หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดอุดรธานี >อ.หนองหาน >ต.บ้านเชียง > บ้านไทพวน
TL;DR: บ้านไทพวน อยู่ที่ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง และหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน เปิดวันพุธ – วันอาทิตย์ เวลา 09.00 – 16.00 น.

อุดรธานี

บ้านไทพวน

บ้านไทพวน

วันเปิดทำการ: วันพุธ – วันอาทิตย์
เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.00 น.
 
บ้านไทพวน อุดรธานี หรือเรือนไทพวนบ้านเชียง เป็นบ้านไม้พื้นถิ่นโบราณในพื้นที่แหล่งมรดกโลกบ้านเชียง ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี อยู่ไม่ไกลจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง และหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน เป็นสถานที่ที่มีความสำคัญทั้งในด้านสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น วิถีชีวิตชาวไทพวน ประวัติศาสตร์การศึกษาทางโบราณคดี และความทรงจำสำคัญของชุมชนบ้านเชียง เพราะบ้านหลังนี้เป็นบ้านที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เคยเสด็จพระราชดำเนินมาประทับระหว่างการเสด็จทอดพระเนตรแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2515
 
บ้านไทพวนเป็นสถานที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจบ้านเชียงในอีกมิติหนึ่ง นอกเหนือจากการชมภาชนะดินเผาลายเขียนสี โครงกระดูกมนุษย์โบราณ เครื่องมือโลหะ เครื่องประดับ และหลักฐานก่อนประวัติศาสตร์ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง บ้านหลังนี้ทำให้เห็นว่าบ้านเชียงไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะในฐานะแหล่งโบราณคดีระดับโลกเท่านั้น แต่ยังเป็นชุมชนที่มีผู้คนอยู่อาศัยจริง มีวัฒนธรรมท้องถิ่น มีเรือนพื้นถิ่น มีครัวเรือน มีสวน มีพื้นที่ใต้ถุน มีข้าวของเครื่องใช้ และมีวิถีชีวิตของชาวไทพวนที่สืบทอดอยู่ในพื้นที่เดียวกับแหล่งโบราณคดีสำคัญของประเทศ
 
เรือนไทพวนหลังนี้เดิมเป็นบ้านของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ ชาวบ้านเชียงผู้มีบทบาทสำคัญต่อการอนุรักษ์พื้นที่ประวัติศาสตร์ของชุมชน บ้านตั้งอยู่ในบริเวณที่เคยพบโบราณวัตถุจากการขุดค้นทางโบราณคดี บ้านเชียงจึงเป็นพื้นที่ที่ซ้อนทับกันระหว่างชีวิตของคนร่วมสมัยกับร่องรอยมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ เมื่อกรมศิลปากรเข้ามาดำเนินงานสำรวจและขุดค้นตามหลักวิชาการ พื้นที่บ้านของนายพจน์จึงมีความสำคัญทั้งในฐานะที่อยู่อาศัยของชาวไทพวนและพื้นที่ใกล้เคียงกับหลักฐานทางโบราณคดีที่ทำให้บ้านเชียงเป็นที่รู้จักในระดับประเทศและระดับโลก
 
วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2515 เป็นวันสำคัญอย่างยิ่งในประวัติของบ้านไทพวนและชุมชนบ้านเชียง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรแหล่งขุดค้นบ้านเชียงและทรงประทับ ณ บ้านหลังนี้ ระหว่างนั้นได้มีพระราชปฏิสันถารกับเจ้าของบ้านและครอบครัว ทรงซักถามถึงความเป็นอยู่ของชาวไทพวน การกินอยู่ ห้องครัว ห้องน้ำ สวนครัว และวิถีชีวิตในครัวเรือน เหตุการณ์นี้สะท้อนพระราชหฤทัยที่ทรงให้ความสำคัญกับทั้งหลักฐานโบราณคดีและชีวิตของประชาชนในพื้นที่จริง
 
