อนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

Rating: 3.6/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: เข้าชมภายนอกได้ตลอดวัน (พื้นที่สาธารณะกลางแจ้ง)

 

อนุสาวรีย์พระเจ้าตากสินมหาราช ที่วงเวียนใหญ่ คือหมุดความทรงจำกลางเมืองฝั่งธนบุรีที่คนกรุงเทพจำนวนมาก “เห็นจนชินตา” แต่ถ้าลองหยุดดูจริง ๆ จะพบว่ามันไม่ได้เป็นแค่รูปปั้นทรงม้าชูพระแสงดาบกลางวงเวียนรถพลุกพล่าน หากเป็นงานสาธารณะศิลป์ที่ยืนอยู่บนชั้นประวัติศาสตร์สำคัญที่สุดชั้นหนึ่งของสยาม—ช่วงเวลาหลังความพังทลายของกรุงศรีอยุธยา ที่บ้านเมืองต้องลุกขึ้นรวบรวมกำลัง ฟื้นอำนาจรัฐ และต่อชีวิตให้เดินต่อได้อีกครั้ง

 

ตัวอนุสาวรีย์ประดิษฐานอยู่กลางวงเวียนใหญ่บนถนนประชาธิปก เขตธนบุรี โครงสร้างหลักเป็นพระบรมรูปทรงม้า พระหัตถ์ขวาทรงพระแสงดาบในท่าที่เหมือน “เรียกทัพ” และ “นำหน้า” ซึ่งเป็นภาษากายแบบนักรบที่ทำให้คนยืนมองแล้วรับรู้ทันทีว่าใจความคือการยืนหยัดและการพาเมืองออกจากวิกฤต ภาพรวมของงานถูกเล่ากันอย่างแพร่หลายว่ามีความสูงรวมฐานราว 14 เมตรเศษ ทำให้รูปทรงดูเด่นและคุมสเปซของวงเวียนได้อยู่หมัด โดยเฉพาะเวลามองจากแนวถนนที่รถไหลเข้ามา คุณจะเห็นอนุสาวรีย์เป็นเหมือน “ศูนย์กลางสายตา” ที่จัดระเบียบความวุ่นวายของเมืองให้มีจุดโฟกัสเดียว

 

ความพิเศษของที่นี่อยู่ตรงคำว่า “ธนบุรี” เพราะฝั่งนี้ไม่ใช่ฉากหลังของกรุงเทพเท่านั้น แต่เคยเป็นหัวใจของประเทศในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ หลังเสียกรุงศรีอยุธยา เมืองจำเป็นต้องมีศูนย์กลางใหม่ที่ควบคุมการคมนาคมและการค้าได้รวดเร็ว และธนบุรีในฐานะเมืองริมแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ของภูมิภาคก็เหมาะอย่างยิ่ง ทั้งในมิติการทหารและเศรษฐกิจ เมืองริมน้ำแบบธนบุรีเคลื่อนกำลังได้ด้วยเรือ เชื่อมชุมชนได้ไว และคุมทางน้ำได้จริง จึงไม่แปลกที่เรื่องราวของพระเจ้าตากสินจะถูกยึดโยงกับฝั่งนี้แน่นเป็นพิเศษ

 

พอมองผ่านเลนส์ “ประวัติศาสตร์เมือง” วงเวียนใหญ่ก็ยิ่งน่าสนใจ เพราะมันทำหน้าที่เป็นจุดบรรจบของเส้นทางสำคัญในฝั่งธนบุรีมานาน ย่านนี้เป็นพื้นที่ที่คนเดินทางผ่านเพื่อไปยังคลองสาน ลาดหญ้า กรุงธนบุรี และแนวทางเชื่อมข้ามไปอีกฝั่งของแม่น้ำ ในยุคถนนขยายตัว วงเวียนเป็นเครื่องมือจัดระเบียบการจราจร แต่ในเชิงวัฒนธรรม วงเวียนใหญ่กลายเป็นเวทีสาธารณะที่ “ความทรงจำของเมือง” ถูกวางไว้ให้ทุกคนเห็นทุกวัน กล่าวอีกแบบคือ ต่อให้คุณไม่ได้ตั้งใจมาเที่ยว คุณก็ยังถูกพาให้พบประวัติศาสตร์อยู่ดี—ผ่านการมองเห็นซ้ำ ๆ จนมันกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

 

ด้านประวัติการสร้าง อนุสาวรีย์พระเจ้าตากสินมหาราชแล้วเสร็จและมีพิธีสำคัญในช่วง พ.ศ. 2497 โดยมีข้อมูลอธิบายว่ามีการประกอบพิธีเปิดและถวายบังคมครั้งแรกเมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2497 และต่อมาในวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2497 จึงมีรัฐพิธีเปิดอย่างเป็นทางการอีกครั้ง ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมวันที่ 28 ธันวาคมจึงถูกจดจำและกลายเป็นวันจัดพิธีสักการะประจำปีอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันในพื้นที่วงเวียนใหญ่

 

อีกชั้นที่ทำให้บทความนี้ “ชนสายประวัติศาสตร์–เมืองธนบุรี” ได้จริง คือการมองอนุสาวรีย์ในฐานะงานศิลป์สาธารณะยุคใหม่ ชื่อของ Corrado Feroci หรือที่คนไทยคุ้นในนาม “ศิลป์ พีระศรี” มักถูกกล่าวถึงในฐานะบุคคลสำคัญของประติมากรรมและการวางรากฐานศิลปะสมัยใหม่ในไทย และเมื่อชื่อศิลปินถูกผูกไว้กับพื้นที่อย่างวงเวียนใหญ่ ความหมายของสถานที่ก็ขยายจากจุดถ่ายรูปไปสู่ “พิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง” ที่เล่าเรื่องรัฐ พิธีกรรม ความทรงจำ และการจัดวางความหมายลงบนพื้นที่เมืองในเวลาเดียวกัน 

