มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์ (สำนักงานมหาวิทยาลัย)

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

วันและเวลาบริการศูนย์สารสนเทศ: วันจันทร์ – วันศุกร์ 08.00 – 19.10 น. และวันเสาร์ – วันอาทิตย์ 08.30 – 16.30 น.

 

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (Sukhothai Thammathirat Open University: STOU) หรือ มสธ. เป็นมหาวิทยาลัยของรัฐในระบบเปิดที่มีบทบาทสำคัญต่อการขยายโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษาของประเทศไทย ตั้งอยู่เลขที่ 9/9 หมู่ 9 ตำบลบางพูด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ก่อตั้งเมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 โดยใช้ระบบการศึกษาทางไกลเป็นแนวทางหลักในการจัดการเรียนการสอน เพื่อให้ประชาชนสามารถศึกษาหาความรู้ พัฒนาคุณวุฒิ และเพิ่มทักษะสำหรับการประกอบอาชีพได้โดยไม่จำเป็นต้องเข้าชั้นเรียนตามปกติ มหาวิทยาลัยมีความโดดเด่นด้านการศึกษาตลอดชีวิต การพัฒนาสื่อการเรียนรู้ด้วยตนเอง และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการศึกษา อีกทั้งยังมีสถานที่สำคัญทางศิลปวัฒนธรรมภายในพื้นที่มหาวิทยาลัย โดยเฉพาะอาคารพุ่มข้าวบิณฑ์ พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และอุทยานการศึกษารัชมังคลาภิเษก ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์ไทยกับอุดมการณ์การศึกษาของมหาวิทยาลัย

 

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากมหาวิทยาลัยทั่วไป เนื่องจากมิได้กำหนดให้ผู้เรียนทุกคนต้องเดินทางเข้ามาศึกษาภายในมหาวิทยาลัยเป็นประจำ แต่พัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้ที่ช่วยให้บุคคลซึ่งมีข้อจำกัดด้านเวลา ระยะทาง อาชีพ หรือภาระครอบครัวสามารถเข้าถึงการศึกษาได้ ผู้เรียนจำนวนมากจึงเป็นผู้ที่ทำงานควบคู่กับการศึกษา ผู้ต้องการเพิ่มคุณวุฒิทางวิชาชีพ ผู้สนใจเปลี่ยนสายงาน และประชาชนที่ต้องการเรียนรู้ต่อเนื่องตลอดชีวิต ความสำคัญของมหาวิทยาลัยจึงมิได้จำกัดอยู่ที่การมอบปริญญา แต่รวมถึงการเปิดพื้นที่แห่งโอกาสให้การศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของการดำรงชีวิตของผู้คนในทุกภูมิภาค

 

ที่ตั้งของมหาวิทยาลัยอยู่ในเขตเมืองทองธานี อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่เมืองสำคัญทางตอนเหนือของกรุงเทพมหานคร มีทั้งชุมชนที่อยู่อาศัย สำนักงาน ศูนย์ประชุม ศูนย์การค้า และโครงข่ายคมนาคมเชื่อมต่อกับกรุงเทพมหานครและจังหวัดใกล้เคียง ภายในมหาวิทยาลัยประกอบด้วยกลุ่มอาคารบริหาร อาคารวิชาการ อาคารบริการการศึกษา อาคารบรรณสาร อาคารผลิตสื่อการสอน ศูนย์สัมมนาและฝึกอบรม รวมถึงสวนและพื้นที่เปิดโล่งที่ช่วยสร้างบรรยากาศร่มรื่นสำหรับผู้มาติดต่อราชการ นักศึกษา บุคลากร และผู้เข้าร่วมกิจกรรมของมหาวิทยาลัย

 

ภูมิหลังของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชสัมพันธ์กับพัฒนาการของการศึกษาระดับอุดมศึกษาไทยในช่วงที่จำนวนผู้ต้องการศึกษาต่อเพิ่มสูงขึ้น แต่สถาบันอุดมศึกษาที่มีอยู่ยังไม่สามารถรองรับความต้องการได้อย่างทั่วถึง ในอดีตประเทศไทยเคยทดลองรูปแบบมหาวิทยาลัยที่เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าศึกษาได้กว้างขวาง เช่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง ซึ่งเริ่มจัดการศึกษาใน พ.ศ. 2476 และมหาวิทยาลัยรามคำแหง ซึ่งก่อตั้งใน พ.ศ. 2514 อย่างไรก็ตาม รูปแบบการศึกษาที่ต้องพึ่งพาห้องเรียน อาคาร และสถานที่เรียนยังมีข้อจำกัดเมื่อจำนวนนักศึกษาเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

 

