วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) หรือวัดป่าลานทุ่งต้อม (วัดหลวง) เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ 168 บ้านป่าลาน หมู่ที่ 2 ตำบลทุ่งต้อม อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2466 โดยชาวไทยเขินเป็นผู้สร้างวัด มีที่ดินตั้งวัด 2 ไร่ 1 งาน 98 ตารางวา และมีที่ธรณีสงฆ์ 1 แปลง เนื้อที่ 1 งาน 35 ตารางวา จุดเด่นของวัดอยู่ที่ศิลปะไทยเขิน พระพุทธรูปปูนปั้น พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑป พระพุทธรูปประทับยืนไม้สัก เจดีย์ทรงไทยผสมพม่า วิหาร ศาลาการเปรียญทรงไทยประยุกต์ที่มีจิตรกรรมฝาผนัง และกุฏิสงฆ์ครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้น เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการไหว้พระ เรียนรู้วัดชุมชนไทยเขิน และเที่ยวเชื่อมโยงวัดเก่าในตำบลทุ่งต้อมกับอำเภอสันป่าตอง

 

วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) ตั้งอยู่เลขที่ 168 บ้านป่าลาน หมู่ที่ 2 ตำบลทุ่งต้อม อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50120 เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 2 ไร่ 1 งาน 98 ตารางวา ตามโฉนดเลขที่ 1182 และมีที่ธรณีสงฆ์จำนวน 1 แปลง เนื้อที่ 1 งาน 35 ตารางวา วัดแห่งนี้เป็นหนึ่งในวัดสำคัญของตำบลทุ่งต้อม เพราะมีประวัติสัมพันธ์กับบ้านป่าลาน ชาวไทยเขิน และภูมิทัศน์ลำเหมืองของชุมชนเกษตรกรรมในอำเภอสันป่าตองอย่างชัดเจน

 

วัดป่าลานสร้างเมื่อ พ.ศ. 2466 มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วัดป่าลานทุ่งต้อม หรือวัดหลวง ชาวไทยเขินเป็นผู้สร้างวัดขึ้นมา ทำให้วัดแห่งนี้มีความสำคัญในฐานะศาสนสถานที่สะท้อนร่องรอยของกลุ่มชนและวัฒนธรรมท้องถิ่นในตำบลทุ่งต้อม คำว่า “ป่าลาน” ชวนให้นึกถึงพื้นที่ที่เคยมีต้นลานหรือป่าลานเป็นภูมิทัศน์สำคัญของชุมชน ชื่อบ้าน ชื่อวัด และความทรงจำของพื้นที่จึงเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด วัดไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรม แต่เป็นสัญลักษณ์ของการตั้งถิ่นฐาน ศรัทธา และอัตลักษณ์ของบ้านป่าลาน

 

บ้านป่าลาน หมู่ที่ 2 เป็นหนึ่งในชุมชนของตำบลทุ่งต้อม ซึ่งเป็นพื้นที่ราบลุ่มของอำเภอสันป่าตอง มีคลองชลประทาน ลำเหมืองแม่กุ้ง พื้นที่นา สวน และเส้นทางชุมชนเป็นองค์ประกอบของชีวิตท้องถิ่น ตำบลทุ่งต้อมตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอสันป่าตอง และเชื่อมโยงกับเส้นทางเชียงใหม่ – ฮอด ทำให้พื้นที่นี้เป็นทั้งชุมชนเกษตรกรรมและพื้นที่สัญจรที่สำคัญ วัดป่าลานตั้งอยู่ในบริบทเช่นนี้ จึงเป็นศูนย์รวมจิตใจที่ผูกกับน้ำ นา ถนน และหมู่บ้านอย่างแยกไม่ออก

 

