เสมาหินทรายที่บ้านปากแบ่ง และบ้านนาหลัก

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 – 18.00 น.

 

เสมาหินทราย บ้านปากแบ่งและบ้านนาหลัก เป็นแหล่งโบราณคดีและแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมสำคัญของอำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลวังสะพุง โดยบ้านนาหลักอยู่ทางทิศเหนือและบ้านปากแบ่งอยู่ทางทิศใต้ ทั้งสองหมู่บ้านอยู่ห่างกันประมาณ 4 กม. และเป็นชุมชนเก่าแก่ริมฝั่งแม่น้ำเลย ความสำคัญของสถานที่แห่งนี้อยู่ที่การพบใบเสมาหินทรายซึ่งสะท้อนคติความเชื่อ ศิลปกรรม และร่องรอยพระพุทธศาสนาในภาคอีสานตอนบน โดยเฉพาะเสมาบ้านปากแบ่งที่มีลวดลายสลักรูปบัวบนฐานและมีรูปพระสถูปเจดีย์อยู่กลางแผ่นเสมา ส่วนบ้านนาหลักมีเสมาหินปักคู่สองหลัก ลักษณะเด่นคือส่วนยอดมีคู่สลักนูนขึ้นเป็นรูปคล้ายสถูปโดยไม่มีลวดลายอื่น ทำให้เสมาหินทั้งสองแห่งเป็นหลักฐานขนาดเล็กแต่มีคุณค่ามากต่อการทำความเข้าใจพัฒนาการทางศิลปะ ความเชื่อ และการตั้งถิ่นฐานของชุมชนโบราณในลุ่มแม่น้ำเลย

 

เสมาหินทรายที่บ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ต่างจากแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เพราะไม่ได้มีความโดดเด่นในเชิงความบันเทิงหรือภูมิทัศน์ขนาดใหญ่ แต่เป็นสถานที่ที่ผู้มาเยือนต้องใช้สายตา ความสนใจ และความเข้าใจทางประวัติศาสตร์ร่วมกันในการชม ความงามของใบเสมาไม่ได้อยู่ที่สีสันหรือความอลังการ แต่อยู่ที่รูปร่าง การสลัก การตั้งวาง และความหมายที่ซ่อนอยู่ในวัตถุโบราณ ใบเสมาคือหลักหินที่เกี่ยวข้องกับเขตพุทธสถาน เขตศักดิ์สิทธิ์ และพื้นที่ประกอบพิธีกรรมในอดีต การพบเสมาหินทรายในหมู่บ้านริมแม่น้ำเลยจึงช่วยยืนยันว่าพื้นที่วังสะพุงไม่ได้เป็นเพียงชุมชนร่วมสมัย แต่เป็นพื้นที่ที่มีความต่อเนื่องทางวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน

 

บ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักเป็นหมู่บ้านเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเลย ซึ่งเป็นแม่น้ำสำคัญของจังหวัดเลยและเป็นเส้นทางธรรมชาติที่หล่อเลี้ยงชุมชนมาหลายยุคหลายสมัย ในอดีต ชุมชนริมแม่น้ำมักมีความสำคัญต่อการตั้งถิ่นฐาน เพราะมีน้ำสำหรับอุปโภคบริโภค การเกษตร การเดินทาง และการเชื่อมต่อระหว่างชุมชน เมื่อมีการพบใบเสมาหินทรายในพื้นที่เช่นนี้ จึงเป็นไปได้ที่จะมองเห็นภาพของชุมชนที่มีทั้งชีวิตประจำวัน ความศรัทธา และการรับอิทธิพลทางศิลปะจากวัฒนธรรมภายนอกเข้ามาผสมผสานกับบริบทท้องถิ่น

 

