อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ เป็นอุทยานแห่งชาติสำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เชื่อมโยงพื้นที่ธรรมชาติของจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดหนองบัวลำภูเข้าด้วยกันอย่างเด่นชัด พื้นที่แห่งนี้มีชื่อเสียงจากภูเขาหินทราย แนวป่าเต็งรัง ป่าเบญจพรรณ ทะเลสาบเหนือเขื่อนอุบลรัตน์ จุดชมวิวริมผา ภูแอ่นสกายวอล์ค เส้นทางธรรมชาติ และแหล่งโบราณคดีบนภูเก้าที่สะท้อนร่องรอยมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในภาคอีสาน อุทยานแห่งนี้จึงเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเที่ยวธรรมชาติแบบครบทั้งภูเขา ป่าไม้ วิวเขื่อน จุดชมพระอาทิตย์ตก และเส้นทางเรียนรู้ประวัติศาสตร์ในพื้นที่เดียวกัน

 

อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำมีพื้นที่ประมาณ 318 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่เทือกเขาภูเก้าและเทือกเขาภูพานคำ โดยพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือฝั่งภูพานคำซึ่งอยู่ใกล้เขื่อนอุบลรัตน์และเส้นทางอุบลรัตน์-โนนสัง และฝั่งภูเก้าซึ่งมีลักษณะเป็นภูเขาหินทรายและแหล่งโบราณคดีสำคัญหลายแห่ง พื้นที่ทำการอุทยานอยู่ในเขตตำบลบ้านค้อ อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู ติดแนวทะเลสาบเหนือเขื่อนอุบลรัตน์ แต่การเดินทางจากจังหวัดขอนแก่นทำได้สะดวกมาก เพราะสามารถใช้เส้นทางขอนแก่น-เขื่อนอุบลรัตน์ แล้วต่อเส้นทางอุบลรัตน์-โนนสังเข้าสู่ที่ทำการอุทยานได้โดยตรง

 

พื้นที่ของอุทยานแห่งนี้ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อ พ.ศ. 2528 และเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 50 ของประเทศไทย ความสำคัญของพื้นที่ไม่ได้อยู่เพียงความสวยงามทางภูมิทัศน์ แต่ยังอยู่ที่บทบาทของป่าอนุรักษ์ในการรักษาต้นน้ำ รักษาความหลากหลายทางชีวภาพ และปกป้องหลักฐานทางโบราณคดีที่กระจายอยู่ตามถ้ำ เพิงผา และพื้นที่ภูเขาหินทราย โดยเฉพาะฝั่งภูเก้าที่พบภาพเขียนสีและร่องรอยทางวัฒนธรรมก่อนประวัติศาสตร์หลายจุด ทำให้อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำมีคุณค่าทั้งในด้านการท่องเที่ยว การอนุรักษ์ และการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของภาคอีสาน

 

ชื่อ “ภูเก้า-ภูพานคำ” มาจากชื่อภูเขาหลัก 2 กลุ่มที่ประกอบกันเป็นพื้นที่อุทยาน คือภูเก้าและภูพานคำ ภูเก้าเป็นเทือกเขาที่มีลักษณะเป็นกลุ่มภูเขาหินทรายสลับซับซ้อน มีถ้ำ เพิงผา และหน้าผาที่เกี่ยวข้องกับหลักฐานโบราณคดี ส่วนภูพานคำเป็นแนวเขาทางฝั่งอ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์ มีภูมิทัศน์เปิดกว้าง มองเห็นผืนน้ำและสันเขาโดยรอบ ชื่อของอุทยานจึงสะท้อนเอกลักษณ์ของพื้นที่ 2 แบบในเขตอนุรักษ์เดียวกัน คือพื้นที่ภูเขาเชิงประวัติศาสตร์และพื้นที่ภูเขาริมทะเลสาบ

 

