สวนสันติชัยปราการ

Rating: 3.8/5 (4 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 05.00 – 21.00 น.

 

สวนสาธารณะสันติชัยปราการ เป็นสวนสาธารณะระดับชุมชนเมืองริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีเสน่ห์แบบ “เมืองเก่าแต่หายใจได้” สวนถูกสร้างบนพื้นที่ประมาณ 8 ไร่เศษ รอบ ๆ ป้อมพระสุเมรุ บริเวณปลายถนนพระอาทิตย์ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา ตรงปากคลองบางลำพู ถ้าให้สรุปแบบไม่อ้อมค้อม สวนนี้คือจุดที่คุณสามารถเดินช้า ๆ นั่งมองคุ้งน้ำ ชมวิวสะพาน และรู้สึกว่าใจตัวเองได้พักจริง ๆ ทั้งที่ยังอยู่กลางกรุงเทพ

 

เหตุผลที่สวนนี้กลายเป็น “ที่เที่ยวกรุงเทพ” ที่คนชอบแวะซ้ำ ไม่ได้มาจากความใหญ่โต แต่มาจากทำเลที่หาได้ยากในเมืองหลวง เพราะสวนสาธารณะของกรุงเทพมีไม่กี่แห่งที่เปิดพื้นที่ให้คนทั่วไปได้ใกล้ชิดริมน้ำแบบโล่งตา พอรวมกับฉากหลังอย่างป้อมพระสุเมรุที่เป็นโบราณสถานของเมืองเก่า บรรยากาศเลยออกมาเป็นส่วนผสมที่พอดีระหว่างประวัติศาสตร์กับชีวิตประจำวัน ต่อให้คุณไม่ได้ตั้งใจมาถ่ายรูป แค่มานั่งเงียบ ๆ ก็ยังรู้สึกว่า “วิวมันทำงาน” ให้เอง

 

สวนสาธารณะสันติชัยปราการจัดสร้างขึ้นเนื่องในมหามงคลสมัย เฉลิมพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2542 และด้วยความที่สวนถูกวางตัวให้เชื่อมกับภูมิทัศน์ริมน้ำเจ้าพระยา จึงไม่ได้เป็นแค่สวนเดินเล่น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่ทำหน้าที่รองรับกิจกรรมของเมือง ทั้งงานชุมชนและงานพิธีการที่เกี่ยวกับสายน้ำในบางวาระ

 

หัวใจของพื้นที่ภายในสวนคือ “พระที่นั่งสันติชัยปราการ” ซึ่งเป็นอาคารทรงไทยที่ประดับตราสัญลักษณ์ในงานเฉลิมพระเกียรติ และยังมีท่ารับเสด็จขึ้นลงเรือพระที่นั่งที่จัดไว้เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นที่ใช้ประกอบพระราชประเพณีต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับแม่น้ำเจ้าพระยา มุมนี้เองที่ทำให้สวนมีความหมายมากกว่าพื้นที่พักผ่อน เพราะมันย้ำให้เห็นว่าพระนครกับแม่น้ำเจ้าพระยาไม่ใช่แค่ “วิวสวย” แต่เป็นเส้นเลือดหลักของพิธีการและประวัติศาสตร์ของเมือง

 

ถ้าคุณมาที่นี่ในวันอากาศดี จุดเด่นที่สัมผัสได้ทันทีคือทัศนียภาพของคุ้งแม่น้ำเจ้าพระยา มุมมองจากสวนทำให้เห็นความโค้งของสายน้ำแบบเปิดโล่ง และหลายคนชอบนั่งยาว ๆ เพราะเห็นทั้งความเคลื่อนไหวของเรือและเส้นขอบฟ้าของฝั่งธนบุรี ช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตกเป็นช่วงที่สวนสวยเป็นพิเศษ แสงจะนุ่มขึ้น ลมจะเย็นขึ้น และรูปที่ได้จะติดฟีล “พระอาทิตย์” สมชื่อถนนแบบไม่ต้องพยายามมาก

 

อีกบทบาทหนึ่งที่สวนนี้โดดเด่นคือการเป็นจุดชม “กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค” ในพระราชพิธีถวายผ้าพระกฐินได้ค่อนข้างชัดเจนเมื่อมีการจัดขบวน เพราะสวนเป็นริมแม่น้ำที่ไม่ถูกอาคารบังสายตาจนเกินไป ทำให้หลายคนมองสวนนี้เป็นพื้นที่สาธารณะที่เปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าใกล้พิธีการสำคัญของชาติอย่างเหมาะสม โดยไม่ทำให้บรรยากาศริมแม่น้ำดูเป็นพื้นที่ปิดของใครคนใดคนหนึ่ง

 

ในแง่การใช้งานแบบวันธรรมดา สวนสาธารณะสันติชัยปราการถูกออกแบบให้เป็นนันทนสถานเอนกประสงค์ ใช้ได้ทั้งพักผ่อน ออกกำลังกาย และกิจกรรมของชุมชน พื้นที่โดยรอบถูกจัดให้รองรับการออกกำลังกายหลายประเภท เช่น รำมวยจีน การเต้นแอโรบิค หรือการยืดเหยียดเบา ๆ และบางช่วงเวลายังสามารถเป็นสถานที่จัดงานของท้องถิ่นหรือของภาครัฐ เช่น การต้อนรับแขกจากต่างประเทศ ตลอดจนกิจกรรมวัฒนธรรมไทยอย่างสงกรานต์และลอยกระทง ซึ่งสะท้อนว่าพื้นที่นี้เป็น “สวนที่มีชีวิต” ไม่ใช่สวนที่สวยไว้เฉย ๆ

