พิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.00 น.

 

พิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9 ภายในค่ายเม็งรายมหาราช เป็นที่เที่ยวเชียงรายที่มีความหมายอย่างยิ่งสำหรับผู้สนใจประวัติศาสตร์การทหาร ประวัติศาสตร์ความมั่นคงของภาคเหนือ และพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ที่มีต่อทหารและประชาชนในพื้นที่ชายแดน ภายในสถานที่แห่งนี้ไม่ได้มีเพียงการประดิษฐานรอยพระบาทเพื่อให้ประชาชนได้สักการะเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงเรื่องราวของการต่อสู้กับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในจังหวัดเชียงรายเข้ากับความทรงจำระดับชาติอย่างชัดเจน

 

จุดเด่นของสถานที่นี้อยู่ที่การเป็นทั้งแหล่งสักการะ แหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ และจุดชมวิวเมืองเชียงรายในคราวเดียวกัน ตัวศาลารอยพระบาทตั้งอยู่บนดอยโหยด ภายในค่ายเม็งรายมหาราช ทำให้บรรยากาศค่อนข้างสงบ โปร่ง และมองเห็นทิวทัศน์โดยรอบได้กว้าง เมื่อขึ้นมาถึงด้านบน ผู้มาเยือนจะสัมผัสได้ทันทีว่านี่ไม่ใช่เพียงจุดท่องเที่ยวเชิงศาสนาหรือเชิงรำลึกธรรมดา แต่เป็นสถานที่ที่บรรจุเรื่องราวของการเสียสละ การปฏิบัติหน้าที่ และเหตุการณ์สำคัญของพื้นที่ชายแดนภาคเหนือไว้ด้วยกัน

 

ประวัติของรอยพระบาทแห่งนี้ผูกโยงกับสถานการณ์ความไม่สงบในภาคเหนืออย่างแน่นแฟ้น ย้อนกลับไปในช่วงหลังปี 2497 เมื่อพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยเริ่มส่งผู้ปฏิบัติงานเข้าสู่พื้นที่ภาคเหนือเพื่อแสวงหาแนวร่วมในกลุ่มชาวไทยภูเขาตามแนวชายแดนจังหวัดเชียงรายและพื้นที่ใกล้เคียง การเคลื่อนไหวดังกล่าวขยายตัวต่อเนื่อง จนเกิดการจัดตั้งฐานที่มั่นและการต่อสู้ด้วยอาวุธในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะบริเวณดอยยาว-ดอยผาหม่นและแนวอำเภอเทิง เชียงของ เวียงแก่น และขุนตาลในปัจจุบัน

 

เหตุการณ์ที่กลายเป็นบทสำคัญของพื้นที่เชียงรายคือการปะทะหลายครั้งระหว่างฝ่ายรัฐกับกองกำลังติดอาวุธของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นยุทธการอิทธิพลชัย วีรกรรมดอยม่อนเคอ ยุทธการขุนน้ำโป่ง และยุทธการเกรียงไกรที่เนิน 1188 ดอยพญาพิภักดิ์ เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นสมรภูมิสำคัญของภาคเหนือ และเป็นฉากหลังที่ทำให้รอยพระบาทแห่งนี้มีความหมายลึกกว่าการเป็นเพียงวัตถุแห่งความศรัทธา

 

ในปี 2524 กองพันทหารราบที่ 473 ภายใต้การบังคับบัญชาของ พ.ท.วิโรจน์ ทองมิตร ได้นำกำลังเข้าปฏิบัติการในพื้นที่ดอยยาว-ดอยผาหม่นตามแผนการต่อสู้เพื่อเอาชนะคอมมิวนิสต์ และสามารถยึดเนิน 1188 บนดอยพญาพิภักดิ์ได้สำเร็จ ต่อมาในวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2525 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี ได้เสด็จฯ เยี่ยมทหารหาญและราษฎร ณ ฐานปฏิบัติการดอยพญาพิภักดิ์ และในโอกาสนั้นได้ทรงประทับรอยพระบาทลงบนแผ่นปูนปลาสเตอร์ที่จัดเตรียมไว้ เพื่อเป็นมิ่งขวัญแก่กำลังพล

 

รอยพระบาทดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงสัญลักษณ์แห่งพระมหากรุณาธิคุณเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องหมายทางใจของทหารผู้ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่เสี่ยงภัย และเป็นสัญลักษณ์ของขวัญกำลังใจในช่วงเวลาที่ประเทศกำลังเผชิญสถานการณ์ความมั่นคงอย่างเข้มข้น ความหมายเชิงประวัติศาสตร์ของรอยพระบาทจึงอยู่ที่การเชื่อมโยงพระมหากษัตริย์กับทหารและประชาชนในพื้นที่สีแดงอย่างใกล้ชิด ทำให้สถานที่แห่งนี้มีคุณค่าในระดับประวัติศาสตร์ชาติและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไปพร้อมกัน

 

ต่อมารอยพระบาทได้ถูกอัญเชิญมาประดิษฐานในบริเวณค่ายเม็งรายมหาราช เพื่อให้กำลังพลและประชาชนทั่วไปได้สักการะอย่างสะดวก และในปี 2552 ได้มีพิธีอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ ศาลาหลังใหม่บนดอยโหยด ค่ายเม็งรายมหาราช เนื่องในโอกาสเฉลิมฉลองวันฉัตรมงคล สถานที่แห่งนี้จึงกลายเป็นจุดหมายสำคัญของผู้ที่ต้องการมาศึกษาประวัติศาสตร์ ควบคู่กับการสักการะเพื่อความเป็นสิริมงคล

 