แนวคิดในการจัดตั้งมหาวิทยาลัยเปิดที่ใช้ระบบการศึกษาทางไกลจึงเกิดขึ้นเพื่อแก้ไขข้อจำกัดดังกล่าว โดยมีเป้าหมายให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึงเนื้อหาวิชาการผ่านสื่อการสอนที่ออกแบบสำหรับการศึกษาด้วยตนเอง และลดความจำเป็นในการเดินทางเข้าสู่ศูนย์กลางการศึกษา การจัดตั้งมหาวิทยาลัยลักษณะนี้ยังช่วยให้รัฐสามารถใช้ทรัพยากรทางการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพราะการจัดการเรียนรู้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนห้องเรียนและพื้นที่ภายในมหาวิทยาลัยเพียงอย่างเดียว

 

บุคคลสำคัญผู้มีบทบาทในการผลักดันแนวคิดดังกล่าวคือ ศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน นักการศึกษาและนักบริหารการศึกษาระดับอุดมศึกษาของไทย ผู้มีส่วนสำคัญในการพัฒนาแนวคิดมหาวิทยาลัยเปิดให้เกิดขึ้นเป็นรูปธรรม แนวทางการจัดการศึกษาที่ท่านสนับสนุนให้ความสำคัญกับการศึกษาตลอดชีวิต การเรียนรู้ด้วยตนเอง การจัดระบบสื่อการสอน และการบริหารการศึกษาที่สามารถเข้าถึงประชาชนได้ในวงกว้าง ต่อมาท่านได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอธิการบดีคนแรกของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

 

วันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช มหาวิทยาลัยจึงกำหนดให้วันที่ 5 กันยายนของทุกปีเป็นวันสถาปนามหาวิทยาลัย พระราชบัญญัติดังกล่าวเป็นพื้นฐานสำคัญในการจัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาของรัฐที่มีภารกิจด้านการจัดการศึกษา การวิจัย การบริการวิชาการแก่สังคม และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม โดยใช้ระบบการศึกษาทางไกลเป็นลักษณะเด่นของสถาบัน

 

วันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2521 มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งกรรมการสภามหาวิทยาลัยชุดแรก และแต่งตั้งศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน เป็นอธิการบดีคนแรก ช่วงเริ่มต้นมหาวิทยาลัยต้องพัฒนาระบบบริหารวิชาการ การผลิตเอกสารการสอน การวัดและประเมินผล ตลอดจนระบบบริการนักศึกษาที่แตกต่างจากมหาวิทยาลัยแบบชั้นเรียนทั่วไป โดยเฉพาะการจัดทำชุดวิชาที่สามารถนำไปศึกษาได้ด้วยตนเอง และการสร้างกลไกประสานงานระหว่างคณาจารย์ ผู้เชี่ยวชาญเนื้อหา นักเทคโนโลยีการศึกษา และผู้รับผิดชอบการวัดผล

 

หลังจากใช้เวลาเตรียมความพร้อมประมาณ 2 ปี มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชได้เปิดรับนักศึกษารุ่นแรกเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2523 โดยเริ่มต้นจาก 3 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาศิลปศาสตร์ สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ และสาขาวิชาวิทยาการจัดการ การเปิดรับนักศึกษารุ่นแรกถือเป็นจุดเริ่มต้นของระบบมหาวิทยาลัยเปิดทางไกลที่มีโครงสร้างและแนวทางจัดการศึกษาแตกต่างจากมหาวิทยาลัยแบบเดิมอย่างชัดเจน

 

หลังจากนั้นมหาวิทยาลัยได้ขยายสาขาวิชาตามความต้องการของสังคมไทย ปีการศึกษา 2524 เปิดรับนักศึกษาในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพและนิติศาสตร์ ปีการศึกษา 2525 ขยายไปสู่สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ สาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์ และสาขาวิชาคหกรรมศาสตร์ ซึ่งภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นสาขาวิชามนุษยนิเวศศาสตร์ ปีการศึกษา 2526 เปิดรับนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ และปีการศึกษา 2527 เปิดรับนักศึกษาสาขาวิชานิเทศศาสตร์ การขยายตัวในช่วงนี้สะท้อนความพยายามของมหาวิทยาลัยในการตอบสนองความต้องการของผู้ประกอบอาชีพทั้งภาครัฐและภาคเอกชน

 

เมื่อสังคมไทยเข้าสู่ยุคที่วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และระบบสารสนเทศมีบทบาทมากขึ้น มหาวิทยาลัยได้เปิดรับนักศึกษาในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเมื่อปีการศึกษา 2538 และสาขาวิชาพยาบาลศาสตร์เมื่อปีการศึกษา 2544 ทำให้มหาวิทยาลัยมีสาขาวิชาทางวิชาการรวม 12 สาขาวิชา ครอบคลุมทั้งมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ การบริหาร กฎหมาย การศึกษา สุขภาพ เกษตรศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และวิชาชีพเฉพาะด้าน

 

นอกจากระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยยังขยายการจัดการศึกษาสู่ระดับบัณฑิตศึกษา โดยเริ่มเปิดรับนักศึกษาระดับปริญญาโทในสาขาวิชาศึกษาศาสตร์เมื่อปีการศึกษา 2536 ต่อมาขยายไปยังสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ในปีการศึกษา 2542 และสาขาวิชาวิทยาการจัดการ วิทยาศาสตร์สุขภาพ และส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์ในปีการศึกษา 2543 ก่อนขยายสู่อีกหลายสาขาวิชา รวมถึงมนุษยนิเวศศาสตร์ ศิลปศาสตร์ รัฐศาสตร์ นิเทศศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ และนิติศาสตร์ ตามลำดับ การศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบวิชาชีพสามารถพัฒนาความรู้เชิงลึกควบคู่กับการทำงานได้

 

มหาวิทยาลัยได้พัฒนาการศึกษาระดับปริญญาเอกต่อมา โดยเริ่มเปิดหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตในสาขาวิชาศึกษาศาสตร์เมื่อปีการศึกษา 2549 เปิดหลักสูตรบริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิตในสาขาวิชาวิทยาการจัดการเมื่อปีการศึกษา 2551 และเปิดหลักสูตรระดับปริญญาเอกเพิ่มเติมในสาขาวิชานิเทศศาสตร์และด้านส่งเสริมการเกษตรในปีการศึกษา 2553 พัฒนาการดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าระบบการศึกษาทางไกลสามารถรองรับการศึกษาระดับสูงที่ต้องอาศัยการค้นคว้าและการวิจัยได้ โดยมีการจัดกิจกรรมทางวิชาการ การสัมมนา และการให้คำปรึกษาตามเงื่อนไขของแต่ละหลักสูตร

 

ชื่อมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมีความหมายและความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์ของราชวงศ์จักรี โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อมหาวิทยาลัยตามพระนามเดิมของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา จึงทำให้ชื่อมหาวิทยาลัยมีความเชื่อมโยงกับพระราชประวัติของพระมหากษัตริย์ไทยและประวัติศาสตร์กรุงสุโขทัย มิใช่หมายความว่าที่ตั้งมหาวิทยาลัยอยู่ในจังหวัดสุโขทัย เพราะสำนักงานใหญ่ของมหาวิทยาลัยตั้งอยู่ในจังหวัดนนทบุรี

 

ตราประจำมหาวิทยาลัยเป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์ที่สะท้อนความหมายดังกล่าว โดยมหาวิทยาลัยได้รับพระบรมราชานุญาตให้ใช้พระราชลัญจกรในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีรูปพระแสงศรสามองค์เรียงกันภายใต้พระมหามงกุฎ ประกอบกับส่วนยอดของเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์อันเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวข้องกับศิลปะสุโขทัย การผสมผสานสัญลักษณ์ทั้งสองส่วนทำให้ตรามหาวิทยาลัยมีเอกลักษณ์ทางประวัติศาสตร์และศิลปกรรมไทยอย่างเด่นชัด

 

สีประจำมหาวิทยาลัยคือสีเขียวและสีทอง โดยสีเขียวมีความสัมพันธ์กับวันพุธซึ่งเป็นวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ส่วนสีทองเป็นสีที่สื่อความหมายถึงความเป็นสิริมงคล ต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยคือต้นปาริชาตหรือต้นทองหลางลาย ซึ่งมีใบสีเขียวและเส้นใบสีทอง สอดคล้องกับสีประจำมหาวิทยาลัย อัตลักษณ์เหล่านี้แสดงถึงการเชื่อมโยงความทรงจำทางประวัติศาสตร์กับความเป็นสถาบันการศึกษาของไทย

 

ปรัชญาสำคัญของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชคือการศึกษาตลอดชีวิต โดยมองว่าการเรียนรู้ไม่ควรสิ้นสุดลงเมื่อบุคคลสำเร็จการศึกษาตามระดับที่กำหนด แต่สามารถดำเนินต่อไปควบคู่กับการทำงานและการดำรงชีวิตได้ แนวคิดนี้เป็นรากฐานของระบบการเรียนการสอนทางไกล ซึ่งจัดให้ผู้เรียนสามารถเลือกศึกษาในเวลาและสถานที่ที่เหมาะสมกับตนเอง ขณะที่มหาวิทยาลัยทำหน้าที่พัฒนาหลักสูตร สื่อการสอน ระบบปฏิสัมพันธ์ทางวิชาการ และกระบวนการประเมินผลที่มีมาตรฐาน

 

ความโดดเด่นของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชอยู่ที่ระบบการเรียนรู้ด้วยตนเองที่ใช้ชุดวิชาเป็นหน่วยสำคัญในการจัดการศึกษา ชุดวิชาไม่ได้หมายถึงตำราเรียนเพียงเล่มเดียว แต่เป็นองค์ประกอบการเรียนรู้ที่ออกแบบให้ครอบคลุมเนื้อหา วัตถุประสงค์ กิจกรรม สื่อประกอบ และวิธีการประเมินผล ระบบดังกล่าวอาศัยการทำงานร่วมกันของคณาจารย์และผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่าย เพื่อให้ผู้เรียนสามารถศึกษาประเด็นต่าง ๆ ได้อย่างต่อเนื่องแม้ไม่ได้อยู่ในห้องเรียนเดียวกับผู้สอน

