วัดงำเมือง

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:00 – 16:00 น.

 

วัดงำเมือง หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ วัดดอยงำเมือง เป็นวัดสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดเชียงรายที่ตั้งอยู่บนดอยเล็ก ๆ กลางเมือง ในย่านถนนอาจอำนวย บ้านฮ่อมดอย ตำบลเวียง อำเภอเมืองเชียงราย ความน่าสนใจของวัดแห่งนี้ไม่ได้อยู่เพียงความสงบของพื้นที่วัดบนเนินสูงเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่การเป็นพื้นที่ซึ่งเชื่อมโยงกับความทรงจำของเมืองเชียงรายอย่างลึกซึ้ง ทั้งในด้านประวัติของวัด การฟื้นฟูศาสนสถานในยุคหลัง และภาพจำร่วมสมัยที่ทำให้ผู้คนจำนวนมากเดินทางมาสักการะพระบรมรูปพญามังรายและเจดีย์โบราณภายในวัดอยู่เสมอ

 

หากสรุปให้เข้าใจง่าย วัดงำเมืองคือวัดโบราณที่เดิมมีชื่อว่า วัดงามเมือง ตั้งอยู่บนดอยงามเมือง เป็นวัดเก่าที่ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าเริ่มสร้างเมื่อใด ต่อมาในช่วงที่เชียงรายกลายเป็นเมืองร้างและอยู่ในระยะฟื้นฟูบ้านเมือง วัดก็กลายเป็นวัดร้างตามไปด้วย อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป วัดแห่งนี้ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่หลายช่วงสำคัญ จนกลับมาเป็นหนึ่งในจุดหมายด้านศาสนาและประวัติศาสตร์ที่โดดเด่นของตัวเมืองเชียงรายในปัจจุบัน ผู้ที่สนใจเรื่องเมืองเชียงรายยุคเก่า ศิลปกรรมล้านนา และพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับพญามังรายมักจะจัดวัดงำเมืองไว้ในลิสต์ที่ไม่ควรพลาด

 

ในด้านประวัติที่ปรากฏเป็นลายลักษณ์อักษร วัดงามเมืองมีหลักฐานช่วงสำคัญใน พ.ศ. 2435 เมื่อมีการสร้างวิหารขึ้นในเดือนเมษายน ขึ้น 6 ค่ำ โดยรูปแบบของวิหารมีลักษณะใกล้เคียงกับวิหารวัดพระแก้วและวัดพระสิงห์ในเชียงราย จึงมีข้อสันนิษฐานว่าช่างผู้ออกแบบและก่อสร้างน่าจะเป็นช่างคณะเดียวกัน สิ่งนี้ทำให้วัดงำเมืองมีความน่าสนใจในเชิงสถาปัตยกรรมอย่างมาก เพราะแม้วัดจะมีประวัติไม่ชัดในช่วงเริ่มสร้าง แต่หลักฐานในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 24 แสดงให้เห็นว่าวัดแห่งนี้ได้รับการพัฒนาและให้ความสำคัญอย่างจริงจังในฐานะวัดสำคัญของเมืองเชียงราย

 

ต่อมาใน พ.ศ. 2445 ได้มีการสร้าง พระเจ้าหลวง ซึ่งเป็นพระประธานในวิหารของวัด การมีพระประธานองค์ใหญ่ภายในวิหารทำให้วัดงามเมืองในเวลานั้นไม่ใช่เพียงพื้นที่รำลึกถึงอดีต แต่ยังเป็นวัดที่มีบทบาทในทางปฏิบัติศาสนกิจจริง ความเปลี่ยนแปลงอีกช่วงสำคัญเกิดขึ้นใน พ.ศ. 2488 เมื่อพระวีรญาณมุนี หรือหมื่น สุมโน เจ้าคณะจังหวัดเชียงรายในขณะนั้น มอบหมายให้พระครูธรรมวงศ์วิวัฒน์ เจ้าอาวาสวัดศรีบุญเรือง อัญเชิญ พระเจ้าล้านทอง จากวัดล้านทองหรือวัดแสนทองซึ่งเป็นวัดร้างในเวลานั้น มาประดิษฐานไว้ที่วัดงามเมือง เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าวัดงำเมืองยังถูกมองว่าเป็นพื้นที่เหมาะสมและมีศักดิ์ศรีพอสำหรับการประดิษฐานพระสำคัญของเมือง

 