ฝั่งภูพานคำเป็นพื้นที่ที่นักท่องเที่ยวเข้าถึงง่ายที่สุด โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางมาจากตัวเมืองขอนแก่น อำเภออุบลรัตน์ หรือเขื่อนอุบลรัตน์ เพราะเส้นทางเชื่อมต่อไม่ซับซ้อนและมีจุดท่องเที่ยวที่เหมาะกับการพักผ่อนแบบครอบครัว จุดเด่นของฝั่งนี้คือวิวทะเลสาบเหนือเขื่อนอุบลรัตน์ซึ่งมีลักษณะกว้างคล้ายทะเลสาบขนาดใหญ่ เมื่อมองจากจุดชมวิวบนที่สูงจะเห็นผืนน้ำทอดยาว แนวภูเขา และชุมชนรอบอ่างเก็บน้ำในมุมกว้าง บรรยากาศช่วงเย็นมีความสวยงามเป็นพิเศษ เพราะแสงพระอาทิตย์จะสะท้อนผิวน้ำและทำให้แนวเขามีสีอุ่น เหมาะกับการถ่ายภาพและนั่งพักผ่อน

 

หนึ่งในจุดท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมมากในปัจจุบันคือ ภูแอ่นสกายวอล์ค จุดชมวิวสะพานกระจกใสริมหน้าผาที่มองเห็นเขื่อนอุบลรัตน์ได้แบบพาโนรามา เดิมบริเวณภูแอ่นเป็นเพียงจุดพักรถบนเส้นทางอำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู ไปยังอำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น แต่หลังจากพัฒนาเป็นสกายวอล์คจึงกลายเป็นจุดเช็กอินสำคัญของอุทยาน นักท่องเที่ยวสามารถเดินบนพื้นกระจกใสเพื่อชมวิวผืนน้ำจากมุมสูง โดยมีระบบจัดการเรื่องรองเท้าสำหรับขึ้นสกายวอล์คและรถรับส่งจากพื้นที่จอดรถของอุทยานในช่วงที่จุดจอดรถบนสกายวอล์คไม่เพียงพอ

 

ภูแอ่นสกายวอล์คเหมาะกับผู้ที่ต้องการชมวิวเขื่อนอุบลรัตน์แบบไม่ต้องเดินไกล จุดเด่นคือมุมมองกว้างประมาณ 180 องศา เห็นทั้งสายน้ำ แนวภูเขา หาดโนนยาว และพื้นที่ชุมชนริมเขื่อน ถ้ามาในช่วงเย็นจะได้บรรยากาศที่สวยมาก โดยเฉพาะช่วงก่อนพระอาทิตย์ตกที่ผืนน้ำค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีทอง นักท่องเที่ยวควรปฏิบัติตามกฎของเจ้าหน้าที่อย่างเคร่งครัด ไม่กระโดด ไม่เคาะพื้นกระจก ไม่ยืนเบียดกันเป็นกลุ่มใหญ่ และใช้รองเท้าที่จัดเตรียมไว้เพื่อป้องกันรอยบนพื้นกระจก

 

บริเวณที่ทำการอุทยานริมทะเลสาบเหนือเขื่อนอุบลรัตน์เป็นอีกจุดที่เหมาะกับการพักผ่อน เพราะมีบรรยากาศร่มรื่นและเห็นวิวผืนน้ำใกล้ชิด พื้นที่นี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการนั่งพัก ดื่มกาแฟ ชมวิว หรือเตรียมตัวก่อนขึ้นไปยังจุดชมวิวภูแอ่นสกายวอล์ค ภายในพื้นที่มีลานจอดรถ ห้องน้ำ ร้านค้าหรือคาเฟ่บางจุด และพื้นที่พักแรมตามการจัดการของอุทยาน สำหรับนักท่องเที่ยวที่วางแผนค้างคืน ควรติดต่ออุทยานโดยตรงก่อนเดินทางเพื่อสอบถามสถานะบ้านพัก ลานกางเต็นท์ และระเบียบการเข้าพักล่าสุด

 

ฝั่งภูเก้าเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าทางธรรมชาติและโบราณคดีสูง พื้นที่นี้มีถ้ำ เพิงผา ลานหิน และร่องรอยภาพเขียนสีโบราณที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ แหล่งที่มักถูกกล่าวถึง ได้แก่ ถ้ำฝ่ามือแดง ถ้ำมื้ม ถ้ำรักขิต และถ้ำหรือเพิงผาอื่น ๆ ที่พบร่องรอยการอยู่อาศัยหรือการประกอบกิจกรรมของมนุษย์ในอดีต ภาพเขียนสีและหลักฐานโบราณวัตถุบางส่วนสะท้อนให้เห็นว่าพื้นที่ภูเก้าเป็นภูมิทัศน์ที่มนุษย์ใช้ประโยชน์มาเป็นเวลายาวนาน ไม่ใช่เพียงพื้นที่ป่าเขาในความหมายทางธรรมชาติเท่านั้น

