วัดถ้ำมโหฬาร

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 05.00 – 20.00 น.

 

วัดถ้ำมโหฬาร จังหวัดเลย ตั้งอยู่ที่บ้านหนองหิน ตำบลหนองหิน อำเภอหนองหิน จังหวัดเลย เป็นวัดถ้ำและแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่มีชื่อเสียงของอำเภอหนองหิน ถ้ำมโหฬารอยู่ในบริเวณวัดถ้ำมโหฬาร เดิมชาวบ้านเรียกว่า “ถ้ำน้ำมโหฬาร” เพราะเคยมีธารน้ำไหลลอดหายเข้าไปในถ้ำ ก่อนที่ปัจจุบันธารน้ำดังกล่าวจะเหือดแห้งไป เหลือไว้เพียงร่องรอยทางธรณีและลักษณะโพรงถ้ำที่บอกเล่าการกัดเซาะของสายน้ำในอดีต ภายในถ้ำเป็นถ้ำขนาดใหญ่ มีทางเดินคดเคี้ยวคล้ายอุโมงค์รถไฟ ช่วงแรกของถ้ำค่อนข้างแคบ ก่อนเปิดออกเป็นโถงถ้ำขนาดใหญ่สมชื่อมโหฬาร มีหินงอกหินย้อยสวยงาม พระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยบริเวณปากถ้ำ และรอยพระพุทธบาทจำลองบนผนังถ้ำที่มีจารึกว่าสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2495 เหมาะสำหรับการไหว้พระ ทำบุญ ชมถ้ำ ศึกษาธรรมชาติ และเที่ยวพักผ่อนในเส้นทางหนองหิน – สวนหินผางาม – ภูป่าเปาะของจังหวัดเลย

 

วัดถ้ำมโหฬารเป็นสถานที่ที่รวมคุณค่าหลายด้านไว้ในพื้นที่เดียวกัน ทั้งคุณค่าทางศาสนา คุณค่าทางธรรมชาติ และคุณค่าทางประวัติความทรงจำของท้องถิ่น ถ้ำแห่งนี้อยู่ท่ามกลางภูเขาหินปูนของอำเภอหนองหิน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีภูมิประเทศโดดเด่นจากภูเขา หน้าผา โพรงถ้ำ และหินปูนรูปร่างแปลกตาจำนวนมาก ภูมิประเทศเช่นนี้ทำให้อำเภอหนองหินเป็นหนึ่งในพื้นที่ท่องเที่ยวธรรมชาติที่น่าสนใจของจังหวัดเลย โดยมีทั้งสวนหินผางาม ภูป่าเปาะ น้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม ถ้ำโพธิสัตว์ และถ้ำมโหฬารที่สามารถจัดเส้นทางเชื่อมต่อกันได้อย่างลงตัว

 

ถ้ำมโหฬารตั้งอยู่ภายในเขตวัด จึงไม่ใช่ถ้ำธรรมชาติที่แยกออกจากบริบททางศาสนาโดยสิ้นเชิง เมื่อเดินทางมาถึงพื้นที่วัด ผู้มาเยือนจะพบเส้นทางเข้าสู่ปากถ้ำและพระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่บริเวณปากถ้ำ พระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยบริเวณนี้เป็นจุดสักการะแรกที่ช่วยให้การเข้าชมถ้ำมีความหมายทางศรัทธา ผู้มาเยือนจำนวนมากมักเริ่มจากการกราบไหว้พระ ทำจิตให้สงบ แล้วจึงค่อยเดินเข้าสู่โพรงถ้ำเพื่อชมความงามของหินงอกหินย้อยและบรรยากาศภายในถ้ำ

 

