามามีบทบาทในพื้นที่อีสานตอนกลาง การเดินชมพิพิธภัณฑ์จึงเหมือนการเดินผ่านลำดับประวัติศาสตร์ของภูมิภาคในรูปของวัตถุจริง ตั้งแต่เครื่องปั้นดินเผา เสมา พระพิมพ์ พระพุทธรูป ไหเคลือบ เอกสารใบลาน ไปจนถึงงานไม้แกะสลักที่สะท้อนฝีมือช่างพื้นถิ่น

 

ใบเสมาหินสมัยทวารวดีเป็นหนึ่งในวัตถุสำคัญที่ช่วยให้ผู้ชมเข้าใจความเก่าแก่ของพุทธศาสนาในภาคอีสาน เสมาหินเหล่านี้เกี่ยวข้องกับคติการกำหนดเขตศักดิ์สิทธิ์และพื้นที่ประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาในอดีต หลายพื้นที่ของอีสานพบใบเสมาหินที่มีรูปทรง ลวดลาย และตำแหน่งตั้งสัมพันธ์กับชุมชนโบราณ การจัดแสดงใบเสมาในพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยจึงทำให้ผู้ชมเห็นว่าอีสานมิใช่เพียงพื้นที่ชายขอบทางประวัติศาสตร์ แต่เป็นดินแดนที่มีพัฒนาการทางศาสนา ศิลปกรรม และชุมชนมาตั้งแต่ยุคโบราณ

 

พระพุทธรูปโบราณและพระพุทธรูปไม้แกะสลักภายในพิพิธภัณฑ์เป็นอีกกลุ่มวัตถุที่มีคุณค่ามาก พระพุทธรูปแต่ละองค์แสดงรูปแบบศิลปกรรม ความเชื่อ และฝีมือช่างในแต่ละช่วงเวลา บางองค์สะท้อนความเรียบง่ายของงานช่างพื้นบ้าน บางองค์แสดงอิทธิพลศิลปะจากวัฒนธรรมภายนอกที่แพร่เข้ามาในพื้นที่อีสาน งานไม้แกะสลักยังทำให้เห็นความชำนาญของช่างพื้นถิ่นที่ใช้วัสดุใกล้ตัวสร้างสรรค์งานศาสนวัตถุให้มีความงามและความศักดิ์สิทธิ์ การชมพระพุทธรูปในพิพิธภัณฑ์จึงไม่ใช่เพียงการกราบไหว้เพื่อความเป็นสิริมงคล แต่ยังเป็นการอ่านประวัติศาสตร์ศิลปะผ่านรูปทรง สีหน้า ท่าทาง และวัสดุที่ใช้สร้าง

 

เครื่องปั้นดินเผาและภาชนะดินเผาที่จัดแสดงอยู่ภายในพิพิธภัณฑ์ช่วยเล่าเรื่องวิถีชีวิตของผู้คนในอดีตได้อย่างชัดเจน ภาชนะบางชิ้นมีอายุอยู่ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ บางชิ้นอยู่ในสมัยประวัติศาสตร์ และบางชิ้นเป็นไหเคลือบสีน้ำตาลแบบเตาบุรีรัมย์ที่มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 16 – 17 วัตถุเหล่านี้สะท้อนทั้งเทคโนโลยีการผลิต การใช้ภาชนะในชีวิตประจำวัน การค้าขาย การแลกเปลี่ยน และความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนในอีสานกับพื้นที่อื่น การเห็นภาชนะจริงช่วยให้ผู้ชมเข้าใจว่าเรื่องราวของอดีตไม่ได้มีอยู่เฉพาะในเอกสาร แต่ปรากฏอยู่ในของใช้ที่มนุษย์สร้างและใช้จริงในชีวิตประจำวัน

 

