อุทยานแห่งชาติรามคำแหง (เขาหลวง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 16.30 น.

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหง หรือ เขาหลวง จังหวัดสุโขทัย เป็นหนึ่งในอุทยานแห่งชาติที่มีความโดดเด่นมากที่สุดของประเทศไทย เพราะเป็นพื้นที่ที่รวมความงดงามของธรรมชาติ ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ร่องรอยอารยธรรมสุโขทัย ภูเขาสูง ป่าไม้ น้ำตก ถ้ำ เส้นทางเดินป่า และจุดชมวิวไว้ในพื้นที่เดียวกันอย่างสมบูรณ์ ที่นี่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติอย่างจริงจัง โดยเฉพาะผู้ที่อยากพิชิตยอดเขาหลวงสุโขทัย ซึ่งเป็นยอดเขาสูงราว 1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเล และยังเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจเรียนรู้เรื่องราวของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช พระร่วง พระแม่ย่า โบราณสถานเก่าแก่ สมุนไพรพื้นถิ่น และภูมิทัศน์ที่เชื่อมโยงกับเมืองสุโขทัยในอดีต

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีชื่อเดิมที่ชาวบ้านคุ้นเคยกันว่า ป่าเขาหลวง หรือเขาหลวงสุโขทัย คำว่าเขาหลวงสะท้อนภาพภูเขาใหญ่ที่ตั้งตระหง่านอยู่ท่ามกลางพื้นที่ราบของจังหวัดสุโขทัย เมื่อมองจากระยะไกลจะเห็นแนวเขาสูงเด่นชัด คล้ายจอมปลวกขนาดใหญ่ที่ทอดตัวตามแนวเหนือ-ใต้ ภูเขาลูกนี้เป็นเสมือนฉากหลังของชุมชน ทุ่งนา และเมืองเก่าที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน การเดินทางมาที่นี่จึงไม่ใช่เพียงการมาเที่ยวป่า แต่เป็นการเข้ามาสัมผัสภูเขาที่เป็นทั้งแหล่งธรรมชาติ แหล่งต้นน้ำ แหล่งความเชื่อ และพื้นที่ที่ผูกพันกับความทรงจำของคนสุโขทัยมาหลายชั่วอายุคน

 

การจัดตั้งอุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีขึ้นเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2523 ถือเป็นอุทยานแห่งชาติทางประวัติศาสตร์แห่งแรกของไทย ชื่ออุทยานแห่งชาติรามคำแหงได้รับการตั้งขึ้นเพื่อเป็นมงคลนามและเพื่อเชิดชูพระเกียรติพ่อขุนรามคำแหงมหาราช พระมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งกรุงสุโขทัย อีกเหตุผลหนึ่งคือเพื่อป้องกันความสับสนกับอุทยานแห่งชาติเขาหลวง จังหวัดนครศรีธรรมราช การใช้พระนามของพ่อขุนรามคำแหงจึงทำให้พื้นที่นี้มีสถานะมากกว่าแหล่งธรรมชาติทั่วไป เพราะเป็นอุทยานที่ผูกพันกับความเป็นสุโขทัย ต้นกำเนิดอารยธรรมไทย และความรุ่งเรืองของราชธานีเก่า

 

พื้นที่อุทยานแห่งชาติรามคำแหงครอบคลุมประมาณ 213,215 ไร่ หรือราว 341 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่อำเภอเมืองสุโขทัย อำเภอคีรีมาศ และอำเภอบ้านด่านลานหอย จังหวัดสุโขทัย ภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน มีป่าไม้หลายประเภท มีลำห้วย น้ำตก ถ้ำ หน้าผา และทุ่งหญ้าธรรมชาติบนยอดเขา ความหลากหลายของภูมิประเทศทำให้พื้นที่แห่งนี้มีระบบนิเวศที่สมบูรณ์และมีความสำคัญต่อชุมชนโดยรอบ ทั้งในด้านแหล่งน้ำ อากาศ ความชุ่มชื้น ดิน ป่าไม้ และทรัพยากรธรรมชาติที่ช่วยหล่อเลี้ยงพื้นที่ราบของจังหวัดสุโขทัย

 

