หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสกลนคร >อ.ส่องดาว >ต.ท่าศิลา > ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน
TL;DR: ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน อยู่ที่บ้านภูตะคาม ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร เปิดเปิดให้เข้าชมทุกวัน นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี 1 มีนาคม – 30 มิถุนายน เวลา 08.00 – 16.30 น.

สกลนคร

ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน

ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน

วันเปิดทำการ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี 1 มีนาคม – 30 มิถุนายน
เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 16.30 น.
 
ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน จังหวัดสกลนคร เป็นแหล่งศิลปะบนผนังหินยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ตั้งอยู่ที่บ้านภูตะคาม ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว ห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็กประมาณ 18 กม. จุดเด่นคือภาพเขียนสีแดงบนก้อนหินทรายขนาดใหญ่ อายุประมาณ 3,600 ปี เป็นภาพคนที่มีลักษณะคล้ายผู้หญิงยืนเรียงแถวและใช้มือเกาะไหล่กัน สื่อถึงกิจกรรมรวมกลุ่ม การเต้นรำ พิธีกรรม หรือการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ของมนุษย์โบราณในพื้นที่เทือกเขาภูพานตอนบน สถานที่แห่งนี้เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่สนใจโบราณคดี ธรรมชาติ ป่าเขา ภาพเขียนสี และประวัติศาสตร์มนุษย์ยุคแรกในภาคอีสาน
 
ผาผักหวานไม่ได้เป็นเพียงจุดชมภาพเขียนโบราณขนาดเล็กในป่า แต่เป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่ช่วยเปิดภาพความคิด ความเชื่อ และชีวิตของผู้คนเมื่อหลายพันปีก่อนในบริเวณที่ปัจจุบันเป็นอำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร ภาพเขียนสีประเภทนี้เป็นแหล่งโบราณคดีอีกกลุ่มหนึ่งที่พบในภาคอีสาน นอกเหนือจากแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งฝังศพ ภาชนะดินเผา เครื่องมือหิน และหลักฐานทางวัตถุอื่น ๆ เพราะภาพเขียนสีสะท้อนมิติทางความคิดมากกว่าการดำรงชีพเพียงอย่างเดียว ภาพบนผาหินบอกให้เห็นว่ามนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์มีการสังเกตโลก มีพิธีกรรม มีการรวมกลุ่ม และมีความสามารถในการถ่ายทอดเรื่องราวผ่านสัญลักษณ์บนพื้นที่ธรรมชาติที่คงทนยาวนาน
 
ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานอยู่บนผนังด้านหนึ่งของก้อนหินทรายขนาดใหญ่ ก้อนหินมีความสูงจากพื้นถึงยอดประมาณ 12 เมตร และมีขนาดโดยประมาณ 17 x 12 x 11 x 8 เมตร ตำแหน่งภาพเขียนอยู่บนผนังด้านทิศตะวันออก สูงจากพื้นประมาณ 5 เมตร ลักษณะการวางภาพบนผนังหินที่สูงจากพื้นเช่นนี้ทำให้ภาพเขียนมองเห็นได้เด่นชัด และช่วยให้รอดพ้นจากการสัมผัสโดยตรงในระดับหนึ่ง ภาพใช้สีแดงเป็นหลัก ซึ่งเป็นสีที่พบในภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์หลายแห่งของไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สีแดงบนผนังหินจึงไม่ได้เป็นเพียงสีที่มองเห็นง่าย แต่ยังเป็นสัญญะที่สัมพันธ์กับชีวิต พลัง พิธีกรรม และการจดจำของกลุ่มคนโบราณ
 