อาณาเขตของวัดช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับภูมิประเทศโดยรอบได้ชัดเจน ทิศเหนือประมาณ 24 วา จดทางสาธารณประโยชน์ ทิศใต้ประมาณ 23 วา จดถนนหลวงแผ่นดินสายสันป่าตอง – ลำพูน ทิศตะวันออกประมาณ 42 วา จดลำเหมืองสาธารณประโยชน์ และทิศตะวันตกประมาณ 44 วา จดลำเหมืองแม่กุ้ง วัดจึงตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีทั้งทางสาธารณะ ถนนหลวง และลำเหมืองสำคัญของชุมชน การมีลำเหมืองอยู่ทั้งด้านตะวันออกและตะวันตกยิ่งทำให้วัดป่าลานมีความสัมพันธ์กับระบบน้ำของตำบลทุ่งต้อมอย่างเด่นชัด

 

ลำเหมืองแม่กุ้งและลำเหมืองสาธารณประโยชน์มีความหมายมากกว่าขอบเขตที่ดิน เพราะลำเหมืองคือเส้นเลือดของชุมชนเกษตรกรรมล้านนา เป็นระบบนำน้ำที่ช่วยหล่อเลี้ยงนา สวน และชีวิตของผู้คนในหมู่บ้าน วัดที่ตั้งอยู่ใกล้ลำเหมืองจึงอยู่ท่ามกลางภูมิทัศน์ที่ชาวบ้านใช้ทำมาหากินจริง เมื่อผู้มาเยือนมาที่วัดป่าลาน ควรมองวัดร่วมกับพื้นที่รอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นถนน ลำเหมือง บ้านเรือน และพื้นที่เกษตรกรรม เพราะองค์ประกอบเหล่านี้คือบริบทที่ทำให้วัดมีชีวิตในชุมชน

 

อาคารเสนาสนะของวัดป่าลานประกอบด้วยวิหาร ศาลาการเปรียญทรงไทยประยุกต์ที่ภายในมีจิตรกรรมฝาผนัง และกุฏิสงฆ์ซึ่งเป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้น วิหารเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับไหว้พระ ทำบุญ และประกอบกิจกรรมทางศาสนา ศาลาการเปรียญเป็นพื้นที่รองรับการฟังธรรม งานบุญ การประชุมของคณะศรัทธา และกิจกรรมของชุมชน ส่วนกุฏิสงฆ์เป็นพื้นที่พักจำพรรษา ศึกษาธรรม และปฏิบัติศาสนกิจของพระภิกษุ องค์ประกอบเหล่านี้ทำให้วัดป่าลานเป็นวัดชุมชนที่มีความพร้อมและยังใช้งานได้จริง

 

ศาลาการเปรียญทรงไทยประยุกต์ภายในมีจิตรกรรมฝาผนัง ถือเป็นจุดที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะจิตรกรรมฝาผนังในวัดชุมชนมักเป็นพื้นที่ถ่ายทอดเรื่องราวทางพระพุทธศาสนา คติธรรม และรสนิยมทางศิลปะของชุมชนในยุคที่สร้างหรือบูรณะอาคาร งานจิตรกรรมช่วยให้ผู้มาเยือนได้เรียนรู้ผ่านภาพ ไม่ใช่เพียงผ่านข้อความหรือคำบอกเล่า เมื่อเข้าชมควรเดินอย่างสำรวม ไม่สัมผัสผนัง ไม่ใช้แฟลชในลักษณะที่รบกวน และให้ความเคารพต่อพื้นที่ศาสนสถาน

 

วิหารของวัดเป็นพื้นที่ศรัทธาหลักสำหรับชาวบ้านและผู้เดินทางมาไหว้พระ ปูชนียวัตถุสำคัญภายในวัด ได้แก่ พระพุทธรูปปูนปั้นศิลปะไทยเขิน พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑป พระพุทธรูปประทับยืนที่ทำด้วยไม้สัก เป็นพุทธสาวก และเจดีย์ทรงไทยผสมพม่า สิ่งเหล่านี้ทำให้วัดป่าลานมีเอกลักษณ์ทางศิลปกรรมสูงกว่าวัดชุมชนทั่วไป เพราะสะท้อนการผสมผสานระหว่างพุทธศิลป์ล้านนา ไทยเขิน ไทย และพม่าในพื้นที่เดียวกัน

 