ยอดเขาหลวงเป็นหัวใจของอุทยานแห่งชาติรามคำแหงและเป็นจุดหมายสำคัญของนักเดินป่าจากทั่วประเทศ ยอดเขาสูงประมาณ 1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเล อากาศบนยอดเขาเย็นกว่าพื้นราบอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในฤดูหนาวและช่วงหลังฝน เมื่อมีเมฆหมอกปกคลุมเหนือแนวป่า บรรยากาศจะเงียบสงบ สดชื่น และมองเห็นทัศนียภาพกว้างไกล นักท่องเที่ยวจำนวนมากเลือกเดินขึ้นไปค้างแรมบนยอดเขาเพื่อชมพระอาทิตย์ขึ้น พระอาทิตย์ตก ทะเลหมอก และวิวเมืองสุโขทัยจากมุมสูง ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่แตกต่างจากการเที่ยวโบราณสถานในตัวเมืองอย่างสิ้นเชิง

 

ยอดเขาหลวงประกอบด้วยยอดเขาสำคัญ 4 ยอด ได้แก่ ยอดเขานารายณ์ ยอดเขาพระแม่ย่า ยอดเขาภูกา และยอดเขาพระเจดีย์ แต่ละยอดมีเอกลักษณ์และความหมายแตกต่างกัน ยอดเขานารายณ์เป็นจุดชมวิวสำคัญและเป็นพื้นที่ที่สามารถมองเห็นภูมิประเทศรอบด้านได้กว้าง ยอดเขาพระแม่ย่าเชื่อมโยงกับความเคารพศรัทธาของชาวสุโขทัยที่มีต่อพระแม่ย่า ยอดเขาภูกาเป็นพื้นที่ที่ให้มุมมองของป่าเขาและทุ่งราบ ส่วนยอดเขาพระเจดีย์เกี่ยวข้องกับร่องรอยทางศรัทธาและสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ เมื่อเดินถึงยอดเขาเหล่านี้ นักท่องเที่ยวจะเห็นว่าธรรมชาติและประวัติศาสตร์ไม่ได้แยกจากกัน แต่ดำรงอยู่ร่วมกันบนภูเขาลูกเดียวกัน

 

เส้นทางเดินขึ้นยอดเขาหลวงเป็นเส้นทางที่ต้องใช้กำลังและการเตรียมตัวพอสมควร ระยะทางเดินขึ้นเขาประมาณ 3.7 กิโลเมตร แต่ความชันหลายช่วงทำให้ต้องใช้เวลาเดินหลายชั่วโมง เส้นทางผ่านป่าใหญ่ รากไม้ โขดหิน จุดพัก และพื้นที่ธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลงไปตามระดับความสูง นักท่องเที่ยวที่ต้องการขึ้นยอดเขาควรเริ่มเดินตั้งแต่ช่วงเช้า ไม่ควรเริ่มเดินช้าเกินไป และควรเตรียมน้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย เสื้อกันหนาว ยาประจำตัว ถุงขยะส่วนตัว และรองเท้าเดินป่าที่เหมาะสม สำหรับผู้ที่มีสัมภาระมากสามารถใช้บริการลูกหาบตามเงื่อนไขของอุทยาน เพื่อให้การเดินทางปลอดภัยและคล่องตัวมากขึ้น

 

บนยอดเขาหลวงมีทุ่งหญ้าธรรมชาติขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นเอง พื้นที่บางส่วนเป็นทุ่งโล่งสลับกับพุ่มไม้และป่าเขา บรรยากาศแตกต่างจากพื้นที่เชิงเขาอย่างชัดเจน ช่วงเช้าอากาศเย็นและมีโอกาสพบหมอกปกคลุม ส่วนช่วงเย็นเหมาะสำหรับชมแสงสุดท้ายของวัน เหนือยอดเขา นักท่องเที่ยวจะเห็นผืนป่า ทุ่งนา หมู่บ้าน และแนวภูเขาไกลออกไปอย่างต่อเนื่อง ความงดงามของยอดเขาหลวงจึงไม่ได้อยู่เพียงความสูง แต่เกิดจากการมองเห็นภาพรวมของสุโขทัยทั้งในมิติธรรมชาติและประวัติศาสตร์