องค์ประกอบของภาพที่ผาผักหวานแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มสำคัญ กลุ่มด้านบนเป็นภาพคนแบบระบายทึบ มีลักษณะคล้ายบุคคลไว้ผมบ๊อบ กางขา ย่อตัวเล็กน้อย ชูแขนขึ้นเป็นวงโค้ง และกางมือออก ท่าทางดังกล่าวทำให้เกิดการตีความว่าเป็นบุคคลที่ทำหน้าที่กำกับจังหวะหรือวาทยากรของกลุ่มคนด้านล่าง ส่วนกลุ่มด้านล่างเป็นภาพคนแบบเขียนโครงร่างภายนอก จำนวน 8 คน โดยมี 5 คนยืนเรียงแถวหันด้านข้างไปในทิศทางเดียวกัน ลักษณะย่อตัว ก้นโด่ง และยกแขนไปข้างหน้าพร้อมกันให้ความรู้สึกคล้ายการเต้นรำเป็นหมู่คณะ ภาพผมที่ผูกไว้ด้านหลังและกระดกขึ้นลงยังช่วยเพิ่มความรู้สึกของการเคลื่อนไหว ทำให้ภาพนี้ดูมีชีวิตมากกว่าการเป็นรูปคนหยุดนิ่งบนผนังหิน
 
การจัดวางภาพคนทั้ง 2 กลุ่มมีความน่าสนใจในเชิงศิลปะและโบราณคดี เพราะผู้เขียนภาพใช้ช่องว่างบนผนังหินแบ่งระยะของภาพให้เห็นตำแหน่งใกล้ไกล กลุ่มคนที่กำลังเต้นรำอยู่ด้านล่างดูเหมือนอยู่ใกล้ผู้ชม ส่วนบุคคลด้านบนที่อาจเป็นผู้กำกับจังหวะอยู่สูงขึ้นไปและแยกตำแหน่งออกจากกลุ่ม ทำให้ภาพไม่ทับซ้อนและอ่านได้ชัดเจน การใช้พื้นที่บนผนังหินเช่นนี้แสดงให้เห็นว่าผู้สร้างสรรค์ภาพมีความเข้าใจเรื่ององค์ประกอบภาพ การเล่าเรื่อง และการกำหนดลำดับสายตาในระดับหนึ่ง แม้จะเป็นศิลปะยุคก่อนตัวอักษร แต่ภาพผาผักหวานสามารถสื่อความหมายของกิจกรรมร่วมกันได้อย่างชัดเจน
 
อายุประมาณ 3,600 ปีของภาพเขียนผาผักหวานทำให้สถานที่แห่งนี้เชื่อมโยงกับช่วงเวลาที่มนุษย์ในภูมิภาคนี้กำลังพัฒนาเทคโนโลยี การตั้งถิ่นฐาน การทำเครื่องมือ และระบบความเชื่อที่ซับซ้อนขึ้น หลักฐานประเภทภาพเขียนสีมีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะช่วยเติมเต็มข้อมูลที่โบราณวัตถุทั่วไปไม่สามารถบอกได้ทั้งหมด ภาชนะดินเผาหรือเครื่องมือหินบอกเรื่องการใช้ชีวิตและเทคโนโลยี แต่ภาพเขียนบนผนังหินบอกเรื่องท่าทาง ความเคลื่อนไหว สังคม และพิธีกรรม ภาพผาผักหวานจึงเป็นเหมือนหน้าต่างที่ทำให้คนปัจจุบันได้มองย้อนกลับไปเห็นจังหวะชีวิตของผู้คนในอดีต
 
ชื่อ “ผาผักหวาน” สื่อถึงลักษณะพื้นที่ผาหินและชื่อท้องถิ่นที่ผูกกับธรรมชาติรอบบริเวณ คำว่า “ผา” หมายถึงหน้าผาหรือผนังหิน ส่วน “ผักหวาน” เป็นชื่อพืชพื้นบ้านที่คุ้นเคยในวิถีอีสาน ชื่อสถานที่จึงให้ความรู้สึกเชื่อมโยงระหว่างโบราณคดี ป่าเขา และชุมชนอย่างเป็นธรรมชาติ ภาพเขียนแห่งนี้ตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่ครอบคลุมภูมิประเทศภูเขาหินทราย ผาหิน จุดชมวิว น้ำตก ลานหิน และแหล่งธรรมชาติหลายแห่ง การเที่ยวผาผักหวานจึงไม่ใช่การชมโบราณสถานโดดเดี่ยว แต่เป็นการเข้าสู่ภูมิทัศน์โบราณที่มนุษย์ ป่า หิน และความเชื่อเคยอยู่ร่วมกัน
 
อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็กมีพื้นที่ประมาณ 252,898 ไร่ หรือประมาณ 404 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของจังหวัดสกลนคร อุดรธานี และกาฬสินธุ์ มีลักษณะเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาภูพาน มีความสูงประมาณ 200 – 695 เมตรจากระดับน้ำทะเล พื้นที่มีทั้งป่าเต็งรัง ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ทุ่งหญ้า ลานหิน และหน้าผา เป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของลำน้ำหลายสาย ภูมิประเทศแบบภูเขาหินทรายและป่าแล้งสลับชุ่มชื้นเช่นนี้เป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอยู่อาศัย การเดินทาง การเก็บของป่า และการทำกิจกรรมเชิงพิธีกรรมของมนุษย์โบราณ ภาพเขียนผาผักหวานจึงควรอ่านควบคู่กับภูมิทัศน์โดยรอบ ไม่ใช่มองเฉพาะภาพบนผนังหินเท่านั้น
 
เมื่อพิจารณาจากลักษณะของภาพที่คล้ายกลุ่มคนเต้นรำ ภาพผาผักหวานมีคุณค่าด้านการตีความวัฒนธรรมอย่างมาก ภาพคนยืนเรียงแถวและใช้มือเกาะไหล่กันบ่งบอกถึงกิจกรรมที่ต้องอาศัยความพร้อมเพรียง ไม่ใช่การกระทำเดี่ยว ๆ ท่าทางการย่อตัวและยกแขนไปข้างหน้าพร้อมกันทำให้เกิดภาพของจังหวะ การเคลื่อนไหว และการแสดงออกทางร่างกาย ซึ่งอาจสัมพันธ์กับพิธีกรรมเกี่ยวกับการล่าสัตว์ การเก็บเกี่ยว ความอุดมสมบูรณ์ การเริ่มต้นฤดูกาล การเข้าสู่วัย หรือการรวมกลุ่มของชุมชน แม้ไม่สามารถระบุความหมายสุดท้ายได้ทั้งหมด แต่ความเด่นของภาพอยู่ที่การสื่อถึง “คน” และ “กลุ่มคน” อย่างชัดเจน
 
จุดแข็งของภาพเขียนผาผักหวานคือการทำให้ผู้ชมเห็นว่ามนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ไม่ได้มีชีวิตอยู่เพียงเพื่อเอาตัวรอด แต่มีโลกของความหมายและการสื่อสาร พวกเขาเลือกผนังหินขนาดใหญ่เป็นพื้นที่บันทึก เลือกตำแหน่งที่มองเห็นได้ เลือกสีที่คงทน และเลือกท่าทางของมนุษย์เป็นแกนกลางของเรื่อง ภาพจึงทำหน้าที่คล้ายบันทึกสาธารณะของชุมชนในอดีต เป็นการฝากร่องรอยไว้ในพื้นที่ที่คนรุ่นหลังสามารถเห็นได้ การเดินทางมาชมภาพเขียนแห่งนี้จึงควรมองด้วยความเคารพ เพราะทุกเส้นสีบนผนังหินเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำทางวัฒนธรรมที่ไม่สามารถสร้างใหม่ให้เหมือนเดิมได้
 
