อ่างเก็บน้ำห้วยตลาด

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 18.00 น.

 

อ่างเก็บน้ำห้วยตลาด และสวนนกบุรีรัมย์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลสะแกซำ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและแหล่งดูนกสำคัญใกล้ตัวเมืองบุรีรัมย์ พื้นที่แห่งนี้ได้รับการกำหนดเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเมื่อปี 2535 และเป็นหนึ่งในพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีบทบาทสำคัญต่อการอาศัยของนกน้ำ นกประจำถิ่น และนกอพยพจำนวนมาก ในแต่ละปีมีนกชนิดต่าง ๆ เข้ามาใช้พื้นที่โดยรอบมากกว่า 100 ชนิด โดยเฉพาะช่วงฤดูแล้งตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน ซึ่งเป็นช่วงที่ฝูงนกจำนวนมากเข้ามาพักพิง หากิน ทำรัง และบินกลับรังในช่วงเย็น ทำให้อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดกลายเป็นจุดชมธรรมชาติที่โดดเด่นและมีชีวิตชีวามากที่สุดแห่งหนึ่งของบุรีรัมย์

 

ความน่าสนใจของอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดไม่ได้อยู่ที่ผืนน้ำกว้างเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการผสมผสานระหว่างอ่างเก็บน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ แนวพืชน้ำ ป่ารอบอ่าง พื้นที่สวนนก และวิถีชุมชนโดยรอบเข้าด้วยกัน สถานที่แห่งนี้เป็นทั้งแหล่งน้ำ แหล่งพักผ่อนหย่อนใจ แหล่งเรียนรู้ธรรมชาติ และพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่าในเวลาเดียวกัน นักท่องเที่ยวสามารถมาเดินเล่น รับลม ชมพระอาทิตย์ยามเย็น ดูฝูงนกบินกลับรัง ถ่ายภาพธรรมชาติ หรือใช้เวลาอย่างสงบเพื่อสังเกตระบบนิเวศที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ใกล้เมือง

 

บริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดมีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มที่รับน้ำจากพื้นที่โดยรอบ ก่อนเชื่อมต่อสู่ระบบน้ำที่ไหลไปยังลุ่มน้ำมูล ผืนน้ำของอ่างเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล ในฤดูฝนน้ำจะมีปริมาณมากและช่วยสร้างความชุ่มชื้นให้พื้นที่โดยรอบ ส่วนในฤดูแล้งระดับน้ำจะลดลง ทำให้เกิดพื้นที่น้ำตื้น พื้นโคลน และแนวพืชน้ำที่เหมาะกับการหากินของนกน้ำหลายชนิด การเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำเช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติพื้นที่ชุ่มน้ำ และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้นกหลากหลายชนิดเลือกใช้พื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งพักพิงในช่วงเวลาต่าง ๆ ของปี

 

พื้นที่แห่งนี้มีความสำคัญมากในเชิงอนุรักษ์ เพราะเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าที่ช่วยคุ้มครองนกและสัตว์น้ำในระบบนิเวศของอ่างเก็บน้ำ การมีสถานะเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทำให้พื้นที่นี้ไม่ใช่เพียงสถานที่พักผ่อน แต่เป็นพื้นที่ที่มีบทบาทในการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพของจังหวัดบุรีรัมย์ด้วย นกน้ำ นกชายเลน นกอพยพ ปลา พืชน้ำ และไม้ยืนต้นรอบอ่างล้วนเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศเดียวกัน การท่องเที่ยวที่นี่จึงควรเป็นการท่องเที่ยวแบบเคารพธรรมชาติ ไม่รบกวนสัตว์ และรักษาความสงบของพื้นที่เป็นสำคัญ

 

จากการสำรวจพบว่าในแต่ละปีมีนกหลายชนิดเข้ามาอาศัยอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดและสวนนกบุรีรัมย์จำนวนมากกว่า 100 ชนิด โดยเฉพาะในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน ซึ่งเป็นช่วงฤดูแล้งและเป็นช่วงสำคัญของการดูนกในพื้นที่ นกบางชนิดเป็นนกที่หาดูได้ยาก เช่น นกเป็ดหงส์ นกเป็ดก่า และนกกาบบัว นอกจากนี้ยังมีนกน้ำและนกชายเลนอีกหลายชนิดที่ใช้พื้นที่น้ำตื้นและแนวพืชน้ำเป็นแหล่งอาหาร ภาพของนกจำนวนมากที่เคลื่อนไหวอยู่เหนือผืนน้ำและตามแนวต้นไม้จึงเป็นเสน่ห์สำคัญที่ทำให้สถานที่แห่งนี้แตกต่างจากอ่างเก็บน้ำทั่วไป