พระพุทธรูปปูนปั้นศิลปะไทยเขินเป็นหลักฐานสำคัญที่เชื่อมโยงวัดกับกลุ่มชนผู้สร้างวัด ชาวไทยเขินมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ศิลปกรรม และวิถีศรัทธาของตนเอง การปรากฏของพระพุทธรูปศิลปะไทยเขินภายในวัดทำให้วัดป่าลานไม่ใช่เพียงวัดในตำบลทุ่งต้อม แต่เป็นพื้นที่ที่เก็บรักษาร่องรอยความหลากหลายทางวัฒนธรรมของล้านนาไว้ด้วย ผู้มาเยือนควรไหว้พระด้วยความเคารพ และใช้เวลาสังเกตรูปแบบศิลปะอย่างละเอียดเพื่อเข้าใจความสำคัญของวัดมากขึ้น

 

พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑปเป็นอีกจุดหนึ่งที่ควรชมและไหว้ พระพุทธรูปไสยาสน์มักสื่อถึงพระพุทธเจ้าในอิริยาบถบรรทม มีนัยเกี่ยวกับความสงบ การปล่อยวาง และวาระสำคัญในพุทธประวัติ การประดิษฐานภายในมณฑปช่วยให้พื้นที่สักการะมีความเป็นสัดส่วนและเพิ่มความสงบให้กับการกราบไหว้ ผู้มาเยือนควรเข้าชมด้วยความสำรวม ไม่ส่งเสียงดัง และให้ความสำคัญกับการรักษาความสงบของสถานที่

 

พระพุทธรูปประทับยืนทำด้วยไม้สักซึ่งเป็นพุทธสาวกมีคุณค่าในด้านงานช่างและศรัทธา ไม้สักเป็นวัสดุที่มีความสำคัญในภาคเหนือ เพราะมีความแข็งแรง ทนทาน และเหมาะกับงานแกะสลักหรือสร้างวัตถุทางศาสนา พระพุทธรูปหรือรูปพุทธสาวกที่ทำจากไม้สักจึงเป็นทั้งปูชนียวัตถุและงานศิลปกรรมพื้นถิ่น ผู้ชมควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยไม่ได้รับอนุญาต เพราะวัตถุไม้เก่ามีคุณค่าทั้งทางศาสนาและวัฒนธรรม

 

เจดีย์ทรงไทยผสมพม่าเป็นจุดเด่นอีกประการหนึ่งของวัดป่าลาน รูปแบบที่ผสมระหว่างไทยและพม่าสะท้อนความสัมพันธ์ทางศิลปกรรมในภูมิภาคล้านนา ซึ่งในอดีตมีการติดต่อ แลกเปลี่ยน และรับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากหลายทิศทาง เจดีย์ไม่ได้เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างประดับวัด แต่เป็นสัญลักษณ์แห่งพระพุทธศาสนา ความทรงจำของคณะศรัทธา และการสืบต่อศาสนสถานของชุมชน ผู้มาเยือนควรชมเจดีย์อย่างสงบ ไม่ปีนป่าย ไม่วางสิ่งของในจุดที่ไม่เหมาะสม และรักษามารยาทในพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์

 

กุฏิสงฆ์ครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้นสะท้อนรูปแบบอาคารที่ปรับตัวตามยุคสมัย อาคารประเภทครึ่งตึกครึ่งไม้พบได้ในวัดและบ้านเรือนภาคเหนือจำนวนมาก เพราะผสานความแข็งแรงของส่วนตึกกับความอบอุ่นของงานไม้ กุฏิสงฆ์เป็นพื้นที่พักจำพรรษาและปฏิบัติศาสนกิจของพระภิกษุ จึงควรเป็นพื้นที่ที่ผู้มาเยือนให้ความเคารพ หลีกเลี่ยงการเข้าไปโดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่ถ่ายภาพหรือส่งเสียงรบกวนบริเวณที่พักสงฆ์

 