การเข้าชมภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานต้องใช้ความระมัดระวังมากกว่าการเที่ยวจุดชมวิวทั่วไป เนื่องจากภาพเขียนสีโบราณไวต่อการเสื่อมสภาพจากความชื้น ฝุ่น ควัน การสัมผัส และแรงสั่นสะเทือน นักท่องเที่ยวควรชมจากระยะที่เหมาะสม ไม่แตะผนังหิน ไม่ขีดเขียน ไม่ใช้ของมีคม ไม่พ่นน้ำ ไม่ใช้แฟลชในระยะใกล้ และไม่ปีนขึ้นไปใกล้ภาพ การรักษาระยะห่างเป็นวิธีง่ายที่สุดในการช่วยอนุรักษ์ภาพเขียนอายุหลายพันปีให้คงอยู่ต่อไป ภาพผาผักหวานเป็นสมบัติร่วมของชุมชน จังหวัด และประเทศ ไม่ใช่วัตถุสำหรับการถ่ายภาพแบบใกล้ชิดจนเสี่ยงเสียหาย
 
สถานะปัจจุบันของภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก เปิดให้เข้าชมตามเวลาทำการของอุทยาน คือ 08.00 – 16.30 น. โดยแหล่งผาผักหวานมีช่วงปิดฟื้นฟูประจำปีตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคมถึง 30 มิถุนายน เพื่อดูแลทรัพยากรธรรมชาติและความปลอดภัยของพื้นที่ หลังพ้นช่วงปิดฟื้นฟู นักท่องเที่ยวสามารถวางแผนเข้าชมได้ตามฤดูกาลเปิดให้บริการ การตรวจสอบกับอุทยานก่อนออกเดินทางเป็นขั้นตอนที่ช่วยให้ได้ข้อมูลเส้นทาง สภาพอากาศ และข้อกำหนดเฉพาะของวันเดินทางอย่างถูกต้อง
 
ค่าเข้าชมใช้ตามอัตราค่าบริการของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก โดยชาวไทยผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท และมีค่าบริการยานพาหนะตามประเภท เช่น รถจักรยานยนต์ 20 บาท และรถยนต์ 30 บาท หากกางเต็นท์ด้วยเต็นท์ส่วนตัว ค่าพื้นที่กางเต็นท์อยู่ที่ 30 บาทต่อคนต่อคืน อุทยานมีบ้านพักและพื้นที่กางเต็นท์ให้บริการตามช่วงเปิดบริการของแต่ละโซน โดยพื้นที่บ้านพักและลานกางเต็นท์ต้องตรวจสอบสถานะล่าสุดกับอุทยานก่อนจองหรือเดินทาง เนื่องจากบางช่วงมีการปิดฟื้นฟูตามฤดูกาล
 
การเดินทางไปยังผาผักหวานเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถเหมาท้องถิ่น เพราะจุดหมายอยู่ในพื้นที่ภูเขาและอยู่ห่างจากตัวเมืองพอสมควร หากเริ่มจากจังหวัดอุดรธานี ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางอุดรธานี-สกลนคร มาจนถึงทางแยกหลักกิโลเมตรที่ 95 แล้วเลี้ยวขวาเข้าสู่ถนนสายบ้านต้าย-ดอนส้มโฮง เมื่อถึงทางแยกบ้านโพนสว่างบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 17 ให้เลี้ยวขวาไปตามถนนสายบ้านโพนสว่าง-ภูผาเหล็กอีกประมาณ 6 กม. จนถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก จากนั้นเดินทางต่อไปยังบริเวณบ้านภูตะคาม ตำบลท่าศิลา ซึ่งเป็นที่ตั้งของภาพเขียนผาผักหวาน
 
เส้นทางจากที่ทำการอุทยานไปยังผาผักหวานมีระยะประมาณ 18 กม. ผ่านพื้นที่ชนบท ป่าเขา และชุมชนท้องถิ่นในอำเภอส่องดาว นักท่องเที่ยวควรเผื่อเวลาเดินทางให้เพียงพอ โดยเฉพาะในฤดูฝนที่ถนนบางช่วงอาจลื่นหรือมีน้ำไหลผ่าน การเดินทางช่วงเช้าเป็นช่วงที่เหมาะที่สุดสำหรับการชมภาพเขียน เพราะอากาศยังไม่ร้อน แสงไม่แข็งเกินไป และมีเวลาเหลือสำหรับเที่ยวจุดอื่นภายในอุทยาน เช่น ดานหินลานมันปลา น้ำตกเก้าชั้น ผาดงก่อ ผาน้ำโจ้ก และหอส่องดาว การจัดเส้นทางแบบครึ่งวันหรือเต็มวันช่วยให้เห็นทั้งด้านประวัติศาสตร์ ธรรมชาติ และภูมิทัศน์ของภูผาเหล็กได้ครบถ้วน
 