หลังเหตุการณ์เสด็จพระราชดำเนิน นายพจน์ มนตรีพิทักษ์ได้เกิดความซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณ และต่อมาได้บริจาคบ้านพร้อมที่ดินให้กรมศิลปากรเพื่ออนุรักษ์ไว้เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับคนรุ่นหลัง บ้านไทพวนจึงไม่ใช่เพียงบ้านเก่าของครอบครัวหนึ่ง แต่กลายเป็นอนุสรณ์สถานของเหตุการณ์สำคัญ เป็นหลักฐานของวิถีชีวิตชาวไทพวน และเป็นส่วนหนึ่งของการจัดแสดงเรื่องราวบ้านเชียงในฐานะชุมชนที่มีชีวิตต่อเนื่องจากอดีตถึงปัจจุบัน
 
ลักษณะของบ้านไทพวนเป็นเรือนไม้พื้นถิ่นที่สะท้อนภูมิปัญญาการปลูกเรือนของชาวอีสานและชาวไทพวน ตัวเรือนเป็นเรือนไม้จริง มีหลังคาจั่วมุงแป้นเกล็ด ยกใต้ถุนสูง ฝาไม้ตีซ้อนเกล็ด หน้าต่างเป็นบานคู่ไม้ขนาดเล็ก และมีชานไม้เชื่อมส่วนเรือนต่าง ๆ เข้าด้วยกัน บริเวณโดยรอบมีองค์ประกอบของครัวเรือนพื้นถิ่น เช่น ยุ้งข้าว พื้นที่ใต้ถุน พื้นที่ทำงาน พื้นที่เก็บของ และพื้นที่สวนครัว ลักษณะเหล่านี้ทำให้บ้านหลังนี้เป็นตัวอย่างสำคัญของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่ออกแบบเพื่อตอบรับภูมิอากาศ การดำรงชีวิต และความปลอดภัยของครอบครัวในอดีต
 
การยกใต้ถุนสูงเป็นลักษณะสำคัญของเรือนพื้นถิ่นอีสาน เพราะช่วยระบายอากาศ ลดความร้อน ป้องกันความชื้นจากพื้นดิน ใช้เป็นพื้นที่ทำงานในเวลากลางวัน และใช้เก็บเครื่องมือเครื่องใช้หรือผลผลิตทางการเกษตร ใต้ถุนยังเป็นพื้นที่กึ่งสาธารณะของครอบครัว ใช้ต้อนรับเพื่อนบ้าน พักผ่อน ทำงานจักสาน เตรียมอาหาร หรือทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เมื่อผู้มาเยือนสังเกตบ้านไทพวนอย่างละเอียด จะเห็นว่ารูปแบบของบ้านไม่ได้เป็นเพียงความงามทางสถาปัตยกรรม แต่เป็นคำตอบของวิถีชีวิตที่สัมพันธ์กับภูมิอากาศและชุมชน
 
หลังคาจั่วและแป้นเกล็ดเป็นอีกองค์ประกอบที่สะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่น หลังคาทรงจั่วช่วยระบายน้ำฝนและสร้างช่องอากาศภายในเรือน ส่วนแป้นเกล็ดไม้เป็นวัสดุที่สัมพันธ์กับทรัพยากรและฝีมือช่างในอดีต ฝาไม้ตีซ้อนเกล็ดช่วยให้ผนังมีความแข็งแรงและป้องกันฝนสาดได้ดี หน้าต่างไม้ขนาดเล็กช่วยควบคุมแสงและลมภายในเรือน ขณะที่ชานไม้เป็นพื้นที่เชื่อมโยงห้องต่าง ๆ และทำหน้าที่เป็นพื้นที่ใช้สอยสำคัญของครอบครัว
 