 

ความน่าสนใจของภูเก้าคือการผสมผสานระหว่างธรณีวิทยาหินทรายกับเรื่องราวของมนุษย์โบราณ ลักษณะภูเขาหินทรายที่ถูกกัดกร่อนตามธรรมชาติทำให้เกิดเพิงผาและโพรงหินซึ่งเหมาะต่อการหลบแดด หลบฝน และใช้เป็นพื้นที่ประกอบกิจกรรมในอดีต เมื่อเวลาผ่านไป ร่องรอยเหล่านี้กลายเป็นหลักฐานให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา ทั้งในด้านศิลปะบนผนังหิน ความเชื่อ พฤติกรรมการอยู่อาศัย และเส้นทางการเคลื่อนย้ายของกลุ่มคนในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงตอนกลาง

 

บนพื้นที่ภูเก้ายังมีวัดพระพุทธบาทภูเก้า ซึ่งเป็นสถานที่ทางศรัทธาที่มีความสำคัญของพื้นที่โนนสัง โดยเป็นที่รู้จักจากรอยพระพุทธบาทและรอยเท้าสุนัขบนลานหินซึ่งเกี่ยวข้องกับตำนานท้องถิ่นและความเชื่อของชาวบ้าน นักท่องเที่ยวที่มาเยือนอุทยานสามารถจัดเส้นทางให้เชื่อมโยงระหว่างธรรมชาติ โบราณคดี และศาสนสถานได้ในวันเดียว หากมีเวลาเพียงพอ การเที่ยวลักษณะนี้ช่วยให้เข้าใจอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำในมิติที่ลึกกว่าการมาเพียงเพื่อชมวิว

 

ระบบนิเวศของอุทยานประกอบด้วยป่าเต็งรัง ป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้งบางส่วน ป่าเต็งรังพบมากในพื้นที่ค่อนข้างแห้งแล้งและดินตื้น มีพันธุ์ไม้ที่ทนต่อสภาพอากาศร้อนและฤดูแล้งได้ดี เช่น เต็ง รัง เหียง พลวง และไม้พื้นล่างหลายชนิด ส่วนป่าเบญจพรรณจะมีความหลากหลายของไม้ผลัดใบมากกว่า พบตามพื้นที่ลาดเขาและพื้นที่ที่มีความชุ่มชื้นพอสมควร ความแตกต่างของสภาพป่าเหล่านี้ทำให้อุทยานเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของนก แมลง สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก และพืชสมุนไพรท้องถิ่นจำนวนมาก

 

ในช่วงฤดูฝนและปลายฝนต้นหนาว ป่าในอุทยานจะมีความเขียวสด เหมาะกับการถ่ายภาพธรรมชาติและชมภูมิทัศน์รอบเขื่อน ส่วนฤดูหนาวเหมาะกับการตั้งแคมป์ เดินชมวิว และชมพระอาทิตย์ตก เพราะอากาศเย็นสบายและท้องฟ้ามักเปิดกว้าง ฤดูร้อนแม้จะมีอากาศค่อนข้างร้อน แต่ก็เหมาะกับการชมวิวทะเลสาบและลานหินในวันที่ท้องฟ้าโปร่ง นักท่องเที่ยวควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก แว่นกันแดด และรองเท้าที่เหมาะกับการเดินในพื้นที่หินหรือทางลาดชัน

 

กิจกรรมที่เหมาะกับอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ ได้แก่ การชมวิวเขื่อนอุบลรัตน์จากที่สูง การเดินภูแอ่นสกายวอล์ค การถ่ายภาพพระอาทิตย์ตก การศึกษาธรรมชาติ การกางเต็นท์ การชมร่องรอยโบราณคดีฝั่งภูเก้า และการเที่ยวเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวรอบอ่างเก็บน้ำ เช่น เขื่อนอุบลรัตน์ หาดโนนยาว จุดชมวิวช่องเขาขาด วัดพระบาทภูพานคำ และบางแสน 2 ขอนแก่น การวางแผนเที่ยวควรพิจารณาระยะทางระหว่างจุดต่าง ๆ เพราะบางแห่งอยู่คนละฝั่งของเขื่อนหรือคนละเขตจังหวัด แม้จะอยู่ในกลุ่มพื้นที่ท่องเที่ยวเดียวกันก็ตาม

 

