เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพล

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เปิดถึง 16.30 น.

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพล จังหวัดพิษณุโลก เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้สำคัญของอำเภอเนินมะปราง พื้นที่แห่งนี้มีคุณค่าหลายมิติ ทั้งด้านระบบนิเวศ ธรณีวิทยา โบราณคดี ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ และวิถีชีวิตท้องถิ่นของชุมชนบ้านมุง ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 1,755 – 1,775 ไร่ ตั้งอยู่ในเขตตำบลบ้านมุงและพื้นที่ใกล้เคียงของอำเภอเนินมะปราง ห่างจากตัวเมืองพิษณุโลกประมาณ 85 กิโลเมตร จุดเด่นของพื้นที่คือภูเขาหินปูนสูงชัน ถ้ำจำนวนมาก หินงอกหินย้อย ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ซากดึกดำบรรพ์ของหอยและปะการัง รวมถึงเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศ ป่าไม้ สัตว์ป่า และมนุษย์ในอดีตอย่างเป็นรูปธรรม

 

พื้นที่ถ้ำผาท่าพลเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวธรรมชาติแบบมีสาระ ไม่ใช่เพียงการเดินชมถ้ำหรือถ่ายภาพภูเขาหินปูนเท่านั้น แต่เป็นการเดินทางเข้าสู่พื้นที่ที่บอกเล่าเรื่องราวของโลกเมื่อหลายล้านปีก่อนผ่านชั้นหิน ซากดึกดำบรรพ์ และรูปร่างของภูเขาที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยา เมื่อเดินทางมาถึง นักท่องเที่ยวจะสัมผัสได้ถึงภูมิทัศน์ที่แตกต่างจากพื้นที่ราบทั่วไปของจังหวัดพิษณุโลก ภูเขาหินปูนรูปร่างแปลกตาตั้งสลับกับพื้นที่ชุมชน ทุ่งนา และแนวป่า เกิดเป็นภาพธรรมชาติที่โดดเด่นและมีเอกลักษณ์ของอำเภอเนินมะปราง

 

ถ้ำผาท่าพลมีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ที่ผ่านการกัดเซาะของน้ำฝนและธารน้ำใต้ดินมาเป็นเวลายาวนาน กระบวนการเหล่านี้ค่อย ๆ ก่อให้เกิดโพรงถ้ำ ช่องทางเดิน หินงอก หินย้อย และผนังหินรูปร่างหลากหลาย ภายในพื้นที่มีถ้ำสำคัญหลายแห่ง เช่น ถ้ำนเรศวร ถ้ำเรือ และถ้ำลอด รวมถึงถ้ำเล็กถ้ำน้อยอีกหลายจุดที่มีลักษณะเฉพาะตัว ถ้ำนเรศวรเป็นถ้ำที่มีชื่อเสียงด้านความงดงามของหินงอกหินย้อย เมื่อแสงไฟฉายกระทบผิวหินที่มีแร่ธาตุสะสมจะเกิดประกายระยิบระยับ สร้างบรรยากาศลึกลับและน่าตื่นตา ส่วนถ้ำเรือมีลักษณะหินภายในบางส่วนคล้ายรูปเรือ จึงเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมสังเกตและถ่ายภาพ ขณะที่ถ้ำลอดมีความพิเศษตรงที่สามารถเดินทะลุไปอีกด้านหนึ่งของภูเขาได้ ทำให้การสำรวจถ้ำมีความรู้สึกเหมือนการผจญภัยขนาดย่อม

 

คุณค่าทางธรณีวิทยาของถ้ำผาท่าพลถือเป็นหัวใจสำคัญของพื้นที่ ซากดึกดำบรรพ์ของหอยและปะการังที่พบในชั้นหินเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยอธิบายว่า พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นทะเลมาก่อนในอดีตอันไกลโพ้น ต่อมาเกิดการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลกและการยกตัวของแผ่นดินจนพื้นที่ทะเลโบราณกลายเป็นภูเขาหินปูนในปัจจุบัน เรื่องราวนี้ทำให้ถ้ำผาท่าพลเป็นสถานที่ที่มีคุณค่าต่อการเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์โลกและธรณีวิทยา นักท่องเที่ยวที่เดินชมพื้นที่จึงไม่ได้เห็นเพียงก้อนหินหรือถ้ำสวยงาม แต่กำลังมองเห็นหลักฐานของการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานับล้านปี