เมื่อมองในเชิงการท่องเที่ยว พิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9 มีลักษณะพิเศษตรงที่สามารถตอบโจทย์นักท่องเที่ยวได้หลายกลุ่ม คนที่สนใจประวัติศาสตร์การเมืองและการทหารจะได้เห็นฉากหลังของการต่อสู้ในภาคเหนืออย่างเป็นรูปธรรม ผู้ที่ศรัทธาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 จะได้มาสักการะรอยพระบาทที่เปี่ยมความหมาย ส่วนผู้ที่ชอบจุดชมวิวและบรรยากาศสงบก็จะได้สัมผัสทิวทัศน์ของเมืองเชียงรายจากมุมสูง ซึ่งช่วยให้สถานที่แห่งนี้ไม่ใช่แค่แหล่งเรียนรู้ แต่ยังเป็นจุดพักใจได้อย่างดี

 

อีกส่วนที่ทำให้การมาเยือนมีคุณค่าคือบรรยากาศของค่ายเม็งรายมหาราชเอง ซึ่งปัจจุบันเปิดพื้นที่บางส่วนให้ประชาชนเข้ามาท่องเที่ยวในรูปแบบ Army Land ทำให้ผู้มาเยือนรู้สึกได้ถึงการเปลี่ยนผ่านจากภาพจำของ “เขตทหารห้ามเข้า” ไปสู่พื้นที่เรียนรู้และท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่ต้อนรับคนทั่วไปมากขึ้น บริเวณศาลารอยพระบาทจึงไม่ใช่พื้นที่ที่ห่างไกลหรือเข้าถึงยากอย่างในอดีต แต่เป็นหนึ่งในจุดหมายที่สามารถแวะได้จริงสำหรับคนเที่ยวเมืองเชียงราย

 

ผู้ที่มาเยือนยังจะได้สัมผัสความสงบของดอยโหยด ซึ่งเป็นที่ตั้งของศาลารอยพระบาท พื้นที่ด้านบนมีลักษณะโล่ง รับลม และมองเห็นทิวทัศน์ตัวเมืองเชียงรายได้โดยรอบ ในช่วงเช้าบรรยากาศจะสดชื่นเป็นพิเศษ ส่วนช่วงบ่ายถึงเย็นก็ให้ความรู้สึกสงบและเหมาะกับการเดินเล่น ทำให้สถานที่แห่งนี้มีเสน่ห์มากกว่าความเป็นอนุสรณ์สถาน เพราะยังให้ประสบการณ์ทางทัศนียภาพและความสงบในแบบที่หาได้ไม่ยากในเมืองเชียงราย

 

การเดินทาง ไปพิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9 สามารถเข้าไปยังค่ายเม็งรายมหาราชได้ทั้งทางด้านหน้า ช่องทาง 1 และด้านหลังค่าย ช่องทาง 5 ซึ่งมีซุ้มประตูชื่อศาลารอยพระบาทอย่างชัดเจน จากนั้นสามารถขับรถผ่านสนามกอล์ฟแม่กก คลับเฮาส์ อาคารที่พักรับรองริมแม่น้ำกก และขึ้นไปยังดอยโหยดตามป้ายบอกทางได้อย่างต่อเนื่อง เส้นทางภายในค่ายมีป้ายแนะนำค่อนข้างชัด หากไม่มั่นใจสามารถสอบถามเจ้าหน้าที่สารวัตรทหารที่ประตูทางเข้าได้ในเวลาราชการ

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการแวะเที่ยวในตัวเมืองเชียงราย พิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9 สามารถจัดรวมอยู่ในเส้นทางเที่ยวเมืองได้ค่อนข้างดี เพราะอยู่ในอำเภอเมือง ไม่ไกลจากแหล่งท่องเที่ยวสำคัญอื่น การมาเที่ยวที่นี่จึงเหมาะทั้งแบบตั้งใจมาเฉพาะจุดเพื่อสักการะและเรียนรู้ประวัติศาสตร์ หรือจะแวะเป็นหนึ่งในจุดหมายระหว่างการเที่ยวรอบเมืองเชียงรายก็ได้เช่นกัน

 

โดยภาพรวมแล้ว พิพิธภัณฑ์รอยพระบาท รัชกาลที่ 9 เป็นที่เที่ยวเชียงรายที่มีความหมายมากกว่าความสวยงามของสถานที่ เพราะทุกองค์ประกอบของที่นี่เชื่อมโยงกับเรื่องราวของการเสียสละ การพิทักษ์พื้นที่ชายแดน และพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อทหารและประชาชน หากใครอยากสัมผัสเชียงรายในมุมประวัติศาสตร์ที่ลึกขึ้น พร้อมกับได้สักการะสถานที่สำคัญและชมวิวเมืองจากดอยโหยด สถานที่แห่งนี้ถือว่าเป็นอีกจุดหมายที่ไม่ควรมองข้าม

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่บนดอยโหยด ภายในค่ายเม็งรายมหาราช อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย

 

ตอบ: จุดเด่นคือศาลารอยพระบาท รัชกาลที่ 9 ซึ่งเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์การต่อสู้ในภาคเหนือ และยังเป็นจุดชมวิวเมืองเชียงรายที่สวยงาม

 

ตอบ: เปิดทุกวัน

 

ตอบ: โดยทั่วไปควรเผื่อเวลา 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง สำหรับการสักการะ เดินชมบรรยากาศ และชมวิวโดยรอบ

 

ตอบ: สามารถขับรถเข้าไปภายในค่ายและขึ้นไปยังดอยโหยดตามเส้นทางที่มีป้ายบอกได้

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ เชิงสักการะ พระราชประวัติ รัชกาลที่ 9 และผู้ที่ต้องการชมวิวเมืองเชียงรายในบรรยากาศสงบ