ต่อมาเมื่อวัดงามเมืองกลับเข้าสู่ภาวะร้างอีกครั้ง ชาวบ้านและผู้ศรัทธาได้ขึ้นไปทำหลังคาคลุมพระเจ้าหลวงและพระเจ้าล้านทองไว้ เพื่อปกป้องพระพุทธรูปจากความเสียหาย จนใน พ.ศ. 2495 พระวีรญาณมุนีได้มอบหมายให้พระพุทธิวงศ์วิวัฒน์ เจ้าอาวาสวัดพระแก้วในขณะนั้น เข้าดำเนินการฟื้นฟูบูรณปฏิสังขรณ์วัดงามเมืองขึ้นใหม่ การฟื้นฟูช่วงนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะทำให้วัดกลับมามีสถานะเป็นศาสนสถานใช้งานได้อีกครั้ง ไม่ปล่อยให้กลายเป็นเพียงซากวัดบนดอยที่ถูกลืมเลือน

 

ใน พ.ศ. 2504 พระพุทธิวงศ์วิวัฒน์ หรือวงศ์ ทานวํโส เจ้าคณะอำเภอเมืองเชียงรายในขณะนั้น ได้ย้ายพระเจ้าล้านทองจากวัดงามเมืองไปประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถวัดพระแก้ว ซึ่งยังคงอยู่ที่นั่นมาจนถึงปัจจุบัน เหตุการณ์นี้ทำให้วัดงำเมืองสูญเสียพระพุทธรูปสำคัญองค์หนึ่งไปจากพื้นที่เดิม แต่ในอีกมุมหนึ่งก็สะท้อนความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดระหว่างวัดงำเมืองกับวัดพระแก้ว ซึ่งอยู่ในบริเวณใกล้กันมาก และเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์เมืองเชียงรายร่วมกัน

 

ชื่อของวัดก็มีพัฒนาการที่น่าสนใจเช่นกัน เดิมเรียกว่า วัดงามเมือง ต่อมาใน พ.ศ. 2536 จึงเปลี่ยนชื่อเป็น วัดงำเมือง หรือ วัดดอยงำเมือง ชื่อที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ชื่อนี้ทำให้วัดมีภาพจำเข้มข้นขึ้นในฐานะวัดบนดอยกลางเมือง และสัมพันธ์กับความเข้าใจของผู้คนร่วมสมัยที่มักเชื่อมโยงวัดแห่งนี้กับเรื่องราวของพญามังรายและพื้นที่ประวัติศาสตร์ของเชียงรายโดยตรง

 

จุดเด่นที่ทำให้วัดงำเมืองเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง คือ พระเจดีย์วัดดอยงำเมือง ซึ่งหลายคนเรียกกันว่า กู่พญามังราย หรือเชื่อมโยงกับการประดิษฐานพระอัฐิของพญามังรายมหาราช อย่างไรก็ตาม หากมองในเชิงประวัติศาสตร์และโบราณคดี ประเด็นนี้มีรายละเอียดที่ควรทำความเข้าใจอย่างรอบด้าน เพราะแม้ความเชื่อของคนทั่วไปจะผูกเจดีย์แห่งนี้กับพญามังรายอย่างแน่นแฟ้น แต่ในทางวิชาการยังมีข้อถกเถียงเกี่ยวกับความเป็นมาและการระบุว่าองค์ใดกันแน่คือกู่ของพญามังราย

 

ตัวพระเจดีย์วัดดอยงำเมืองที่เห็นในปัจจุบันมีลักษณะน่าสนใจมาก ฐานเป็นศิลาแลงซึ่งเป็นการบูรณะภายหลัง ไม่ได้สร้างพร้อมองค์เจดีย์เดิม รูปทรงโดยรวมเป็นเจดีย์ทรงปราสาทยอด เริ่มจากฐานเขียงสี่เหลี่ยม 3 ชั้น ต่อด้วยฐานเขียงย่อมุมยี่สิบอีก 1 ชั้น เหนือขึ้นไปเป็นเรือนธาตุที่ตกแต่งด้วยฐานบัวลูกแก้วอกไก่ กึ่งกลางแต่ละด้านมีซุ้มจระนำประดิษฐานพระพุทธรูป แล้วจึงต่อขึ้นไปเป็นส่วนในผังแปดเหลี่ยมและองค์ระฆัง การวางรูปแบบเช่นนี้สะท้อนงานช่างในช่วงหลังของล้านนาได้ชัด และนักวิชาการหลายฝ่ายกำหนดอายุขององค์เจดีย์ไว้ราวพุทธศตวรรษที่ 21 ลงมา ซึ่งช้ากว่าสมัยพญามังรายพอสมควร

 