 

ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดสำหรับการเที่ยวชมฝูงนกคือช่วงเย็นประมาณ 17.00–18.00 น. เพราะเป็นเวลาที่ฝูงนกยางสีขาวจำนวนมากบินกลับรัง ภาพนกยางนับหมื่นตัวที่ค่อย ๆ บินเข้ามาจากท้องฟ้าแล้วรวมตัวกันเหนือแนวต้นไม้เป็นภาพที่น่าประทับใจมาก เหมาะสำหรับทั้งนักท่องเที่ยวทั่วไป ครอบครัว นักถ่ายภาพ และนักดูนกที่ต้องการชมพฤติกรรมของนกในช่วงเวลาจริงตามธรรมชาติ หากมาในช่วงเย็นที่แสงกำลังอ่อน ท้องฟ้า ผืนน้ำ และฝูงนกจะรวมกันเป็นภาพธรรมชาติที่มีพลังและหาไม่ได้ง่ายในเมืองใหญ่

 

สวนนกบุรีรัมย์ในบริเวณบ้านของคุณสวัสดิ์ คชเสนีย์ เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวการอนุรักษ์และการใช้พื้นที่เพื่อการพักผ่อนหย่อนใจในชุมชน พื้นที่นี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เข้าใกล้บรรยากาศของแหล่งอาศัยนกมากขึ้น โดยยังคงให้ความสำคัญกับการดูนกอย่างเหมาะสม การมีสวนนกควบคู่กับอ่างเก็บน้ำทำให้สถานที่แห่งนี้มีทั้งธรรมชาติเปิดกว้างและพื้นที่สำหรับเรียนรู้เรื่องนกอย่างเป็นรูปธรรม เหมาะสำหรับเด็ก เยาวชน และผู้ที่เริ่มสนใจดูนก เพราะสามารถเข้าใจได้ง่ายว่านกแต่ละชนิดต้องการแหล่งน้ำ ต้นไม้ ความสงบ และพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการดำรงชีวิต

 

นกเป็ดหงส์เป็นหนึ่งในนกที่ทำให้อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดได้รับความสนใจในกลุ่มนักดูนก เพราะเป็นนกน้ำขนาดใหญ่ที่มีลักษณะเด่นและพบได้ไม่ง่ายในหลายพื้นที่ของประเทศไทย นกเป็ดก่าและนกกาบบัวก็เป็นนกที่ช่วยเพิ่มคุณค่าด้านความหลากหลายของพื้นที่ เพราะเป็นชนิดนกที่มีรูปลักษณ์โดดเด่นและต้องการแหล่งอาศัยที่เหมาะสม การมีนกเหล่านี้ปรากฏในบริเวณอ่างเก็บน้ำสะท้อนว่าพื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้ยังมีความสำคัญต่อการอนุรักษ์นกน้ำและนกอพยพในระดับท้องถิ่น

 

นอกจากกลุ่มนกที่เป็นจุดเด่นแล้ว อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดยังมีระบบนิเวศที่รองรับสิ่งมีชีวิตอีกหลายประเภท มีรายงานการพบปลาหลายชนิด พืชน้ำหลายชนิด และไม้ยืนต้นรอบอ่างเก็บน้ำ พืชน้ำ เช่น บัวหลวง ผักตบชวา กก และพืชใต้น้ำบางชนิด มีส่วนช่วยสร้างแหล่งอาหารและแหล่งหลบภัยให้สัตว์น้ำและนกน้ำ ส่วนไม้ยืนต้นรอบอ่างช่วยเป็นจุดเกาะพัก ทำรัง และให้ร่มเงา ภาพรวมของพื้นที่จึงไม่ใช่เพียงผืนน้ำโล่ง แต่เป็นระบบนิเวศที่มีความสัมพันธ์กันหลายชั้น

 