ใบเสมาบ้านปากแบ่งพบครั้งแรกเมื่อปลายปี พ.ศ. 2508 ลักษณะของเสมาแห่งนี้มีความโดดเด่นเพราะมีการสลักรูปบัวบนฐานและมีรูปพระสถูปเจดีย์ประทับอยู่ตรงกลางแผ่นเสมา ส่วนบนขององค์ประกอบมีรูปทรงกรวยคล้ายยอดเจดีย์ที่พบในดินแดนอีสานโดยทั่วไป ลักษณะเช่นนี้สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศิลปกรรมกับคติทางพระพุทธศาสนา เพราะสถูปหรือเจดีย์เป็นสัญลักษณ์สำคัญของการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ความระลึกถึงพระพุทธเจ้า และศูนย์กลางแห่งความศรัทธา การนำรูปสถูปเจดีย์มาสลักบนแผ่นเสมาจึงไม่ใช่การตกแต่งอย่างไร้ความหมาย แต่เป็นการเน้นสถานะศักดิ์สิทธิ์ของหลักหินและพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง

 

ส่วนเสมาบ้านนาหลักมีลักษณะเรียบกว่าแต่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่ากัน ที่บ้านนาหลักพบเสมาหินปักคู่สองหลัก โดยมีรูปสลักนูนขึ้นไปจากยอดเสมาเป็นรูปคล้ายสถูปเท่านั้น ไม่มีลวดลายประกอบอื่น ความเรียบง่ายเช่นนี้ทำให้เสมาบ้านนาหลักน่าสนใจในเชิงรูปแบบ เพราะแสดงให้เห็นว่างานศิลปกรรมโบราณไม่ได้มีเพียงชิ้นงานที่ประดับลวดลายละเอียดเท่านั้น แต่ยังมีชิ้นงานที่เน้นสัญลักษณ์หลักอย่างตรงไปตรงมา เสมาที่ไม่มีลวดลายมากอาจสะท้อนคติการใช้งานที่เรียบง่าย หรืออาจสะท้อนระดับช่าง วัสดุ และบริบทของชุมชนในช่วงเวลานั้น

 

ข้อมูลสำคัญอีกประการหนึ่งคือเมื่อปี พ.ศ. 2519 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น ได้นำเสมาบ้านนาหลักไปเก็บรักษาไว้ 1 หลัก จึงเหลือเสมาบ้านนาหลักในสถานที่เดิมเพียง 1 หลัก การย้ายโบราณวัตถุไปเก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์มีความหมายในด้านการอนุรักษ์ เพราะโบราณวัตถุที่อยู่กลางแจ้งอาจได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศ การกัดกร่อน การเคลื่อนย้ายโดยไม่เหมาะสม หรือความเสียหายจากการใช้งานพื้นที่ในชุมชน การที่ส่วนหนึ่งของหลักเสมาได้รับการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์จึงช่วยให้คนรุ่นหลังยังสามารถศึกษาโบราณวัตถุได้ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้มากขึ้น ขณะเดียวกันหลักที่ยังเหลืออยู่ในพื้นที่เดิมก็ทำให้ชุมชนยังมีร่องรอยทางประวัติศาสตร์ให้เห็นในภูมิทัศน์จริง

 

เสมาหินที่พบในภาคอีสานจำนวนมากสัมพันธ์กับศิลปะทวารวดีและลพบุรี ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญในการรับอิทธิพลพระพุทธศาสนา ศิลปะ และคติความเชื่อเข้าสู่ภูมิภาคอีสาน หลักเสมาบางแห่งมีภาพสลักชาดก พระพุทธรูป สถูป ดอกบัว หรือลวดลายเชิงสัญลักษณ์ ขณะที่บางแห่งเรียบง่ายกว่านั้น การเปรียบเทียบเสมาหลายพื้นที่ช่วยให้นักวิชาการและผู้สนใจเห็นความหลากหลายของศิลปกรรมในแต่ละชุมชน เสมาบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักจึงเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายหลักฐานทางวัฒนธรรมที่ช่วยอธิบายว่าอีสานตอนบนมีบทบาทในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมโบราณอย่างไร

 

