วัดบวกครกเหนือ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดบวกครกเหนือ ตั้งอยู่เลขที่ 63 หมู่ 8 บ้านบวกครกเหนือ ถนนสายเกาะกลาง ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50140 เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2395 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2518 วัดแห่งนี้เป็นวัดสำคัญของชุมชนบ้านบวกครกเหนือ มีบทบาทเป็นพื้นที่ทำบุญ ฟังธรรม ประกอบศาสนกิจ และเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านในพื้นที่ตำบลท่าวังตาลมาอย่างต่อเนื่อง เจ้าอาวาสคือพระครูประภัสสรการ ปภสฺสโร ซึ่งทำหน้าที่ดูแลศาสนกิจของวัดและความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชนบ้านบวกครกเหนือ

 

ความโดดเด่นของวัดบวกครกเหนืออยู่ที่ประวัติชื่อวัดซึ่งสัมพันธ์กับภูมิประเทศและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชน คำว่า “บวก” เป็นคำพื้นเมืองล้านนาที่หมายถึงหนองน้ำหรือแอ่งน้ำ ส่วนคำว่า “บวกครก” เกี่ยวข้องกับเรื่องเล่าที่สืบกันมาว่า ทางทิศใต้ของวัดประมาณ 500 เมตร มีแอ่งน้ำแห่งหนึ่งซึ่งชาวบ้านในอดีตนำครกไม้ที่ชำรุดจากการใช้งานตำข้าวไปทิ้งหรือฝังไว้ในบริเวณหนองน้ำ ต่อมาพื้นที่ดังกล่าวจึงถูกเรียกว่าบวกครก และกลายเป็นชื่อชุมชนกับชื่อวัดที่ใช้สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

 

เรื่องเล่าชื่อบวกครกทำให้วัดแห่งนี้มีเสน่ห์ในฐานะวัดชุมชนล้านนาที่ชื่อสถานที่ไม่ได้เกิดจากคำราชการหรือชื่อที่ตั้งขึ้นใหม่ แต่เกิดจากสิ่งที่ชาวบ้านจำร่วมกัน ทั้งหนองน้ำ เครื่องมือในครัวเรือน การตำข้าว และการใช้พื้นที่ร่วมกันของคนในหมู่บ้าน ชื่อวัดจึงเป็นเหมือนบันทึกประวัติศาสตร์ท้องถิ่นขนาดเล็กที่ยังมีชีวิต เพราะเพียงคำว่า “บวกครก” ก็สามารถเล่าเรื่องวิถีเกษตรกรรม วิถีครัวเรือน และความสัมพันธ์ของชุมชนกับแหล่งน้ำได้อย่างชัดเจน

 

เดิมชุมชนบวกครกเติบโตขึ้นจากกลุ่มบ้านที่มีวัดเป็นศูนย์รวมจิตใจ ต่อมาเมื่อบ้านเมืองมีความเจริญขึ้นและชุมชนขยายตัวมากขึ้น จึงมีการสร้างวัดขึ้นอีกแห่งหนึ่งในชื่อบวกครกเช่นเดียวกัน เพื่อรองรับศรัทธาและความจำเป็นของชาวบ้านในพื้นที่ที่ขยายออกไป หลังจากนั้นจึงเติมคำบอกตำแหน่งท้ายชื่อวัด กลายเป็นวัดบวกครกเหนือและวัดบวกครกใต้ วัดทั้ง 2 แห่งจึงไม่ได้เป็นเพียงวัดใกล้กัน แต่เป็นคู่ศาสนสถานที่ช่วยอธิบายการขยายตัวของชุมชนบวกครกในตำบลท่าวังตาล

 

ตำบลท่าวังตาลเป็นพื้นที่สำคัญของอำเภอสารภี ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของอำเภอสารภี และอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ พื้นที่ตำบลครอบคลุมชุมชน 13 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านเจดีย์เหลี่ยม บ้านป่าเปอะ บ้านกลาง บ้านโป่ง บ้านป่างิ้ว บ้านป่าเส้า บ้านบวกหัวช้าง บ้านบวกครกเหนือ บ้านบวกครกใต้ บ้านสันป่ากว๋าว บ้านช้างค้ำ บ้านหางแคว และบ้านป่ากล้วย วัดบวกครกเหนือจึงเป็นวัดประจำหมู่ 8 ของตำบลท่าวังตาล และตั้งอยู่ในเครือข่ายวัดชุมชนที่มีบทบาทต่อชีวิตประจำวันของผู้คนอย่างใกล้ชิด