ในมุมของนักท่องเที่ยวทั่วไป อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดเหมาะสำหรับการมาเที่ยวแบบไม่เร่งรีบ เพราะสถานที่มีบรรยากาศเปิดโล่ง ลมพัดเย็น และมีมุมพักผ่อนหลายจุด โดยเฉพาะช่วงเย็นที่แสงกำลังสวย นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมริมอ่าง ถ่ายภาพทิวทัศน์ นั่งพักริมผืนน้ำ หรือรอชมฝูงนกบินกลับรัง หากเดินทางเป็นครอบครัว ที่นี่เป็นสถานที่ที่เด็กสามารถเรียนรู้ธรรมชาติได้อย่างใกล้ชิด โดยไม่จำเป็นต้องเดินป่าหรือใช้เส้นทางยากลำบาก

 

เสน่ห์ของอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดอยู่ที่ความเป็นพื้นที่ธรรมชาติใกล้เมืองบุรีรัมย์ เดินทางไม่ไกลแต่ให้ความรู้สึกหลุดออกจากความวุ่นวายของเมืองได้อย่างชัดเจน พื้นที่ริมอ่างมีบรรยากาศสงบ เหมาะกับการพักสายตาและใช้เวลาเงียบ ๆ กับธรรมชาติ นักท่องเที่ยวที่เดินทางผ่านเส้นทางบุรีรัมย์–ประโคนชัยสามารถแวะพักที่นี่ได้สะดวก ทั้งเพื่อชมวิว ดูนก หรือใช้เป็นจุดพักก่อนเดินทางต่อไปยังสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญอื่น ๆ ของจังหวัด เช่น วนอุทยานเขากระโดง ช้างอารีนา บุรีรัมย์คาสเซิล หรือช้างอินเตอร์เนชั่นแนลเซอร์กิต

 

อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดยังเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ เพราะผู้มาเยือนสามารถสังเกตพฤติกรรมของนกได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่นกที่บินเหนือผืนน้ำ นกที่เกาะตามต้นไม้ นกที่เดินหากินตามขอบน้ำ ไปจนถึงฝูงนกที่บินกลับรังในช่วงเย็น การดูนกในพื้นที่จริงช่วยให้เข้าใจธรรมชาติมากกว่าการดูภาพจากหนังสือ เพราะนักท่องเที่ยวจะได้เห็นว่านกแต่ละชนิดมีพฤติกรรมต่างกัน มีช่วงเวลาหากินต่างกัน และต้องการสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน การเรียนรู้เช่นนี้ทำให้การเที่ยวมีความหมายมากกว่าการมาถ่ายภาพอย่างเดียว

 

พื้นที่แห่งนี้ยังมีคุณค่าในฐานะจุดพักผ่อนของชุมชนท้องถิ่น ชาวบุรีรัมย์จำนวนมากรู้จักอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดในฐานะสถานที่รับลมเย็น เดินเล่น ออกกำลังกาย ถ่ายภาพ และพาครอบครัวมานั่งพักผ่อนในช่วงเย็น บรรยากาศโดยรวมจึงมีความเป็นท้องถิ่นสูง ไม่เป็นทางการมากเกินไป และให้ความรู้สึกเป็นพื้นที่สาธารณะที่คนกับธรรมชาติอยู่ร่วมกัน นักท่องเที่ยวที่ชอบสัมผัสวิถีชีวิตจริงของเมืองควรใช้เวลาเดินชมอย่างช้า ๆ เพราะจะเห็นภาพของผู้คนท้องถิ่นที่ใช้พื้นที่นี้ในชีวิตประจำวันควบคู่กับธรรมชาติของฝูงนก

 

บริการรถชมรอบบริเวณเป็นอีกส่วนหนึ่งที่ช่วยให้การเที่ยวชมอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดและสวนนกบุรีรัมย์สะดวกขึ้น โดยเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ เด็ก หรือผู้ที่ต้องการชมพื้นที่ในภาพรวมโดยไม่ต้องเดินไกล การนั่งรถชมพื้นที่ช่วยให้เห็นมุมต่าง ๆ ของอ่างเก็บน้ำ แนวต้นไม้ จุดชมนก และพื้นที่พักผ่อนได้ครบขึ้น เหมาะสำหรับการมาเที่ยวแบบครอบครัวหรือหมู่คณะ อย่างไรก็ตาม ผู้มาเยือนควรสอบถามเจ้าหน้าที่หรือผู้ให้บริการในพื้นที่ก่อนใช้บริการ เพื่อให้ได้ข้อมูลรอบเวลาและเงื่อนไขการให้บริการในวันที่เดินทาง

