สถานีพัฒนา และส่งเสริมอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชร

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์ สำหรับอาคารศูนย์ฯ และพื้นที่ให้บริการของสถานี

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.00 น.

 

สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นแหล่งธรรมชาติและศาสนสถานสำคัญใกล้ตัวเมือง มีพื้นที่ป่า 2,906 ไร่ สูงจากระดับน้ำทะเล 210 เมตร เด่นด้วยป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ 800 เมตร จุดชมวิวเมืองสุราษฎร์ธานี และพระธาตุศรีสุราษฎร์ในพระบรมราชูปถัมภ์ เหมาะสำหรับคนที่ต้องการเที่ยวธรรมชาติ ไหว้พระ ชมวิวเมือง และเรียนรู้ระบบนิเวศป่าใกล้เมืองในเส้นทางเดียว

 

สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชร ตั้งอยู่ในเขตตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่ธรรมชาติสำคัญที่อยู่ใกล้ตัวเมืองมากที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัด จุดเด่นของที่นี่คือการเป็นพื้นที่ป่าบนเขาขนาดใหญ่ที่ยังคงความร่มรื่น มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติ มีสัตว์ป่าให้พบเห็นตามระบบนิเวศ และยังเป็นที่ตั้งของพระธาตุศรีสุราษฎร์ในพระบรมราชูปถัมภ์ ซึ่งเป็นปูชนียสถานสำคัญของชาวบ้านดอนและชาวสุราษฎร์ธานี

 

พื้นที่เขาท่าเพชรมีเนื้อที่ 2,906 ไร่ อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 210 เมตร ภูมิประเทศเป็นภูเขาเตี้ยที่สามารถมองเห็นตัวเมืองสุราษฎร์ธานีได้โดยรอบ ความสูงระดับนี้ทำให้เขาท่าเพชรเป็นทั้งป่าธรรมชาติใกล้เมือง จุดชมวิว และพื้นที่พักผ่อนของคนท้องถิ่น นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาที่นี่จะได้สัมผัสความต่างระหว่างความคึกคักของตัวเมืองกับความสงบของผืนป่าในระยะทางเพียงไม่กี่กิโลเมตร

 

เขาท่าเพชรได้รับการประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติเมื่อ พ.ศ. 2508 โดยใช้ชื่อว่า วนอุทยานเขาท่าเพชร ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2519 กองอนุรักษ์สัตว์ป่าได้ประกาศจัดตั้งพื้นที่นี้เป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า เพื่อใช้เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับป่าไม้ สัตว์ป่า และระบบนิเวศใกล้เมือง ปัจจุบันใช้ชื่อว่า สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชร อยู่ในภารกิจด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า

 

สภาพป่าภายในสถานีเป็นป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ มีไม้ใหญ่และพรรณไม้ท้องถิ่นหลายชนิด เช่น ตะเคียนทราย คอแลน กระบก และหวายแดง ไม้เหล่านี้ช่วยสร้างความร่มรื่นให้กับเส้นทางเดินและพื้นที่โดยรอบ ทำให้เขาท่าเพชรเป็นเหมือนห้องเรียนธรรมชาติกลางแจ้งสำหรับผู้ที่สนใจพรรณไม้ โครงสร้างป่า และความสัมพันธ์ระหว่างต้นไม้ ดิน น้ำ แสง และสัตว์ป่า

 

สัตว์ป่าที่พบได้ในพื้นที่ ได้แก่ กระจง หมูป่า นกปรอด นกกระจิบกินปลี และนกกระจิบเล็ก รายชื่อสัตว์เหล่านี้สะท้อนว่าพื้นที่เขาท่าเพชรยังคงทำหน้าที่เป็นถิ่นอาศัยของสิ่งมีชีวิตหลายกลุ่ม ทั้งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก สัตว์ป่าที่หากินตามพื้นป่า และนกที่อาศัยไม้พุ่มหรือเรือนยอดไม้ นักท่องเที่ยวที่เดินชมธรรมชาติควรใช้เสียงเบา ไม่ไล่ต้อนสัตว์ และไม่ให้อาหารสัตว์ เพื่อรักษาพฤติกรรมตามธรรมชาติของสัตว์ป่าในพื้นที่