 

สิ่งที่ทำให้สวนนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการพัฒนาเมืองเก่าคือการวางให้ “โบราณสถาน” และ “พื้นที่สาธารณะ” อยู่ร่วมกันอย่างเคารพบริบท ป้อมพระสุเมรุทำหน้าที่เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของกรุงเทพ ขณะที่สวนทำหน้าที่เป็นพื้นที่ให้คนรุ่นปัจจุบันได้เข้ามาใช้ประโยชน์จริง ๆ ในแบบที่ไม่ทำลายคุณค่าของพื้นที่เดิม คุณจึงสามารถเดินเล่นไปพร้อมกับมองเห็นโครงสร้างเมืองเก่าได้ในมุมที่ไม่เร่งรีบ เหมาะกับคนที่อยากเที่ยวพระนครแบบได้ทั้งภาพและความหมาย

 

อีกเรื่องที่หลายคนชอบเล่ากันเมื่อพูดถึงบางลำพูคือ “ต้นลำพู” ดั้งเดิมที่เคยอยู่ในบริเวณสวนและถูกนับว่าเป็นที่มาของชื่อย่าน “บางลำพู” ต้นลำพูต้นนี้อยู่มานานตั้งแต่ก่อนการสร้างสวนและพระที่นั่งฯ และเคยถูกเก็บไว้ให้ศึกษาในฐานะร่องรอยธรรมชาติของพื้นที่ แต่ในเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ พ.ศ. 2554 ต้นลำพูได้ตายลง ก่อนที่กรุงเทพมหานครจะตัดทิ้งจนเหลือเพียงตอ เรื่องนี้ทำให้สวนมีอีกหนึ่งชั้นของความทรงจำ เพราะมันย้ำว่าเมืองริมน้ำไม่เคยหยุดเปลี่ยน และบางครั้งสิ่งที่เหลืออยู่ก็เป็นเพียง “หลักฐานเงียบ ๆ” ให้เรานึกถึงอดีต

 

การเดินทาง การมาสวนสาธารณะสันติชัยปราการทำได้ง่ายมากถ้าคุณคุ้นกับย่านพระนคร วิธีที่คลาสสิกและเข้ากับบรรยากาศที่สุดคือมาทางเรือด่วนเจ้าพระยาแล้วเดินต่อเข้าถนนพระอาทิตย์ ระยะเดินไม่ไกลและได้ฟีลริมน้ำเต็ม ๆ ถ้ามารถสาธารณะบนถนนหลัก สามารถลงโซนบางลำพู/ถนนพระอาทิตย์แล้วเดินเข้ามาปลายถนนได้เลย ส่วนแท็กซี่หรือวินมอเตอร์ไซค์ให้บอกปลายทางว่า “ป้อมพระสุเมรุ – สวนสันติชัยปราการ ถนนพระอาทิตย์” ก็ถึงแบบไม่ต้องอธิบายยาว

 

เคล็ดลับเล็ก ๆ คือถ้าตั้งใจมาถ่ายรูปหรืออยากได้บรรยากาศสบาย ให้เลือกช่วงเช้า ๆ ที่อากาศยังไม่ร้อน หรือช่วงเย็นก่อนปิดที่แสงกำลังสวย และถ้าอยากนั่งนาน แนะนำพกน้ำติดตัวเพราะลมน้ำทำให้เพลินจนเผลอใช้เวลานานกว่าที่คิด สวนนี้เหมาะมากสำหรับคนที่อยาก “พักจังหวะ” จากการเดินเที่ยววัดหรือเดินคาเฟ่ในพระนคร เพราะแค่นั่งเฉย ๆ ก็เหมือนได้รีเซ็ตพลังแล้ว

 

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เหมาะกับการมาเดินเล่นช่วงเช้าหรือช่วงเย็นก่อนปิด

 

ตอบ: ไฮไลต์คือวิวคุ้งแม่น้ำเจ้าพระยา มุมชมพระอาทิตย์ตก และบรรยากาศเมืองเก่ารอบป้อมพระสุเมรุ รวมถึงพระที่นั่งสันติชัยปราการภายในสวน

 

ตอบ: เหมาะกับการนั่งพัก เดินเล่น ออกกำลังกายเบา ๆ และเป็นจุดแวะพักระหว่างการเที่ยวถนนพระอาทิตย์ – บางลำพู – ถนนข้าวสาร

 

ตอบ: ภายในสวนมีพระที่นั่งสันติชัยปราการพร้อมท่ารับเสด็จขึ้นลงเรือพระที่นั่ง ซึ่งจัดไว้เพื่อใช้ประกอบพระราชประเพณีที่เกี่ยวกับแม่น้ำเจ้าพระยาในบางวาระ

 

ตอบ: ต้นลำพูดั้งเดิมที่เคยหลงเหลือให้ศึกษาได้ตายลงหลังเหตุการณ์น้ำท่วม พ.ศ. 2554 และถูกตัดจนเหลือเป็นตอ ซึ่งกลายเป็นหลักฐานความทรงจำของพื้นที่