 

จุดที่น่าสนใจระหว่างเส้นทางขึ้นเขาหลวงมีหลายแห่ง ไทรงามเป็นหนึ่งในจุดพักสำคัญที่นักเดินป่ามักหยุดพักใต้ร่มไม้ใหญ่ ต้นไทรแผ่กิ่งก้านอย่างสง่างามและให้ความรู้สึกเหมือนเป็นประตูธรรมชาติสู่พื้นที่สูง อีกจุดหนึ่งคือปล่องนางนาค ซึ่งเป็นปล่องธรรมชาติขนาดเล็กที่มีเรื่องเล่าเชื่อมโยงกับตำนานพระร่วงและความเชื่อท้องถิ่น ความน่าสนใจของเส้นทางเดินป่าแห่งนี้จึงไม่ได้มีเพียงความท้าทายทางกายภาพ แต่ยังเต็มไปด้วยเรื่องเล่า ความเชื่อ และภูมิปัญญาพื้นบ้านที่แทรกอยู่ตลอดเส้นทาง

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีความสำคัญด้านพืชพรรณและสมุนไพรพื้นถิ่น ภายในพื้นที่พบพรรณไม้หลากหลายชนิด ทั้งไม้ป่า ไม้เศรษฐกิจ พืชสมุนไพร และพืชที่มีคุณค่าต่อระบบนิเวศ เช่น ว่านโด่งไม่รู้ล้ม หอมไกลดง นางคุ้ม หนุมานประสานกาย และกำลังเสือโคร่ง พืชเหล่านี้สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของป่าเขาหลวงและความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติกับวิถีชีวิตพื้นบ้าน สวนลุ่มหรือสวนลุมพินีวันบริเวณเชิงเขาหลวงเป็นพื้นที่ที่รวบรวมพันธุ์ว่านและสมุนไพรไว้หลายชนิด อีกทั้งยังเป็นบริเวณที่ตั้งของสำนักงานอุทยานฯ ทำให้ผู้มาเยือนได้เรียนรู้เรื่องพืชสมุนไพรควบคู่กับการเริ่มต้นเส้นทางท่องเที่ยวธรรมชาติ

 

สัตว์ป่าในอุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีหลากหลายชนิดตามสภาพป่าและระดับความสูงของพื้นที่ เช่น เก้ง หมูป่า ลิง กระรอก กระแต นกนานาชนิด และสัตว์เลื้อยคลานหลายประเภท การพบเห็นสัตว์ป่าอาจไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป เพราะสัตว์ส่วนใหญ่มักหลบซ่อนและออกหากินในช่วงเวลาที่สงบ แต่ร่องรอย เสียงนก เสียงแมลง และความเคลื่อนไหวของป่า ล้วนช่วยยืนยันว่าพื้นที่แห่งนี้ยังเป็นแหล่งอาศัยสำคัญของสิ่งมีชีวิตจำนวนมาก การท่องเที่ยวในอุทยานจึงควรใช้ความเงียบและความระมัดระวัง ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ให้อาหารสัตว์ และไม่รบกวนระบบนิเวศ

 

ในด้านประวัติศาสตร์ อุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีหลักฐานสำคัญหลายแห่งที่สะท้อนความรุ่งเรืองและความเชื่อของสังคมสุโขทัย เช่น ประตูประวัติศาสตร์ที่ประกอบด้วยประตูป่า ประตูมะค่า ประตูเปลือย และประตูพระร่วง แต่ละประตูตั้งอยู่ตามทิศต่าง ๆ รอบเชิงเขาและมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับการเดินทาง การป้องกันเมือง และตำนานพระร่วง โดยเฉพาะประตูพระร่วงที่ชาวบ้านเชื่อมโยงกับเรื่องพระร่วงมาเล่นว่าว ทำให้ภูเขาลูกนี้ไม่ได้เป็นเพียงภูเขาธรรมชาติ แต่เป็นพื้นที่ที่บรรจุความทรงจำทางประวัติศาสตร์และจินตนาการของผู้คนไว้ด้วยกัน

 