คัมภีร์ใบลานและเอกสารโบราณเป็นหัวใจอีกส่วนหนึ่งของพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับบทบาทของพระอริยานุวัตรในการอนุรักษ์วรรณคดีอีสานและพระธรรมใบลาน ภายในพิพิธภัณฑ์มีคัมภีร์ใบลานจำนวนมากที่เก็บรักษาไว้อย่างดีในตู้กระจกทรงสูง หลายผูกห่อด้วยผ้าห่อคัมภีร์ที่มีลวดลายสวยงามแปลกตา คัมภีร์ใบลานเหล่านี้เป็นหลักฐานสำคัญของวัฒนธรรมการเขียน การคัดลอกพระธรรม การถ่ายทอดวรรณคดีท้องถิ่น และระบบความรู้ของสังคมอีสานในอดีต ผู้ที่สนใจภาษา อักษรธรรม อักษรไทยน้อย วรรณกรรมพื้นบ้าน หรือประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในอีสานจะพบว่าพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีคุณค่าทางวิชาการสูงมาก

 

บานประตูและคันทวยแกะสลักอายุประมาณ 100 – 200 ปีที่เก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์ช่วยให้เห็นมิติของสถาปัตยกรรมและงานช่างไม้ในวัดอีสาน คันทวยเป็นองค์ประกอบรองรับชายคาในสถาปัตยกรรมไทยและอีสาน มักแกะสลักเป็นลวดลายงดงาม ทั้งลายพรรณพฤกษา ลายสัตว์หิมพานต์ ลายกนก หรือลายที่สะท้อนคติความเชื่อท้องถิ่น การเก็บรักษาชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมเหล่านี้มีความสำคัญ เพราะทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าศิลปกรรมวัดไม่ได้อยู่เฉพาะในอุโบสถ วิหาร หรือพระพุทธรูปเท่านั้น แต่ยังปรากฏในรายละเอียดของโครงสร้างไม้ ประตู หน้าบัน คันทวย และเครื่องประกอบอาคารที่ช่างพื้นบ้านบรรจุความรู้ ความเชื่อ และความงามไว้ทุกส่วน

 

ตู้พระธรรมลายทองเป็นวัตถุอีกประเภทหนึ่งที่สะท้อนวัฒนธรรมการเก็บรักษาพระธรรมในวัดอีสาน ตู้พระธรรมไม่ใช่เพียงตู้เก็บเอกสาร แต่เป็นเครื่องเรือนศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้เก็บพระไตรปิฎก คัมภีร์ใบลาน และเอกสารทางศาสนา การลงรักปิดทองหรือเขียนลวดลายบนตู้พระธรรมแสดงความเคารพต่อพระธรรมและความตั้งใจของชุมชนในการรักษาความรู้ทางศาสนาให้คงอยู่ การจัดแสดงตู้พระธรรมในพิพิธภัณฑ์ทำให้เห็นความละเอียดอ่อนของวัฒนธรรมการเรียนรู้ในวัด ซึ่งวัดเคยเป็นศูนย์กลางการศึกษาและคลังความรู้ของชุมชนก่อนระบบโรงเรียนสมัยใหม่จะแพร่หลาย

 

พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจอีสานในมุมลึก ไม่ใช่เพียงมองอีสานผ่านอาหาร ดนตรี หรือเทศกาล แต่เข้าใจอีสานผ่านหลักฐานทางวัตถุและเอกสาร วัตถุภายในพิพิธภัณฑ์ช่วยตอบคำถามว่า ผู้คนในพื้นที่นี้เคยอยู่อาศัยอย่างไร นับถืออะไร ใช้ภาชนะใด สร้างพระพุทธรูปแบบไหน จัดเก็บพระธรรมอย่างไร และสืบทอดวรรณคดีด้วยวิธีใด พิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงเป็นสถานที่ที่รวมความทรงจำหลายชั้น ทั้งความทรงจำของเมือง ความทรงจำของวัด ความทรงจำของนักปราชญ์ และความทรงจำของชุมชนอีสาน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป การเดินชมพิพิธภัณฑ์ควรเริ่มจากการทำความรู้จักวัดมหาชัยในฐานะวัดคู่บ้านคู่เมืองมหาสารคามก่อน จากนั้นจึงเข้าสู่พื้นที่พิพิธภัณฑ์เพื่อชมวัตถุจัดแสดงตามลำดับชั้น ชั้นล่างเหมาะสำหรับชมโบราณวัตถุประเภทตู้พระธรรม ภาชนะดินเผา ไหเคลือบ คัมภีร์ใบลาน และวัตถุที่เกี่ยวข้องกับวิถีวัด ส่วนชั้นบนจัดแสดงวัตถุหลากหลายประเภท เช่น หินบด ภาชนะดินเผา เปลือกหอยทะเลขนาดใหญ่ พระพุทธรูป เทวรูป และไหเคลือบจำนวนมาก การเดินชมอย่างช้า ๆ จะช่วยให้เห็นรายละเอียดที่อาจมองข้ามได้ง่าย เช่น ลวดลายผ้าห่อคัมภีร์ รอยแกะสลักไม้ รูปทรงภาชนะ และความแตกต่างของพระพุทธรูปแต่ละองค์