 

บริบทของตำบลท่าวังตาลทำให้วัดบวกครกเหนือมีความสำคัญมากกว่าวัดประจำหมู่บ้านทั่วไป เพราะท่าวังตาลเป็นพื้นที่ที่เชื่อมทั้งชุมชนร่วมสมัยและมรดกเมืองโบราณเวียงกุมกาม ภายในตำบลมีวัดและแหล่งประวัติศาสตร์หลายแห่ง เช่น วัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ วัดธาตุขาว และกลุ่มโบราณสถานเวียงกุมกาม ขณะเดียวกันบ้านบวกครกเหนือเป็นพื้นที่ชุมชนที่ยังคงวิถีวัดบ้าน งานบุญ และกิจกรรมชาวบ้านไว้อย่างชัดเจน วัดบวกครกเหนือจึงเป็นจุดที่สะท้อนท่าวังตาลในมิติของชุมชนที่มีชีวิต ไม่ใช่เฉพาะมิติของเมืองโบราณเท่านั้น

 

การที่วัดได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2395 ทำให้วัดบวกครกเหนือมีประวัติยาวนานมากกว่า 170 ปี ระยะเวลาดังกล่าวสะท้อนความต่อเนื่องของการตั้งถิ่นฐานและศรัทธาของชาวบ้านในพื้นที่ บ้านบวกครกเหนือไม่ได้เติบโตจากพื้นที่ว่างเปล่า แต่ค่อย ๆ ก่อรูปขึ้นจากครัวเรือน แหล่งน้ำ พื้นที่ทำกิน ถนนชุมชน และวัดที่ทำหน้าที่รวบรวมผู้คนให้มีพื้นที่ร่วมทางศาสนา การมีวัดตั้งอยู่กลางชุมชนจึงเป็นหลักฐานของความมั่นคงทางสังคมและความศรัทธาที่ชาวบ้านร่วมกันรักษามายาวนาน

 

การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2518 มีความหมายสำคัญทางพระพุทธศาสนา เพราะวิสุงคามสีมาเป็นเขตที่พระมหากษัตริย์พระราชทานให้สงฆ์ใช้ประกอบสังฆกรรมตามพระธรรมวินัย การได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาจึงยืนยันบทบาทของวัดในฐานะศาสนสถานที่รองรับกิจกรรมของพระสงฆ์อย่างสมบูรณ์ วัดบวกครกเหนือจึงเป็นทั้งวัดของชาวบ้านและวัดที่มีสถานะทางพระพุทธศาสนาอย่างเป็นระบบ

 

แม้ข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับรายละเอียดอาคารภายในวัดบวกครกเหนือจะมีไม่มากเท่าวัดโบราณสถานขนาดใหญ่ แต่สถานะของวัดในฐานะวัดราษฎร์มหานิกายที่มีพระสงฆ์จำพรรษาและมีการจัดงานกฐินอย่างต่อเนื่อง แสดงให้เห็นว่าวัดยังเปิดใช้งานจริงและเป็นพื้นที่ศาสนกิจของชุมชน วัดในลักษณะนี้มักมีพื้นที่ไหว้พระ พื้นที่ประกอบพิธี พื้นที่งานบุญ และลานวัดสำหรับรวมตัวของชาวบ้าน ซึ่งเป็นหัวใจของการใช้งานวัดบ้านในภาคเหนือ

 