 

ในอดีตสื่อสิ่งพิมพ์และเอกสารการสอนมีบทบาทอย่างมากต่อระบบการศึกษาทางไกลของมหาวิทยาลัย ต่อมามีการนำสื่อวิทยุกระจายเสียง โทรทัศน์ รายการเพื่อการศึกษา สื่อโสตทัศน์ และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาใช้เพิ่มขึ้น จนพัฒนาเป็นระบบ e-Learning สื่อการเรียนรู้แบบอิเล็กทรอนิกส์ และกิจกรรมการเรียนการสอนออนไลน์ นักศึกษาจึงสามารถเข้าถึงเนื้อหาผ่านช่องทางที่หลากหลาย ทั้งเอกสารการสอน วิดีโอการสอน ระบบออนไลน์ และกิจกรรมที่มหาวิทยาลัยกำหนดตามลักษณะของชุดวิชา

 

พัฒนาการที่สำคัญอีกช่วงหนึ่งคือการปรับปรุงระบบการศึกษาทางไกลตามแผน มสธ. 2561 ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดสำหรับพัฒนาการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางเทคโนโลยีและความต้องการของผู้เรียนในสังคมปัจจุบัน ระบบดังกล่าวให้ความสำคัญกับการเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้ในสภาพแวดล้อมเสมือนจริง และการผสมผสานกิจกรรมเรียนรู้ระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการศึกษาและสนับสนุนการนำความรู้ไปใช้จริง

 

สำหรับระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยมีรูปแบบแผนการศึกษา ก1 ก2 และ ก3 โดยแผน ก1 เน้นการศึกษาด้วยตนเองและประเมินผลจากการสอบตามระบบของมหาวิทยาลัย แผน ก2 เพิ่มกิจกรรมสอนเสริมเพื่อช่วยทำความเข้าใจเนื้อหา ส่วนแผน ก3 เพิ่มกิจกรรมร่วมเรียนรู้เพื่อเชื่อมโยงความรู้กับการประยุกต์ใช้ ทั้งนี้รายละเอียดการจัดกิจกรรมและวิธีประเมินผลขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของชุดวิชาที่นักศึกษาลงทะเบียนเรียนในแต่ละภาคการศึกษา

 

การศึกษาทางไกลของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชจึงไม่ได้หมายความว่าผู้เรียนจะไม่มีโอกาสพบอาจารย์หรือเข้าร่วมกิจกรรมทางวิชาการ เพราะบางหลักสูตรและบางชุดวิชามีกิจกรรมสอนเสริม การสัมมนา การฝึกปฏิบัติเสริมทักษะ การอบรมเข้ม การทำวิจัย และการสอบตามรูปแบบที่กำหนด นักศึกษาจำเป็นต้องศึกษาข้อกำหนดของหลักสูตรและชุดวิชาที่เลือกเรียนอย่างละเอียด เพื่อวางแผนเวลาและการเดินทางให้เหมาะสมกับภาระงานของตนเอง

 

ในด้านการจัดโครงสร้างทางวิชาการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชใช้หน่วยงานที่เรียกว่า สาขาวิชา ซึ่งมีบทบาทคล้ายคณะวิชาของมหาวิทยาลัยทั่วไป โดยมี 12 สาขาวิชา ได้แก่ ศิลปศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ วิทยาการจัดการ นิติศาสตร์ วิทยาศาสตร์สุขภาพ เศรษฐศาสตร์ มนุษยนิเวศศาสตร์ รัฐศาสตร์ เกษตรศาสตร์และสหกรณ์ นิเทศศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และพยาบาลศาสตร์ แต่ละสาขาวิชามีหน้าที่พัฒนาหลักสูตร จัดการเรียนการสอน พัฒนาสื่อและชุดวิชา ตลอดจนดำเนินการวิจัยและบริการวิชาการตามศาสตร์ที่รับผิดชอบ

 

สาขาวิชาศิลปศาสตร์มีบทบาทสำคัญด้านมนุษยศาสตร์ ภาษา สารสนเทศ และไทยคดีศึกษา ทั้งยังมีส่วนสนับสนุนความรู้พื้นฐานทั่วไปให้แก่นักศึกษาจากสาขาวิชาอื่น ขณะที่สาขาวิชาศึกษาศาสตร์มุ่งพัฒนาองค์ความรู้ด้านการศึกษา การพัฒนาเด็กปฐมวัย การแนะแนว เทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งสอดคล้องกับภารกิจหลักของมหาวิทยาลัยด้านการขยายโอกาสทางการเรียนรู้

 