 

การดูนกที่อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดควรปฏิบัติอย่างเหมาะสม เพราะพื้นที่นี้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าและเป็นแหล่งพักพิงของนกจำนวนมาก นักท่องเที่ยวควรหลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง การเข้าใกล้รังนกมากเกินไป การโยนอาหารให้นก การใช้โดรนโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือการเดินเข้าไปในพื้นที่ที่อาจกระทบต่อสัตว์ป่า หากต้องการชมฝูงนกให้ชัดขึ้น ควรใช้กล้องส่องทางไกลหรือเลนส์ระยะไกล การเคารพระยะห่างของสัตว์เป็นหัวใจสำคัญของการเที่ยวพื้นที่อนุรักษ์

 

ช่วงฤดูแล้งตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนเป็นช่วงที่แนะนำมากที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการชมความคึกคักของฝูงนก เพราะนกจำนวนมากจะเข้ามาอาศัยอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำและสวนนกเป็นพิเศษ ขณะเดียวกันช่วงฤดูฝนก็มีเสน่ห์อีกแบบ เพราะอ่างเก็บน้ำจะมีปริมาณน้ำมากขึ้น พื้นที่โดยรอบเขียวชอุ่ม และเหมาะกับการชมทิวทัศน์แบบสดชื่น ผู้ที่เน้นดูนกควรเลือกช่วงฤดูแล้ง ส่วนผู้ที่ต้องการชมธรรมชาติและพักผ่อนริมอ่างสามารถมาได้ตลอดปี โดยปรับเวลาเข้าชมให้เหมาะกับสภาพอากาศ

 

สำหรับการถ่ายภาพ ช่วงเย็นเป็นช่วงที่ดีที่สุดของอ่างเก็บน้ำห้วยตลาด เพราะมีทั้งแสงอุ่น ผืนน้ำ ฝูงนก และภาพการบินกลับรังของนกยางสีขาวจำนวนมาก หากต้องการได้ภาพกว้างควรเลือกจุดที่มองเห็นแนวต้นไม้และท้องฟ้าพร้อมกัน ส่วนผู้ที่ต้องการภาพนกควรใช้เลนส์ระยะไกลและตั้งกล้องในจุดที่ไม่รบกวนฝูงนก การถ่ายภาพควรเน้นความสงบ ไม่ใช้แฟลชใกล้นก และไม่พยายามทำให้นกบินขึ้นเพื่อให้ได้ภาพ เพราะการรบกวนเพียงเล็กน้อยอาจส่งผลต่อพฤติกรรมของฝูงนกได้

 

การเดินทาง ไปอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดและสวนนกบุรีรัมย์สามารถเริ่มจากตัวเมืองบุรีรัมย์ ใช้เส้นทางสายบุรีรัมย์–ประโคนชัย หรือทางหลวงหมายเลข 2445 ระยะทางประมาณ 11–12 กม. มุ่งหน้าไปยังตำบลสะแกซำ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เส้นทางเดินทางค่อนข้างสะดวก เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถจักรยานยนต์ ผู้ที่ต้องการชมฝูงนกยางบินกลับรังควรวางแผนให้ถึงพื้นที่ก่อนเวลา 17.00 น. เพื่อหาจุดชมที่เหมาะสมและมีเวลาปรับตัวกับบรรยากาศก่อนฝูงนกเริ่มบินกลับรัง

 

หากจัดเป็นทริปครึ่งวันจากตัวเมืองบุรีรัมย์ นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากการแวะเที่ยววนอุทยานเขากระโดงในช่วงเช้า เดินชมปากปล่องภูเขาไฟและสักการะพระสุภัทรบพิตร จากนั้นแวะรับประทานอาหารในเมืองหรือย่านใกล้ทางหลวง แล้วค่อยเดินทางมายังอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดในช่วงบ่ายแก่ ๆ เพื่อรอชมฝูงนกยามเย็น เส้นทางนี้ทำให้ได้สัมผัสทั้งภูเขาไฟ ศาสนสถาน พื้นที่ชุ่มน้ำ และเมืองบุรีรัมย์ในวันเดียว