จุดชมภาพเขียนผาผักหวานมีลักษณะเป็นพื้นที่ธรรมชาติ ไม่ใช่อาคารพิพิธภัณฑ์ในร่ม นักท่องเที่ยวจึงควรเตรียมตัวให้เหมาะกับการเดินทางกลางแจ้ง รองเท้าที่พื้นยึดเกาะดี เสื้อผ้าระบายอากาศ หมวก น้ำดื่ม และยาประจำตัวเป็นสิ่งจำเป็น พื้นที่บางช่วงเป็นดิน หิน และทางเดินธรรมชาติ การเดินควรใช้ความระมัดระวัง ไม่เดินออกนอกเส้นทาง และไม่แยกตัวออกจากกลุ่ม หากเดินทางกับเด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับพื้นที่ป่า ควรสอบถามเจ้าหน้าที่อุทยานเกี่ยวกับความเหมาะสมของเส้นทางก่อนเข้าพื้นที่
 
นอกจากภาพเขียนสีแล้ว จุดเด่นของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็กยังอยู่ที่ความหลากหลายของภูมิประเทศ จุดชมวิวสำคัญอย่างผาสุริยันต์และผาดงก่อเป็นพื้นที่บนยอดเขาที่มองเห็นแนวเทือกเขาภูพานและภูมิประเทศโดยรอบ ส่วนผาน้ำโจ้กสามารถมองเห็นอ่างเก็บน้ำห้วยหวดและทิวทัศน์ไกลไปทางจังหวัดอุดรธานีและขอนแก่น ดานหินลานมันปลาโดดเด่นด้วยลานหินและหินรูปร่างแปลกตา น้ำตกเก้าชั้นเป็นจุดท่องเที่ยวธรรมชาติที่มีบรรยากาศชุ่มชื้นในฤดูน้ำ และหอส่องดาวเป็นจุดชมท้องฟ้ายามค่ำคืนในพื้นที่ภูเขา สิ่งเหล่านี้ทำให้การเที่ยวผาผักหวานสามารถต่อยอดเป็นทริปภูผาเหล็กได้เต็มวัน
 
ลานอุษาสวรรค์เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่สะท้อนความงามของภูผาเหล็กในเชิงพฤกษศาสตร์และภูมิทัศน์ เป็นพื้นที่ราบบนยอดภู มีทุ่งป่าละเมาะ เขา โขดหิน และทุ่งหญ้าสลับกัน คล้ายสวนธรรมชาติที่มีดอกไม้ป่าขึ้นตามฤดูกาล เช่น ดุสิตา กระดุมเงิน และพรรณไม้ป่าขนาดเล็กหลายชนิด เมื่อนำมาเชื่อมกับภาพเขียนผาผักหวาน จะเห็นได้ว่าภูผาเหล็กเป็นพื้นที่ที่มีทั้งคุณค่าทางธรรมชาติและคุณค่าทางวัฒนธรรมในพื้นที่เดียวกัน นักท่องเที่ยวจึงสามารถมองสถานที่นี้เป็นเส้นทางเรียนรู้หลายมิติ ไม่ใช่เพียงจุดถ่ายภาพจุดเดียว
 
ผาผักหวานยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เหมาะกับครอบครัว โรงเรียน นักศึกษา และผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เพราะภาพเขียนโบราณทำให้เรื่องยุคก่อนประวัติศาสตร์เข้าใจง่ายขึ้น เด็กและเยาวชนสามารถเห็นด้วยตาตนเองว่ามนุษย์ในอดีตเคยสร้างศิลปะบนผนังหินจริง ไม่ใช่เพียงเรื่องในหนังสือ ภาพกลุ่มคนเต้นรำช่วยให้ผู้เรียนตั้งคำถามเกี่ยวกับวิถีชีวิต พิธีกรรม เครื่องมือ สีที่ใช้ สภาพแวดล้อม และความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ การมาเรียนรู้นอกห้องเรียนในสถานที่จริงจึงช่วยสร้างความเข้าใจเรื่องมรดกวัฒนธรรมได้ลึกกว่าเดิม
 