การชมเสมาหินทรายควรมองทั้งรูปร่างและบริบท ไม่ควรมองเฉพาะตัวหินเพียงอย่างเดียว เพราะใบเสมาเป็นหลักฐานที่มีความหมายเมื่อพิจารณาร่วมกับพื้นที่ตั้ง ชุมชนรอบข้าง แม่น้ำ เส้นทาง และเรื่องเล่าท้องถิ่น บ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักตั้งอยู่ริมแม่น้ำเลยและเป็นหมู่บ้านเก่าแก่ จึงมีบริบทที่ช่วยเสริมความหมายของเสมา การที่ชุมชนโบราณเลือกตั้งหลักหินในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ย่อมเกี่ยวข้องกับความศักดิ์สิทธิ์ การจัดเขตพื้นที่ และความสัมพันธ์ระหว่างศาสนากับชีวิตชุมชน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป การเดินทางมาชมเสมาหินทรายอาจไม่ได้ใช้เวลานานเหมือนการเที่ยวอุทยานแห่งชาติหรือพิพิธภัณฑ์ขนาดใหญ่ แต่ควรใช้เวลาอย่างตั้งใจอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง เพื่ออ่านข้อมูล ทำความเข้าใจลักษณะของเสมา ถ่ายภาพอย่างระมัดระวัง และเดินชมสภาพแวดล้อมโดยรอบ หากมีเวลามากขึ้น ควรจัดเส้นทางร่วมกับสถานที่ใกล้เคียงในอำเภอวังสะพุง เช่น ศูนย์ศิลป์สิรินธร พระพุทธบาทถ้ำผาบิ้ง วัดป่าสัมมานุสรณ์ หรือแหล่งท่องเที่ยวในตัวเมืองเลย เพื่อให้การเดินทางมีทั้งมิติประวัติศาสตร์ ศิลปะ ศาสนา และชุมชน

 

เสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่สนใจโบราณคดี ศิลปะอีสาน ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา และเส้นทางวัฒนธรรมจังหวัดเลย สถานที่นี้ไม่ใช่จุดท่องเที่ยวแบบคึกคัก แต่เป็นจุดเรียนรู้ที่เหมาะกับคนที่ต้องการเห็นหลักฐานจริงในพื้นที่จริง การยืนมองเสมาหินเก่าแก่ในหมู่บ้านริมแม่น้ำให้ความรู้สึกต่างจากการอ่านข้อมูลในหนังสือ เพราะผู้มาเยือนจะได้สัมผัสทั้งขนาด วัสดุ ผิวหิน ร่องรอยกาลเวลา และความเงียบของพื้นที่ที่ยังคงเก็บความทรงจำของอดีตไว้

 

เสมาหินทรายยังมีคุณค่าในฐานะสื่อกลางระหว่างพิพิธภัณฑ์กับชุมชน เพราะส่วนหนึ่งของหลักฐานจากบ้านนาหลักถูกนำไปเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น ขณะที่พื้นที่เดิมยังคงมีความหมายในฐานะแหล่งพบและแหล่งอ้างอิง การเที่ยวที่ดีจึงสามารถเชื่อม 2 มิตินี้เข้าด้วยกันได้ หากผู้สนใจมีโอกาสเดินทางไปพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น ก็สามารถชมบริบทการจัดแสดงใบเสมาและโบราณวัตถุภาคอีสานในระบบพิพิธภัณฑ์ ส่วนการเดินทางมายังบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักช่วยให้เห็นบริบทพื้นที่จริงที่โบราณวัตถุเหล่านี้เคยตั้งอยู่

 

ในมุมการอนุรักษ์ สิ่งสำคัญที่สุดคือการไม่ทำให้หลักเสมาเสียหาย ผู้มาเยือนไม่ควรปีน นั่ง พิง ขูด ถู เขียน หรือใช้มือจับส่วนสลักมากเกินจำเป็น เพราะผิวหินทรายมีความเปราะและสึกกร่อนได้ตามธรรมชาติอยู่แล้ว การสัมผัสซ้ำ ๆ อาจทำให้รายละเอียดบางส่วนเสื่อมสภาพเร็วขึ้น ควรถ่ายภาพจากระยะที่เหมาะสม ไม่ใช้ของแข็งเคาะหิน และไม่เคลื่อนย้ายหินหรือชิ้นส่วนใด ๆ หากต้องการศึกษารายละเอียด ควรใช้การสังเกตและการถ่ายภาพแทนการสัมผัสโดยตรง

 