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่สนใจธรรมชาติอย่างจริงจัง ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 2–3 ชั่วโมงสำหรับการเดินชมพื้นที่ ดูนก ถ่ายภาพ และนั่งพักริมอ่าง หากมาเพียงเพื่อชมฝูงนกยางกลับรัง ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1 ชั่วโมงในช่วงเย็น โดยเริ่มหาจุดชมก่อน 17.00 น. การเตรียมตัวที่ดี เช่น น้ำดื่ม หมวก ยากันยุง กล้องส่องทางไกล และรองเท้าที่เดินสะดวก จะช่วยให้การเที่ยวสบายขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ใกล้น้ำที่อาจมียุงหรือแมลงในบางช่วงเวลา

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเที่ยวอ่างเก็บน้ำห้วยตลาดคือการรักษาความสะอาดและความสงบของพื้นที่ ไม่ทิ้งขยะ ไม่รบกวนสัตว์ ไม่ให้อาหารนก ไม่จับสัตว์น้ำหรือสัตว์ป่า และไม่ทำกิจกรรมที่ส่งเสียงดังใกล้พื้นที่ทำรังของนก หากพบป้ายแนะนำหรือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เพราะสถานที่แห่งนี้มีบทบาทเป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวและพื้นที่อนุรักษ์ การใช้พื้นที่อย่างรับผิดชอบจะช่วยให้ฝูงนกยังคงกลับมาใช้พื้นที่นี้ในทุกปี

 

อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดและสวนนกบุรีรัมย์จึงเป็นสถานที่ที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวบุรีรัมย์ในมุมที่สงบ เป็นธรรมชาติ และมีคุณค่าด้านการอนุรักษ์อย่างแท้จริง ที่นี่มีทั้งผืนน้ำกว้าง พื้นที่ชุ่มน้ำ ฝูงนกนานาชนิด ภาพนกยางนับหมื่นตัวบินกลับรังในยามเย็น สวนนกของชุมชน และบริการชมพื้นที่ที่ช่วยให้การเที่ยวเข้าถึงง่ายขึ้น แม้จะอยู่ไม่ไกลจากตัวเมือง แต่ให้ประสบการณ์ที่แตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวเมืองกีฬาและวัดดังของบุรีรัมย์อย่างชัดเจน หากต้องการเห็นบุรีรัมย์ในมุมของธรรมชาติและชีวิตของนกน้ำ อ่างเก็บน้ำห้วยตลาดคือจุดหมายที่ควรอยู่ในแผนการเดินทาง

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลสะแกซำ และพื้นที่ต่อเนื่องตำบลเสม็ด อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ อยู่ห่างจากตัวเมืองบุรีรัมย์ประมาณ 11–12 กม.

 

ตอบ: เหมาะกับการดูนก ถ่ายภาพธรรมชาติ พักผ่อนริมอ่าง เดินเล่นกับครอบครัว เรียนรู้ระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ และชมฝูงนกยางบินกลับรังช่วงเย็น

 

ตอบ: ช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนเป็นช่วงที่มีนกเข้ามาอาศัยจำนวนมาก โดยเฉพาะช่วงเย็นประมาณ 17.00–18.00 น. เหมาะสำหรับชมฝูงนกยางสีขาวบินกลับรัง

 

ตอบ: นกที่น่าสนใจ ได้แก่ นกเป็ดหงส์ นกเป็ดก่า นกกาบบัว นกยาง และนกน้ำหลายชนิด รวมถึงนกประจำถิ่นและนกอพยพมากกว่า 100 ชนิดในแต่ละปี

 

ตอบ: เข้าชมฟรี นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมริมอ่าง ดูนก ถ่ายภาพ และพักผ่อนในพื้นที่ที่เปิดให้เข้าชมได้

 

ตอบ: มีบริการรถชมรอบบริเวณสำหรับเที่ยวชมพื้นที่โดยรอบ เหมาะสำหรับครอบครัว ผู้สูงอายุ และผู้ที่ต้องการเห็นภาพรวมของอ่างเก็บน้ำและสวนนกบุรีรัมย์

 

ตอบ: ควรเตรียมกล้องถ่ายภาพ กล้องส่องทางไกล หมวก น้ำดื่ม ยากันยุง และรองเท้าที่เดินสะดวก เพื่อชมธรรมชาติได้สบายและไม่รบกวนสัตว์ป่า

 

ตอบ: ควรรักษาความเงียบ ไม่ให้อาหารนก ไม่เข้าใกล้รังนก ไม่ทิ้งขยะ ไม่ใช้โดรนโดยไม่ได้รับอนุญาต และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่า