สาขาวิชาวิทยาการจัดการครอบคลุมศาสตร์ด้านการบริหารธุรกิจ การบัญชี การเงิน การตลาด การจัดการ การท่องเที่ยว การบริหารทรัพยากรมนุษย์ และการบริหารองค์กร ส่วนสาขาวิชานิติศาสตร์มุ่งให้ความรู้เกี่ยวกับกฎหมายและการประยุกต์ใช้กฎหมายในสังคม ทั้งสองสาขาวิชาเป็นตัวอย่างของการศึกษาที่ตอบสนองความต้องการของผู้ประกอบอาชีพซึ่งต้องการพัฒนาความรู้เพื่อใช้ในการทำงานและเพิ่มคุณวุฒิของตนเอง

 

สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาขาวิชาพยาบาลศาสตร์มีความสำคัญต่อการพัฒนาบุคลากรด้านสุขภาพ โดยเกี่ยวข้องกับสาธารณสุขชุมชน อาชีวอนามัย ความปลอดภัยในการทำงาน การพยาบาล และการบริหารบริการสุขภาพ หลักสูตรวิชาชีพในกลุ่มนี้มีลักษณะเฉพาะด้านคุณสมบัติผู้สมัครและการฝึกปฏิบัติ ผู้สนใจศึกษาจึงต้องตรวจสอบเงื่อนไขของแต่ละหลักสูตรโดยตรง

 

สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์มุ่งศึกษาเศรษฐกิจ การใช้ทรัพยากร การบริหารจัดการทางเศรษฐกิจ และเศรษฐศาสตร์ธุรกิจ ส่วนสาขาวิชามนุษยนิเวศศาสตร์ครอบคลุมความรู้เกี่ยวกับอาหาร โภชนาการ พัฒนาการมนุษย์ และครอบครัว ทั้งสองสาขาวิชามีความเชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิต การพัฒนาเศรษฐกิจ และการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย

 

สาขาวิชารัฐศาสตร์มีบทบาทด้านการศึกษาระบบการเมือง การปกครอง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ขณะที่สาขาวิชาเกษตรศาสตร์และสหกรณ์มุ่งพัฒนาความรู้ด้านการเกษตร การจัดการการผลิตพืชและสัตว์ ทรัพยากรป่าไม้ สิ่งแวดล้อม ธุรกิจการเกษตร และการดำเนินงานของสหกรณ์หรือธุรกิจชุมชน ความรู้ในกลุ่มนี้สามารถนำไปเชื่อมโยงกับการพัฒนาท้องถิ่น การบริหารทรัพยากร และการยกระดับอาชีพของประชาชน

 

สาขาวิชานิเทศศาสตร์เน้นการสื่อสารและการเปลี่ยนแปลงของสื่อในยุคดิจิทัล ส่วนสาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีครอบคลุมองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีอุตสาหกรรม วิทยาการคอมพิวเตอร์ วิทยาการข้อมูล เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมถึงการจัดการด้านโลจิสติกส์และบรรจุภัณฑ์ ศาสตร์เหล่านี้สะท้อนการปรับตัวของมหาวิทยาลัยให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี

 

นอกเหนือจากการศึกษาเพื่อรับปริญญา มหาวิทยาลัยยังมีโครงการสัมฤทธิบัตรและโครงการสัมฤทธิบัตรบัณฑิตศึกษา ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้สนใจศึกษาชุดวิชาเพื่อเพิ่มพูนความรู้หรือพัฒนาทักษะเฉพาะด้าน โดยไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายรับปริญญาในทันที รูปแบบนี้ตอบสนองความต้องการของผู้ที่ต้องการทดลองเรียน ศึกษาความรู้ใหม่ เสริมทักษะทางอาชีพ หรือพัฒนาตนเองตามความสนใจ และเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดการศึกษาตลอดชีวิตของมหาวิทยาลัย

 

การสนับสนุนการศึกษาในภูมิภาคเป็นองค์ประกอบสำคัญของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช โดยมีเครือข่ายศูนย์วิทยบริการและชุมชนสัมพันธ์ในหลายจังหวัดทั่วประเทศ เช่น นนทบุรี ลำปาง สุโขทัย นครสวรรค์ อุดรธานี อุบลราชธานี นครนายก เพชรบุรี จันทบุรี นครศรีธรรมราช และยะลา ศูนย์เหล่านี้ทำหน้าที่เชื่อมโยงมหาวิทยาลัยกับนักศึกษาและประชาชนในพื้นที่ ช่วยสนับสนุนการเข้าถึงข้อมูลทางวิชาการ การบริการการศึกษา และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัย โดยมิใช่วิทยาเขตแบบมหาวิทยาลัยที่จัดการเรียนการสอนในห้องเรียนเป็นประจำทุกวัน

 

ในด้านการวิจัยและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยมีสถาบันวิจัยและพัฒนาและหน่วยงานสนับสนุนการผลิตผลงานวิชาการ ซึ่งช่วยให้คณาจารย์และนักวิจัยสามารถสร้างองค์ความรู้ตามสาขาที่เชี่ยวชาญ ทั้งการศึกษา การบริหารจัดการ เศรษฐศาสตร์ สุขภาพ เกษตรศาสตร์ การสื่อสาร และเทคโนโลยี อีกทั้งยังมีระบบคลังสารสนเทศและวารสารวิชาการสำหรับเผยแพร่ผลงานวิจัย การดำเนินงานเหล่านี้มีส่วนสนับสนุนการพัฒนาบุคลากร การพัฒนาชุมชน และการนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ต่อสังคม

