พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติเรือพระราชพิธี

Rating: 3.6/5 (7 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน (ปิดวันขึ้นปีใหม่ และปิดวันสงกรานต์)

เวลาเปิดทำการ: 09:00 – 17:00 น. (บางวันอาจปิดรับก่อน 16:30 น. ตามประกาศ/กิจกรรม แนะนำตรวจสอบล่าสุดก่อนเดินทาง)

 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเรือพระราชพิธี เป็นที่เที่ยวกรุงเทพฝั่งธนบุรีที่ทำให้เรา “เห็นประวัติศาสตร์ด้วยตา” แบบไม่ต้องพยายามจินตนาการมาก เพราะสิ่งที่อยู่ตรงหน้าคือเรือพระราชพิธีของจริงที่ถูกเก็บรักษาในอู่ริมคลองบางกอกน้อยมาอย่างยาวนาน ความพิเศษของที่นี่ไม่ได้มีแค่ความสวยงามของงานช่างหลวง แต่คือการได้เข้าใจว่าเรือหนึ่งลำเป็นผลรวมของศิลปกรรม ความเชื่อ ระเบียบพิธี และเทคโนโลยีงานไม้ของไทยในแต่ละยุคสมัยที่ถูกทำอย่างละเอียดจนกลายเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องได้

 

ภาพรวมของพิพิธภัณฑ์คือ “โรงเก็บเรือพระราชพิธี” ที่ใช้ในพระราชพิธีสำคัญมาตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรีต่อเนื่องถึงกรุงรัตนโกสินทร์ โดยเรือพระราชพิธีส่วนใหญ่เป็นเรือขุด ซึ่งหมายถึงโครงสร้างเรือที่เกิดจากภูมิปัญญาการทำเรือไม้ที่เน้นความแข็งแรง ความสมดุล และความสง่างามเมื่ออยู่ในขบวน การมาเดินดูใกล้ ๆ จะทำให้คนอ่านภาพพิธีการออกเป็นชิ้น ๆ ตั้งแต่งานแกะสลักหัวเรือ ลวดลายลงรักปิดทอง สัดส่วนลำเรือ ไปจนถึงความรู้สึกของ “ของที่เคยใช้งานจริง” ไม่ใช่ของจำลองเพื่อจัดแสดง

 

เรือพระราชพิธีที่ผู้คนมักตั้งใจมาดูมีหลายลำและแต่ละลำมีคาแรกเตอร์ชัดมาก เช่น เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ที่เป็นเหมือนสัญลักษณ์ความสง่างามของขบวน เรือพระที่นั่งอนันตนาคราชที่โดดเด่นด้วยรูปนาค และเรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณที่สะท้อนคติความเชื่อและงานศิลป์ที่ละเอียดระดับ “มองใกล้แล้วไม่จบง่าย” เพราะมีรายละเอียดให้สังเกตทั้งเส้นสาย ช่วงสัดส่วน และความหมายทางสัญลักษณ์ ถ้าคุณเป็นสายถ่ายรูป แค่การยืนห่างออกมาหน่อยเพื่อดูเส้นโค้งของลำเรือทั้งลำก็ได้ภาพที่มีพลังแล้ว แต่ถ้าคุณเป็นสายอ่านเรื่องเล่า คุณจะสนุกกับการไล่ดูว่าศิลปกรรมของเรือแต่ละยุคมีความต่างกันอย่างไร

 

อีกมุมที่ทำให้พิพิธภัณฑ์นี้ “มีชีวิต” คือการเชื่อมโยงเรือที่เห็นตรงหน้ากับพระราชพิธีจริง โดยเฉพาะขบวนพยุหยาตราทางชลมารคที่เป็นขบวนเรือพระราชพิธีบนแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งถูกจัดในโอกาสสำคัญและไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย การได้มาเห็นเรือในพิพิธภัณฑ์ก่อน ทำให้เวลาเราเห็นภาพข่าวหรือภาพพิธีการ เราจะเริ่มเข้าใจมากขึ้นว่าเบื้องหลังความอลังการนั้นมีทั้งงานอนุรักษ์ งานซ่อมบำรุง งานช่าง และระเบียบแบบแผนที่ต้องอาศัยความรู้เฉพาะทางจำนวนมาก พูดง่าย ๆ คือที่นี่คือ “หลังบ้านของพิธี” ที่คนทั่วไปมีโอกาสเดินเข้าไปเรียนรู้ได้จริง