ประเด็นเรื่อง กู่พญามังราย จึงเป็นจุดที่น่าสนใจมากสำหรับผู้ที่ชอบประวัติศาสตร์เชิงลึก เพราะมีข้อมูลว่าคำเรียกนี้ปรากฏในเอกสารราชกิจจานุเบกษาเมื่อ พ.ศ. 2478 และต่อมาปรากฏอีกในหนังสือตำนานเมืองเหนือ พ.ศ. 2497 ของสงวน โชติสุขรัตน์ โดยระบุถึงเจดีย์ที่พังทลายเหลือเพียงฐานบนดอยงามเมืองด้านหลังวัดดอยงำเมือง ซึ่งต่อมาถูกทำลายไปแล้ว ปัญหาคือเมื่อเจดีย์ที่เคยถูกอ้างถึงไม่เหลืออยู่ ผู้คนจึงเริ่มเข้าใจว่าเจดีย์อีกองค์หนึ่งในวัดดอยงำเมืองคือกู่ของพญามังรายแทน ทั้งที่นักวิชาการจำนวนหนึ่งชี้ว่าเป็นคนละองค์กัน อีกทั้งศิลปะและโบราณวัตถุที่ค้นพบในเจดีย์ เช่น ผอบทองคำและเงิน ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงแสน ก็มีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 มากกว่าจะโยงไปถึงยุคพญามังรายโดยตรง

 

ด้วยเหตุนี้ วัดงำเมืองจึงเป็นสถานที่ที่มีคุณค่าอย่างมากสำหรับทั้งผู้ศรัทธาและผู้สนใจประวัติศาสตร์ เพราะในด้านหนึ่ง ผู้คนจำนวนมากยังคงเดินทางมาสักการะเจดีย์และพระบรมรูปพญามังรายด้วยความเคารพศรัทธา แต่อีกด้านหนึ่ง วัดแห่งนี้ก็เป็นพื้นที่ที่ช่วยให้เราเห็นว่าความทรงจำของสังคมกับหลักฐานทางวิชาการอาจเดินคู่กันแต่ไม่เหมือนกันเสมอไป การมาเยือนวัดงำเมืองจึงไม่จำเป็นต้องเลือกเพียงมุมศรัทธาหรือมุมวิชาการอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่สามารถมองทั้งสองมิติร่วมกันได้อย่างน่าสนใจ

 

อีกองค์ประกอบสำคัญของวัดคือ พระบรมรูปพญามังราย ซึ่งสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2535 ด้านหน้าเจดีย์ โดยมีพระราชรัตนากร เจ้าอาวาสวัดพระแก้ว และพระครูวิทิตสาธุการ เจ้าอาวาสวัดดอยงำเมืองในขณะนั้น เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ ร่วมกับคณะศรัทธาและชาวเชียงราย การมีพระบรมรูปนี้อยู่ด้านหน้าเจดีย์ช่วยตอกย้ำภาพจำของวัดในฐานะสถานที่ที่ผูกโยงกับผู้ก่อตั้งเมืองเชียงรายอย่างชัดเจน แม้ในแง่วิชาการจะมีข้อถกเถียงเรื่ององค์เจดีย์ แต่ในทางวัฒนธรรมร่วมสมัย วัดงำเมืองก็กลายเป็นหนึ่งในจุดที่ผู้คนมาแสดงความเคารพต่อพญามังรายอย่างต่อเนื่อง

 

ในปี พ.ศ. 2551 ยังมีการปรับปรุงฐานพระราชอาสน์และฉัตรโดยการท่าเรือแห่งประเทศไทย เพื่อให้สมพระเกียรติมากยิ่งขึ้น การปรับปรุงนี้สะท้อนว่าวัดงำเมืองไม่ได้หยุดอยู่เพียงการเป็นโบราณสถานเก่าแก่ แต่ยังได้รับการดูแลและเสริมความสง่างามให้เหมาะกับบทบาทเชิงสัญลักษณ์ของสถานที่ วัดจึงยังคงมีความพร้อมสำหรับการเข้าชม การกราบสักการะ และการเป็นพื้นที่ประกอบกิจกรรมสำคัญของชุมชนเมืองเชียงราย

 

บรรยากาศของวัดงำเมืองมีเอกลักษณ์ตรงที่ตั้งอยู่บนดอยเล็กกลางเมือง ทำให้ผู้มาเยือนได้ความรู้สึกต่างจากวัดพื้นราบทั่วไป แม้จะอยู่ไม่ไกลจากย่านท่องเที่ยวหลักของเชียงราย แต่เมื่อเดินขึ้นมายังบริเวณวัดแล้วจะสัมผัสได้ถึงความเงียบ สงบ และความเป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์อย่างชัดเจน จุดเด่นอีกอย่างคือทำเลด้านหลังวัดพระแก้ว ซึ่งทำให้สามารถวางแผนเที่ยววัดสำคัญในตัวเมืองได้ต่อเนื่องในช่วงเวลาเดียวกัน ผู้ที่ชอบเดินเที่ยวแบบค่อย ๆ ซึมซับบรรยากาศเมืองเก่าจะพบว่าวัดงำเมืองเหมาะมากกับโปรแกรมเที่ยวเชียงรายแบบครึ่งวันหรือ 1 วันในเขตเมือง