 

นอกจากคุณค่าทางธรณีวิทยาแล้ว เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพลยังมีความสำคัญด้านโบราณคดี ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ที่ปรากฏตามเพิงผาหินเป็นหลักฐานที่สะท้อนการใช้พื้นที่ของมนุษย์ในอดีต ภาพมือคนสีแดงเข้มที่ปรากฏบนผนังหินช่วยให้ผู้มาเยือนได้จินตนาการถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ หรือพิธีกรรมของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่เคยอาศัยหรือใช้พื้นที่บริเวณนี้เป็นที่พักพิง การพบร่องรอยทางวัฒนธรรมเหล่านี้ทำให้ถ้ำผาท่าพลไม่ได้เป็นเพียงแหล่งธรรมชาติ แต่เป็นพื้นที่ที่ธรรมชาติและประวัติศาสตร์มนุษย์เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง

 

ภายในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพลยังมีป่าไม้และสัตว์ป่าหลายชนิดอาศัยอยู่ พื้นที่ภูเขาหินปูนมีลักษณะเฉพาะของดินและความชื้น ทำให้พืชบางชนิดสามารถปรับตัวขึ้นตามซอกหิน ไหล่เขา และพื้นที่ร่มเงาได้อย่างน่าสนใจ นักท่องเที่ยวที่เดินตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติจะพบพรรณไม้ท้องถิ่น ไม้พุ่ม พืชสมุนไพรพื้นบ้าน และต้นไม้ที่เติบโตตามสภาพภูมิประเทศที่ค่อนข้างท้าทาย ร่องรอยของสัตว์ป่า เช่น เสียงนก รังนก รอยทางของสัตว์เล็ก หรือสัตว์เลื้อยคลานบางชนิด ช่วยทำให้การเดินป่ามีชีวิตชีวาและสอดคล้องกับสถานะของพื้นที่ในฐานะเขตห้ามล่าสัตว์ป่า

 

การประกาศให้พื้นที่นี้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่ามีความสำคัญต่อการคุ้มครองระบบนิเวศ เพราะช่วยลดการรบกวนสัตว์ป่า รักษาแหล่งอาศัยตามธรรมชาติ และสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กและขนาดกลางได้ดำรงอยู่ต่อไป ภูเขาหินปูนและถ้ำหลายแห่งเป็นทั้งที่หลบภัย แหล่งทำรัง และแหล่งหากินของสัตว์บางกลุ่ม โดยเฉพาะนกและค้างคาวซึ่งมีบทบาทต่อระบบนิเวศ เช่น การกระจายเมล็ดพันธุ์และควบคุมแมลง การท่องเที่ยวในพื้นที่นี้จึงควรให้ความสำคัญกับความเงียบ ความระมัดระวัง และการไม่รบกวนสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในถ้ำและแนวป่า

 

กิจกรรมที่เหมาะกับพื้นที่ถ้ำผาท่าพล ได้แก่ การเดินศึกษาธรรมชาติ การชมถ้ำ การเรียนรู้ธรณีวิทยา การสังเกตพืชพรรณ การถ่ายภาพภูเขาหินปูน การศึกษาภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ และการจัดกิจกรรมทัศนศึกษาเป็นหมู่คณะ พื้นที่นี้เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว นักเดินทางสายธรรมชาติ และผู้ที่ต้องการทำความเข้าใจจังหวัดพิษณุโลกในมุมที่แตกต่างจากการเที่ยววัดหรือเมืองเก่า การเดินชมควรมีไฟฉาย รองเท้าที่กระชับ และเสื้อผ้าที่คล่องตัว เนื่องจากบางช่วงของเส้นทางมีพื้นหิน พื้นดิน และทางเดินในถ้ำที่ต้องใช้ความระมัดระวัง