ชื่อ “มโหฬาร” สะท้อนลักษณะภายในถ้ำได้อย่างชัดเจน เพราะเมื่อผ่านช่วงปากถ้ำและทางเดินแคบตอนต้นเข้าไปแล้ว พื้นที่ภายในจะค่อย ๆ เปิดออกเป็นโถงถ้ำขนาดใหญ่ มีความกว้างและความลึกที่ให้ความรู้สึกโอ่อ่า ต่างจากภาพภายนอกที่อาจดูเป็นเพียงปากถ้ำในภูเขาหินปูนทั่วไป ความเปลี่ยนแปลงจากทางแคบไปสู่โถงกว้างทำให้ผู้มาเยือนรู้สึกเหมือนเดินผ่านอุโมงค์ธรรมชาติที่ค่อย ๆ เปิดเผยความงดงามทีละชั้น จึงเป็นที่มาของความประทับใจที่ทำให้ถ้ำแห่งนี้ถูกพูดถึงในฐานะถ้ำสำคัญของอำเภอหนองหิน

 

ลักษณะเด่นของถ้ำมโหฬารคือทางเดินภายในถ้ำที่คดเคี้ยวราวกับอุโมงค์รถไฟ โพรงถ้ำมีแนวยาวประมาณ 200–220 เมตร และเกิดจากการกัดเซาะของสายน้ำในอดีต เมื่อสายน้ำไหลผ่านภูเขาหินปูนเป็นเวลานาน จึงค่อย ๆ กัดเซาะและขยายช่องโพรงให้ลึกและคดโค้งไปตามแนวหิน ส่วนปลายถ้ำยังมีร่องรอยของแอ่งน้ำกว้างหลงเหลือให้เห็น เป็นหลักฐานทางธรรมชาติที่ช่วยอธิบายว่าถ้ำนี้เคยมีน้ำเกี่ยวข้องกับการก่อรูปของโพรงถ้ำอย่างชัดเจน

 

ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยจำนวนมากรวมตัวกันเป็นกลุ่มอย่างงดงาม หินย้อยบางส่วนห้อยลงมาจากเพดานถ้ำเป็นเส้นและเป็นม่าน บางส่วนมีลักษณะหนาแน่นคล้ายประติมากรรมธรรมชาติ ส่วนหินงอกบนพื้นถ้ำค่อย ๆ เติบโตขึ้นจากการสะสมของแร่ธาตุในหยดน้ำ กระบวนการเหล่านี้ใช้เวลายาวนานมาก ความงามที่เห็นในถ้ำจึงไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นในระยะเวลาอันสั้น แต่เป็นผลจากน้ำ หินปูน แร่ธาตุ และเวลา ผู้มาเยือนควรชมอย่างระมัดระวัง ไม่แตะต้อง ไม่หัก ไม่ขีดเขียน และไม่ทำให้ผิวหินเสียหาย

 

ช่วงกลางถ้ำมีรอยพระพุทธบาทจำลองประดิษฐานอยู่ที่ผนังถ้ำ พร้อมจารึกว่าสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2495 จุดนี้เป็นองค์ประกอบที่ทำให้ถ้ำมโหฬารมีความสำคัญทางศรัทธาเพิ่มขึ้น เพราะไม่เพียงเป็นถ้ำธรรมชาติที่มีหินงอกหินย้อยงดงาม แต่ยังเป็นพื้นที่สักการะของพุทธศาสนิกชนมาอย่างยาวนาน รอยพระพุทธบาทจำลองบนผนังถ้ำช่วยเชื่อมธรรมชาติเข้ากับความเชื่อทางพระพุทธศาสนา และทำให้ผู้มาเยือนรู้สึกว่าการเดินชมถ้ำเป็นทั้งการชมธรรมชาติและการเดินเข้าสู่พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์

 