 

มหาวิทยาลัยยังมีบทบาทด้านการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม โดยนำความรู้ด้านประวัติศาสตร์ ภาษา สังคม และวัฒนธรรมไทยมาประกอบการศึกษาและกิจกรรมต่าง ๆ ภายในสถาบัน นอกจากนี้ยังมีการจัดกิจกรรมในโอกาสวันสำคัญทางศาสนาและวันสำคัญของชาติ ตลอดจนกิจกรรมเพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างนักศึกษา บุคลากร และชุมชน รวมถึงการจัดกิจกรรมในโอกาสวันสถาปนามหาวิทยาลัยวันที่ 5 กันยายน ซึ่งเป็นวันที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของสถาบัน

 

พิธีพระราชทานปริญญาบัตรเป็นกิจกรรมสำคัญที่สะท้อนความสำเร็จของนักศึกษามหาวิทยาลัยเปิด เนื่องจากผู้สำเร็จการศึกษาจำนวนมากต้องบริหารเวลาระหว่างการเรียน การทำงาน และความรับผิดชอบส่วนตัว การสำเร็จการศึกษาจึงไม่ได้หมายถึงผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่ยังแสดงถึงความมุ่งมั่น ความมีวินัย และความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเอง พิธีดังกล่าวจึงมีคุณค่าทางสังคมและความผูกพันต่อครอบครัว ศิษย์เก่า และชุมชนมหาวิทยาลัย

 

สำหรับผู้สนใจศึกษาประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมไทย ภายในมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมีสถานที่สำคัญที่โดดเด่นหลายแห่ง โดยเฉพาะอาคารพุ่มข้าวบิณฑ์ซึ่งมีลักษณะสถาปัตยกรรมที่ได้รับแรงบันดาลใจจากศิลปะสุโขทัย รูปทรงอาคารที่มีส่วนยอดคล้ายเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์เป็นสัญลักษณ์ซึ่งสอดคล้องกับตราประจำมหาวิทยาลัยและแนวคิดการเชื่อมโยงประวัติศาสตร์ไทยเข้ากับพื้นที่การศึกษา

 

อาคารพุ่มข้าวบิณฑ์ตั้งอยู่ภายในบริเวณที่มีการจัดภูมิทัศน์ประกอบด้วยสระน้ำและพื้นที่สีเขียว รูปลักษณ์ของอาคารสีอ่อนสะท้อนกับผิวน้ำ ทำให้บริเวณนี้เป็นจุดเด่นทางสายตาและเป็นภาพที่ผู้คนจดจำเมื่อกล่าวถึงมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ความงดงามของอาคารไม่ได้อยู่เพียงรูปทรงทางสถาปัตยกรรม แต่ยังสื่อถึงการนำมรดกทางศิลปกรรมของอดีตมาเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์สถาบันอุดมศึกษาในยุคปัจจุบัน

 

อีกสถานที่สำคัญคือพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับประวัติการพระราชทานชื่อมหาวิทยาลัย พระบรมราชานุสาวรีย์แห่งนี้มีความสำคัญต่อการเรียนรู้เรื่องพระราชประวัติและความเป็นมาของชื่อมหาวิทยาลัย รวมทั้งสะท้อนความเคารพและการสืบสานความทรงจำทางประวัติศาสตร์ภายในสถาบัน

 

ภายในพื้นที่อุทยานการศึกษารัชมังคลาภิเษกยังมีหอพระพุทธมิ่งมงคลธรรมสถาน ซึ่งเป็นสถานที่ประดิษฐานพระพุทธมหามุนีศรีสุโขทัยธรรมาธิราช พระพุทธรูปประจำมหาวิทยาลัย พื้นที่ดังกล่าวมีความเชื่อมโยงกับศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และกิจกรรมทางจิตใจของชุมชนมหาวิทยาลัย และช่วยเติมเต็มมิติด้านคุณธรรมและวัฒนธรรมควบคู่ไปกับภารกิจทางวิชาการ

 

สำนักบรรณสารสนเทศและอาคารบรรณสารเป็นศูนย์กลางสำคัญด้านทรัพยากรสารสนเทศของมหาวิทยาลัย โดยสนับสนุนการศึกษาค้นคว้าของนักศึกษา คณาจารย์ และผู้ใช้บริการตามระเบียบของหน่วยงาน ความสำคัญของห้องสมุดในมหาวิทยาลัยทางไกลแตกต่างจากการเป็นสถานที่อ่านหนังสือเพียงอย่างเดียว เพราะต้องสนับสนุนการเข้าถึงสารสนเทศทั้งในรูปแบบสิ่งพิมพ์และสื่อดิจิทัล เพื่อให้ผู้เรียนซึ่งอยู่ห่างจากที่ตั้งมหาวิทยาลัยสามารถใช้ประโยชน์จากทรัพยากรวิชาการได้

