แหล่งเตาเผาและเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวก

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

แหล่งเตาเผาและเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวก บ้านบ่อสวกพัฒนา หมู่ที่ 10 ตำบลบ่อสวก อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน เป็นแหล่งโบราณคดีชุมชนสำคัญของเมืองน่านในอดีต เคยเป็นศูนย์ผลิตเครื่องเคลือบและภาชนะดินเผาที่มีรูปแบบเฉพาะตัว ปัจจุบันเปิดให้เข้าชมเตาเผาโบราณ นิทรรศการโบราณวัตถุ และเรื่องราวภูมิปัญญาเครื่องปั้นดินเผาเมืองน่าน

 

บ้านบ่อสวกในอดีตเป็นแหล่งผลิตเครื่องเคลือบภาชนะดินเผาที่สำคัญแห่งหนึ่งของเมืองน่าน เครื่องเคลือบจากพื้นที่นี้มีรูปแบบและกรรมวิธีการผลิตเป็นเอกลักษณ์ สะท้อนความรู้ด้านดิน น้ำ ไฟ เตาเผา และการเคลือบผิวภาชนะของช่างเมืองน่านในอดีต ความสำคัญของเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวกไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในพื้นที่น่านเท่านั้น เพราะมีการพบภาชนะลักษณะเดียวกันตามแหล่งฝังศพโบราณในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะแถบเทือกเขาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ต่อเนื่องไปถึงจังหวัดตากและกำแพงเพชร แสดงให้เห็นว่าเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวกเคยได้รับความนิยมและมีการกระจายตัวในเครือข่ายการค้าโบราณอย่างกว้างขวาง

 

การผลิตเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวกสันนิษฐานว่าเริ่มขึ้นและพัฒนาอย่างสำคัญในสมัยเจ้าพระยาพลเทพฤาชัย ระหว่าง พ.ศ. 2071 – 2102 ซึ่งเป็นช่วงเวลาแห่งความรุ่งเรืองของเมืองน่าน วิทยาการเตาเผาและเครื่องเคลือบของเมืองน่านได้รับอิทธิพลจากกลุ่มเตาใกล้นครเชียงใหม่ เช่น กลุ่มสันกำแพงและกลุ่มกาหลง ก่อนจะพัฒนาเป็นรูปแบบเฉพาะของบ้านบ่อสวกเอง ทำให้แหล่งเตาเผาแห่งนี้เป็นหลักฐานสำคัญของการแลกเปลี่ยนภูมิปัญญาช่างล้านนาในอดีต

 

แหล่งเตาเผาบ้านบ่อสวกได้รับการสำรวจและศึกษาเบื้องต้นโดยกองโบราณคดี กรมศิลปากร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2527 ต่อมามีการขุดพบเตาเผาในพื้นที่บ้านของ จ.ส.ต. มนัส และคุณสุนัน ติคำ บริเวณบ้านบ่อสวกพัฒนา หมู่ที่ 10 ตำบลบ่อสวก อำเภอเมืองน่าน เตาเผาที่พบมีลักษณะหันหน้าเข้าหาแม่น้ำเพื่อความสะดวกในการขนส่ง ภายในเป็นโพรงขนาดใหญ่ที่คนสามารถเข้าไปภายในได้ เตามีความลาดเอียงและมีปล่องระบายอากาศด้านบน สะท้อนความเข้าใจเรื่องการควบคุมความร้อนและการไหลเวียนของอากาศในกระบวนการเผาเครื่องเคลือบ

 

ปัจจุบันเตาโบราณบางส่วนได้รับการบูรณะและก่อสร้างอาคารถาวรคลุมเพื่อป้องกันความเสียหาย ส่วนบริเวณใต้ถุนบ้านจัดเป็นนิทรรศการแสดงโบราณวัตถุจากแหล่งเตาเผา เช่น เศษภาชนะดินเผา เครื่องเคลือบ ชิ้นส่วนเตา และหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตชุมชนบ้านบ่อสวกในอดีต นักท่องเที่ยวจึงสามารถเรียนรู้ได้ทั้งโครงสร้างเตา เทคนิคการผลิต และบริบททางสังคมของชุมชนเครื่องปั้นดินเผาเมืองน่าน

 

จุดเด่นของแหล่งเตาเผาและเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวกคือการเป็นพิพิธภัณฑ์ชุมชนที่ยังเชื่อมโยงกับคนในพื้นที่ ไม่ใช่เพียงแหล่งโบราณคดีที่แยกออกจากชีวิตชุมชน นักท่องเที่ยวจะได้เห็นว่าโบราณวัตถุ เครื่องเคลือบ และเตาเผาเก่าแก่ยังถูกเล่าเรื่องผ่านบ้านเรือน ผู้คน และความทรงจำของท้องถิ่น ทำให้การเที่ยวบ้านบ่อสวกเป็นการเรียนรู้ประวัติศาสตร์เมืองน่านในระดับชุมชนอย่างใกล้ชิด

 

นอกจากแหล่งเตาเผาแล้ว พื้นที่ตำบลบ่อสวกยังมีวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเครื่องปั้นดินเผาบ่อสวก ซึ่งช่วยสืบทอดภูมิปัญญาการปั้นดินเผาให้ยังมีชีวิตในปัจจุบัน ผู้มาเยือนสามารถเรียนรู้เรื่องเครื่องปั้นดินเผาร่วมสมัย เลือกชมผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น และทำความเข้าใจเส้นทางจากภูมิปัญญาโบราณสู่การสร้างรายได้ของชุมชน

 

การเดินทาง แหล่งเตาเผาและเครื่องเคลือบบ้านบ่อสวกอยู่ห่างจากตัวเมืองน่านประมาณ 17 กม. สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือเหมารถท้องถิ่นจากตัวเมืองน่าน ใช้เวลาไม่นาน เหมาะกับการจัดเป็นทริปครึ่งวันร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวในตัวเมืองน่าน เช่น วัดภูมินทร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน วัดพระธาตุแช่แห้ง และชุมชนวัฒนธรรมใกล้เคียง

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่ที่บ้านบ่อสวกพัฒนา หมู่ที่ 10 ตำบลบ่อสวก อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน ห่างจากตัวเมืองน่านประมาณ 17 กม.

 

ตอบ: เป็นแหล่งผลิตเครื่องเคลือบภาชนะดินเผาสำคัญของเมืองน่านในอดีต และเป็นหลักฐานของภูมิปัญญาช่างเครื่องเคลือบล้านนา

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: ไม่เก็บค่าเข้าชม

 

ตอบ: เตาเผามีลักษณะหันหน้าเข้าหาแม่น้ำ ภายในเป็นโพรงใหญ่ มีความลาดเอียง และมีปล่องระบายอากาศด้านบน

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดภูมินทร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน วัดพระธาตุแช่แห้ง ถนนคนเดินน่าน และวัดพระธาตุเขาน้อย