จุดเด่นที่ควรชมเมื่อมาวัดบวกครกเหนือคือบรรยากาศของวัดชุมชนที่เรียบง่ายและมีรากประวัติท้องถิ่นชัดเจน ผู้มาเยือนควรเริ่มจากการไหว้พระในพื้นที่ศาสนสถานของวัด แล้วสังเกตความสัมพันธ์ของวัดกับบ้านบวกครกเหนือ ถนนชุมชน โรงเรียน บ้านเรือน และพื้นที่โดยรอบ คุณค่าของวัดไม่ได้อยู่ที่ความใหญ่โตแบบวัดท่องเที่ยวหลัก แต่อยู่ที่การเป็นวัดที่เล่าเรื่องการขยายตัวของชุมชนบวกครกและบทบาทของวัดในชีวิตประจำวันของผู้คน

 

วัดบวกครกเหนือยังมีความสำคัญด้านการศึกษาชุมชน เพราะอยู่ใกล้โรงเรียนวัดบวกครกเหนือ ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาของท้องถิ่น การที่วัดกับโรงเรียนอยู่ในพื้นที่เดียวกันหรือใกล้กันเป็นลักษณะที่พบได้บ่อยในชุมชนภาคเหนือ เพราะในอดีตวัดเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ก่อนระบบโรงเรียนสมัยใหม่จะขยายตัว วัดจึงไม่ได้สอนเฉพาะธรรมะ แต่ยังสอนมารยาท การอยู่ร่วมกัน การเคารพผู้ใหญ่ และการรู้จักช่วยเหลืองานส่วนรวมของหมู่บ้าน

 

พระครูประภัสสรการ ปภสฺสโร เจ้าอาวาสวัดบวกครกเหนือ มีบทบาทสำคัญในการดูแลศาสนกิจของวัดและชุมชน วัดชุมชนไม่ได้ทำหน้าที่เฉพาะการจัดพิธีทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่ชาวบ้านเข้ามาขอคำปรึกษา ร่วมงานบุญ ทำกิจกรรมประเพณี และสร้างความร่วมมือระหว่างคนในหมู่บ้าน เจ้าอาวาสจึงเป็นผู้นำทางศาสนาที่ช่วยรักษาความต่อเนื่องของวัดและประเพณีท้องถิ่นให้ดำรงอยู่ต่อไป

 

งานบุญสำคัญของวัดบวกครกเหนือ ได้แก่ งานกฐิน งานผ้าป่า เข้าพรรษา ออกพรรษา วันพระ งานทำบุญอุทิศส่วนกุศล และงานบุญตามรอบปีของชุมชน นอกจากนี้ยังมีโครงการอนุรักษ์และสืบสานประเพณีสรงน้ำพระธาตุวัดบวกครกเหนือ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าวัดมีบทบาทเป็นพื้นที่รักษาประเพณีท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง งานสรงน้ำพระธาตุเป็นงานที่ชาวบ้านได้ร่วมกันแสดงความเคารพต่อปูชนียสถานของวัด ทำบุญร่วมกัน และส่งต่อวัฒนธรรมล้านนาสู่คนรุ่นใหม่

 

ประเพณีสรงน้ำพระธาตุเป็นหนึ่งในพิธีกรรมที่ทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับชุมชนล้านนาได้ชัดเจน เพราะไม่ใช่เพียงการสรงน้ำในเชิงสัญลักษณ์ แต่เป็นโอกาสที่ชุมชนได้ร่วมกันเตรียมสถานที่ จัดเครื่องสักการะ ทำความสะอาดพื้นที่วัด ฟังธรรม และพบปะกันตามวิถีของหมู่บ้าน เมื่อเทศบาลตำบลท่าวังตาลบรรจุกิจกรรมลักษณะนี้ไว้ในแผนส่งเสริมวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงยิ่งสะท้อนบทบาทของวัดบวกครกเหนือในฐานะพื้นที่วัฒนธรรมของตำบล

 

ตำบลท่าวังตาลยังมีประเพณีสำคัญ เช่น สงกรานต์ ยี่เป็งหรือประเพณีลอยกระทง อัฐมีบูชา การสรงน้ำผู้สูงอายุ การแห่ไม้ค้ำ และการขนทรายเข้าวัด ประเพณีเหล่านี้ทำให้เห็นว่าวัดในตำบลท่าวังตาลยังคงมีบทบาทสำคัญในการรองรับกิจกรรมตามรอบปีของชุมชน วัดบวกครกเหนือจึงเป็นส่วนหนึ่งของระบบวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงศาสนา ครอบครัว ชุมชน และวิถีล้านนาเข้าด้วยกัน