บันไดของเรือนไทพวนมีความหมายมากกว่าทางขึ้นลง ในวิถีเรือนพื้นถิ่น บันไดมักพาดขึ้นสู่ชานเรือนและสามารถยกเก็บได้ในตอนกลางคืนเพื่อความปลอดภัย ลักษณะนี้สะท้อนการปรับตัวของชุมชนต่อสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่ในอดีต บ้านจึงไม่ได้แยกจากระบบความคิดเรื่องความปลอดภัย ความเป็นส่วนตัว และความสัมพันธ์ระหว่างครอบครัวกับชุมชน การออกแบบแต่ละส่วนเกิดจากประสบการณ์ของคนในพื้นที่ที่สั่งสมมาหลายรุ่น
 
วิถีชีวิตไทพวนเป็นแกนสำคัญของบ้านหลังนี้ ชาวไทพวนในบ้านเชียงมีรากวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกับกลุ่มชนไทพวนในลุ่มน้ำโขง มีภาษา ประเพณี อาหาร การแต่งกาย การทอผ้า การทำเครื่องใช้ และรูปแบบครัวเรือนที่มีเอกลักษณ์ การจัดแสดงเรือนไทพวนจึงช่วยให้ผู้ชมเห็นว่าแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงไม่ได้เป็นพื้นที่ว่างเปล่าหลังยุคโบราณ แต่ยังมีชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์และวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ดำรงชีวิตอยู่บนพื้นที่เดียวกันอย่างต่อเนื่อง
 
ชาวไทพวนให้ความสำคัญกับครอบครัว เครือญาติ พิธีกรรม การทำบุญ และการอยู่ร่วมกันในชุมชน บ้านไม้จึงเป็นมากกว่าที่พักอาศัย แต่เป็นศูนย์กลางชีวิต เป็นพื้นที่ส่งต่อความรู้ เป็นที่เก็บข้าวของเครื่องใช้ เป็นที่ประกอบอาหาร เป็นพื้นที่อบรมลูกหลาน และเป็นสถานที่ที่ผู้คนเรียนรู้มารยาท ประเพณี และความสัมพันธ์ของครอบครัว บ้านไทพวนจึงสะท้อนโครงสร้างสังคมพื้นถิ่นผ่านสิ่งปลูกสร้างที่ดูเรียบง่าย แต่มีรายละเอียดของชีวิตซ่อนอยู่จำนวนมาก
 
บ้านไทพวนยังมีความสำคัญต่อความเข้าใจแหล่งมรดกโลกบ้านเชียง เพราะบ้านเชียงเป็นแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ที่แสดงหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ต่อเนื่องยาวนาน มีการพัฒนาภาชนะดินเผา เครื่องมือ เครื่องประดับ และโลหกรรมที่สำคัญต่อความเข้าใจประวัติศาสตร์มนุษย์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่เมื่อมาชมบ้านไทพวน ผู้มาเยือนจะเห็นอีกชั้นหนึ่งของบ้านเชียง คือชั้นของชุมชนปัจจุบันที่อยู่อาศัย ทำนา ทำสวน ทำหัตถกรรม สืบประเพณี และดูแลพื้นที่มรดกทางวัฒนธรรมของตนเอง
 
การเที่ยวบ้านไทพวนจึงควรเชื่อมโยงกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงและหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน ผู้มาเยือนสามารถเริ่มจากการชมพิพิธภัณฑ์เพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ก่อนประวัติศาสตร์ของบ้านเชียง ต่อด้วยหลุมขุดค้นเพื่อเห็นหลักฐานทางโบราณคดีในตำแหน่งจริง แล้วจึงมาชมบ้านไทพวนเพื่อเข้าใจวิถีชีวิตของชุมชนในช่วงหลัง การเรียงลำดับเช่นนี้ช่วยให้เห็นบ้านเชียงครบทั้งมิติของอดีตไกล อดีตใกล้ และชีวิตชุมชนที่ยังดำรงอยู่
 