รอยพระพุทธบาทที่แกะสลักบนหินชนวนเป็นหลักฐานสำคัญอีกแห่งหนึ่งของอุทยาน อายุโดยประมาณราว 600 ปี และเกี่ยวข้องกับสมัยพระมหาธรรมราชาลิไท รอยพระพุทธบาทนี้สะท้อนความศรัทธาทางพระพุทธศาสนาในพื้นที่สุโขทัย ขณะที่ปรางค์เขาปู่จาเป็นโบราณสถานที่มีอายุเก่าแก่และได้รับอิทธิพลจากศิลปะเขมรสมัยบาปวน ใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมหรือจุดพักทางศาสนาของผู้เดินทางในอดีต หลักฐานเหล่านี้ทำให้อุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีความพิเศษมาก เพราะเป็นพื้นที่ที่ธรรมชาติและโบราณคดีดำรงอยู่ร่วมกันอย่างชัดเจน

 

ถ้ำในพื้นที่อุทยานก็มีความสำคัญต่อทั้งธรรมชาติและความเชื่อ ถ้ำพระนารายณ์เคยพบเทวรูปพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร แม้ปัจจุบันเหลือเพียงฐาน แต่ยังเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านเล่าขานถึงความศักดิ์สิทธิ์ ถ้ำพระแม่ย่าเคยเป็นที่ประดิษฐานรูปปั้นพระแม่ย่า ก่อนอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ ศาลพระแม่ย่าหน้าศาลากลางจังหวัดสุโขทัย ความเชื่อเรื่องพระแม่ย่าเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์สุโขทัย และเมื่อเชื่อมโยงกับยอดเขาพระแม่ย่าบนเขาหลวง ก็ยิ่งทำให้ภูเขาลูกนี้มีมิติทางจิตใจและศรัทธาที่ลึกซึ้งกว่าการเป็นพื้นที่ธรรมชาติทั่วไป

 

ถนนพระร่วงเป็นอีกหนึ่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับพื้นที่อุทยาน ถนนสายโบราณนี้มีความยาวกว่า 123 กิโลเมตร เชื่อมระหว่างเมืองกำแพงเพชร สุโขทัย และศรีสัชนาลัย เป็นเส้นทางยุทธศาสตร์และเส้นทางคมนาคมสำคัญในอดีต การมีถนนพระร่วงอยู่ในบริบทของเขาหลวงช่วยให้เห็นว่าพื้นที่นี้ไม่ได้แยกตัวอยู่กลางป่า แต่เคยเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายเมือง เส้นทางเดินทาง การค้าขาย การทหาร และศาสนาของอาณาจักรสุโขทัย การท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติรามคำแหงจึงสามารถเชื่อมต่อความเข้าใจเรื่องเมืองเก่า สุโขทัย และภูมิประเทศได้อย่างเป็นระบบ

 

น้ำตกสายรุ้งเป็นไฮไลต์ทางธรรมชาติที่มีชื่อเสียงของอุทยาน น้ำตกเกิดจากต้นน้ำบริเวณเขาเจดีย์ ไหลตกจากหน้าผาสูงลงมาตามชั้นหิน เมื่อแสงแดดกระทบละอองน้ำในช่วงเวลาที่เหมาะสมจะเกิดประกายคล้ายสายรุ้ง จึงเป็นที่มาของชื่อน้ำตกสายรุ้ง นักท่องเที่ยวที่ชอบถ่ายภาพธรรมชาติและชอบบรรยากาศป่าเขียวชอุ่มมักให้ความสนใจกับน้ำตกแห่งนี้ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาวที่มีปริมาณน้ำมากและป่ารอบข้างมีความสดชื่น แต่การเดินเที่ยวน้ำตกควรระวังพื้นลื่นและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหงยังมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะประมาณ 3 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินราว 2 ชั่วโมง เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเรียนรู้ธรรมชาติในระยะไม่ไกลมาก ผ่านพื้นที่สวนสมุนไพร ป่าดิบแล้ง ไทรงาม ชั้นดินชั้นหิน และน้ำตกหินราง พร้อมป้ายอธิบายความรู้ตามจุดต่าง ๆ เส้นทางศึกษาธรรมชาติช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจระบบนิเวศของเขาหลวงในระดับที่ลึกขึ้น ไม่ใช่เพียงการชมวิวหรือถ่ายภาพ แต่เป็นการเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างดิน น้ำ พืช สัตว์ และมนุษย์ในพื้นที่เดียวกัน