 

บทบาทของวัดต่อชุมชนบ้านบวกครกเหนือเห็นได้จากการเป็นพื้นที่รวมคนหลายวัย ในวันธรรมดา วัดเป็นพื้นที่สงบสำหรับไหว้พระและทำบุญ ส่วนในวันงานบุญ วัดจะกลายเป็นพื้นที่รวมแรงของชาวบ้านที่มาช่วยกันจัดสถานที่ เตรียมภัตตาหาร ต้อนรับผู้มาร่วมพิธี และดูแลความเรียบร้อยของงาน ชาวบ้านไม่ได้เป็นเพียงผู้มาทำบุญ แต่เป็นเจ้าของพื้นที่ศรัทธาที่ร่วมกันดูแลวัดให้คงอยู่

 

สำหรับผู้สนใจการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม วัดบวกครกเหนือเหมาะกับการมาเยือนในลักษณะเที่ยววัดบ้านแบบสงบ ไม่เร่งรีบ และเน้นความเข้าใจพื้นที่มากกว่าการถ่ายภาพเพียงอย่างเดียว ผู้มาเยือนควรอ่านความหมายของชื่อวัดควบคู่กับการเดินชมบรรยากาศรอบวัด เพราะวัดแห่งนี้ช่วยให้เห็นว่า ชื่อหมู่บ้าน ชื่อวัด และภูมิทัศน์ของหนองน้ำในอดีตสามารถกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนปัจจุบันได้อย่างไร

 

วัดบวกครกเหนือเหมาะกับผู้ที่สนใจวัดเก่าในอำเภอสารภี วัดชุมชนล้านนา ประวัติชื่อหมู่บ้าน และเส้นทางวัฒนธรรมท่าวังตาลที่เชื่อมกับเวียงกุมกาม ผู้ที่เดินทางมาเที่ยววัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ หรือศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม สามารถขยายเส้นทางมายังวัดบวกครกเหนือเพื่อเห็นอีกด้านหนึ่งของตำบลท่าวังตาล คือด้านของวัดบ้านที่ยังดำรงชีวิตตามจังหวะของชุมชน ไม่ใช่เฉพาะด้านโบราณสถานและเมืองเก่า

 

เส้นทางเที่ยวที่เหมาะสมคือการจัดวัดบวกครกเหนือร่วมกับวัดบวกครกใต้ วัดป่างิ้ว วัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ วัดธาตุขาว และศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม หากมีเวลาครึ่งวัน สามารถเริ่มจากวัดบวกครกเหนือ ต่อด้วยวัดบวกครกใต้ แล้วเดินทางเข้าสู่กลุ่มเวียงกุมกาม หากมีเวลาหนึ่งวัน สามารถเพิ่มวัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ วัดธาตุขาว วัดอีค่าง และถนนต้นยางเชียงใหม่–ลำพูนเข้าไปในเส้นทาง เพื่อให้เห็นทั้งวัดชุมชน เมืองโบราณ และภูมิทัศน์สารภีในทริปเดียว

 

การเดินทาง ไปวัดบวกครกเหนือสะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า รถจักรยานยนต์ รถรับจ้าง หรือบริการรถผ่านแอปจากตัวเมืองเชียงใหม่ โดยมุ่งหน้าไปทางอำเภอสารภี เข้าสู่ตำบลท่าวังตาลและบ้านบวกครกเหนือ หมู่ 8 ถนนในพื้นที่เชื่อมต่อกับบ้านบวกครกใต้ บ้านป่างิ้ว บ้านช้างค้ำ และเส้นทางเวียงกุมกามได้สะดวก หากต้องการเที่ยวหลายจุดในวันเดียว ควรวางเส้นทางให้ต่อเนื่องกับวัดบวกครกใต้ ศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม วัดเจดีย์เหลี่ยม และวัดช้างค้ำ

 