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวถ้ำผาท่าพลคือช่วงที่อากาศไม่ร้อนจัดและไม่มีฝนตกหนักต่อเนื่อง แม้พื้นที่จะเปิดให้เข้าชมได้ตลอดทั้งปี แต่ฤดูฝนบางช่วงอาจทำให้ทางลูกรังเปียกลื่นหรือมีน้ำในบางพื้นที่ของถ้ำ นักท่องเที่ยวจึงควรสอบถามเจ้าหน้าที่ก่อนเดินทาง โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการเข้าชมถ้ำด้านใน จัดกิจกรรมกลุ่ม หรือพักค้างแรม การติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าช่วยให้ทราบข้อควรปฏิบัติ สภาพเส้นทาง และความเหมาะสมของการเข้าชมในช่วงเวลานั้น

 

บรรยากาศของพื้นที่โดยรอบมีเสน่ห์เฉพาะตัวของอำเภอเนินมะปราง ภูเขาหินปูนตั้งตระหง่านท่ามกลางทุ่งนาและชุมชนบ้านมุง สร้างภาพทิวทัศน์ที่งดงาม โดยเฉพาะช่วงเช้าและช่วงเย็นที่แสงแดดอ่อนตกกระทบแนวภูเขา หากเดินทางในฤดูฝนหรือหลังฝนตกใหม่ ๆ อาจได้เห็นหมอกบางลอยคลอเคลียตามยอดเขา เป็นบรรยากาศที่สงบและโรแมนติก เหมาะสำหรับการถ่ายภาพและพักผ่อนจากความวุ่นวายของเมือง

 

ถ้ำผาท่าพลยังสามารถเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวอื่นในบ้านมุงและเนินมะปรางได้อย่างดี นักท่องเที่ยวสามารถจัดเส้นทางเที่ยวถ้ำผาท่าพลร่วมกับถ้ำพระวังแดง บ้านผารังหมี จุดชมค้างคาวบ้านมุง บ้านมุง และทุ่งแสลงหลวงในฝั่งที่เชื่อมต่อกับอำเภอเนินมะปรางได้ เส้นทางลักษณะนี้จะทำให้เห็นภาพรวมของภูมิประเทศหินปูน ชุมชนชนบท วิถีชีวิตท้องถิ่น และความหลากหลายของธรรมชาติในพื้นที่เดียวกัน โดยเฉพาะจุดชมค้างคาวบ้านมุงที่เป็นอีกหนึ่งประสบการณ์สำคัญของอำเภอเนินมะปรางในช่วงเย็น

 

การเดินทาง จากตัวเมืองพิษณุโลกสามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 12 มุ่งหน้าไปยังอำเภอวังทอง ระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 11 ไปทางอำเภอสากเหล็กประมาณ 38 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1115 ต่อไปยังอำเภอเนินมะปรางอีกประมาณ 17 กิโลเมตร เมื่อถึงบริเวณโรงเรียนเนินมะปรางศึกษาวิทยา ซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอประมาณ 2 กิโลเมตร จะมีทางแยกไปยังถ้ำผาท่าพล ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร ช่วงท้ายของเส้นทางมีทางลูกรังบางช่วง โดยเฉพาะฤดูฝนควรใช้รถที่เหมาะกับสภาพถนนหรือรถขับเคลื่อนสี่ล้อเพื่อความสะดวกและปลอดภัย

 