พระครูสันตจิตตานุยุตเป็นเจ้าอาวาสที่ปรากฏในข้อมูลการบริหารและการปกครองของวัดป่าลาน บทบาทของเจ้าอาวาสในวัดชุมชนมีความสำคัญต่อการดูแลวัด เสนาสนะ กิจกรรมทางพระพุทธศาสนา และความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์กับคณะศรัทธา วัดที่มีประวัติสัมพันธ์กับชุมชนไทยเขินและบ้านป่าลานเช่นนี้ ต้องอาศัยทั้งพระสงฆ์ คณะกรรมการวัด ผู้นำชุมชน และชาวบ้านในการประคับประคองให้วัดยังเป็นศูนย์กลางทางศาสนาของหมู่บ้านต่อไป

 

บทบาทของวัดป่าลานต่อชุมชนบ้านป่าลานมีหลายด้าน วัดเป็นสถานที่ทำบุญในวันพระ เป็นพื้นที่ฟังธรรม เป็นที่ประกอบพิธีกรรมของครอบครัว เป็นพื้นที่จัดงานบวช งานศพ งานทำบุญอุทิศส่วนกุศล และงานบุญตามรอบปี ชาวบ้านใช้วัดเป็นพื้นที่รวมตัว พบปะ ช่วยกันจัดงาน และสืบทอดประเพณีของชุมชน เมื่อมีงานบุญ วัดจะเป็นจุดที่คนหลายรุ่นมาร่วมแรงร่วมใจกัน ทั้งการเตรียมอาหาร จัดสถานที่ ถวายภัตตาหาร และดูแลความเรียบร้อยของพิธี

 

ประเพณีและงานบุญที่สัมพันธ์กับวัดป่าลานควรมองในกรอบของวัดชุมชนล้านนา ได้แก่ วันพระ เข้าพรรษา ออกพรรษา ทอดกฐิน ทอดผ้าป่า งานบวช งานศพ งานทำบุญอุทิศส่วนกุศล และกิจกรรมบุญตามฤดูกาล งานเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางศาสนา แต่เป็นระบบความร่วมมือของชุมชน ผู้สูงอายุได้ทำบุญและฟังธรรม ผู้ใหญ่ได้อุปถัมภ์วัดและช่วยงาน ส่วนเด็กและเยาวชนได้เรียนรู้มารยาทในวัดจากการเข้าร่วมกิจกรรมกับครอบครัว

 

จุดเด่นของวัดป่าลานอยู่ที่การเป็นวัดชุมชนไทยเขินที่มีองค์ประกอบทางศิลปกรรมหลากหลาย ทั้งพระพุทธรูปปูนปั้นศิลปะไทยเขิน พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑป พระพุทธรูปประทับยืนไม้สัก เจดีย์ทรงไทยผสมพม่า จิตรกรรมฝาผนังภายในศาลาการเปรียญ และอาคารกุฏิครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้น วัดแห่งนี้เหมาะกับผู้ที่สนใจไหว้พระ เรียนรู้ศิลปะท้องถิ่น และมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ชุมชน และพระพุทธศาสนาในอำเภอสันป่าตอง

 

บรรยากาศของวัดป่าลานเหมาะกับการเที่ยวแบบสงบ ไม่เร่งรีบ และให้ความสำคัญกับรายละเอียด ผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้าก่อนขึ้นอาคารศาสนสถาน ไม่ส่งเสียงดัง ไม่เข้าเขตกุฏิสงฆ์โดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่สัมผัสพระพุทธรูปหรือวัตถุเก่าโดยพลการ และให้พื้นที่แก่ชาวบ้านหากมีพิธีกรรมกำลังดำเนินอยู่ วัดป่าลานเป็นวัดที่ชุมชนยังใช้ประกอบศาสนกิจจริง จึงควรเข้าชมด้วยความเคารพมากกว่าการใช้พื้นที่เป็นเพียงฉากถ่ายภาพ

 

การเดินทาง ไปวัดป่าลานสะดวกด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า หากเริ่มจากตัวเมืองเชียงใหม่ สามารถใช้เส้นทางเชียงใหม่ – หางดง – สันป่าตอง หรือทางหลวงหมายเลข 108 แล้วเข้าสู่ตำบลทุ่งต้อมและบ้านป่าลาน หมู่ที่ 2 วัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนที่เชื่อมโยงกับเส้นทางสันป่าตอง – ลำพูน และวัดใกล้เคียงหลายแห่ง จึงเหมาะสำหรับจัดเป็นทริปไหว้พระแบบครึ่งวันหรือหนึ่งวันร่วมกับวัดในตำบลทุ่งต้อม

