บ้านเปียงหลวง

Rating: 3.1/5 (8 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: ตลอดวัน (แนะนำเที่ยวช่วงกลางวันเพื่อความปลอดภัยและการเดินทางสะดวก)

 

บ้านเปียงหลวง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ คือหมู่บ้านชายแดนที่ถ้าคุณตั้งใจมา “เห็นภาพทั้งระบบ” จริง ๆ คุณจะได้มากกว่าวิวภูเขาและอากาศเย็น เพราะที่นี่คือพื้นที่ซ้อนทับกันของ 3 เรื่องใหญ่ในเวลาเดียวกัน ได้แก่ ชายแดนและการค้าระดับชุมชน, ชาติพันธุ์และการอพยพย้ายถิ่น, และวิถีชีวิตร่วมสมัยที่ต้องอยู่กับเงื่อนไขความมั่นคงและเศรษฐกิจชายขอบ

 

ภาพจำแรกของบ้านเปียงหลวงคือ “หมู่บ้านติดชายแดนไทย–พม่า” ที่มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับด่าน/จุดผ่านแดนอย่าง “ช่องหลักแต่ง” ซึ่งในช่วงที่เหตุการณ์สงบเคยถูกมองว่าเป็นด่านชั่วคราวสำหรับการค้าขายชายแดนระดับท้องถิ่น เปิดให้ผู้คนในละแวกข้ามมาซื้อขายแลกเปลี่ยนกันได้ แต่สิ่งสำคัญคือ คนมาเที่ยวไม่ควรตั้งต้นด้วยความคาดหวังว่าจะ “ข้ามแดนได้แน่ ๆ” เพราะสถานะการเปิด–ปิดของจุดผ่านแดนประเภทนี้ขึ้นกับสถานการณ์และประกาศของหน่วยงานรัฐเป็นหลัก ดังนั้นบ้านเปียงหลวงในฐานะทริปท่องเที่ยว ควรถูกวางเป็น “ปลายทางชุมชนชายแดน” มากกว่า “จุดข้ามแดน” แล้วคุณจะไม่พลาดความงามส่วนที่เป็นแก่นจริงของพื้นที่

 

แก่นของบ้านเปียงหลวงอยู่ที่ “ชั้นชาติพันธุ์” ของผู้คนในตำบลนี้ ซึ่งมักถูกเล่าว่าประกอบด้วยชาวจีนฮ่อและไทยใหญ่ ชาวจีนฮ่อจำนวนหนึ่งอพยพเข้ามาในช่วงบริบทการเมืองจีนยุคศตวรรษที่ 20 และตั้งหลักในพื้นที่ชายแดนภาคเหนือหลายแห่งของไทย ขณะเดียวกันชาวไทยใหญ่ก็เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความต่อเนื่องทางวัฒนธรรมกับฝั่งรัฐฉานมานานอยู่แล้ว เมื่อสองกลุ่มมาอยู่ร่วมพื้นที่เดียวกัน สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่การอยู่ร่วม แต่เป็นการสร้าง “วัฒนธรรมชายแดนแบบลูกผสม” ที่เห็นได้จากภาษา อาหาร ประเพณี การค้าขาย และวิธีมองโลกของผู้คน

 

หนึ่งในรายละเอียดที่ทำให้บ้านเปียงหลวงมีความเฉพาะตัว คือเรื่องการรักษาภาษาและอัตลักษณ์ของชุมชนจีนฮ่อ ในหลายพื้นที่ คนรุ่นใหม่อาจค่อย ๆ ห่างจากภาษาของบ้านเดิม แต่บ้านเปียงหลวงมีภาพการเรียนภาษาจีนเพิ่มเติมในช่วงเย็นที่ถูกเล่าต่อกันมา พร้อมบริบทการสนับสนุนด้านการศึกษาและกิจกรรมบางส่วนจากเครือข่ายภายนอก การมี “โรงเรียนภาษาหลังเลิกเรียน” แบบนี้ทำให้บ้านเปียงหลวงไม่ใช่แค่หมู่บ้านท่องเที่ยว แต่เป็นพื้นที่ที่คนในชุมชนตั้งใจส่งต่อทุนทางวัฒนธรรมให้รุ่นถัดไปอย่างจริงจัง

 

ถ้าคุณอยากอ่านบ้านเปียงหลวงแบบลึกขึ้นอีกชั้น ให้ลองสังเกตว่า “ชายแดน” สร้างนิสัยทางเศรษฐกิจอย่างไร ในพื้นที่ที่การค้าชายแดนเคยเป็นช่องทางหนึ่งของชีวิต ผู้คนมักมีความคล่องตัวสูง รู้จักของจากหลายโลก รู้จักเครือญาติข้ามพื้นที่ และคุ้นกับการปรับตัวตามกติกาที่เปลี่ยนได้เสมอ นี่คือเหตุผลว่าทำไมบ้านเปียงหลวงถึงให้ความรู้สึกต่างจากหมู่บ้านบนดอยที่อยู่ลึกเข้าไปในป่าอย่างเดียว ที่นี่คือหมู่บ้านบนภูเขาที่ “หันหน้าเข้าหาความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่” อยู่ตลอดเวลา

 