 

ฤดูกาลที่เหมาะสมสำหรับการท่องเที่ยวอุทยานแห่งชาติรามคำแหงคือช่วงเดือนกันยายนถึงกุมภาพันธ์ เพราะอากาศเย็นสบาย ป่าเขียวชอุ่ม และมีโอกาสชมทะเลหมอกบนยอดเขาหลวง โดยเฉพาะช่วงปลายฝนต้นหนาวที่ภูมิทัศน์มีความสดชื่นเป็นพิเศษ ส่วนฤดูร้อนเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้บริเวณที่ทำการและจุดที่เข้าถึงสะดวก แต่ควรเตรียมน้ำดื่มและอุปกรณ์กันแดดให้พร้อม ฤดูฝนทำให้ป่าสวยงามและน้ำตกมีน้ำมาก แต่เส้นทางบางช่วงอาจลื่น จึงต้องใช้ความระมัดระวังในการเดินทาง

 

การเดินทางมายังอุทยานแห่งชาติรามคำแหงทำได้สะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัว จากกรุงเทพฯ สามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 32 ผ่านนครสวรรค์ ต่อด้วยทางหลวงหมายเลข 1 ไปจังหวัดกำแพงเพชร แล้วเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 101 มุ่งหน้าอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย จากนั้นเลี้ยวเข้าสู่ที่ทำการอุทยานฯ ระยะทางช่วงสุดท้ายประมาณ 16 กิโลเมตร หากเดินทางจากตัวเมืองสุโขทัยสามารถมุ่งหน้าไปยังอำเภอคีรีมาศแล้วต่อเข้าสู่อุทยานได้โดยใช้เวลาไม่นาน สำหรับผู้ใช้รถโดยสารสามารถลงที่อำเภอคีรีมาศแล้วเหมารถสองแถวหรือรถท้องถิ่นเข้าอุทยาน โดยควรตกลงราคาและเวลารับกลับให้ชัดเจนก่อนเดินทาง

 

พื้นที่บริการของอุทยานมีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับนักท่องเที่ยว เช่น ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ร้านค้าสวัสดิการ ลานกางเต็นท์ ห้องน้ำ ที่จอดรถ และจุดติดต่อเจ้าหน้าที่ ส่วนพื้นที่ยอดเขาหลวงเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีข้อจำกัดมากกว่า นักท่องเที่ยวที่ต้องการขึ้นไปค้างแรมควรเตรียมอาหาร น้ำดื่ม อุปกรณ์นอน ไฟฉาย และถุงขยะให้พร้อม ควรจองหรือสอบถามข้อมูลการพักแรมผ่านระบบของกรมอุทยานหรือช่องทางของอุทยานก่อนเดินทาง โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดยาวและฤดูท่องเที่ยว เพราะจำนวนผู้ขึ้นยอดเขาและบริการลูกหาบอาจมีข้อจำกัด

 

ค่าบริการเข้าอุทยานแห่งชาติรามคำแหงอยู่ในกลุ่มอัตราค่าบริการของอุทยานแห่งชาติ โดยชาวไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท และมีค่าบริการยานพาหนะตามประเภท เช่น รถยนต์ 30 บาท นักท่องเที่ยวที่ต้องการนำเต็นท์มาเองหรือใช้บริการเต็นท์ของอุทยานควรตรวจสอบค่าบริการล่าสุดกับเจ้าหน้าที่ก่อนเดินทาง เพราะค่าบริการบางรายการอาจขึ้นอยู่กับประเภทการพัก พื้นที่กางเต็นท์ อุปกรณ์ที่ใช้ และประกาศของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชในแต่ละช่วงเวลา

 