พื้นที่บ้านไทพวนเป็นตัวอย่างของพิพิธภัณฑ์ที่ไม่ได้จำกัดอยู่ในอาคารจัดแสดงแบบตู้กระจกเท่านั้น แต่ใช้บ้านจริง พื้นที่จริง และเรื่องราวจริงเป็นสื่อในการเรียนรู้ ผู้ชมสามารถมองเห็นสัดส่วนของเรือน ระดับใต้ถุน ชานบ้าน หน้าต่าง ฝาไม้ ยุ้งข้าว และการจัดวางพื้นที่ใช้สอยต่าง ๆ ได้อย่างใกล้ชิด สิ่งเหล่านี้ช่วยให้เข้าใจวัฒนธรรมจากรูปธรรม ไม่ใช่เพียงอ่านคำอธิบายหรือดูภาพถ่าย
 
คุณค่าของบ้านไทพวนยังอยู่ที่การอนุรักษ์เรือนพื้นถิ่นในบริบทเดิม บ้านไม้โบราณจำนวนมากในชุมชนต่าง ๆ มักถูกรื้อ เปลี่ยนแปลง หรือแทนที่ด้วยอาคารสมัยใหม่ การรักษาบ้านไทพวนไว้จึงมีความหมายต่อการศึกษาสถาปัตยกรรมท้องถิ่นอย่างยิ่ง เพราะผู้มาเยือนสามารถเห็นวัสดุ เทคนิคช่าง และการจัดผังเรือนที่สัมพันธ์กับชีวิตจริง การอนุรักษ์เช่นนี้ช่วยให้คนรุ่นใหม่เข้าใจว่าความงามของบ้านโบราณไม่ได้อยู่ที่ความหรูหรา แต่อยู่ที่ความพอดี ความเหมาะสม และภูมิปัญญาในการใช้ชีวิต
 
เมื่อพิจารณาในด้านประวัติศาสตร์สังคม บ้านไทพวนเป็นหลักฐานของความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ ชุมชน และงานโบราณคดี การเสด็จพระราชดำเนินของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทำให้ชุมชนบ้านเชียงได้รับความสนใจมากขึ้นในฐานะแหล่งโบราณคดีสำคัญ ขณะเดียวกันการบริจาคบ้านและที่ดินของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ให้กรมศิลปากร แสดงถึงบทบาทของประชาชนท้องถิ่นที่มีส่วนร่วมโดยตรงในการอนุรักษ์มรดกของชาติ
 
สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องพระราชกรณียกิจ บ้านไทพวนเป็นจุดที่ควรให้ความสำคัญ เพราะสถานที่นี้เชื่อมโยงกับเหตุการณ์ที่ทั้งสองพระองค์เสด็จทอดพระเนตรแหล่งขุดค้นบ้านเชียงด้วยพระองค์เอง พระราชดำรัสและพระราชปฏิสันถารที่เกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของชาวไทพวนสะท้อนว่าการพัฒนาและการอนุรักษ์ไม่ได้มองเพียงวัตถุโบราณ แต่ให้ความสำคัญกับชีวิตของผู้คนในพื้นที่ด้วย บ้านไทพวนจึงมีความหมายทั้งในฐานะบ้านพื้นถิ่นและอนุสรณ์แห่งพระมหากรุณาธิคุณ
 
ภายในบริเวณบ้านไทพวนและพื้นที่เกี่ยวข้องควรชมหลายจุด ได้แก่ ตัวเรือนไม้โบราณ ชานเรือน ใต้ถุน ยุ้งข้าว พื้นที่สวนครัว แนวรั้วและพื้นที่ลานบ้าน รวมถึงนิทรรศการหรือคำอธิบายเกี่ยวกับวิถีชีวิตชาวไทพวน จุดเหล่านี้ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจบ้านในฐานะระบบการอยู่อาศัย ไม่ใช่เพียงวัตถุทางสถาปัตยกรรม บ้านหนึ่งหลังประกอบด้วยพื้นที่ทำกิน พื้นที่พัก พื้นที่เก็บของ พื้นที่ต้อนรับ และพื้นที่ทางความทรงจำที่เชื่อมคนในครอบครัวเข้าด้วยกัน
 