 

จุดที่นักท่องเที่ยวนิยมมากที่สุดคือบริเวณยอดเขา ซึ่งสามารถชมทิวทัศน์รอบเมืองสุราษฎร์ธานีได้กว้างไกล ในวันที่อากาศเปิดจะเห็นแนวเมือง บ้านเรือน ถนน พื้นที่สีเขียว และสภาพภูมิประเทศโดยรอบ ทำให้ยอดเขาท่าเพชรเป็นจุดชมวิวที่เหมาะทั้งช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าอากาศเย็นกว่า แสงไม่แรง และเหมาะกับการเดินธรรมชาติ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมแสงนุ่มก่อนพระอาทิตย์ตก แต่ควรลงจากพื้นที่ก่อนมืดเพื่อความปลอดภัย

 

ภายในพื้นที่ยังเป็นที่ตั้งของพระธาตุศรีสุราษฎร์ในพระบรมราชูปถัมภ์ หรือที่เรียกกันว่าพระธาตุเขาท่าเพชร พระธาตุองค์นี้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2500 นับเป็นปูชนียสถานองค์แรกของชาวบ้านดอนและเป็นศูนย์รวมศรัทธาสำคัญของจังหวัดสุราษฎร์ธานี รูปทรงของพระธาตุมีลักษณะสูงเรียวคล้ายลำเทียนหรือเสาอโศก ตั้งอยู่บนฐานแปดเหลี่ยม ประดับลวดลายปูนปั้น และมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมแบบศรีวิชัยผสมศิลปะรัตนโกสินทร์ตอนต้น

 

พระธาตุศรีสุราษฎร์มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และจิตใจอย่างยิ่ง เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2502 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ได้เสด็จพระราชดำเนินมานมัสการพระธาตุศรีสุราษฎร์และทรงปลูกต้นพะยอมไว้เป็นสิริมงคล ต่อมาใน พ.ศ. 2527 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ และทรงปลูกต้นเคี่ยมซึ่งเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสุราษฎร์ธานีไว้เป็นที่ระลึก

 

เดิมพระธาตุศรีสุราษฎร์เกิดการชำรุดและมีรอยร้าวบริเวณฐาน จึงมีการรื้อและสร้างขึ้นใหม่ในรูปทรงสูงเรียวอย่างที่เห็นในปัจจุบัน รูปทรงที่สง่างามเมื่ออยู่บนยอดเขาทำให้พระธาตุโดดเด่นทั้งในเชิงศิลปกรรมและภูมิทัศน์ นักท่องเที่ยวจำนวนมากเดินทางขึ้นมาเพื่อกราบสักการะ ขอพร ชมสถาปัตยกรรม และมองวิวเมืองสุราษฎร์ธานีจากพื้นที่เดียวกัน

 

ประเพณีสำคัญที่เกี่ยวข้องกับเขาท่าเพชรคือ “ประเพณีแห่ผ้าห่มพระธาตุศรีสุราษฎร์ แลธรรมชาติเขาท่าเพชร” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 26 – 27 มีนาคมของทุกปี เป็นงานสำคัญที่ชาวจังหวัดสุราษฎร์ธานี หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน คณะสงฆ์ และประชาชนร่วมกันจัดขึ้น เพื่อสักการะพระธาตุศรีสุราษฎร์ สืบสานความศรัทธาในพระพุทธศาสนา และย้ำให้เห็นคุณค่าของเขาท่าเพชรในฐานะพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่ท่ามกลางธรรมชาติอุดมสมบูรณ์

 

กิจกรรมในประเพณีแห่ผ้าห่มพระธาตุศรีสุราษฎร์มีทั้งพิธีบวงสรวงศาลหลักเมืองสุราษฎร์ธานี พิธีบวงสรวงพระธาตุศรีสุราษฎร์ พิธีสมโภชผ้าห่มพระธาตุ และขบวนแห่ผ้าพระบฏพร้อมผ้าห่มพระธาตุจากบริเวณศาลหลักเมืองไปยังเขาท่าเพชร การห่มผ้าพระธาตุเป็นการแสดงความเคารพและศรัทธาต่อพระบรมสารีริกธาตุ เปรียบเสมือนการถวายผ้าไตรแด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ประเพณีนี้จึงเป็นทั้งงานศาสนา งานวัฒนธรรม และกิจกรรมรวมพลังของคนทั้งจังหวัด