ประสบการณ์เที่ยวบ้านเปียงหลวงที่ดี มักเกิดจากการใช้เวลาแบบไม่เร่งรีบ เดินดูวิถีชุมชน ดูสถาปัตยกรรมบ้านเรือนที่สะท้อนรสนิยมของแต่ละครอบครัว ชิมอาหารที่มีสำเนียงจีนยูนนาน–ไทยใหญ่ปนกันตามร้านท้องถิ่น ฟังภาษาที่สลับไปมาระหว่างไทยกลาง คำเมือง จีน และไทยใหญ่ แล้วค่อย ๆ ต่อภาพในหัวว่า “นี่แหละเชียงใหม่อีกแบบหนึ่ง” ที่ไม่ได้มีแค่คาเฟ่และวัดดังในเมือง แต่มีชายแดน มีการอพยพ และมีการรักษารากของตัวเองอยู่จริง

 

ถ้าจะเปรียบเทียบบ้านเปียงหลวงกับปลายทางชายแดนอื่นในภาคเหนือเพื่อให้เห็นเอกลักษณ์ชัดขึ้น ลองนึกถึงแม่สายหรือเชียงแสนที่ภาพใหญ่จะเป็นการค้าชายแดนเชิงพาณิชย์ที่คึกคักและเป็นระบบมากกว่า บ้านเปียงหลวงจะให้บรรยากาศ “ชายแดนระดับชุมชน” ที่เน้นความสัมพันธ์ใกล้ตัวและจังหวะชีวิตที่ช้ากว่า อีกด้านหนึ่งถ้าเทียบกับหมู่บ้านชาติพันธุ์ท่องเที่ยวชื่อดังในเชียงใหม่หลายแห่ง บ้านเปียงหลวงไม่ได้ขายภาพ “การแสดงวัฒนธรรม” เป็นหลัก แต่ให้คุณเห็นวัฒนธรรมในแบบที่มันดำเนินอยู่เองตามปกติ นี่คือความต่างที่ทำให้คนชอบทริปเชิงสังคมและประวัติศาสตร์มักประทับใจ

 

เรื่องที่ควรรู้ก่อนเดินทางคือ ระยะทางและเวลาในพื้นที่เวียงแหงค่อนข้าง “กินเวลา” กว่าที่หลายคนคาด เพราะเป็นเส้นทางภูเขาและโค้งเยอะ การแพลนที่ดีคือเลือกไปช่วงเช้า ออกจากตัวเมืองเชียงใหม่ให้ไว เตรียมน้ำและของกินเล็ก ๆ น้อย ๆ เผื่อช่วงทางขึ้นเขา และถ้าคุณตั้งใจนั่งรถโดยสารประจำทาง ให้เผื่อเวลาเพิ่มขึ้นอีก เพราะรถมีรอบจำกัดและใช้เวลาหลายชั่วโมง

 

การเดินทาง ขับรถจากตัวเมืองเชียงใหม่ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 (เชียงใหม่–ฝาง) จากนั้นแยกซ้ายบริเวณโซนเมืองงายเข้าทางหลวง 1322 มุ่งหน้าอำเภอเวียงแหง แล้วไปต่อสู่บ้านเปียงหลวง (ระยะทางช่วงแยกเข้าสู่เวียงแหงตามข้อมูลที่ให้ไว้ประมาณ 72 กิโลเมตร) หากเดินทางด้วยรถโดยสารประจำทาง สามารถขึ้นรถที่ท่ารถถนนช้างเผือก สายดาวทอง (เวียงแหง–เปียงหลวง) ซึ่งโดยทั่วไปเป็นรถสองแถว 6 ล้อ มีรอบช่วงเช้า และใช้เวลาเดินทางหลายชั่วโมงตามสภาพเส้นทาง (ควรตรวจสอบรอบรถล่าสุดก่อนออกเดินทาง)

 

 

ตอบ: เหมาะกับคนชอบท่องเที่ยวเชิงวิถีชีวิต ชายแดน และวัฒนธรรมชาติพันธุ์ อยากเห็นภาพชุมชนจริงมากกว่าการเที่ยวแลนด์มาร์กแบบถ่ายรูปเร็ว ๆ

 

ตอบ: โดยเรื่องเล่าที่พบได้บ่อยระบุว่ามีกลุ่มจีนฮ่อและไทยใหญ่เป็นองค์ประกอบสำคัญของชุมชน ทำให้ภาษา อาหาร และวิถีชีวิตมีความหลากหลาย

 

ตอบ: ไม่ควรวางแผนทริปโดยยึดว่าข้ามได้แน่นอน เพราะสถานะเปิด–ปิดขึ้นกับสถานการณ์และประกาศทางการ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานรัฐก่อนทุกครั้ง

 

ตอบ: ถ้าตั้งใจเดินทางสบาย ๆ แนะนำฤดูหนาวหรือช่วงอากาศเย็นของเชียงใหม่ เพราะขับรถบนเส้นทางภูเขาจะไม่เหนื่อยเท่าฤดูฝน และบรรยากาศโดยรวมจะเดินเล่นได้เพลินกว่า

 

ตอบ: รถมีรอบจำกัดและใช้เวลาหลายชั่วโมง ควรเช็กรอบล่าสุดก่อนเดินทาง เผื่อเวลา และเตรียมของใช้จำเป็นระหว่างทาง เพราะเส้นทางค่อนข้างไกลและโค้งเยอะ

 

ตอบ: ลองเดินดูชุมชนแบบช้า ๆ ชิมอาหารท้องถิ่น พูดคุยกับคนขายของ/คนในพื้นที่อย่างสุภาพ สังเกตภาษาและวัฒนธรรมที่ผสมกัน แล้วคุณจะเห็นว่า “ชายแดน” มีผลต่อชีวิตคนอย่างไรในรายละเอียดเล็ก ๆ