อีกสิ่งหนึ่งที่ควรระวังคือการเคารพพื้นที่ชุมชน บ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักเป็นพื้นที่อยู่อาศัยของคนท้องถิ่น ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์กลางแจ้งที่แยกตัวออกจากชีวิตประจำวัน นักท่องเที่ยวจึงควรจอดรถในจุดที่เหมาะสม ไม่กีดขวางทางเข้าออกบ้านเรือน ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ทิ้งขยะ และควรถามคนในพื้นที่อย่างสุภาพหากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจะยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อผู้มาเยือนเคารพทั้งโบราณวัตถุและชุมชนเจ้าของพื้นที่

 

การเดินทาง สามารถเริ่มจากตัวเมืองเลยหรืออำเภอวังสะพุง หากเดินทางจากตัวเมืองเลยให้ใช้เส้นทางมุ่งหน้าสู่อำเภอวังสะพุง จากนั้นเข้าสู่พื้นที่ตำบลวังสะพุงและหมู่บ้านบ้านปากแบ่งหรือบ้านนาหลักตามแผนที่นำทาง บ้านทั้งสองแห่งอยู่ห่างกันประมาณ 4 กม. โดยบ้านนาหลักอยู่ทางทิศเหนือและบ้านปากแบ่งอยู่ทางทิศใต้ ผู้เดินทางควรปักหมุดชื่อสถานที่ภาษาไทย เช่น “เสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลัก” หรือใช้ชื่อหมู่บ้านร่วมกับคำว่า “วังสะพุง จังหวัดเลย” เพื่อให้ระบบนำทางแสดงพื้นที่ได้แม่นยำขึ้น

 

หากเดินทางจากจังหวัดขอนแก่น สามารถใช้เส้นทางถนนมิตรภาพและเส้นทางเข้าสู่จังหวัดเลยตามเส้นทางหลัก จากนั้นมุ่งหน้าไปอำเภอวังสะพุง การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะแหล่งโบราณคดีลักษณะนี้อยู่ในพื้นที่ชุมชนและไม่มีระบบขนส่งสาธารณะเข้าถึงทุกจุดอย่างถี่เหมือนสถานที่ท่องเที่ยวหลักในเมืองใหญ่ ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวควรเดินทางมายังตัวอำเภอวังสะพุงก่อน แล้วใช้รถรับจ้างท้องถิ่นหรือสอบถามเส้นทางจากคนในพื้นที่

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการชมเสมาหินทรายคือช่วงเช้าหรือช่วงเย็น เพราะอากาศไม่ร้อนมากและแสงเหมาะกับการถ่ายภาพผิวหิน รายละเอียดลวดลาย และสภาพพื้นที่โดยรอบ ช่วงกลางวันอาจมีแดดแรง โดยเฉพาะหากจุดชมอยู่ในพื้นที่โล่ง ผู้มาเยือนควรเตรียมหมวก ร่ม น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสะดวก การชมโบราณวัตถุกลางแจ้งต่างจากการชมในอาคาร เพราะต้องคำนึงถึงแดด ฝน พื้นดิน และการใช้พื้นที่ร่วมกับชุมชน

 

โซนหรือพื้นที่สำคัญในการชมสามารถแบ่งตามลักษณะการเดินทางได้เป็นจุดเสมาบ้านปากแบ่ง จุดเสมาบ้านนาหลัก พื้นที่ชุมชนริมแม่น้ำเลย เส้นทางเชื่อมระหว่างสองหมู่บ้าน และพื้นที่อ้างอิงด้านการเรียนรู้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น สำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาอย่างจริงจัง ควรดูทั้งหลักที่อยู่ในชุมชนและข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ร่วมกัน เพราะข้อมูลทั้งสองส่วนช่วยอธิบายกันและกัน พื้นที่จริงให้บริบท ส่วนพิพิธภัณฑ์ให้ระบบการจัดเก็บและคำอธิบายเชิงวิชาการ

 

ความสำคัญของเสมาบ้านปากแบ่งอยู่ที่ลายสลักและองค์ประกอบแบบสถูปเจดีย์บนแผ่นเสมา ลายบัวบนฐานและรูปทรงยอดเจดีย์ทำให้เสมาชิ้นนี้มีความชัดเจนในเชิงคติพระพุทธศาสนา ผู้มาเยือนควรสังเกตตำแหน่งของลายสลัก สัดส่วนของแผ่นหิน และความสัมพันธ์ระหว่างฐานกับองค์ประกอบตรงกลาง ส่วนบ้านนาหลักควรสังเกตความเรียบง่ายของเสมาปักคู่ที่เหลืออยู่ในพื้นที่เดิม รวมถึงรูปคล้ายสถูปที่นูนขึ้นจากยอดเสมา ความแตกต่างนี้ทำให้การเที่ยวทั้งสองจุดมีความหมายมากกว่าการดูหินโบราณเพียงหลักเดียว