โซนท่องเที่ยวสำคัญภายในอุทยานสามารถแบ่งได้เป็นหลายส่วน ได้แก่ โซนที่ทำการอุทยานและศูนย์บริการนักท่องเที่ยวซึ่งเหมาะสำหรับเริ่มต้นรับข้อมูล โซนเส้นทางเดินขึ้นเขาหลวงสำหรับนักเดินป่า โซนยอดเขาหลวงและลานกางเต็นท์บนยอดเขาสำหรับผู้ที่ต้องการชมวิวและค้างแรม โซนน้ำตกสายรุ้งสำหรับผู้ที่ชอบน้ำตกและป่าเขียวชอุ่ม โซนเส้นทางศึกษาธรรมชาติสำหรับผู้ที่ต้องการเรียนรู้ระบบนิเวศ และโซนประวัติศาสตร์ที่มีประตูโบราณ รอยพระพุทธบาท ปรางค์เขาปู่จา ถ้ำพระนารายณ์ ถ้ำพระแม่ย่า และร่องรอยถนนพระร่วง การจัดเวลาเที่ยวควรเลือกตามความพร้อมของร่างกาย ฤดูกาล และจำนวนวันที่มี

 

ผู้ดูแลพื้นที่คือกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยอุทยานแห่งชาติรามคำแหงมีเจ้าหน้าที่ประจำดูแลการอนุรักษ์พื้นที่ การจัดการท่องเที่ยว การดูแลความปลอดภัย การป้องกันไฟป่า และการให้ข้อมูลแก่นักท่องเที่ยว หัวหน้าอุทยานแห่งชาติรามคำแหงที่ปรากฏในประกาศและข่าวสารล่าสุดคือ นายวิชัย ท้าวใจวงศ์ การบริหารพื้นที่อุทยานลักษณะนี้ต้องทำงานทั้งด้านอนุรักษ์และบริการประชาชนไปพร้อมกัน เพราะพื้นที่มีทั้งนักท่องเที่ยว นักเดินป่า ชุมชนโดยรอบ โบราณสถาน และระบบนิเวศที่ต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหงเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม กลุ่มนักเดินป่าจะได้สัมผัสเส้นทางขึ้นเขาหลวงและการค้างคืนบนยอดเขา กลุ่มครอบครัวสามารถเที่ยวบริเวณที่ทำการ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และน้ำตกที่เข้าถึงได้ตามฤดูกาล กลุ่มผู้สนใจประวัติศาสตร์สามารถตามรอยประตูโบราณ รอยพระพุทธบาท ปรางค์เขาปู่จา และถนนพระร่วง กลุ่มนักถ่ายภาพจะได้ทั้งภาพป่าเขา ทะเลหมอก พระอาทิตย์ขึ้น พระอาทิตย์ตก และวิวมุมสูงของสุโขทัย ส่วนชาวต่างชาติที่ต้องการเข้าใจสุโขทัยในมิติที่ลึกกว่าเมืองประวัติศาสตร์ จะได้เห็นว่าธรรมชาติของเขาหลวงมีบทบาทสำคัญต่อภูมิประเทศและวัฒนธรรมของพื้นที่อย่างไร

 

ข้อควรปฏิบัติเมื่อมาเที่ยวอุทยานแห่งชาติรามคำแหงคือควรเคารพกฎของพื้นที่ธรรมชาติ ไม่ส่งเสียงดัง ไม่ทิ้งขยะ ไม่เก็บพืช ดอกไม้ หิน หรือสิ่งของจากธรรมชาติออกจากพื้นที่ ไม่ขีดเขียนบนโบราณสถานหรือป้ายต่าง ๆ ไม่ให้อาหารสัตว์ป่า และไม่เดินออกนอกเส้นทางที่กำหนด การเดินขึ้นยอดเขาควรประเมินสภาพร่างกายอย่างตรงไปตรงมา หากมีโรคประจำตัวควรเตรียมยาและแจ้งเพื่อนร่วมทางให้ทราบ ผู้ที่เดินทางคนเดียวควรแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนขึ้นเส้นทาง และควรติดตามประกาศปิดเส้นทางหรือปิดพื้นที่ชั่วคราว โดยเฉพาะช่วงปิดการท่องเที่ยวประจำปีบริเวณยอดเขาหลวงและลานกางเต็นท์

 