พื้นที่อุทยานยังเหมาะกับการเรียนรู้เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติและชุมชนรอบอ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์ ชุมชนในพื้นที่มีวิถีชีวิตที่เกี่ยวข้องกับประมงพื้นบ้าน การเกษตร ร้านอาหารริมน้ำ ที่พักขนาดเล็ก และการบริการนักท่องเที่ยว ภาพที่เห็นจากจุดชมวิวไม่ใช่เพียงภูเขาและผืนน้ำ แต่ยังรวมถึงวิถีชีวิตของผู้คนที่อาศัยอยู่กับทรัพยากรน้ำขนาดใหญ่แห่งนี้ การเที่ยวอุทยานจึงช่วยเปิดมุมมองต่อขอนแก่นและหนองบัวลำภูในฐานะพื้นที่ท่องเที่ยวธรรมชาติและชุมชนริมเขื่อน

 

สำหรับการพักแรม อุทยานมีบ้านพักและจุดกางเต็นท์รองรับนักท่องเที่ยวในบางช่วง รวมถึงมีที่พักเอกชนใกล้เขื่อนอุบลรัตน์และอำเภอโนนสังให้เลือกหลายแบบ ตั้งแต่รีสอร์ตริมน้ำ เกสต์เฮาส์ ฟาร์มสเตย์ ไปจนถึงที่พักใกล้ชุมชน ผู้ที่ต้องการพักในอุทยานควรติดต่อสอบถามกับอุทยานก่อนเดินทาง เนื่องจากจำนวนบ้านพักมีจำกัดและเงื่อนไขอาจเปลี่ยนตามฤดูกาล ส่วนผู้ที่ต้องการความสะดวกด้านร้านอาหารและที่พัก อาจเลือกพักบริเวณเขื่อนอุบลรัตน์หรือพื้นที่ใกล้โนนสัง แล้วขับรถมาเที่ยวอุทยานในช่วงเช้าหรือเย็น

 

ค่าเข้าชมอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำมีการเก็บตามอัตราของอุทยานแห่งชาติ โดยนักท่องเที่ยวชาวไทย ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท และมีค่าธรรมเนียมยานพาหนะตามประเภท หากต้องการขึ้นภูแอ่นสกายวอล์คจะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับบริการรับส่งและอุปกรณ์ที่ใช้ขึ้นสะพานกระจก นักท่องเที่ยวควรเตรียมเงินสดไว้บางส่วน เพราะพื้นที่อุทยานและจุดบริการบางแห่งอาจไม่รองรับการชำระเงินแบบดิจิทัลทุกระบบ

 

การเที่ยวอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำให้คุ้มค่าควรจัดเวลาอย่างน้อยครึ่งวัน หากออกจากตัวเมืองขอนแก่นในช่วงเช้า สามารถเดินทางไปยังเขื่อนอุบลรัตน์ แวะชมวิวหรือรับประทานอาหาร ก่อนเดินทางต่อไปยังที่ทำการอุทยานและภูแอ่นสกายวอล์คในช่วงบ่ายแก่ ๆ เพื่อรอแสงเย็น หากต้องการเที่ยวฝั่งภูเก้าหรือชมแหล่งโบราณคดี ควรเพิ่มเวลาเป็น 1 วันเต็มหรือพักค้างคืน เพราะพื้นที่ค่อนข้างกว้างและการเดินทางระหว่างจุดต้องใช้เวลา

 

การเดินทาง จากตัวเมืองขอนแก่น ใช้เส้นทางสายขอนแก่น-เขื่อนอุบลรัตน์ จากนั้นต่อเส้นทางอุบลรัตน์-โนนสังประมาณ 7 กม. ก็จะถึงบริเวณที่ทำการอุทยาน หรือสามารถขึ้นรถโดยสารประจำทางสายเขื่อนอุบลรัตน์-โนนสังจากตลาดอำเภออุบลรัตน์ได้ ส่วนผู้ที่เดินทางมาจากจังหวัดหนองบัวลำภู ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 2146 สายหนองบัวลำภู-โนนสัง ระยะทางประมาณ 40 กม. ถึงสามแยกบ้านโสกจาน จากนั้นเลี้ยวเข้าสู่เส้นทางบ้านโสกจาน-เขื่อนอุบลรัตน์ ระยะทางประมาณ 14 กม. ถึงที่ทำการอุทยาน เส้นทางโดยรวมเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัวมากที่สุด เพราะสามารถแวะจุดชมวิว วัด ร้านอาหาร และที่พักรอบเขื่อนได้สะดวก