 

ในเชิงการศึกษา เสมาหินเหล่านี้ช่วยให้เข้าใจว่าศิลปะทวารวดีและลพบุรีในอีสานไม่ได้ปรากฏเฉพาะเมืองใหญ่หรือศูนย์กลางโบราณขนาดใหญ่เท่านั้น แต่ยังแทรกอยู่ในชุมชนย่อย ริมน้ำ และพื้นที่ที่ปัจจุบันอาจดูเหมือนหมู่บ้านธรรมดา สิ่งนี้ทำให้จังหวัดเลยและอำเภอวังสะพุงมีความน่าสนใจในฐานะพื้นที่วัฒนธรรมที่มีชั้นข้อมูลลึกกว่าที่เห็นผิวเผิน นักท่องเที่ยวที่สนใจประวัติศาสตร์ควรมองพื้นที่เหล่านี้เป็นเครือข่ายของหลักฐาน ไม่ใช่จุดเดี่ยวที่แยกขาดจากกัน

 

สำหรับชาวต่างชาติ การมาเยือนเสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักช่วยเปิดมุมมองใหม่ต่อภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย เพราะสถานที่นี้ไม่ใช่วัดใหญ่ ไม่ใช่แหล่งธรรมชาติที่มีวิวอลังการ และไม่ใช่ตลาดท่องเที่ยว แต่เป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่บอกเล่าความเก่าแก่ของพระพุทธศาสนาในภูมิภาค ใบเสมาเป็นสิ่งที่ชาวต่างชาติอาจไม่คุ้นเคยมากนัก การอธิบายว่าเป็นหินเขตศักดิ์สิทธิ์หรือ boundary stone ที่เกี่ยวข้องกับพุทธสถาน จะช่วยให้เข้าใจความหมายของวัตถุได้ง่ายขึ้น

 

หากจัดเส้นทางท่องเที่ยวหนึ่งวันในวังสะพุง สามารถเริ่มจากเสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักในช่วงเช้า จากนั้นไปศูนย์ศิลป์สิรินธรเพื่อชมงานศิลปะและการเรียนรู้ร่วมสมัย ต่อด้วยพระพุทธบาทถ้ำผาบิ้งหรือวัดป่าสัมมานุสรณ์ในช่วงบ่าย แล้วกลับมารับประทานอาหารในตัวอำเภอวังสะพุงในช่วงเย็น เส้นทางนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเที่ยวแบบวัฒนธรรมลึก ไม่เร่งรีบ และเห็นทั้งโบราณวัตถุ ศิลปะ วัด และวิถีเมืองเล็กในวันเดียว

 

ร้านอาหารในตัวอำเภอวังสะพุงมีตัวเลือกหลายรูปแบบ ทั้งร้านอาหารไทย ร้านก๋วยเตี๋ยว ร้านคาเฟ่ และร้านชาบู เช่น หน้าวัง แซ่บเลย Melody Coffee และอาตี๋ชาบู บุฟเฟต์ การเลือกร้านในตัวอำเภอช่วยให้การเดินทางสะดวกหลังชมแหล่งโบราณคดี เพราะร้านส่วนใหญ่อยู่ไม่ไกลจากเส้นทางหลักและเหมาะกับการพักก่อนเดินทางต่อไปตัวเมืองเลยหรืออำเภอใกล้เคียง ส่วนที่พักในวังสะพุงมีทั้งโรงแรมและรีสอร์ท เช่น โรงแรมพลัส เลย เดอะโคซี่ โฮเทล ต้นสัก เลย รีสอร์ท และริมเลยโฮมสเตย์ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักในอำเภอก่อนเดินทางต่อไปยังเชียงคาน ภูเรือ หรือแหล่งท่องเที่ยวอื่นในจังหวัดเลย

 