เมื่อนำอุทยานแห่งชาติรามคำแหงไปวางในแผนเที่ยวสุโขทัย นักท่องเที่ยวสามารถจัดเส้นทางได้หลายรูปแบบ หากมีเวลา 1 วัน สามารถเที่ยวบริเวณที่ทำการ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และน้ำตกสายรุ้งตามสภาพฤดูกาล หากมีเวลา 2 วัน 1 คืน สามารถเดินขึ้นเขาหลวงและค้างแรมบนยอดเขา เพื่อชมพระอาทิตย์ตกและพระอาทิตย์ขึ้น หากมีเวลามากกว่านั้น สามารถเชื่อมต่อไปยังอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติรามคำแหง วัดศรีชุม วัดมหาธาตุ และอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ทำให้ทริปสุโขทัยมีครบทั้งธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการเรียนรู้เชิงลึก

 

อุทยานแห่งชาติรามคำแหงจึงเป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวธรรมชาติ เพราะเป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจสุโขทัยในหลายมิติพร้อมกัน ทั้งภูเขาที่หล่อเลี้ยงลุ่มน้ำ ป่าที่รักษาความหลากหลายทางชีวภาพ เส้นทางโบราณที่สะท้อนระบบเมืองในอดีต โบราณสถานที่ยืนยันความรุ่งเรืองทางศาสนา และยอดเขาหลวงที่เปิดโอกาสให้ผู้คนมองเห็นสุโขทัยจากมุมสูงอย่างกว้างไกล การมาเยือนที่นี่จึงเป็นการเดินทางเข้าสู่ภูมิทัศน์แห่งประวัติศาสตร์และธรรมชาติที่ยังมีชีวิต เป็นสมบัติของสุโขทัยและของประเทศไทยที่ควรค่าแก่การดูแลรักษาและเผยแพร่สู่สายตาชาวโลกอย่างแท้จริง

 

 

 

ตอบ: อุทยานแห่งชาติรามคำแหงตั้งอยู่ในจังหวัดสุโขทัย ครอบคลุมพื้นที่อำเภอคีรีมาศ อำเภอเมืองสุโขทัย และอำเภอบ้านด่านลานหอย โดยที่ทำการอุทยานอยู่ในตำบลศรีคีรีมาศ อำเภอคีรีมาศ

 

ตอบ: จุดเด่นคือยอดเขาหลวงสุโขทัย เส้นทางเดินป่าขึ้นเขา จุดชมทะเลหมอก น้ำตกสายรุ้ง พืชสมุนไพรพื้นถิ่น และร่องรอยประวัติศาสตร์สมัยสุโขทัย

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่มีสุขภาพพร้อมและเตรียมตัวดี เส้นทางไม่ยาวมากแต่มีความชันหลายช่วง จึงควรเริ่มเดินช่วงเช้า เตรียมน้ำ อาหาร รองเท้าเดินป่า และอุปกรณ์พักแรมให้ครบ

 

ตอบ: ชาวไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท และมีค่าบริการยานพาหนะ เช่น รถยนต์ 30 บาท

 

ตอบ: ช่วงเดือนกันยายนถึงกุมภาพันธ์เหมาะที่สุด เพราะอากาศเย็น ป่ามีความชุ่มชื้น และมีโอกาสชมทะเลหมอกบนยอดเขาหลวง โดยควรตรวจประกาศเปิด-ปิดเส้นทางก่อนเดินทาง

 

ตอบ: สามารถกางเต็นท์ได้ในช่วงที่อุทยานเปิดให้พักแรมบนยอดเขา นักท่องเที่ยวควรสอบถามอุทยานล่วงหน้า เพราะยอดเขาหลวงและลานกางเต็นท์มีช่วงปิดการท่องเที่ยวประจำปี

 

ตอบ: เดินทางได้โดยลงรถที่อำเภอคีรีมาศ แล้วต่อรถสองแถวหรือรถท้องถิ่นเข้าอุทยาน ควรตกลงราคาและนัดเวลารับกลับให้ชัดเจนก่อนเดินทาง

 

ตอบ: หากเที่ยวเฉพาะบริเวณที่ทำการ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ และน้ำตก สามารถจัดแบบ 1 วันได้ แต่หากต้องการพิชิตยอดเขาหลวงและชมพระอาทิตย์ขึ้น ควรจัดทริป 2 วัน 1 คืน