สำหรับผู้ที่เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว ควรวางแผนเวลาให้ดี เพราะระยะทางจากตัวเมืองพิษณุโลกถึงพื้นที่ค่อนข้างไกลและเส้นทางช่วงท้ายต้องใช้ความระมัดระวัง ควรเติมน้ำมันให้พร้อมก่อนเข้าพื้นที่บ้านมุง เตรียมน้ำดื่ม ไฟฉาย ยาประจำตัว และอุปกรณ์กันลื่นหากต้องเดินสำรวจถ้ำ ผู้ที่ไม่คุ้นเคยเส้นทางควรใช้แผนที่นำทางร่วมกับการสอบถามคนท้องถิ่นหรือเจ้าหน้าที่ เพราะเส้นทางในชนบทบางช่วงอาจมีป้ายบอกทางไม่มากเท่าเส้นทางท่องเที่ยวหลัก

 

มารยาทในการเที่ยวถ้ำและพื้นที่อนุรักษ์เป็นสิ่งสำคัญ นักท่องเที่ยวควรเดินตามเส้นทางที่กำหนด ไม่ขีดเขียนผนังถ้ำ ไม่แตะต้องภาพเขียนสี ไม่หักหรือเก็บหินงอกหินย้อย ไม่ส่งเสียงดังในถ้ำ ไม่รบกวนสัตว์ป่า และไม่ทิ้งขยะไว้ในพื้นที่ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เพียงข้อปฏิบัติทั่วไป แต่เป็นการรักษาหลักฐานธรรมชาติและโบราณคดีที่ใช้เวลาสร้างขึ้นยาวนานมาก การสัมผัสหรือทำลายแม้เพียงเล็กน้อยอาจส่งผลเสียต่อทรัพยากรที่ไม่สามารถฟื้นคืนได้ในช่วงชีวิตของมนุษย์

 

ผู้ที่สนใจถ่ายภาพควรเตรียมอุปกรณ์ให้เหมาะสม ภายในถ้ำมีแสงน้อยจึงควรมีไฟฉายหรือไฟส่องสว่างแบบพกพา แต่ควรหลีกเลี่ยงการใช้แสงรบกวนสัตว์ในถ้ำอย่างต่อเนื่อง หากถ่ายภาพภาพเขียนสีควรใช้ความระมัดระวัง ไม่เข้าใกล้จนเกิดความเสี่ยงต่อการสัมผัสผนังหิน ส่วนการถ่ายภาพภูเขาหินปูนและทุ่งนารอบบ้านมุง ช่วงเช้าและช่วงเย็นเป็นช่วงที่แสงสวยและช่วยให้เห็นมิติของภูเขาได้ชัดเจน

 

สำหรับครอบครัวที่พาเด็กเดินทางมาเที่ยว ถ้ำผาท่าพลเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ดี แต่ควรดูแลเด็กอย่างใกล้ชิด เพราะสภาพพื้นที่บางช่วงมีหิน พื้นต่างระดับ ทางเดินแคบ หรือความมืดภายในถ้ำ เด็กจะได้เรียนรู้เรื่องธรรมชาติจริงจากประสบการณ์ตรง ทั้งการเกิดถ้ำ การเปลี่ยนแปลงของโลก ความสำคัญของสัตว์ป่า และการอนุรักษ์ทรัพยากร การอธิบายให้เด็กเข้าใจเรื่องการไม่แตะต้องสิ่งของในถ้ำและการไม่ทิ้งขยะจะช่วยปลูกฝังจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างดี

 

หากวางแผนพักค้างคืนในอำเภอเนินมะปราง นักท่องเที่ยวสามารถเลือกที่พักในย่านบ้านมุงหรือพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งมีทั้งโฮมสเตย์ รีสอร์ท และลานกางเต็นท์หลายแห่ง การพักในชุมชนบ้านมุงช่วยให้สัมผัสวิถีชีวิตท้องถิ่นได้มากขึ้น โดยเฉพาะบรรยากาศชนบทที่โอบล้อมด้วยภูเขาหินปูนยามเช้าและยามเย็น หลังจากเที่ยวถ้ำผาท่าพลในช่วงกลางวัน นักท่องเที่ยวสามารถไปชมค้างคาวบ้านมุงในช่วงเย็น แล้วพักในพื้นที่เพื่อเดินทางต่อไปยังจุดท่องเที่ยวอื่นของเนินมะปรางในวันถัดไป