 

ผู้สนใจด้านประวัติศาสตร์ควรให้ความสำคัญกับเรื่องการเปลี่ยนผ่านของพื้นที่มหาสารคามจากชุมชนโบราณสู่เมืองในระบบการปกครองสยาม พิพิธภัณฑ์ให้ภาพรวมตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงยุคก่อตั้งเมืองมหาสารคามในสมัยรัชกาลที่ 4 และการยกฐานะเป็นจังหวัดในเวลาต่อมา เมื่อเชื่อมข้อมูลเหล่านี้กับประวัติวัดมหาชัย จะเห็นว่าวัดมีบทบาทเป็นทั้งศูนย์กลางศาสนา ศูนย์กลางการศึกษา และศูนย์รวมความทรงจำของเมือง วัตถุในพิพิธภัณฑ์จึงไม่ได้แยกขาดจากประวัติเมือง แต่เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเล่าเดียวกัน

 

ผู้สนใจด้านวรรณคดีและภาษาอีสานควรให้เวลากับคัมภีร์ใบลานและเอกสารโบราณ เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นหลักฐานของโลกความรู้ในอดีต ใบลานแต่ละผูกผ่านกระบวนการเตรียมวัสดุ การจารตัวอักษร การรมควัน การห่อผ้า และการเก็บรักษาในตู้คัมภีร์อย่างพิถีพิถัน วัฒนธรรมใบลานเป็นรากฐานสำคัญของการสืบทอดพระธรรม นิทานชาดก วรรณคดีพื้นบ้าน ตำราพิธีกรรม ตำรายา และองค์ความรู้ท้องถิ่น การที่พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยเก็บรักษาคัมภีร์เหล่านี้ไว้จำนวนมาก จึงทำให้ที่นี่เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญสำหรับการศึกษาความคิด ความเชื่อ ภาษา และวรรณกรรมของคนอีสาน

 

ผู้สนใจด้านศิลปกรรมควรพิจารณางานไม้แกะสลัก บานประตู คันทวย พระพุทธรูปไม้ และประติมากรรมพื้นถิ่นอย่างละเอียด เพราะงานเหล่านี้แสดงให้เห็นฝีมือช่างอีสานที่มีความงามเฉพาะตัว ความงามของศิลปะพื้นบ้านไม่ได้อยู่ที่ความสมบูรณ์แบบตามหลักวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความซื่อตรงของรูปทรง ความสัมพันธ์กับวัสดุ และความศรัทธาของผู้สร้าง งานช่างจำนวนมากภายในพิพิธภัณฑ์จึงทำให้ผู้ชมสัมผัสได้ถึงความรู้สึกของชุมชนในอดีตที่ใช้ศิลปะเป็นส่วนหนึ่งของการบูชาพระพุทธศาสนา

 