 

เส้นทางศึกษาธรรมชาติของสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชรมีระยะทางประมาณ 800 เมตร ตลอดเส้นทางมีป้ายสื่อความหมายให้นักท่องเที่ยวเดินเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเดินชมธรรมชาติแบบไม่หนักเกินไป ได้เรียนรู้เรื่องพรรณไม้ สภาพป่า และสัตว์ป่าในพื้นที่ใกล้เมือง การเดินควรใช้รองเท้าที่เหมาะกับพื้นดินหรือพื้นทางลาด เตรียมน้ำดื่ม และรักษาความสะอาดตลอดเส้นทาง

 

นอกจากเส้นทางเดินแล้ว พื้นที่สถานียังมีบริเวณสำหรับพักผ่อนและมีพื้นที่กางเต็นท์สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการพักแรม โดยต้องนำเต็นท์มาเองและทำหนังสือถึงหัวหน้าสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชรก่อนเข้าพัก การพักแรมในพื้นที่ธรรมชาติต้องเคารพกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด งดส่งเสียงดัง งดก่อไฟในจุดที่ไม่อนุญาต ไม่ทิ้งขยะ และไม่รบกวนสัตว์ป่า

 

เขาท่าเพชรเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม กลุ่มครอบครัวสามารถพาเด็กมาเรียนรู้ธรรมชาติ กลุ่มนักเรียนและนักศึกษาสามารถใช้เป็นพื้นที่ศึกษาระบบนิเวศป่าใกล้เมือง กลุ่มคนทำงานในตัวเมืองสามารถใช้เป็นพื้นที่ออกกำลังกายเบา ๆ และพักสายตาจากเมือง ส่วนผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและศาสนสถานสามารถขึ้นไปสักการะพระธาตุศรีสุราษฎร์พร้อมชมวิวในทริปเดียว

 

การเที่ยวเขาท่าเพชรควรใช้เวลาอย่างน้อย 1 – 2 ชั่วโมง หากต้องการเพียงไหว้พระและชมวิว ส่วนผู้ที่ต้องการเดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ถ่ายภาพ ดูพรรณไม้ และใช้เวลาซึมซับบรรยากาศควรเผื่อเวลา 2 – 3 ชั่วโมง ช่วงเช้าเป็นช่วงที่เหมาะที่สุดสำหรับการเดินป่าเพราะอากาศไม่ร้อน แสงนุ่ม และมีโอกาสเห็นนกมากกว่า ส่วนช่วงเย็นเหมาะสำหรับชมวิวเมืองและถ่ายภาพบรรยากาศ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองสุราษฎร์ธานีไปยังสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชรมีระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร ใช้เส้นทางสายสุราษฎร์ธานี – บ้านนาสาร จากถนนใหญ่จะมีทางแยกด้านซ้ายมือเข้าสู่ที่ทำการอีกประมาณ 1.5 กิโลเมตร เส้นทางสามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถจักรยานยนต์ หรือบริการเรียกรถในตัวเมืองได้สะดวก ถนนขึ้นเขาเป็นเส้นทางที่ควรขับด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะช่วงฝนตกหรือช่วงแสงน้อย

 

ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางจากตัวเมืองด้วยรถรับจ้างหรือบริการเรียกรถ โดยระบุปลายทางว่าเขาท่าเพชรหรือพระธาตุศรีสุราษฎร์ หากต้องการเดินทางกลับในช่วงเย็นควรนัดหมายรถล่วงหน้า เพราะบริเวณเขาไม่ใช่ย่านที่มีรถสาธารณะผ่านถี่เหมือนใจกลางเมือง สำหรับผู้ที่ขับรถเองควรตรวจสภาพรถ เบรก และเชื้อเพลิงให้พร้อม แม้ระยะทางไม่ไกล แต่เส้นทางขึ้นเขาต้องใช้ความระมัดระวังมากกว่าถนนในเมืองทั่วไป