ถ้ำมโหฬารยังเกี่ยวข้องกับเรื่องเล่าท้องถิ่นว่า หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต เคยมาใช้ถ้ำแห่งนี้เป็นสถานที่จำศีลหรือปฏิบัติภาวนา เรื่องเล่านี้ทำให้ถ้ำมีความสำคัญในมิติของวัดป่าและพระกรรมฐาน เพราะถ้ำ ภูเขา และป่าเป็นพื้นที่ที่พระสายปฏิบัติมักเลือกใช้เพื่อความสงบ ความวิเวก และการฝึกจิต การมาเยือนวัดถ้ำมโหฬารจึงควรเข้าด้วยความสงบ ใช้เสียงเบา ไม่เปิดเพลง ไม่ส่งเสียงดังในถ้ำ และไม่รบกวนผู้ที่มากราบไหว้หรือปฏิบัติธรรม

 

บริเวณปากถ้ำเป็นจุดที่ควรใช้เวลาอย่างพอดี เพราะเป็นทั้งทางเข้าสู่โพรงถ้ำและพื้นที่สักการะพระพุทธรูป ภาพพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่ตั้งอยู่หน้าถ้ำช่วยสร้างความรู้สึกมั่นคง สงบ และเป็นสิริมงคลก่อนเดินเข้าสู่ภายใน การถ่ายภาพบริเวณนี้ควรทำด้วยความเหมาะสม ไม่ขึ้นไปแตะต้ององค์พระ ไม่วางสิ่งของบนพื้นที่สักการะ และไม่จัดท่าถ่ายภาพในลักษณะที่ไม่เหมาะกับศาสนสถาน

 

การเดินชมภายในถ้ำควรใช้จังหวะช้าและมีสติ ช่วงแรกของถ้ำค่อนข้างแคบและคดเคี้ยว ผู้มาเยือนควรระวังศีรษะ ไหล่ และพื้นทางเดิน โดยเฉพาะในวันที่มีความชื้นสูงหรือหลังฝนตก เมื่อผ่านช่วงแคบเข้าไป ถ้ำจะเปิดกว้างขึ้นเป็นโถงขนาดใหญ่ ทำให้เห็นหินงอกหินย้อยและช่องโพรงหลายมุม ภายในถ้ำมีไฟส่องสว่างติดตั้งในบางช่วง ทำให้เดินชมได้สะดวกกว่าในอดีต แต่ยังควรเตรียมไฟฉายขนาดเล็กหรือไฟจากโทรศัพท์ไว้เผื่อกรณีต้องส่องรายละเอียดหรือเพิ่มความปลอดภัยในจุดที่แสงน้อย

 

เดิมถ้ำแห่งนี้มีธารน้ำไหลลอดหายเข้าไปในถ้ำ จึงเคยถูกเรียกว่าถ้ำน้ำมโหฬาร แม้ปัจจุบันธารน้ำจะเหือดแห้งไปแล้ว แต่รูปร่างของถ้ำยังคงบอกเล่าการทำงานของน้ำในอดีตได้อย่างชัดเจน ทั้งทางเดินที่คดเคี้ยวคล้ายอุโมงค์ โพรงถ้ำที่ถูกขยายจากการกัดเซาะ และแอ่งน้ำบริเวณปลายสุดของถ้ำ การเข้าใจเรื่องน้ำในถ้ำทำให้การชมถ้ำมโหฬารมีความลึกมากขึ้น เพราะผู้มาเยือนไม่ได้เห็นเพียงหินสวย แต่ได้เห็นกระบวนการของธรรมชาติที่ค่อย ๆ สร้างภูมิทัศน์ใต้ภูเขามาเป็นเวลายาวนาน

 

ในเชิงธรณีลักษณ์ ถ้ำมโหฬารเป็นถ้ำหินปูนที่สะท้อนความเปราะบางของระบบถ้ำอย่างชัดเจน หินปูนสามารถละลายและถูกกัดเซาะได้เมื่อเจอกับน้ำที่มีความเป็นกรดอ่อน ๆ จากธรรมชาติ เมื่อเวลาผ่านไปจึงเกิดโพรงถ้ำและหินงอกหินย้อย การท่องเที่ยวถ้ำประเภทนี้ควรให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ขีดเขียนผนังถ้ำ ไม่สัมผัสหินงอกหินย้อย และไม่นำหินหรือสิ่งใดออกจากถ้ำ เพราะสิ่งเล็ก ๆ เหล่านี้คือส่วนหนึ่งของระบบธรรมชาติที่ใช้เวลาสร้างยาวนานมาก