 

ถ้าอยากเที่ยวให้คุ้มแบบไม่เหนื่อยเกิน แนะนำแบ่งการดูเป็น 2 จังหวะ จังหวะแรกเดินดูภาพรวมทั้งหมดเพื่อให้รู้ว่าเรือหลัก ๆ อยู่ตรงไหน แล้วค่อยกลับมาเก็บรายละเอียดลำที่เราชอบเป็นพิเศษ เพราะความสนุกของที่นี่อยู่ที่รายละเอียดเล็ก ๆ เช่น ร่องรอยงานไม้ รอยบูรณะ ความเงาของผิวสีทองเมื่อกระทบแสง และความสมดุลของรูปทรงที่มองเผิน ๆ เหมือนเรียบ แต่พอมองนานขึ้นจะเริ่มเห็นว่า “ทุกเส้นมีเหตุผล” สำหรับเวลาที่ควรเผื่อ ถ้าดูแบบภาพรวมและถ่ายรูปเล็กน้อย เผื่อประมาณ 60–90 นาทีจะกำลังดี แต่ถ้าตั้งใจอ่านป้ายและดูความต่างของเรือแต่ละลำจริง ๆ เผื่อ 90–120 นาทีจะเดินแบบไม่เร่งและไม่พลาดจุดสำคัญ

 

การเดินทาง ถ้าคุณเริ่มจากฝั่งพระนครหรือโซนสะพานพระปิ่นเกล้า การมาแถวบางกอกน้อยทำได้หลายแบบ โดยรถเมล์มีหลายสายที่พาดผ่านย่านนี้และลงใกล้จุดเชื่อมต่อไปพิพิธภัณฑ์ได้ เช่น สาย 19, 57, 79, 80, 81, 91, 127, 146, 149 จากนั้นค่อยต่อการเดินตามสภาพจริงของวันนั้น อีกวิธีที่เข้าธีมและช่วยเลี่ยงรถติดคือการใช้เรือข้ามฟาก โดยสามารถนั่งเรือข้ามฟากจากฝั่งสถานีรถไฟบางกอกน้อยไปยังฝั่งพิพิธภัณฑ์ได้ ซึ่งให้ฟีล “มาทางน้ำเพื่อดูเรือ” แบบตรงเรื่องสุด ๆ ส่วนคนขับรถส่วนตัวควรเผื่อเวลาเรื่องการจราจรย่านศิริราช–อรุณอมรินทร์ โดยเฉพาะช่วงเช้าวันทำงาน และควรวางแผนเรื่องจุดจอดรถล่วงหน้าให้เรียบร้อย

 

 

ตอบ: โดยทั่วไปเปิดทุกวัน และจะปิดในช่วงวันขึ้นปีใหม่และวันสงกรานต์ แนะนำตรวจสอบประกาศล่าสุดก่อนเดินทางหากเป็นช่วงเทศกาล

 

ตอบ: โดยทั่วไป 09:00 – 17:00 น. และบางวันอาจปิดรับก่อน 16:30 น. ตามประกาศหรือกิจกรรม

 

ตอบ: โดยทั่วไปคนไทย 20 บาท และชาวต่างประเทศ 100 บาท (บางกลุ่มเข้าชมฟรีตามเงื่อนไข เช่น นักเรียน/นักศึกษาในเครื่องแบบและนักบวช)

 

ตอบ: ถ้าดูภาพรวมและถ่ายรูปเล็กน้อย เผื่อ 60–90 นาทีจะกำลังดี แต่ถ้าตั้งใจเก็บรายละเอียดงานช่างและอ่านป้าย เผื่อ 90–120 นาทีจะสบายกว่า

 

ตอบ: เรือพระราชพิธีถูกใช้ในพระราชพิธีสำคัญทางน้ำ โดยเฉพาะขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ซึ่งเป็นขบวนเรือที่จัดในโอกาสพิเศษและไม่ได้มีบ่อย

 

ตอบ: ได้ โดยมีการนั่งเรือข้ามฟากจากฝั่งสถานีรถไฟบางกอกน้อยไปยังฝั่งพิพิธภัณฑ์ ซึ่งเป็นวิธีเดินทางที่เข้าธีมและช่วยเลี่ยงรถติดได้ในหลายช่วงเวลา