ผู้ที่เดินทางมาเป็นครอบครัวสามารถใช้พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยเป็นพื้นที่เรียนรู้ร่วมกัน เด็กและเยาวชนจะได้เห็นวัตถุจริงที่เกี่ยวข้องกับวิชาประวัติศาสตร์ ศิลปะ ภาษา และสังคมศึกษา ผู้ใหญ่สามารถอธิบายเรื่องเมืองมหาสารคาม วัดคู่บ้านคู่เมือง วัฒนธรรมใบลาน และความสำคัญของการอนุรักษ์โบราณวัตถุให้เข้าใจง่าย ส่วนผู้สูงอายุอาจรู้สึกเชื่อมโยงกับวิถีวัดและวัฒนธรรมชุมชนในอดีต การเที่ยวพิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงเป็นกิจกรรมที่เหมาะกับหลายวัยและไม่จำเป็นต้องใช้เวลานานมาก แต่ให้ความรู้ที่ลึกและมีคุณค่า

 

การเดินทางไปพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยสะดวกมาก เพราะตั้งอยู่ในตัวเมืองมหาสารคาม ภายในวัดมหาชัย พระอารามหลวง ถนนศรีราชวงศ์ ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสามารถปักหมุดมายังวัดมหาชัยได้โดยตรง หากเดินทางด้วยรถโดยสารสามารถลงที่สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดมหาสารคาม แล้วต่อรถรับจ้างหรือรถท้องถิ่นเข้าสู่ตัวเมืองและวัดมหาชัย ระยะทางในเมืองไม่ไกล เหมาะสำหรับจัดเป็นทริปไหว้พระ ชมพิพิธภัณฑ์ และเดินเที่ยวแลนด์มาร์กเมืองมหาสารคามในวันเดียว

 

สถานที่ท่องเที่ยวใกล้พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยมีหลายแห่งที่สามารถเชื่อมเป็นเส้นทางเมืองเก่าและเมืองปัจจุบันได้ เช่น หอนาฬิกาเมืองมหาสารคาม ตลาดโต้รุ่ง ศาลหลักเมืองมหาสารคาม พระประธานกันทรวิชัย คลองสมถวิล สวนสุขภาพเฉลิมพระเกียรติฯ และพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคาม ทั้งหมดอยู่ในเขตเทศบาลเมืองหรือระยะใกล้เคียง ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากวัดมหาชัยในช่วงเช้า แวะชมแลนด์มาร์กกลางเมือง รับประทานอาหารในตัวเมือง และจบวันที่ตลาดโต้รุ่งหรือริมคลองสมถวิลได้อย่างลงตัว

 

บริเวณรอบวัดมหาชัยมีร้านอาหารและที่พักหลายแห่ง เพราะอยู่ในย่านเมืองและใกล้ถนนสายสำคัญของมหาสารคาม นักท่องเที่ยวสามารถเลือกร้านอาหารใกล้วัด ร้านอาหารไทยในซอยนครสวรรค์ ร้านก๋วยเตี๋ยว ร้านคาเฟ่ และตลาดโต้รุ่งได้ตามเวลาที่เดินทาง ส่วนที่พักมีทั้งโรงแรมในเมือง อพาร์ตเมนต์รายวัน โรงแรมราคาประหยัด และโรงแรมระดับกลาง การพักในตัวเมืองจะช่วยให้เดินทางไปพิพิธภัณฑ์ วัดสำคัญ ตลาด ร้านอาหาร และสถานที่ราชการได้สะดวก

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้าชมพิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยคือควรแต่งกายสุภาพ เพราะพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ภายในวัดและเป็นพื้นที่ศาสนสถาน ควรติดต่อหรือแจ้งล่วงหน้าก่อนเข้าชมตามข้อมูลของพิพิธภัณฑ์ ไม่สัมผัสวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เปิดตู้จัดแสดง ไม่ใช้แฟลชกับเอกสารโบราณหรือวัตถุที่อาจไวต่อแสง และรักษาความสงบภายในพื้นที่ การปฏิบัติอย่างเหมาะสมช่วยรักษาวัตถุโบราณให้คงอยู่และทำให้ผู้เข้าชมรุ่นต่อไปได้เรียนรู้จากของจริงเช่นเดียวกัน

 

พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยยังเป็นตัวอย่างของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่เกิดจากความตื่นตัวของพระสงฆ์และชุมชน ไม่ได้เริ่มต้นจากอาคารขนาดใหญ่หรือระบบราชการเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มจากความห่วงใยว่ามรดกของท้องถิ่นจะสูญหาย พระอริยานุวัตรจึงรวบรวมสิ่งของ เอกสาร และวัตถุที่กระจัดกระจายอยู่ในพื้นที่ต่าง ๆ แล้วนำมาจัดเก็บเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา แนวคิดนี้ทำให้พิพิธภัณฑ์มีคุณค่าทางจิตใจสูง เพราะทุกวัตถุไม่ได้เป็นเพียงของสะสม แต่เป็นสิ่งที่ถูกเก็บรักษาไว้เพื่อปกป้องความทรงจำของชุมชน

 

ในภาพรวม พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการรู้จักมหาสารคามมากกว่าการแวะผ่าน เป็นสถานที่ที่บอกเล่าเรื่องเมืองผ่านวัด บอกเล่าเรื่องวัดผ่านพิพิธภัณฑ์ และบอกเล่าเรื่องอีสานผ่านโบราณวัตถุ เอกสารใบลาน และศิลปกรรมพื้นถิ่น ผู้ที่มาเยือนจะได้เห็นว่าเมืองมหาสารคามมีความลึกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมากกว่าภาพจำของเมืองการศึกษา เพราะในตัวเมืองยังมีหลักฐานสำคัญที่เชื่อมผู้คนในปัจจุบันเข้ากับอดีตของภูมิภาคอีสานอย่างชัดเจน

 

สรุปแล้ว พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัย จังหวัดมหาสารคาม เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การเยี่ยมชมอย่างยิ่ง ภายในมีทั้งใบเสมาหิน พระพุทธรูปโบราณ พระพุทธรูปไม้แกะสลัก เครื่องปั้นดินเผา ไหเคลือบ เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน ตู้พระธรรมลายทอง บานประตู และคันทวยแกะสลักที่บอกเล่าเรื่องราวของอีสานอย่างละเอียด สถานที่แห่งนี้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยว นักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ ผู้สนใจพระพุทธศาสนา ผู้รักงานศิลปกรรม และผู้ที่ต้องการเข้าใจรากวัฒนธรรมของมหาสารคามจากหลักฐานจริงที่ยังคงเก็บรักษาไว้ในวัดคู่บ้านคู่เมืองแห่งนี้

 

 

ตอบ: พิพิธภัณฑ์วัดมหาชัยตั้งอยู่ภายในวัดมหาชัย พระอารามหลวง ถนนศรีราชวงศ์ ตำบลตลาด อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 09.00 – 16.00 น. โดยควรติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม นักท่องเที่ยวสามารถเข้าชมได้โดยไม่เสียค่าบัตรผ่านประตู

 

ตอบ: มีใบเสมาหินสมัยทวารวดี พระพุทธรูปโบราณ พระพุทธรูปไม้แกะสลัก เครื่องปั้นดินเผา ไหเคลือบสีน้ำตาลแบบเตาบุรีรัมย์ คัมภีร์ใบลาน เอกสารโบราณ ตู้พระธรรมลายทอง บานประตู และคันทวยแกะสลัก

 

ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์อีสาน นักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ ผู้สนใจพระพุทธศาสนา วรรณคดีอีสาน เอกสารใบลาน และศิลปกรรมพื้นถิ่น

 

ตอบ: วัดมหาชัยเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองมหาสารคาม เดิมชื่อวัดเหนือ ก่อตั้งในช่วงเดียวกับการตั้งเมืองมหาสารคาม และได้รับการยกฐานะเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ

 

ตอบ: พระอริยานุวัตร เขมจารี เจ้าอาวาสรูปที่ 19 ของวัดมหาชัย เป็นผู้ริเริ่มเก็บรวบรวมโบราณวัตถุ วรรณคดีอีสาน และเอกสารใบลาน ก่อนพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่หอนาฬิกาเมืองมหาสารคาม ตลาดโต้รุ่ง ศาลหลักเมือง พระประธานกันทรวิชัย คลองสมถวิล สวนสุขภาพเฉลิมพระเกียรติฯ และพิพิธภัณฑ์เมืองมหาสารคามได้ในเส้นทางเดียวกัน