ผู้ที่ไม่ได้ขับรถเองควรวางแผนรถรับส่งแบบไปกลับ หรือเหมารถครึ่งวันสำหรับเที่ยวหลายวัด เพราะสถานที่ในตำบลท่าวังตาลกระจายอยู่ตามหมู่บ้าน แม้แต่ละแห่งอยู่ไม่ไกลกันมาก แต่การเดินทางด้วยรถจะช่วยประหยัดเวลาและเหมาะกับสภาพอากาศเชียงใหม่ในช่วงกลางวัน ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายก่อนเย็น เพราะอากาศไม่ร้อนจัดและเหมาะกับการไหว้พระอย่างสงบ

 

ข้อปฏิบัติในการเข้าชมวัดบวกครกเหนือควรยึดหลักการเยี่ยมชมวัดไทยทั่วไป คือแต่งกายสุภาพ ไม่ส่งเสียงดัง ถอดรองเท้าเมื่อเข้าสู่พื้นที่ที่กำหนด ไม่เดินเข้าเขตส่วนตัวของพระสงฆ์ ไม่รบกวนพิธีกรรม และไม่ถ่ายภาพบุคคลใกล้ชิดโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยเฉพาะในวันที่มีงานบุญ งานกฐิน งานผ้าป่า หรือกิจกรรมของชุมชน ผู้มาเยือนควรให้พื้นที่กับชาวบ้านและเดินอย่างสำรวม เพราะวัดยังเป็นพื้นที่ศรัทธาที่ใช้งานจริงของหมู่บ้าน

 

โดยสรุป วัดบวกครกเหนือเป็นวัดเก่าแก่ของบ้านบวกครกเหนือ หมู่ 8 ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2395 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2518 มีประวัติชื่อวัดจากคำพื้นเมืองที่หมายถึงหนองน้ำและเรื่องเล่าการนำครกไม้ชำรุดไปทิ้งในแอ่งน้ำของชุมชน วัดแห่งนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยววัดเชียงใหม่ในมุมสงบ เรียนรู้วัดบ้านล้านนา เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างชื่อชุมชนกับภูมิทัศน์ท้องถิ่น และเชื่อมเส้นทางไปยังวัดบวกครกใต้ เวียงกุมกาม วัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ และแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในตำบลท่าวังตาล

 

 

ตอบ: วัดบวกครกเหนือตั้งอยู่เลขที่ 63 หมู่ 8 ถนนสายเกาะกลาง บ้านบวกครกเหนือ ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ 50140

 

ตอบ: วัดเปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. เหมาะกับการเดินทางไปไหว้พระ ทำบุญ และชมบรรยากาศวัดชุมชนเก่าแก่ของตำบลท่าวังตาล

 

ตอบ: วัดบวกครกเหนือได้รับอนุญาตตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2395 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2518 เป็นวัดเก่าแก่ของบ้านบวกครกเหนือและเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน

 

ตอบ: คำว่า “บวก” หมายถึงหนองน้ำ ส่วน “บวกครก” มาจากเรื่องเล่าว่าในอดีตมีหนองน้ำที่ชาวบ้านนำครกไม้ชำรุดไปทิ้งหรือฝังไว้ ต่อมาชุมชนขยายตัวจึงแยกชื่อเป็นบวกครกเหนือและบวกครกใต้

 

ตอบ: เจ้าอาวาสวัดบวกครกเหนือคือพระครูประภัสสรการ ปภสฺสโร

 

ตอบ: งานบุญสำคัญ ได้แก่ งานสรงน้ำพระธาตุวัดบวกครกเหนือ กฐิน ผ้าป่า เข้าพรรษา ออกพรรษา วันพระ และงานทำบุญตามรอบปีของชุมชน

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจวัดชุมชนล้านนา ประวัติชื่อหมู่บ้าน วิถีท้องถิ่นของตำบลท่าวังตาล และเส้นทางวัดใกล้เวียงกุมกาม

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดบวกครกใต้ วัดป่างิ้ว ศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม วัดเจดีย์เหลี่ยม วัดช้างค้ำ วัดธาตุขาว และถนนต้นยางเชียงใหม่–ลำพูนได้