 

การเดินทาง มายังวัดงำเมืองถือว่าสะดวกมากสำหรับผู้ที่พักในตัวเมืองเชียงราย เพราะวัดตั้งอยู่บนถนนอาจอำนวย บ้านฮ่อมดอย หมู่ 1 ตำบลเวียง และอยู่ด้านหลังวัดพระแก้ว หากใช้รถส่วนตัวสามารถขับมาตามถนนสายหลักในเขตเมืองแล้วเลี้ยวเข้าสู่ถนนอาจอำนวยได้โดยตรง บริเวณวัดมีพื้นที่จอดรถในระดับหนึ่ง แต่เนื่องจากเป็นวัดบนดอยเล็ก พื้นที่จอดอาจไม่มากนักในช่วงคนเยอะ ผู้ที่พักแถบหอนาฬิกาเชียงราย ถนนธนาลัย หรือย่านไนต์บาซาร์ สามารถเรียกรถรับจ้างหรือใช้บริการรถในเมืองได้สะดวกมาก ระยะทางไม่ไกล และยังสามารถจัดเส้นทางเที่ยวต่อไปยังวัดพระแก้ว วัดพระสิงห์ หรืออนุสาวรีย์พญามังรายได้ง่าย

 

ในแง่ของการเข้าชม วัดเปิดทุกวันตามเวลาทำการที่เผยแพร่ไว้ และไม่มีค่าเข้าชม จึงเหมาะทั้งสำหรับผู้ที่ตั้งใจมาศึกษาประวัติศาสตร์ ผู้ที่ต้องการทำบุญไหว้พระ และนักท่องเที่ยวที่อยากเก็บบรรยากาศวัดสำคัญของเชียงรายในเขตเมืองเก่า เนื่องจากพื้นที่วัดมีทั้งเจดีย์ พระบรมรูป และอาคารสำคัญหลายจุด ผู้มาเยือนควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง เพื่อเดินชมและอ่านความหมายของพื้นที่อย่างค่อยเป็นค่อยไป จะทำให้เห็นคุณค่าของวัดงำเมืองได้ครบกว่าการแวะสั้น ๆ เพียงถ่ายรูปแล้วเดินออก

 

ปัจจุบันวัดงำเมืองยังคงเป็นวัดที่มีการดูแลและใช้งานจริง โดยมี พระครูวิทิตสาธุการ เป็นเจ้าอาวาสตามข้อมูลที่ปรากฏในแหล่งข้อมูลสาธารณะล่าสุด สิ่งนี้ช่วยยืนยันว่าวัดไม่ได้เป็นเพียงโบราณสถานเงียบงัน แต่ยังเป็นศาสนสถานที่มีบทบาทต่อชุมชนอย่างต่อเนื่อง หากคุณกำลังมองหาวัดในเชียงรายที่ให้ทั้งมิติทางประวัติศาสตร์ ความงามของโบราณสถาน บรรยากาศวัดบนดอยกลางเมือง และเรื่องราวที่เชื่อมโยงกับพญามังราย วัดงำเมืองถือเป็นหนึ่งในสถานที่ที่ควรไปเห็นด้วยตาตัวเองมากที่สุดแห่งหนึ่งของตัวเมืองเชียงราย

 

 

ตอบ: ใช่ เป็นวัดเดียวกัน โดยชื่อที่ใช้พบได้ทั้งวัดงำเมือง วัดดอยงำเมือง และชื่อเดิมคือวัดงามเมือง

 

ตอบ: วัดนี้เป็นวัดประวัติศาสตร์สำคัญของเมืองเชียงราย เชื่อมโยงกับการฟื้นฟูวัดร้าง โบราณสถานบนดอยกลางเมือง และความทรงจำร่วมเกี่ยวกับพญามังราย

 

ตอบ: ในความเชื่อของผู้คนจำนวนมากมักเรียกเจดีย์นี้ว่ากู่พญามังราย แต่ในทางวิชาการยังมีข้อถกเถียงเรื่องการระบุองค์เจดีย์และช่วงอายุของโบราณสถาน

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม สามารถขึ้นไปสักการะและชมพื้นที่วัดได้ตามเวลาทำการ

 

ตอบ: ไม่ไกล วัดอยู่ด้านหลังวัดพระแก้วในเขตตัวเมืองเชียงราย จึงสามารถจัดเป็นเส้นทางเที่ยววัดต่อเนื่องกันได้สะดวก

 

ตอบ: จุดเด่นคือพระเจดีย์วัดดอยงำเมือง พระบรมรูปพญามังราย บรรยากาศวัดบนดอยกลางเมือง และมิติทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจมากกว่าวัดทั่วไป