พระราชวังสวนผักกาด

Rating: 4/5 (5 votes)

วันเปิดทำการ: ขณะนี้อยู่ระหว่างปิดอนุรักษ์และปรับปรุง (โปรดตรวจสอบประกาศล่าสุดก่อนเดินทาง)

เวลาเปิดทำการ: หากเปิดให้เข้าชม โดยทั่วไป 09:00 – 16:00 น.

 

พระราชวังสวนผักกาด เป็นที่เที่ยวสายพิพิธภัณฑ์ในกรุงเทพฯ ที่ให้ความรู้สึกเหมือนเราเดิน “หลุด” จากจังหวะเมืองใหญ่เข้าไปอยู่ในโลกของเรือนไทยเก่าและศิลปวัตถุจริง ๆ ทั้งที่ที่ตั้งอยู่บนถนนศรีอยุธยา เดินทางสะดวกใกล้ BTS พญาไท จุดที่ทำให้ที่นี่ต่างจากพิพิธภัณฑ์แบบอาคารสมัยใหม่คือบรรยากาศของหมู่เรือนไทยโบราณที่จัดวางเป็นกลุ่มอย่างมีเสน่ห์ และคอลเลกชันที่มาจากของสะสมและของส่วนตัวของราชสกุลบริพัตร ซึ่งทำให้การเดินชมไม่ใช่แค่ “ดูของ” แต่เหมือนอ่านประวัติศาสตร์ผ่านร่องรอยที่ถูกเก็บรักษาไว้จริง

 

แกนสำคัญของพระราชวังสวนผักกาดคือการเป็นที่ประทับของกรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิ์พินิต และ ม.ร.ว.หญิงพันธุ์ทิพย์ บริพัตร ขณะที่ชื่อ “วังสวนผักกาด” ก็มีที่มาที่ฟังแล้วจำง่าย เพราะตั้งตามลักษณะพื้นที่เดิมซึ่งเคยเป็นสวนผักกาดของชาวสวน ก่อนจะพัฒนาเป็นพื้นที่วังและต่อยอดเป็นแหล่งจัดแสดงศิลปวัตถุโบราณจำนวนมาก เมื่อเราเข้าใจที่มานี้ ภาพของสถานที่จะชัดขึ้นทันทีว่า ที่นี่ไม่ได้เกิดมาเพื่อความอลังการแบบวังใหญ่ แต่เกิดมาเพื่อการอยู่อาศัย การสะสม และการรักษาของมีค่าในแบบ “บ้าน–วัง–พิพิธภัณฑ์” ที่กลมกลืนกัน

 

ภายในพื้นที่โดดเด่นด้วยหมู่เรือนไทยโบราณ 8 หลังที่มีอายุกว่าร้อยปี การเดินในพื้นที่จะเหมือนค่อย ๆ ไล่หน้าหนังสือทีละหน้า เพราะแต่ละเรือนมี “ธีม” ที่ต่างกันชัดเจน และทำให้คนดูเลือกโฟกัสได้ตามความสนใจ ตั้งแต่เรื่องดนตรีไทย โบราณวัตถุระดับชิ้นเด่น งานศิลป์ชั้นครู ไปจนถึงพิพิธภัณฑ์โขนและเรื่องราวของบ้านเชียง ซึ่งเป็นหนึ่งในหมุดหมายทางโบราณคดีสำคัญของไทย

 

ถ้าเริ่มจากเรือนไทยหลังที่ 1 ชั้นล่างคือพิพิธภัณฑ์ดนตรีทูลกระหม่อมบริพัตรฯ ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น “พระบิดาแห่งดนตรีไทย” จุดนี้เหมาะมากสำหรับคนที่อยากได้ “บริบท” ก่อน เพราะเรื่องดนตรีไทยจะพาเราเห็นทั้งรสนิยมทางศิลปะของชนชั้นนำในยุคหนึ่ง และความละเอียดอ่อนของวัฒนธรรมการแสดงซึ่งผูกกับราชสำนักและสังคมไทยมายาวนาน การดูตรงนี้จะทำให้การไปต่อเรือนอื่น ๆ มีความหมายขึ้น เพราะเราจะเริ่มจับได้ว่า “ของสะสม” หลายชิ้นไม่ได้ถูกเลือกมาเพราะสวยอย่างเดียว แต่เลือกมาเพราะมันเป็นร่องรอยของยุคสมัยและตัวตนของผู้ครอบครอง

 

เรือนไทยหลังที่ 4 เป็นอีกจุดที่คนรักโบราณวัตถุมักใช้เวลานาน เพราะมีการจัดแสดงของสำคัญ เช่น พระพุทธรูปสำริดศิลปะสุโขทัย และงาช้างแกะสลัก ซึ่งเป็นงานที่ต้องดูใกล้ ๆ ถึงจะเห็นชั้นเชิง ทั้งในสัดส่วนขององค์พระ รายละเอียดของฝีมือ และวิธีทำให้วัสดุแข็งอย่างสำริดหรือวัสดุละเอียดอย่างงาช้าง “เล่าเรื่อง” ได้ด้วยตัวเอง การชมตรงนี้ถ้าไม่รีบ จะสนุกขึ้นมาก เพราะเราไม่ได้แค่เห็นความเก่า แต่เห็นวิธีคิดของช่างในแต่ละยุคด้วย

 