 

วัดถ้ำมโหฬารเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ทั้งผู้ที่ต้องการไหว้พระ ผู้ที่สนใจถ้ำหินปูน ผู้ที่ชอบสถานที่ธรรมชาติไม่พลุกพล่าน ผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางเที่ยวหนองหิน และผู้ที่สนใจเรื่องราวของวัดถ้ำในจังหวัดเลย หากเดินทางมาเป็นครอบครัว ควรดูแลเด็กอย่างใกล้ชิดขณะเดินในถ้ำและบริเวณทางเดินที่แคบ หากมีผู้สูงอายุควรประเมินความพร้อมของร่างกาย เลือกเดินชมเท่าที่ปลอดภัย และไม่ฝืนเข้าไปในจุดที่พื้นลื่นหรือแสงน้อย

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยวคือช่วงเช้าถึงช่วงบ่าย เพราะเป็นเวลาที่มีแสงภายนอกเพียงพอสำหรับการเดินทาง เข้าออกถ้ำ และถ่ายภาพบริเวณปากถ้ำ แม้พื้นที่จะระบุเวลาเปิดถึงช่วงค่ำ แต่การเข้าชมถ้ำควรเน้นช่วงกลางวันเพื่อความปลอดภัย โดยเฉพาะผู้ที่ไม่คุ้นเส้นทางหรือเดินทางเป็นครอบครัว ฤดูหนาวเป็นช่วงที่เดินเที่ยวสบาย ส่วนฤดูฝนทำให้ธรรมชาติรอบถ้ำเขียวสด แต่ควรระวังพื้นลื่นและควรตรวจสอบสภาพอากาศก่อนเดินทาง

 

การเดินทาง จากอำเภอวังสะพุงใช้ทางหลวงหมายเลข 201 มุ่งหน้าไปทางอำเภอหนองหิน ผ่านตลาดหนองหินไปประมาณ 12 กม. จะพบทางเข้าวัดถ้ำมโหฬารทางซ้ายมือ จากนั้นเลี้ยวเข้าไปอีกประมาณ 2 กม. ก็ถึงวัด ถ้ำอยู่ภายในบริเวณวัด การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะสามารถจัดเส้นทางต่อไปยังสวนหินผางาม ภูป่าเปาะ น้ำตกเพียงดิน และแหล่งท่องเที่ยวอื่นในอำเภอหนองหินได้ต่อเนื่อง ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถสอบถามรถรับจ้างหรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างจากตลาดหนองหิน โดยควรตกลงราคาและเวลารับกลับให้ชัดเจนก่อนเดินทาง

 

เส้นทางเข้าวัดถ้ำมโหฬารเป็นเส้นทางท้องถิ่นที่ควรขับด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงที่เลี้ยวออกจากทางหลวงเข้าสู่ถนนวัด แม้ระยะทางไม่ไกล แต่พื้นที่เป็นเส้นทางเข้าสู่ชุมชนและภูเขา จึงไม่ควรขับเร็ว หากเดินทางในช่วงเช้าหรือบ่ายแก่จะได้บรรยากาศที่ดีและเหมาะกับการถ่ายภาพมากกว่า ส่วนช่วงใกล้มืดควรหลีกเลี่ยงการเข้าถ้ำลึก เพราะภายในถ้ำและเส้นทางกลับอาจมีแสงน้อย

 