 

ในภาพรวม เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพลเป็นสถานที่ที่มีความครบถ้วนสำหรับการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติอย่างแท้จริง เพราะรวมทั้งภูเขาหินปูน ถ้ำ หินงอกหินย้อย ซากดึกดำบรรพ์ ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ป่าไม้ สัตว์ป่า และชุมชนท้องถิ่นไว้ในพื้นที่เดียว การมาเยือนที่นี่จึงไม่ใช่เพียงการมองหาจุดเช็กอิน แต่เป็นการเดินทางเพื่อเข้าใจธรรมชาติและประวัติศาสตร์ของพื้นที่อย่างลึกซึ้ง ยิ่งผู้มาเยือนเดินทางด้วยความเคารพต่อสถานที่มากเท่าไร พื้นที่แห่งนี้ก็จะยังคงความงดงามและคุณค่าทางวิชาการไว้ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ต่อไป

 

ถ้ำผาท่าพลจึงเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางที่ควรอยู่ในแผนเที่ยวจังหวัดพิษณุโลก โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ชอบภูเขาหินปูน ถ้ำธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ก่อนมนุษย์ยุคปัจจุบัน และการท่องเที่ยวที่ไม่เร่งรีบ พื้นที่นี้ให้ทั้งความสงบ ความรู้ ความสวยงาม และความเข้าใจต่อธรรมชาติในระดับที่ลึกกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป หากเตรียมตัวดี ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ และเดินทางด้วยความรับผิดชอบ การเที่ยวเขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพลจะเป็นประสบการณ์ที่คุ้มค่าและน่าจดจำอย่างยิ่งของจังหวัดพิษณุโลก

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ที่หมู่ 6 ตำบลบ้านมุง อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก ห่างจากตัวเมืองพิษณุโลกประมาณ 85 กิโลเมตร

 

ตอบ: จุดเด่นคือภูเขาหินปูน ถ้ำธรรมชาติหลายแห่ง หินงอกหินย้อย ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ซากดึกดำบรรพ์ และเส้นทางศึกษาธรรมชาติ

 

ตอบ: ถ้ำสำคัญที่นิยมกล่าวถึง ได้แก่ ถ้ำนเรศวร ถ้ำเรือ และถ้ำลอด ซึ่งแต่ละถ้ำมีลักษณะเด่นแตกต่างกัน ทั้งหินงอกหินย้อย รูปทรงหิน และเส้นทางเดินภายในถ้ำ

 

ตอบ: ควรเตรียมไฟฉาย รองเท้าสำหรับเดินป่า น้ำดื่ม หมวก ยากันยุง และควรสอบถามเจ้าหน้าที่ล่วงหน้า โดยเฉพาะช่วงฤดูฝนหรือกรณีเข้าชมเป็นหมู่คณะ

 

ตอบ: เดินทางจากตัวเมืองพิษณุโลกประมาณ 85 กิโลเมตร ช่วงท้ายของเส้นทางมีทางลูกรังบางช่วง โดยเฉพาะฤดูฝนควรใช้รถที่เหมาะกับสภาพเส้นทางหรือรถขับเคลื่อนสี่ล้อ

 

ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวสายธรรมชาติ นักเรียน นักศึกษา ครอบครัว นักถ่ายภาพ และผู้ที่สนใจธรณีวิทยา โบราณคดี และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับถ้ำพระวังแดง บ้านผารังหมี จุดชมค้างคาวบ้านมุง บ้านมุง และอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวงในพื้นที่ใกล้เคียงได้

 

ตอบ: ควรเดินตามเส้นทางที่กำหนด ไม่ขีดเขียนผนังถ้ำ ไม่สัมผัสภาพเขียนสี ไม่หักหินงอกหินย้อย ไม่ส่งเสียงดัง และไม่นำทรัพยากรธรรมชาติออกจากพื้นที่