การเข้าชมบ้านไทพวนควรใช้เวลาอย่างน้อย 30–60 นาที หากต้องการชมอย่างละเอียดควรเผื่อเวลามากกว่านั้น โดยเฉพาะเมื่อจัดเส้นทางร่วมกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงและหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน ผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และวัฒนธรรมไทพวนควรเดินชมอย่างช้า ๆ สังเกตวัสดุไม้ การยกใต้ถุน การต่อเรือน ลักษณะหลังคา และการจัดวางพื้นที่ เพราะรายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยอธิบายชีวิตของเจ้าของบ้านและชุมชนได้ดีกว่าการมองผ่านแบบรวดเร็ว
 
มารยาทในการเข้าชมบ้านไทพวนควรยึดหลักความเคารพต่อโบราณสถานและพื้นที่อนุรักษ์ ไม่ปีนป่ายส่วนของเรือน ไม่จับหรือเคลื่อนย้ายสิ่งของจัดแสดง ไม่ขีดเขียนบนไม้ ไม่ส่งเสียงดัง และไม่ทิ้งขยะในพื้นที่ หากมีเจ้าหน้าที่หรือป้ายแนะนำเส้นทาง ควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด บ้านไม้โบราณมีความเปราะบางกว่าสิ่งปลูกสร้างสมัยใหม่ การรักษาระยะและการเดินชมอย่างระมัดระวังจึงเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยอนุรักษ์สถานที่ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ต่อไป
 
บ้านไทพวนเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม นักเรียนและนักศึกษาสามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องเรือนพื้นถิ่นและวิถีชีวิตไทพวน ครอบครัวสามารถพาเด็กมาเรียนรู้บ้านไม้โบราณและมรดกโลกบ้านเชียง นักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสามารถเชื่อมโยงบ้านไทพวนกับแหล่งโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์ ส่วนชาวต่างชาติจะได้เข้าใจว่าบ้านเชียงไม่ได้มีเพียงประวัติศาสตร์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ แต่ยังมีชุมชนท้องถิ่นและเรือนพื้นถิ่นที่สะท้อนชีวิตของผู้คนในช่วงเวลาต่อมา
 
การเดินทาง ไปบ้านไทพวนสามารถเดินทางจากตัวเมืองอุดรธานีไปทางอำเภอหนองหานและตำบลบ้านเชียง ระยะทางประมาณ 55–60 กิโลเมตร ใช้เวลาขับรถประมาณ 1 ชั่วโมงถึง 1 ชั่วโมง 15 นาทีตามสภาพการจราจร เส้นทางหลักคือใช้ถนนสายอุดรธานี–สกลนครหรือทางหลวงหมายเลข 22 มุ่งหน้าอำเภอหนองหาน แล้วเลี้ยวเข้าสู่ตำบลบ้านเชียงตามป้ายพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง เมื่อถึงพื้นที่บ้านเชียงสามารถใช้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงเป็นจุดหมายหลัก แล้วเดินทางต่อไปยังบ้านไทพวนและหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน
 
ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางด้วยรถโดยสารจากตัวเมืองอุดรธานีไปอำเภอหนองหาน แล้วต่อรถท้องถิ่นหรือรถรับจ้างเข้าสู่บ้านเชียง แต่การเดินทางแบบนี้ควรตรวจสอบรอบรถและเวลาเดินทางล่วงหน้า เพราะการเข้าถึงจุดย่อยในชุมชนอาจไม่สะดวกเท่าการใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการชมพิพิธภัณฑ์ บ้านไทพวน หลุมขุดค้น และร้านหัตถกรรมในชุมชนภายในวันเดียว การใช้รถส่วนตัว รถเช่า หรือรถพร้อมคนขับจะช่วยให้จัดเวลาได้เหมาะสมกว่า
 