แม้เสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักจะเป็นสถานที่ขนาดเล็ก แต่คุณค่าของสถานที่นี้อยู่ที่ความจริงแท้ของหลักฐาน โบราณวัตถุเหล่านี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นใหม่เพื่อการท่องเที่ยว แต่เป็นร่องรอยที่หลงเหลือจากอดีตและยังผูกพันกับพื้นที่ชุมชน การมาเยือนจึงควรใช้ท่าทีสงบ เคารพ และตั้งใจศึกษา ผู้ที่ชอบประวัติศาสตร์จะเห็นความงามจากลายสลักและรูปทรง ผู้ที่ชอบชุมชนจะเห็นความสัมพันธ์ระหว่างหมู่บ้านกับแม่น้ำเลย ส่วนผู้ที่ชอบศิลปะจะเห็นความเรียบง่ายของสัญลักษณ์สถูปบนหินทรายที่ผ่านกาลเวลามายาวนาน

 

สรุปแล้ว เสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลัก จังหวัดเลย เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และเรียนรู้ จุดเด่นคือการพบใบเสมาหินทรายในหมู่บ้านเก่าแก่ริมแม่น้ำเลย บ้านปากแบ่งมีลายสลักรูปบัวและสถูปเจดีย์ ส่วนบ้านนาหลักมีเสมาหินปักคู่ที่เรียบง่ายและมีรูปคล้ายสถูปโดยไม่มีลวดลายอื่น แม้ส่วนหนึ่งของหลักเสมาบ้านนาหลักจะถูกนำไปเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น แต่พื้นที่เดิมยังคงมีความสำคัญในฐานะแหล่งพบและบริบทชุมชน ผู้ที่เดินทางมาอำเภอวังสะพุงไม่ควรมองข้ามสถานที่แห่งนี้ เพราะนี่คือหลักฐานสำคัญที่ช่วยบอกเล่าอดีตของลุ่มแม่น้ำเลยและรากวัฒนธรรมอีสานตอนบนอย่างเงียบงาม

 

 

ตอบ: อยู่ในตำบลวังสะพุง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย โดยบ้านนาหลักอยู่ทางทิศเหนือและบ้านปากแบ่งอยู่ทางทิศใต้ ทั้งสองหมู่บ้านอยู่ห่างกันประมาณ 4 กม.

 

ตอบ: แหล่งเสมาหินทรายบ้านปากแบ่งและบ้านนาหลักอยู่ในจังหวัดเลย ส่วนที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดขอนแก่นคือเสมาบ้านนาหลัก 1 หลักถูกนำไปเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น เมื่อปี พ.ศ. 2519

 

ตอบ: จุดเด่นคือใบเสมามีลวดลายสลักรูปบัวบนฐาน และมีรูปพระสถูปเจดีย์ประทับอยู่ตรงกลางแผ่นเสมา ส่วนบนมีลักษณะคล้ายยอดเจดีย์ที่พบในศิลปกรรมอีสานโบราณ

 

ตอบ: เสมาบ้านนาหลักเป็นเสมาหินปักคู่สองหลัก มีรูปสลักนูนคล้ายสถูปบริเวณยอดเสมา และไม่มีลวดลายอื่นประกอบ ปัจจุบันเหลืออยู่ในพื้นที่เดิม 1 หลัก

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 06.00 – 18.00 น.

 

ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชม แต่ผู้มาเยือนควรเคารพพื้นที่ชุมชน ไม่สัมผัสหรือทำให้หลักเสมาเสียหาย และรักษาความสะอาดบริเวณโดยรอบ

 

ตอบ: สามารถจัดเส้นทางร่วมกับพิพิธภัณฑ์ใบเสมาหินทราย วัดพัทธสีมาราม ศูนย์ศิลป์สิรินธร พระพุทธบาทถ้ำผาบิ้ง วัดป่าสัมมานุสรณ์ และสถานที่ท่องเที่ยวในตัวเมืองเลยได้

 

ตอบ: ควรใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถรับจ้างท้องถิ่น เตรียมน้ำดื่ม หมวกหรือร่ม สวมรองเท้าที่เดินสะดวก และชมโบราณวัตถุอย่างระมัดระวังโดยไม่ปีน นั่ง พิง หรือจับส่วนสลักของใบเสมา