 

อาคารศูนย์ผลิตรายการวิทยุและโทรทัศน์และหน่วยงานด้านเทคโนโลยีการศึกษามีบทบาทต่อการสร้างสื่อการเรียนรู้ของมหาวิทยาลัย เนื่องจากการศึกษาทางไกลจำเป็นต้องอาศัยกระบวนการผลิตสื่อที่มีคุณภาพ ตั้งแต่การออกแบบเนื้อหา การจัดลำดับการนำเสนอ การผลิตรายการ ไปจนถึงการเผยแพร่สื่อผ่านช่องทางต่าง ๆ พื้นที่เหล่านี้จึงสะท้อนโครงสร้างเบื้องหลังของมหาวิทยาลัยเปิดที่นักศึกษาทั่วประเทศอาจไม่ได้มีโอกาสพบเห็นโดยตรง

 

ศูนย์สัมมนาและฝึกอบรมมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชเป็นพื้นที่สนับสนุนกิจกรรมทางการศึกษา การประชุม และการฝึกปฏิบัติ ประกอบด้วยอาคารสัมมนาและอาคารที่ให้บริการห้องพักหลายรูปแบบ รวมถึงอาคารพิทยพัฒน์และอาคารเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ศูนย์แห่งนี้ช่วยรองรับนักศึกษาที่ต้องเดินทางเข้าร่วมกิจกรรมตามข้อกำหนดของหลักสูตร ตลอดจนหน่วยงานและผู้เข้าร่วมการประชุมสัมมนาที่ใช้บริการตามระเบียบของมหาวิทยาลัย

 

อาคารสุโขสโมสรและพื้นที่กิจกรรมภายในมหาวิทยาลัยเป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งที่ช่วยสนับสนุนการใช้ชีวิตและการพบปะของนักศึกษาและบุคลากร โดยมีสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการพักผ่อน อาหาร และกีฬาในส่วนที่เปิดให้บริการตามข้อกำหนด นอกจากการเรียนรู้ทางวิชาการแล้ว พื้นที่เหล่านี้ยังส่งเสริมความสัมพันธ์และการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกของมหาวิทยาลัย ซึ่งมีความสำคัญเป็นพิเศษสำหรับสถาบันที่ผู้เรียนส่วนใหญ่ศึกษาอยู่ห่างไกลจากพื้นที่ส่วนกลาง

 

สำหรับประชาชนที่สนใจเดินทางมาเยี่ยมชมมหาวิทยาลัย ควรแยกการเข้ามาติดต่อราชการ การเข้าร่วมกิจกรรม และการเข้าชมพื้นที่สำคัญออกจากกันอย่างชัดเจน สำนักงานมหาวิทยาลัยมีวันและเวลาทำการตามข้อมูลราชการ ขณะที่ห้องสมุด อาคารผลิตสื่อ ห้องประชุม และพื้นที่ภายในบางส่วนมีข้อกำหนดเฉพาะ ผู้ที่ต้องการเข้าชมอาคารเพื่อการศึกษาดูงานหรือเข้าพื้นที่ที่ไม่ได้เปิดบริการสาธารณะควรประสานงานกับมหาวิทยาลัยล่วงหน้า

 

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชมีคุณค่าต่อผู้สนใจการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ เพราะเป็นตัวอย่างของสถาบันที่สามารถนำประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรมไทย เทคโนโลยี และการบริหารจัดการศึกษาเข้ามาอยู่ในพื้นที่เดียวกัน การเยี่ยมชมมหาวิทยาลัยจึงไม่ได้มีความหมายเฉพาะการถ่ายภาพอาคารหรือชมภูมิทัศน์ แต่ยังช่วยให้เข้าใจแนวคิดการศึกษาตลอดชีวิต ความสำคัญของมหาวิทยาลัยเปิด และบทบาทของระบบการเรียนรู้ทางไกลที่มีต่อประเทศไทย

 

นอกจากกิจกรรมภายในมหาวิทยาลัยแล้ว ผู้เดินทางยังสามารถเชื่อมโยงการมาเยือนกับพื้นที่เมืองทองธานีและอำเภอปากเกร็ด ซึ่งมีศูนย์ประชุมและแสดงสินค้าขนาดใหญ่ ศูนย์การค้า ร้านอาหาร และสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม เช่น เกาะเกร็ด ชุมชนที่มีชื่อเสียงด้านวัฒนธรรมมอญและงานเครื่องปั้นดินเผา การเดินทางมายังมหาวิทยาลัยจึงสามารถวางแผนร่วมกับกิจกรรมด้านธุรกิจ การศึกษา และการท่องเที่ยวในจังหวัดนนทบุรีได้

 