 

เส้นทางเที่ยวเชื่อมโยงที่เหมาะสมสามารถเริ่มจากวัดป่าลาน แล้วต่อไปยังวัดกลางทุ่ง วัดก่อเก๊า วัดช่างกระดาษ วัดบุญนาค วัดรัตนาราม วัดทุ่งต้อม วัดสุพรรณรังษี และเวียงท่ากาน หากต้องการขยายเส้นทางวัฒนธรรม สามารถเชื่อมต่อไปยังตำบลท่าวังพร้าว ซึ่งมีวัดเก่าอีกหลายแห่ง เช่น วัดต้นแหนหลวง วัดท่าวังพร้าว วัดมงคล วัดศรีรัตนาราม และวัดดอนชัย เส้นทางเช่นนี้ช่วยให้เห็นภาพรวมของอำเภอสันป่าตองผ่านวัด ชุมชน ลำเหมือง พื้นที่นา และประวัติหมู่บ้านได้ครบขึ้น

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายภายในเวลาเปิดทำการ เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและเหมาะกับการเดินชมวัดอย่างสงบ หากเดินทางในช่วงฤดูฝนควรวางแผนเวลาและตรวจสภาพเส้นทางในพื้นที่ราบลุ่มของตำบลทุ่งต้อม เนื่องจากพื้นที่มีลำเหมืองและคลองชลประทานเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ หากเดินทางในช่วงงานบุญหรือวันพระ ควรให้ความสำคัญกับกิจกรรมของชาวบ้านเป็นหลัก และรักษาความสำรวมตลอดเวลาที่อยู่ในวัด

 

โดยสรุป วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) เป็นวัดราษฎร์มหานิกายเก่าแก่ของบ้านป่าลาน ตำบลทุ่งต้อม อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2466 โดยชาวไทยเขิน มีที่ดินตั้งวัด 2 ไร่ 1 งาน 98 ตารางวา มีวิหาร ศาลาการเปรียญทรงไทยประยุกต์พร้อมจิตรกรรมฝาผนัง กุฏิสงฆ์ครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้น พระพุทธรูปปูนปั้นศิลปะไทยเขิน พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑป พระพุทธรูปประทับยืนไม้สัก และเจดีย์ทรงไทยผสมพม่า ผู้ที่ต้องการเรียนรู้วัดชุมชนไทยเขิน ศิลปกรรมท้องถิ่น และเส้นทางวัดเก่าในสันป่าตอง ควรจัดวัดป่าลานไว้ในเส้นทางเที่ยวตำบลทุ่งต้อมอย่างเหมาะสม

 

 

ตอบ: วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) ตั้งอยู่เลขที่ 168 บ้านป่าลาน หมู่ที่ 2 ตำบลทุ่งต้อม อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ 50120

 

ตอบ: วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วัดป่าลานทุ่งต้อม หรือวัดหลวง

 

ตอบ: วัดป่าลาน (ทุ่งต้อม) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2466 โดยชาวไทยเขินเป็นผู้สร้างวัด

 

ตอบ: สิ่งปลูกสร้างสำคัญ ได้แก่ วิหาร ศาลาการเปรียญทรงไทยประยุกต์ที่มีจิตรกรรมฝาผนัง และกุฏิสงฆ์ครึ่งตึกครึ่งไม้ 2 ชั้น

 

ตอบ: ปูชนียวัตถุสำคัญ ได้แก่ พระพุทธรูปปูนปั้นศิลปะไทยเขิน พระพุทธรูปไสยาสน์ในมณฑป พระพุทธรูปประทับยืนไม้สัก และเจดีย์ทรงไทยผสมพม่า

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดป่าลานที่ปรากฏในข้อมูลการบริหารและการปกครองคือ พระครูสันตจิตตานุยุต

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดกลางทุ่ง วัดก่อเก๊า วัดช่างกระดาษ วัดบุญนาค วัดรัตนาราม และเวียงท่ากานได้