 

ผู้ที่เดินทางด้วยรถโดยสารควรวางแผนเวลาให้รอบคอบ เพราะรถประจำทางท้องถิ่นอาจมีรอบไม่ถี่เท่าเส้นทางหลักในเมือง การเหมารถจากอำเภออุบลรัตน์หรือโนนสังเป็นทางเลือกที่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวกลุ่มเล็กที่ต้องการเที่ยวหลายจุดในวันเดียว หากเดินทางเป็นครอบครัวหรือมีผู้สูงอายุ รถยนต์ส่วนตัวจะสะดวกกว่า โดยเฉพาะเมื่อต้องไปยังภูแอ่นสกายวอล์ค จุดชมวิวช่องเขาขาด หรือที่พักรอบอ่างเก็บน้ำ

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเที่ยวอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำคือรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนสัตว์ป่า ไม่เก็บพืช หิน หรือวัตถุธรรมชาติออกจากพื้นที่ ไม่ขีดเขียนบนหินและผนังถ้ำ และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ โดยเฉพาะพื้นที่สกายวอล์ค หน้าผา ลานหิน และเส้นทางธรรมชาติที่อาจมีความลาดชันหรือพื้นลื่นในฤดูฝน การท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจะช่วยให้พื้นที่แห่งนี้ยังคงสวยงามและปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยวรุ่นต่อไป

 

โดยสรุป อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นธรรมชาติของขอนแก่นและหนองบัวลำภูในมุมที่กว้างกว่าการเที่ยวตัวเมือง จุดเด่นของที่นี่คือการรวมวิวเขื่อนอุบลรัตน์ ภูเขาหินทราย สะพานกระจก จุดชมพระอาทิตย์ตก ป่าอนุรักษ์ และแหล่งโบราณคดีไว้ในพื้นที่เดียวกัน ทำให้เป็นทั้งสถานที่พักผ่อน จุดถ่ายภาพ เส้นทางเรียนรู้ธรรมชาติ และแหล่งศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่มีคุณค่า หากจัดเส้นทางดี ๆ อุทยานแห่งนี้สามารถเป็นหัวใจของทริปเที่ยวขอนแก่น-หนองบัวลำภูได้อย่างสมบูรณ์

 

 

ตอบ: อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำครอบคลุมพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภูและจังหวัดขอนแก่น โดยที่ทำการอุทยานอยู่ที่ตำบลบ้านค้อ อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู ใกล้เขื่อนอุบลรัตน์

 

ตอบ: จุดเด่นคือภูแอ่นสกายวอล์ค จุดชมวิวช่องเขาขาด วิวเขื่อนอุบลรัตน์ พื้นที่ภูเก้า แหล่งภาพเขียนสีโบราณ ถ้ำ เพิงผา และพื้นที่กางเต็นท์ริมทะเลสาบ

 

ตอบ: ใช่ ภูแอ่นสกายวอล์คอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ เป็นจุดชมวิวสะพานกระจกที่มองเห็นเขื่อนอุบลรัตน์ได้กว้างมาก

 

ตอบ: ชาวไทยผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท รถยนต์ 30 บาท และภูแอ่นสกายวอล์คมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม 60 บาทต่อคน

 

ตอบ: อุทยานเปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น. นักท่องเที่ยวที่ต้องการชมพระอาทิตย์ตกควรตรวจสอบเวลาบริการและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

 

ตอบ: ใช้เส้นทางขอนแก่น-เขื่อนอุบลรัตน์ จากนั้นต่อเส้นทางอุบลรัตน์-โนนสังประมาณ 7 กม. ถึงที่ทำการอุทยาน การใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่าสะดวกที่สุด

 

ตอบ: สามารถกางเต็นท์ได้ในพื้นที่ที่อุทยานกำหนด และมีบ้านพักอุทยานบางส่วนรองรับ นักท่องเที่ยวควรติดต่ออุทยานล่วงหน้าที่เบอร์ 063-648-4821

 

ตอบ: ช่วงปลายฝนต้นหนาวและฤดูหนาวเหมาะที่สุด เพราะอากาศเย็น วิวเขื่อนและภูเขาสวย เหมาะกับการถ่ายภาพ เดินชมวิว และกางเต็นท์