การเดินทาง ไปมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชสามารถใช้รถยนต์ส่วนตัว รถแท็กซี่ หรือระบบขนส่งสาธารณะที่เชื่อมต่อพื้นที่เมืองทองธานี โดยมหาวิทยาลัยตั้งอยู่ในเขตอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ผู้เดินทางจากกรุงเทพมหานครสามารถใช้เส้นทางถนนแจ้งวัฒนะแล้วเข้าสู่พื้นที่เมืองทองธานีตามป้ายบอกทางของมหาวิทยาลัย สำหรับผู้ที่ใช้รถโดยสารประจำทาง สามารถตรวจสอบบริการรถสาย 166 และเส้นทางที่เชื่อมต่อบริเวณเมืองทองธานี รวมถึงบริการรถรับจ้างท้องถิ่นเพื่อเดินทางต่อมายังมหาวิทยาลัย ทั้งนี้ควรตรวจสอบเส้นทางและตารางรถในวันที่เดินทางจริง เนื่องจากเส้นทางรถโดยสารและจุดจอดอาจเปลี่ยนแปลงได้

 

ผู้เดินทางที่มีภารกิจติดต่อสำนักงาน ควรวางแผนให้มาถึงภายในวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.30 – 16.30 น. โดยเว้นวันหยุดราชการและวันที่มหาวิทยาลัยมีประกาศหยุดเป็นกรณีพิเศษ สำหรับนักศึกษาที่ต้องสอบ เข้าสัมมนา หรือฝึกปฏิบัติ ให้ยึดวัน เวลา และสถานที่ตามเอกสารแจ้งจากมหาวิทยาลัยเป็นหลัก เนื่องจากกิจกรรมทางการศึกษาบางประเภทอาจจัดในวันเสาร์ วันอาทิตย์ หรือช่วงเวลาที่แตกต่างจากเวลาทำการของสำนักงาน

 

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชจึงเป็นมากกว่าสถานศึกษาที่ตั้งอยู่ในจังหวัดนนทบุรี แต่เป็นสถาบันสำคัญในการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับประชาชนทั่วประเทศไทย นับตั้งแต่การก่อตั้งใน พ.ศ. 2521 จนถึงปัจจุบัน มหาวิทยาลัยได้พัฒนาทั้งระบบการเรียนการสอน หลักสูตร สื่อการศึกษา เทคโนโลยี และเครือข่ายบริการนักศึกษา พร้อมรักษาอัตลักษณ์ที่ผูกพันกับประวัติศาสตร์ไทยและศิลปวัฒนธรรมสุโขทัย ความสำคัญของมหาวิทยาลัยแห่งนี้อยู่ที่การทำให้การศึกษาไม่จำเป็นต้องถูกจำกัดด้วยระยะทางหรือช่วงวัย และเปิดโอกาสให้ผู้คนสามารถพัฒนาตนเองต่อไปได้ตลอดชีวิต

 

 

 

 

ตอบ: มหาวิทยาลัยตั้งอยู่เลขที่ 9/9 หมู่ 9 ตำบลบางพูด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี 11120 ในเขตเมืองทองธานี

 

ตอบ: สำนักงานมหาวิทยาลัยเปิดวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.30 – 16.30 น. ยกเว้นวันหยุดราชการ ส่วนศูนย์สารสนเทศเปิดรับสายวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.00 – 19.10 น. และวันเสาร์ถึงวันอาทิตย์ เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: มหาวิทยาลัยก่อตั้งเมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 และเปิดรับนักศึกษารุ่นแรกเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2523

 

ตอบ: ศาสตราจารย์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน เป็นอธิการบดีคนแรก และเป็นบุคคลสำคัญในการผลักดันการจัดตั้งมหาวิทยาลัยเปิดของประเทศไทย

 

ตอบ: มหาวิทยาลัยมี 12 สาขาวิชา ครอบคลุมมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ การศึกษา การบริหาร กฎหมาย สุขภาพ เกษตรศาสตร์ นิเทศศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงพยาบาลศาสตร์

 

ตอบ: ไม่จำเป็นต้องเข้าชั้นเรียนตามปกติทุกวัน เพราะมหาวิทยาลัยใช้ระบบการศึกษาทางไกล ผู้เรียนสามารถศึกษาด้วยตนเองจากสื่อและกิจกรรมที่มหาวิทยาลัยกำหนด อย่างไรก็ตาม บางหลักสูตรมีการสอบ การสัมมนา หรือการฝึกปฏิบัติที่ต้องเข้าร่วมตามกำหนด

 

ตอบ: บุคคลทั่วไปสามารถติดต่อหน่วยงานและเข้าร่วมกิจกรรมที่เปิดให้บริการสาธารณะได้ตามเงื่อนไขของมหาวิทยาลัย สำหรับการเข้าชมอาคารหรือสถานที่เฉพาะควรประสานงานขออนุญาตก่อนเดินทาง

 

ตอบ: สถานที่สำคัญ ได้แก่ อาคารพุ่มข้าวบิณฑ์ พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 7 อุทยานการศึกษารัชมังคลาภิเษก หอพระพุทธมิ่งมงคลธรรมสถาน อาคารบรรณสาร และศูนย์สัมมนาและฝึกอบรม