 

ถ้าคุณอยากมาเห็นวงเวียนใหญ่ในบรรยากาศที่เมือง “ตั้งใจเล่าเรื่องตัวเอง” ให้มองไปที่ช่วงปลายเดือนธันวาคม เพราะมีข่าวและกิจกรรมงานเทิดพระเกียรติในพื้นที่วงเวียนใหญ่และแนวถนนใกล้เคียง โดยไฮไลต์ที่คนจำนวนมากรับรู้ร่วมกันคือพิธีถวายราชสักการะในวันที่ 28 ธันวาคมของทุกปี ซึ่งทำให้พื้นที่นี้เปลี่ยนจากจุดคมนาคมเป็นพื้นที่พิธีกรรมเมืองอย่างชัดเจน 

 

การเดินทาง การมาอนุสาวรีย์พระเจ้าตากสินมหาราชทำได้สะดวกมากเพราะอยู่กลางย่านวงเวียนใหญ่ วิธีที่ง่ายคือใช้รถไฟฟ้า BTS แล้วลงสถานีวงเวียนใหญ่ จากนั้นเดินต่อเข้าสู่วงเวียนตามทางเท้าเพื่อหามุมมองที่ปลอดภัยและไม่รบกวนการจราจร ถ้ามารถยนต์ส่วนตัวควรเผื่อเวลาหาที่จอดในอาคาร/พื้นที่รับจอดใกล้เคียงและเดินต่อ เพราะตัววงเวียนเป็นจุดรถหนาแน่นเกือบตลอดวัน สำหรับการถ่ายภาพ แนะนำช่วงเช้าหรือช่วงเย็นที่แสงนุ่มและมองรายละเอียดขององค์ประติมากรรมได้ชัดกว่า พร้อมย้ำเรื่องความปลอดภัยเป็นหลักเพราะเป็นเกาะกลางถนน

 

ถ้าตั้งใจทำทริปให้ “ได้เมืองธนบุรี” ครบในวันเดียว วงเวียนใหญ่เป็นจุดตั้งต้นที่ดีมาก จากตรงนี้คุณสามารถต่อไปโซนคลองสาน–ริมเจ้าพระยาเพื่อเห็นความเป็นเมืองท่าของฝั่งธนบุรีในมุมร่วมสมัย หรือจะต่อไปวัดสำคัญฝั่งธนบุรีเพื่อเห็นมิติศาสนสถานและชุมชนเก่าแก่ก็ทำได้เช่นกัน และถ้าคุณชอบพิพิธภัณฑ์ การขยับไปพิพิธภัณฑ์ใกล้ ๆ จะช่วยให้ภาพประวัติศาสตร์ “จากเรื่องเล่า” กลายเป็น “หลักฐานและบริบท” ที่จับต้องได้มากขึ้น

 

สุดท้ายนี้ ถ้าจะสรุปให้คมแบบคนชอบประวัติศาสตร์เมือง อนุสาวรีย์พระเจ้าตากสินมหาราชที่วงเวียนใหญ่ไม่ใช่แค่แลนด์มาร์ก แต่เป็นบทสนทนาระหว่างอดีตกับปัจจุบันที่ถูกวางไว้กลางเมือง เมื่อเราอ่านมันผ่านเรื่องกรุงธนบุรี ผังเมืองฝั่งธนบุรี และพิธีกรรมวันที่ 28 ธันวาคม เราจะเริ่มเห็นว่ากรุงเทพไม่ได้มีแค่ “ฝั่งพระนคร” ที่เล่าเรื่องได้—ฝั่งธนบุรีเองก็มีเรื่องใหญ่ และวงเวียนใหญ่คือประตูบานหนึ่งของเรื่องนั้น

 

 

ตอบ: อยู่บริเวณวงเวียนใหญ่ ถนนประชาธิปก เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร เป็นแลนด์มาร์กกลางย่านที่เห็นได้ชัดมาก

 

ตอบ: แนะนำ BTS ลงสถานีวงเวียนใหญ่ แล้วเดินต่อเข้าจุดชมภายนอกโดยเลือกมุมที่ปลอดภัยและไม่รบกวนการจราจร

 

ตอบ: โดยทั่วไปมีพิธีถวายราชสักการะ/งานเทิดพระเกียรติในวันที่ 28 ธันวาคมของทุกปี บรรยากาศจะคึกคักและเป็น “พิธีกรรมเมือง” ที่เห็นได้ชัด

 

ตอบ: ต่อไปโซนคลองสาน–ริมเจ้าพระยา (เช่น ICONSIAM) หรือไปพิพิธภัณฑ์อย่างมิวเซียมสยาม และแวะวัดสำคัญอย่างวัดอรุณฯ จะช่วยให้เห็นภาพเมืองธนบุรีครบทั้งมิติชุมชน ศาสนสถาน และเมืองท่า

 

ตอบ: ช่วงเช้าหรือเย็นแสงนุ่มจะเห็นรายละเอียดประติมากรรมชัดกว่า และควรระวังเรื่องความปลอดภัยเพราะเป็นวงเวียนรถเยอะ ไม่ควรยืนหรือข้ามในจุดเสี่ยง