บ้านไทพวนควรเข้าชมตามวันและเวลาของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง คือวันพุธถึงวันอาทิตย์ เวลา 09.00–16.00 น. ปิดวันจันทร์และวันอังคาร อัตราค่าเข้าชมใช้ตามพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ชาวไทย 30 บาท และชาวต่างชาติ 150 บาท โดยค่าเข้าชมครอบคลุมการเข้าชมพื้นที่จัดแสดงของพิพิธภัณฑ์ตามเงื่อนไขที่กำหนด นักท่องเที่ยวควรวางแผนให้ไปถึงก่อนบ่ายเพื่อให้มีเวลาชมทั้งพิพิธภัณฑ์ บ้านไทพวน และหลุมขุดค้นโดยไม่เร่งรีบ
 
สถานที่ใกล้เคียงที่ควรจัดอยู่ในเส้นทางเดียวกัน ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน แหล่งมรดกโลกบ้านเชียง ร้านเครื่องปั้นดินเผาเขียนสี กลุ่มหัตถกรรมในชุมชน และบึงนาคำซึ่งเป็นพื้นที่สาธารณะของชุมชน การเดินทางมาบ้านไทพวนจึงสามารถออกแบบเป็นเส้นทางครึ่งวันหรือหนึ่งวันได้ โดยเริ่มจากพิพิธภัณฑ์ ต่อด้วยหลุมขุดค้น บ้านไทพวน เลือกซื้อของที่ระลึก แล้วรับประทานอาหารพื้นถิ่นในบ้านเชียงหรืออำเภอหนองหาน
 
สำหรับนักท่องเที่ยวชาวไทย บ้านไทพวนเป็นสถานที่ที่ช่วยเปิดมุมมองต่อบ้านเชียงในฐานะชุมชนมีชีวิต ไม่ใช่เพียงชื่อของแหล่งโบราณคดีหรือมรดกโลกเท่านั้น บ้านหลังนี้ทำให้เห็นความงามของเรือนไม้พื้นถิ่น ความเรียบง่ายของวิถีชีวิตชาวไทพวน และบทบาทของคนท้องถิ่นในการอนุรักษ์มรดกของชาติ ส่วนชาวต่างชาติจะเข้าใจได้ชัดเจนขึ้นว่าบ้านเชียงเป็นพื้นที่ที่มีทั้งประวัติศาสตร์ก่อนประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมชุมชนร่วมสมัยอยู่ในภูมิทัศน์เดียวกัน
 
ในภาพรวม บ้านไทพวน อุดรธานี เป็นสถานที่ที่มีคุณค่ามากกว่าบ้านไม้โบราณหนึ่งหลัง เพราะเป็นทั้งเรือนพื้นถิ่น แหล่งเรียนรู้วิถีชีวิตชาวไทพวน อนุสรณ์แห่งการเสด็จพระราชดำเนิน พื้นที่เชื่อมโยงกับการขุดค้นบ้านเชียง และส่วนหนึ่งของเครือข่ายการเรียนรู้มรดกโลกบ้านเชียง ผู้ที่เดินทางมาเยือนจะได้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างบ้าน ชุมชน โบราณคดี พระมหากรุณาธิคุณ และการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมอย่างครบถ้วน จึงเป็นจุดที่ควรแวะเมื่อมาเที่ยวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงและอำเภอหนองหาน
 