เรือนไทยหลังที่ 7 คือพิพิธภัณฑ์โขนที่หลายคนชอบแบบไม่ต้องเป็นสายศิลป์ก็อินได้ง่าย เพราะหัวโขนและหุ่นละครเล็กมีความ “มีชีวิต” อยู่ในตัว งานประณีตของหัวโขนทำให้เราเห็นว่าศิลปะการแสดงไทยไม่ได้อยู่แค่บนเวที แต่อยู่ในรายละเอียดของการสร้างตัวละคร ตั้งแต่สี ลาย เครื่องประดับ ไปจนถึงอารมณ์บนใบหน้า ซึ่งพอเราดูเป็นแล้ว เราจะเริ่มเข้าใจว่าทำไมโขนถึงถูกยกให้เป็นศิลปะชั้นสูงที่ต้องอาศัยทั้งช่างฝีมือและความรู้ด้านวรรณคดีประกอบกัน

 

เรือนไทยหลังที่ 8 และส่วนจัดแสดงที่เกี่ยวข้องกับบ้านเชียงจะพาเรา “ข้ามเวลา” ไปไกลกว่าวัง เพราะมีการจัดแสดงโบราณวัตถุอายุราว 4,000 ปี เช่น ภาชนะดินเผา กำไลหิน และลูกปัดแก้วซึ่งพบบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย รวมถึงบริเวณชั้น 2 ของศิลปาคารจุมภฏ-พันธุ์ทิพย์ที่จัดเป็นพิพิธภัณฑ์บ้านเชียงด้วย จุดนี้เหมาะกับคนที่อยากเห็นภาพว่าอารยธรรมในภูมิภาคนี้มีรากลึกแค่ไหน และทำไม “ของชิ้นเล็ก” อย่างลูกปัดหรือกำไลถึงมีคุณค่าต่อการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์มนุษย์

 

อีกไฮไลต์ที่ทำให้พระราชวังสวนผักกาดไม่เหมือนพิพิธภัณฑ์ทั่วไปคือ “หอเขียน” ซึ่งสร้างในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ภายในมีภาพลายรดน้ำที่เล่าเรื่องทั้งพุทธประวัติ รามเกียรติ์ และเหตุการณ์สำคัญอย่างการที่พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ส่งราชทูตฝรั่งเศสเข้ามาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช งานลายรดน้ำเป็นงานที่ถ้าดูผ่าน ๆ จะเห็นแค่ความวิจิตร แต่ถ้าหยุดดูจริง ๆ จะเห็น “การเล่าเรื่อง” ที่ซ่อนอยู่ในฉากและองค์ประกอบ ทำให้คนดูรู้สึกเหมือนกำลังไล่ภาพอ่านเรื่องทีละตอน

 

การเดินทาง วิธีที่สะดวกตามโจทย์คือใช้รถไฟฟ้า BTS มาลงสถานีพญาไท แล้วออกทางออกที่ 4 จากนั้นเดินต่อไปยังถนนศรีอยุธยา ระยะเดินไม่ไกลและคุมเวลาได้ดี อีกทางเลือกสำหรับคนเชื่อมสนามบินหรือเดินทางข้ามโซนคือ Airport Rail Link สถานีพญาไท แล้วต่อเดิน/แท็กซี่ระยะสั้น ส่วนการขับรถหรือเรียกรถรับจ้างทำได้ แต่ควรเผื่อเวลารถติดโดยเฉพาะช่วงใกล้อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิและช่วงเร่งด่วน

 

อย่างไรก็ตาม สถานะล่าสุดของพื้นที่ควรเช็กก่อนออกเดินทาง เพราะขณะนี้มีประกาศว่าอยู่ระหว่างปิดอนุรักษ์และปรับปรุงซ่อมแซมหมู่อาคารเรือนไทย จึงแนะนำให้โทรสอบถามหรือดูประกาศล่าสุดก่อนเสมอ เพื่อไม่ให้เสียเที่ยว และถ้าคุณกำลังจัดทริปแบบ “พิพิธภัณฑ์ 1 วัน” โซนพญาไท–สยามยังมีที่เที่ยวใกล้ ๆ ให้สลับได้ง่าย ทำให้แพลนยังไหลลื่นแม้ต้องปรับตามสถานการณ์

 

 

ตอบ: อยู่ถนนศรีอยุธยา ย่านพญาไท–ราชเทวี เดินทางสะดวกใกล้ BTS พญาไท

 

ตอบ: ลง BTS สถานีพญาไท แล้วออกทางออก 4 จากนั้นเดินต่อไปยังถนนศรีอยุธยา

 

ตอบ: มีประกาศว่าอยู่ระหว่างปิดอนุรักษ์และปรับปรุงซ่อมแซม จึงควรตรวจสอบประกาศล่าสุดก่อนเดินทางทุกครั้ง

 

ตอบ: หมู่เรือนไทยโบราณ 8 หลัง พิพิธภัณฑ์ดนตรี พิพิธภัณฑ์โขน ส่วนจัดแสดงบ้านเชียง และหอเขียนที่มีงานลายรดน้ำเล่าเรื่องสำคัญหลายชุด

 

ตอบ: ถ้าเปิดให้เข้าชมและเดินแบบไม่รีบ แนะนำเผื่อประมาณ 1.5–3 ชั่วโมง เพื่อดูรายละเอียดให้คุ้ม

 

ตอบ: โทร 02-245-4934 หรือเช็กประกาศจากช่องทางทางการก่อนเดินทาง