ศูนย์ศึกษาพัฒนาการบ้านฮ้องไคร้

Rating: 3.2/5 (6 votes)

วันเปิดทำการ: จันทร์–ศุกร์ (แนะนำตรวจสอบอีกครั้งก่อนเดินทาง หากมีวันหยุดนักขัตฤกษ์/ภารกิจพื้นที่)

เวลาเปิดทำการ: 08.30–16.30 น.

 

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ เป็นที่พักผ่อนในเชียงใหม่ที่ไม่ต้อง “ขับขึ้นดอยลึก” แต่ได้บรรยากาศสีเขียวแบบค่อย ๆ ชวนให้ใจช้าลง จุดเด่นของที่นี่ไม่ใช่การเป็นแลนด์มาร์กถ่ายรูปหวือหวา หากเป็นพื้นที่เรียนรู้ของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่ทำให้เราเห็นว่า เรื่องป่า ดิน และน้ำ ไม่ใช่คำใหญ่ในตำรา แต่เป็นระบบชีวิตจริงที่ทำให้ชุมชนอยู่ได้ และทำให้พื้นที่ต้นน้ำกลับมามีความสมบูรณ์ขึ้นได้อย่างเป็นรูปธรรม

 

ศูนย์ฯ ตั้งอยู่ในเขตรอยต่อของตำบลป่าเมี่ยง และตำบลแม่โป่ง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ อยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองมากนัก เหมาะกับคนที่อยากเปลี่ยนโหมดจากความวุ่นวายให้กลายเป็นการเดินเล่นท่ามกลางความร่มเย็นแบบมีเนื้อหาความรู้รองรับ ไม่ว่าจะมาคนเดียว มาเป็นครอบครัว หรือมาแบบทริปสั้นครึ่งวันก็ยัง “คุ้ม” เพราะสิ่งที่ได้กลับไปไม่ใช่แค่ภาพถ่าย แต่คือความเข้าใจเรื่องการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่จับต้องได้

 

หัวใจความคิดของพื้นที่นี้คือแนวทาง “ป่าไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง” ซึ่งสรุปให้เข้าใจง่ายได้ว่า เราปลูกและฟื้นฟูป่าให้มีความหลากหลายเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อชีวิตอย่างรอบด้าน ป่าไม้ 3 อย่างมักถูกอธิบายเป็นไม้ใช้สอย ไม้กินได้/ไม้ผล และไม้เชื้อเพลิง เมื่อปลูกให้เหมาะกับพื้นที่และดูแลอย่างต่อเนื่อง ผลลัพธ์ที่ได้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ทรัพยากรสำหรับการดำรงชีพ แต่ต่อยอดเป็น “ประโยชน์อย่างที่ 4” ที่สำคัญมาก คือการช่วยรักษาดิน รักษาน้ำ เพิ่มความชุ่มชื้น และทำให้พื้นที่ต้นน้ำลำธารกลับมาทำงานได้ดีขึ้น

 

ถ้าลองมองแบบคนเดินชมจริง ๆ คุณจะสัมผัสได้ว่าแนวคิดนี้ไม่ได้ถูกวางไว้เพื่อสวยงาม แต่สะท้อนอยู่ในภาพรวมของภูมิทัศน์ ความร่มเงา สภาพแวดล้อม และความเป็นระบบของการจัดการพื้นที่ จุดหนึ่งที่ทำให้ศูนย์ฯ น่าแวะคือความรู้สึก “โปร่ง โล่ง และสงบ” ที่เหมาะกับการเดินช้า ๆ มองต้นไม้ ฟังเสียงลม แล้วปล่อยให้การเรียนรู้เกิดขึ้นแบบไม่ต้องเร่ง เหมือนพื้นที่ตั้งใจทำหน้าที่เป็นห้องเรียนธรรมชาติขนาดใหญ่ ที่พาเราย้อนกลับไปเห็นว่าการดูแลป่าคือการดูแลคุณภาพชีวิตของผู้คนไปพร้อมกัน

 

สำหรับคนที่มองหากิจกรรม ที่นี่เหมาะกับการเดินชมเส้นทางภายในพื้นที่เพื่อดูภาพรวมงานศึกษาและทดลองด้านป่าไม้และการอนุรักษ์ดินน้ำ รวมถึงการสังเกตการฟื้นตัวของระบบนิเวศในมุมที่ปกติเราไม่ค่อยได้ตั้งใจมอง ข้อดีคือบรรยากาศไม่กดดัน คุณสามารถเลือกใช้เวลาตามจังหวะของตัวเอง จะมาเช้าแล้วเดินสบาย ๆ หรือมาช่วงบ่ายเพื่อพักสายตาจากหน้าจอ ก็ได้อารมณ์คนละแบบ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองเชียงใหม่ มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ใช้ถนนหลวงหมายเลข 118 สายเชียงใหม่–เชียงราย ระยะทางประมาณ 27 กิโลเมตร ศูนย์ฯ อยู่ทางขวามือของเส้นหลัก และมีระยะจากถนนใหญ่เข้าไปด้านในประมาณ 2 กิโลเมตร สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ทั่วไปได้

 

เพื่อให้ทริปไม่สะดุด แนะนำเผื่อเวลาเล็กน้อยสำหรับช่วงเลี้ยวเข้าพื้นที่ (เพราะต้องออกจากเส้นหลักเข้าไปด้านใน) และถ้าคุณตั้งใจมาเพื่อ “เดินชมแบบจริงจัง” ควรใส่รองเท้าที่เดินสบาย พกน้ำดื่ม และหลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง เพราะบรรยากาศที่ดีที่สุดของที่นี่คือความเงียบที่ทำให้เราได้ยินธรรมชาติชัดขึ้น

 

 

ตอบ: เหมาะกับการมาเดินชมพื้นที่เรียนรู้โครงการพระราชดำริ ดูภาพรวมงานศึกษา–ทดลองด้านป่าไม้และการอนุรักษ์ดินน้ำ และพักผ่อนแบบเงียบ ๆ ได้สาระ

 

ตอบ: คือการปลูก/ฟื้นฟูป่าให้เกิดทั้งไม้ใช้สอย ไม้ผล/พืชกินได้ และไม้เชื้อเพลิง แล้วต่อยอดเป็นประโยชน์อย่างที่ 4 คือช่วยดูแลดินน้ำ เพิ่มความชุ่มชื้น และทำให้ต้นน้ำลำธารสมบูรณ์ขึ้น

 

ตอบ: เดินทางค่อนข้างสะดวก ใช้ถนนหมายเลข 118 (เชียงใหม่–เชียงราย) ประมาณ 27 กม. แล้วเลี้ยวเข้าพื้นที่จากถนนใหญ่อีกประมาณ 2 กม.

 

ตอบ: ปลายฝน–ต้นหนาวถึงฤดูหนาวจะเดินสบายที่สุด อากาศไม่ร้อนจัดและบรรยากาศเขียวชุ่มตา

 

ตอบ: ถ้าแวะพักผ่อนและเดินชมภาพรวม แนะนำ 1–2 ชั่วโมง แต่ถ้าตั้งใจเรียนรู้ละเอียด ควรเผื่อเวลาครึ่งวัน