ชื่อสถานที่บ้านไทพวน / เรือนไทพวน บ้านเชียง
ที่ตั้งตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง และหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน
ที่อยู่พื้นที่แหล่งมรดกโลกบ้านเชียง ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี 41320
ไฮไลต์เรือนไม้พื้นถิ่นชาวไทพวน บ้านเดิมของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ อนุสรณ์การเสด็จพระราชดำเนินของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2515
ประวัติ / ความเป็นมาเดิมเป็นบ้านของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ ตั้งอยู่ในพื้นที่ใกล้แหล่งขุดค้นบ้านเชียง หลังการเสด็จพระราชดำเนินและประทับ ณ บ้านหลังนี้ เจ้าของบ้านได้บริจาคบ้านและที่ดินให้กรมศิลปากรเพื่อสงวนรักษาเป็นแหล่งเรียนรู้และอนุสรณ์สถาน
ที่มาของชื่อชื่อบ้านไทพวนมาจากการเป็นเรือนพื้นถิ่นที่สะท้อนวิถีชีวิตของชาวไทพวนในชุมชนบ้านเชียง ซึ่งเป็นกลุ่มวัฒนธรรมสำคัญของพื้นที่อำเภอหนองหาน
ลักษณะเด่นเรือนไม้จริง หลังคาจั่วมุงแป้นเกล็ด ยกใต้ถุนสูง ฝาไม้ตีซ้อนเกล็ด หน้าต่างบานคู่ไม้ขนาดเล็ก มีชานไม้เชื่อมตัวเรือน และมียุ้งข้าวแยกต่างหากตามแบบเรือนพื้นถิ่น
ความสำคัญทางวัฒนธรรมเป็นแหล่งเรียนรู้วิถีชีวิตชาวไทพวน สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นบ้านเชียง และบทบาทของชุมชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมร่วมกับกรมศิลปากร
การเดินทางจากตัวเมืองอุดรธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางอุดรธานี–สกลนคร มุ่งหน้าอำเภอหนองหาน แล้วเลี้ยวเข้าสู่ตำบลบ้านเชียงตามป้ายพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ระยะทางประมาณ 55–60 กม. ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงถึง 1 ชั่วโมง 15 นาที
สถานะปัจจุบันเปิดให้เข้าชมในฐานะแหล่งเรียนรู้ในเครือข่ายพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง และพื้นที่แหล่งมรดกโลกบ้านเชียง
วันเปิดทำการวันพุธ – วันอาทิตย์
เวลาเปิดทำการ09.00 – 16.00 น.
ค่าเข้าชมใช้ตามอัตราพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ชาวไทย 30 บาท ชาวต่างชาติ 150 บาท
สิ่งอำนวยความสะดวกพื้นที่เรียนรู้เรือนไทพวน พื้นที่จัดแสดงวิถีชีวิตชุมชน พื้นที่พิพิธภัณฑ์ แผนที่หรือป้ายอธิบาย ห้องน้ำ และพื้นที่จอดรถในเขตพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงตามการจัดการของพื้นที่
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญตัวเรือนไม้ไทพวน
ชานเรือนและพื้นที่ใต้ถุน
ยุ้งข้าวและพื้นที่ประกอบวิถีครัวเรือน
พื้นที่สวนครัวและลานบ้าน
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง
หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน
ชุมชนเก่าบ้านเชียงโดยรอบ
ผู้ดูแลพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
เบอร์ติดต่อหลักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง โทร. 042-235-040
เทศบาลตำบลบ้านเชียง โทร. 042-235-001
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ประมาณ 0.7 กม. โทร. 042-235-040
2. หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน ประมาณ 0.8 กม.
3. วัดโพธิ์ศรีใน บ้านเชียง ประมาณ 0.8 กม.
4. กลุ่มเครื่องปั้นดินเผาเขียนสีบ้านเชียง ประมาณ 1 กม.
5. บึงนาคำ บ้านเชียง ประมาณ 1 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. ลาบเป็ดบ้านเชียง ประมาณ 1 กม. โทร. 090-583-3437
2. กะเพรานรก สกลนคร 2 ประมาณ 1 กม. โทร. 063-823-2806, 095-687-2677, 096-253-1922
3. บ้านเชียงเฮือนอาร์ โฮมสเตย์และอาหารพื้นถิ่น ประมาณ 1 กม. โทร. 061-426-2945
4. ร้านอาหารท้องถิ่นบริเวณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ประมาณ 1 กม.
5. ร้านอาหารในตัวอำเภอหนองหาน ประมาณ 18 กม.
ที่พักใกล้เคียง1. บ้านเชียงเฮือนอาร์ โฮมสเตย์ ประมาณ 1 กม. โทร. 061-426-2945
2. โฮมสเตย์เชิงอนุรักษ์วัฒนธรรมบ้านเชียง ประมาณ 1 กม.
3. หนองหาน แกรนด์ โฮเทล แอนด์ รีสอร์ท ประมาณ 20 กม. โทร. 042-111-408, 098-175-1235
4. โรงแรมบ้านเชียง อุดรธานี ประมาณ 55 กม. โทร. 042-327-911
5. ที่พักในตัวเมืองอุดรธานี ประมาณ 55 กม.
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: บ้านไทพวน อุดรธานีอยู่ที่ไหน?
ตอบ: บ้านไทพวนตั้งอยู่ในพื้นที่แหล่งมรดกโลกบ้านเชียง ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี อยู่ใกล้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียงและหลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน
 