การเตรียมตัวก่อนเข้าชมถ้ำควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยเป็นหลัก ควรสวมรองเท้าพื้นยึดเกาะดี ไม่ลื่นง่าย เสื้อผ้าควรสุภาพและคล่องตัว เตรียมน้ำดื่ม ไฟฉายขนาดเล็ก และหลีกเลี่ยงการถือของมากเกินไป เพราะบางช่วงของทางเดินในถ้ำแคบและคดเคี้ยว ไม่ควรนำอาหารเข้าไปในถ้ำหรือทิ้งเศษอาหารไว้ภายในพื้นที่ธรรมชาติ หากมีขยะควรนำกลับออกมาเองทั้งหมด

 

มารยาทในการเที่ยววัดถ้ำมโหฬารควรยึดทั้งมารยาทของการเข้าวัดและมารยาทของการเข้าถ้ำ ควรแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ไม่ปีนป่ายองค์พระหรือสิ่งปลูกสร้าง ไม่ขีดเขียนผนังถ้ำ ไม่แตะต้องหินงอกหินย้อย ไม่เก็บหินออกจากถ้ำ และไม่เดินออกนอกเส้นทางที่ปลอดภัย หากพบผู้ที่กำลังไหว้พระหรือปฏิบัติธรรมควรเว้นระยะและหลีกเลี่ยงการถ่ายภาพรบกวน

 

สำหรับผู้ที่ชอบถ่ายภาพ จุดที่น่าสนใจคือทางเข้าวัด ปากถ้ำ พระพุทธรูปปางมารวิชัย บันไดนาคบริเวณทางขึ้น โถงถ้ำ หินงอกหินย้อย และมุมอุโมงค์ที่คดเคี้ยวลึกเข้าไปด้านใน ภาพถ้ำมโหฬารที่ดีควรสะท้อนความสงบ ความใหญ่ของโถงถ้ำ และความงามของหินธรรมชาติ ไม่ควรจัดฉากด้วยการแตะต้องหินหรือขยับสิ่งของภายในถ้ำ และควรใช้แสงอย่างระมัดระวังเพื่อไม่รบกวนผู้อื่น

 

วัดถ้ำมโหฬารสามารถจัดร่วมกับเส้นทางท่องเที่ยวอำเภอหนองหินได้ง่าย หากเริ่มจากตัวอำเภอหนองหิน สามารถแวะถ้ำมโหฬารก่อน แล้วต่อไปยังสวนหินผางามหรือคุนหมิงเมืองเลย ซึ่งเป็นภูเขาหินปูนรูปร่างแปลกตา จากนั้นอาจต่อไปภูป่าเปาะหรือฟูจิเมืองเลย น้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม หรือถ้ำโพธิสัตว์ตามเวลาและสภาพอากาศ การจัดเส้นทางลักษณะนี้ทำให้นักท่องเที่ยวได้เห็นภาพรวมของหนองหินทั้งในมิติถ้ำ ภูเขา น้ำตก และจุดชมวิว

 

สำหรับทริปครึ่งวัน สามารถใช้เวลาช่วงเช้าเดินทางมาถ้ำมโหฬาร ไหว้พระปากถ้ำ เดินชมถ้ำอย่างไม่เร่งรีบ และกลับไปรับประทานอาหารในตัวอำเภอหนองหิน หากมีเวลาหนึ่งวันเต็ม สามารถเพิ่มสวนหินผางามและภูป่าเปาะเข้าไปในเส้นทาง ส่วนผู้ที่ต้องการพักค้างคืนควรเลือกที่พักในอำเภอหนองหินหรือบริเวณใกล้สวนหินผางาม เพื่อให้เดินทางไปยังแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติในช่วงเช้าได้สะดวกขึ้น

 

สิ่งที่ทำให้วัดถ้ำมโหฬารแตกต่างจากถ้ำทั่วไปคือการมีทั้งร่องรอยน้ำโบราณ โถงถ้ำขนาดใหญ่ หินงอกหินย้อย พระพุทธรูปหน้าถ้ำ รอยพระพุทธบาทจำลองปี พ.ศ. 2495 และเรื่องเล่าเกี่ยวกับพระสายปฏิบัติในพื้นที่เดียวกัน ผู้มาเยือนจึงได้รับประสบการณ์ที่หลากหลาย ไม่ใช่เพียงการเดินชมถ้ำเพื่อถ่ายภาพ แต่เป็นการเข้าใจว่าถ้ำเป็นทั้งธรรมชาติ พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และสถานที่พักใจของคนในชุมชนมานาน