 

การแต่งกายควรเลือกเสื้อผ้าที่สุภาพและเหมาะกับพื้นที่ศาสนสถาน หากตั้งใจขึ้นไปสักการะพระธาตุศรีสุราษฎร์ควรหลีกเลี่ยงชุดที่ไม่เรียบร้อย ส่วนผู้ที่ต้องการเดินศึกษาธรรมชาติควรสวมรองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าพื้นยึดเกาะดี พกน้ำดื่ม หมวก ยากันยุง และถุงสำหรับเก็บขยะของตนเองกลับลงมา การเที่ยวพื้นที่อนุรักษ์ควรยึดหลักไม่เด็ดพืช ไม่จับสัตว์ ไม่ส่งเสียงดัง และไม่นำสิ่งใดออกจากพื้นที่นอกจากภาพถ่ายและความทรงจำ

 

เขาท่าเพชรเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าหลายชั้น ทั้งป่าธรรมชาติ แหล่งเรียนรู้สัตว์ป่า จุดชมวิวเมือง ศาสนสถานสำคัญ และประเพณีประจำปีของจังหวัดสุราษฎร์ธานี จุดแข็งของที่นี่คือความครบในพื้นที่เดียว นักท่องเที่ยวสามารถเรียนรู้ธรรมชาติของป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ เดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ชมสัตว์ป่า สักการะพระธาตุศรีสุราษฎร์ และมองเมืองสุราษฎร์ธานีจากมุมสูงได้โดยไม่ต้องออกนอกอำเภอเมือง

 

หากวางแผนเที่ยวในตัวเมืองสุราษฎร์ธานี เขาท่าเพชรสามารถจัดคู่กับศาลหลักเมืองสุราษฎร์ธานี ตลาดศาลเจ้า ริมเขื่อนแม่น้ำตาปี เกาะลำพู และชุมชนบางใบไม้ได้อย่างลงตัว โปรแกรมที่เหมาะคือขึ้นเขาท่าเพชรช่วงเช้าเพื่อเดินธรรมชาติและไหว้พระ จากนั้นกลับเข้าตัวเมืองเพื่อกินอาหารท้องถิ่น หรือขึ้นไปช่วงเย็นเพื่อชมวิวก่อนต่อด้วยตลาดกลางคืนในตัวเมือง เส้นทางนี้ช่วยให้เห็นสุราษฎร์ธานีครบทั้งธรรมชาติ ศรัทธา อาหาร และวิถีเมือง

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ที่ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ห่างจากตัวเมืองประมาณ 6 กม.

 

ตอบ: อาคารศูนย์ฯ และพื้นที่ให้บริการของสถานีเปิดวันจันทร์ – วันศุกร์ เวลา 09.00 – 16.00 น. ส่วนบริเวณด้านบนเขาสามารถเข้าชมได้แม้อาคารปิดทำการ

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติ 800 เมตร ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ จุดชมวิวเมืองสุราษฎร์ธานี สัตว์ป่าหลายชนิด และพระธาตุศรีสุราษฎร์ในพระบรมราชูปถัมภ์

 

ตอบ: มีพื้นที่กางเต็นท์สำหรับนักท่องเที่ยว โดยต้องนำเต็นท์มาเองและทำหนังสือถึงหัวหน้าสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาท่าเพชรก่อนเข้าพัก

 

ตอบ: พระธาตุศรีสุราษฎร์สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2500 เป็นปูชนียสถานองค์แรกของชาวบ้านดอน มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ศรัทธา และเป็นศูนย์กลางประเพณีแห่ผ้าห่มพระธาตุประจำปี

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการเดินศึกษาธรรมชาติ เพราะอากาศไม่ร้อน ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมวิวเมือง แต่ควรลงจากพื้นที่ก่อนมืดเพื่อความปลอดภัย

 

ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่ศาลหลักเมืองสุราษฎร์ธานี ตลาดศาลเจ้า เกาะลำพู ริมแม่น้ำตาปี และชุมชนบางใบไม้ได้ในเส้นทางเดียวกัน