ถาม: บ้านไทพวนเปิดให้เข้าชมวันใดและเวลาใด?
ตอบ: เข้าชมตามวันและเวลาของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง คือวันพุธถึงวันอาทิตย์ เวลา 09.00 – 16.00 น.
 
ถาม: บ้านไทพวนมีค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ใช้อัตราค่าเข้าชมตามพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ชาวไทย 30 บาท และชาวต่างชาติ 150 บาท
 
ถาม: บ้านไทพวนมีความสำคัญอย่างไร?
ตอบ: เป็นเรือนไม้พื้นถิ่นชาวไทพวน บ้านเดิมของนายพจน์ มนตรีพิทักษ์ และเป็นสถานที่ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถเคยเสด็จพระราชดำเนินมาประทับเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2515
 
ถาม: บ้านไทพวนมีลักษณะเด่นอะไร?
ตอบ: เป็นเรือนไม้จริงแบบพื้นถิ่น หลังคาจั่วมุงแป้นเกล็ด ยกใต้ถุนสูง ฝาไม้ตีซ้อนเกล็ด มีชานไม้ หน้าต่างไม้บานคู่ และยุ้งข้าวแยกต่างหาก สะท้อนวิถีชีวิตชาวไทพวนอย่างชัดเจน
 
ถาม: ควรเที่ยวบ้านไทพวนร่วมกับสถานที่ใด?
ตอบ: ควรเที่ยวร่วมกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง หลุมขุดค้นวัดโพธิ์ศรีใน วัดโพธิ์ศรีใน กลุ่มเครื่องปั้นดินเผาเขียนสีบ้านเชียง และบึงนาคำ
 
ถาม: เดินทางจากตัวเมืองอุดรธานีไปบ้านไทพวนอย่างไร?
ตอบ: จากตัวเมืองอุดรธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 22 มุ่งหน้าอำเภอหนองหาน แล้วเลี้ยวเข้าสู่ตำบลบ้านเชียงตามป้ายพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ระยะทางประมาณ 55 – 60 กม.
 
ถาม: ควรปฏิบัติตัวอย่างไรเมื่อเข้าชมบ้านไทพวน?
ตอบ: ควรเดินชมอย่างระมัดระวัง ไม่ปีนป่ายเรือน ไม่จับหรือเคลื่อนย้ายสิ่งของจัดแสดง ไม่ขีดเขียนบนไม้ ไม่ส่งเสียงดัง และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่หรือป้ายในพื้นที่

วิถีชีวิตหมวดหมู่: ●วิถีชีวิต

หมู่บ้าน ชุมชนกลุ่ม: ●หมู่บ้าน ชุมชนประเพณีไทยวัฒนธรรมไทยประเพณีภาคอีสาน

ปรับปรุงล่าสุด : 1 เดือนที่แล้ว


คลิกเพื่อเข้าแผนที่นำทาง GPS

แผนที่บ้านไทพวน

สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยม

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(1)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(1)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(2)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(2)
วัด วัด(21)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(8)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(3)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(3)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(1)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(8)
น้ำตก น้ำตก(6)
ถ้ำ ถ้ำ(1)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(4)
หมู่เกาะ หมู่เกาะ(1)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(1)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(3)
สวนน้ำ สวนน้ำ(1)
ช้อปปิ้ง และตลาดกลางคืน ช้อปปิ้ง และตลาดกลางคืน(1)