 

วัดถ้ำมโหฬาร จังหวัดเลย จึงเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวหนองหินในมุมลึกกว่าการชมวิวภูเขาเพียงอย่างเดียว ถ้ำแห่งนี้มีความงดงามจากโพรงหินปูนที่ธรรมชาติสร้างขึ้น มีความศักดิ์สิทธิ์จากพระพุทธรูปและรอยพระพุทธบาทจำลอง และมีคุณค่าทางความทรงจำจากชื่อถ้ำน้ำมโหฬารที่บอกเล่าธารน้ำในอดีต หากเดินทางด้วยความเคารพต่อวัด ธรรมชาติ และชุมชน วัดถ้ำมโหฬารจะเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดเลยที่ให้ทั้งความสงบ ความรู้ และความประทับใจอย่างครบถ้วน

 

 

ตอบ: วัดถ้ำมโหฬารตั้งอยู่ที่บ้านหนองหิน ตำบลหนองหิน อำเภอหนองหิน จังหวัดเลย ถ้ำมโหฬารอยู่ภายในบริเวณวัดและเป็นแหล่งท่องเที่ยวถ้ำสำคัญของอำเภอหนองหิน

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 05.00 – 20.00 น. แต่ควรเข้าชมถ้ำในช่วงกลางวัน เพราะปลอดภัยกว่าและเหมาะกับการเดินชมภายในถ้ำ

 

ตอบ: จุดเด่นคือถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ ทางเดินคดเคี้ยวคล้ายอุโมงค์รถไฟ โถงถ้ำกว้าง หินงอกหินย้อย พระพุทธรูปปางมารวิชัยหน้าถ้ำ และรอยพระพุทธบาทจำลองบนผนังถ้ำที่มีจารึกปี พ.ศ. 2495

 

ตอบ: เดิมชาวบ้านเรียกว่าถ้ำน้ำมโหฬาร เพราะเคยมีธารน้ำไหลลอดหายเข้าไปในถ้ำ ปัจจุบันธารน้ำเหือดแห้งไปแล้ว แต่ยังเห็นร่องรอยโพรงถ้ำและแอ่งน้ำที่สัมพันธ์กับการกัดเซาะของน้ำในอดีต

 

ตอบ: จากอำเภอวังสะพุงใช้ทางหลวงหมายเลข 201 ไปทางอำเภอหนองหิน ผ่านตลาดหนองหินไปประมาณ 12 กม. จะพบทางเข้าวัดทางซ้ายมือ จากนั้นเลี้ยวเข้าไปอีกประมาณ 2 กม. ถึงวัด

 

ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวสายไหว้พระ ผู้ที่ชอบชมถ้ำหินปูน ผู้สนใจธรรมชาติ ครอบครัวที่ต้องการเที่ยวหนองหินแบบไม่เร่งรีบ และผู้ที่ต้องการจัดเส้นทางร่วมกับสวนหินผางาม ภูป่าเปาะ และน้ำตกใกล้เคียง

 

ตอบ: ควรสวมรองเท้าที่ไม่ลื่น แต่งกายสุภาพ เตรียมน้ำดื่มและไฟฉายขนาดเล็ก เดินอย่างระมัดระวังในช่วงทางแคบ และไม่แตะต้องหรือทำลายหินงอกหินย้อยภายในถ้ำ

 

ตอบ: สามารถแวะสวนหินผางาม วนอุทยานผางาม น้ำตกเพียงดิน น้ำตกสวนห้อม ภูป่าเปาะ ถ้ำโพธิสัตว์ และถ้ำเอราวัณได้ตามเวลาและเส้นทางเดินทาง