สำหรับนักท่องเที่ยวต่างถิ่น สกลนครอาจเป็นจังหวัดที่ถูกจดจำจากพระธาตุเชิงชุม หนองหาร วัดป่าสายกรรมฐาน และวัฒนธรรมภูไท แต่ผาผักหวานช่วยขยายภาพของสกลนครให้ลึกขึ้นไปถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์ สถานที่แห่งนี้บอกว่าพื้นที่สกลนครมีร่องรอยมนุษย์และวัฒนธรรมมายาวนานกว่าประวัติศาสตร์ลายลักษณ์อักษรหลายพันปี การเที่ยวผาผักหวานจึงช่วยเติมเต็มเส้นทางท่องเที่ยวสกลนครจากเมืองพุทธศาสนาและวัฒนธรรมร่วมสมัย ไปสู่ชั้นรากของมนุษย์โบราณในภูมิภาคอีสาน
 
การถ่ายภาพที่ผาผักหวานควรเน้นบันทึกภาพก้อนหิน ผนังภาพ บรรยากาศป่า และภาพรวมของพื้นที่ โดยไม่รบกวนผนังหินโดยตรง การถ่ายภาพระยะไกลหรือใช้เลนส์ซูมเป็นวิธีที่เหมาะสมกว่าการเข้าใกล้ภาพเกินความจำเป็น ภาพที่ได้จากผาผักหวานมีเสน่ห์เฉพาะตัว เพราะไม่ได้มีเพียงรูปร่างของภาพเขียน แต่ยังมีผิวหิน แสงเงา ร่องรอยธรรมชาติ และความสงบของป่ารอบข้าง ภาพทั้งหมดรวมกันทำให้ผู้ชมรู้สึกถึงเวลาที่ยาวนานและความเปราะบางของมรดกโบราณ
 
หากวางแผนพักค้างคืน นักท่องเที่ยวสามารถเลือกพักในพื้นที่อำเภอส่องดาว อำเภอสว่างแดนดิน หรือใช้บริการบ้านพักและลานกางเต็นท์ของอุทยานตามช่วงเปิดให้บริการ การพักใกล้อุทยานช่วยให้เข้าชมช่วงเช้าได้สะดวก ส่วนการพักในสว่างแดนดินให้ความสะดวกด้านร้านอาหาร ร้านค้า และบริการท่องเที่ยวมากกว่า นักท่องเที่ยวที่ต้องการความสะดวกสูงสามารถพักในตัวเมืองสกลนครหรืออุดรธานีแล้วเดินทางแบบไปเช้าเย็นกลับได้ แต่ต้องเผื่อเวลาขับรถมากขึ้น
 
ร้านอาหารใกล้พื้นที่ผาผักหวานและภูผาเหล็กมีทั้งร้านในอุทยาน คาเฟ่ใกล้ที่ทำการอุทยาน ร้านอาหารท้องถิ่นในส่องดาว และร้านอาหารในสว่างแดนดิน เนื่องจากพื้นที่ผาผักหวานอยู่ในเขตธรรมชาติ การเตรียมน้ำดื่มและอาหารว่างอย่างเหมาะสมจึงช่วยให้การเดินทางราบรื่นขึ้น แต่ควรนำขยะกลับออกจากพื้นที่ทั้งหมดและหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารใกล้ผนังภาพเขียนโดยตรง เพื่อป้องกันเศษอาหาร แมลง กลิ่น และความชื้นที่อาจรบกวนสภาพแวดล้อมของแหล่งโบราณคดี
 
ในเชิงการอนุรักษ์ ผาผักหวานเป็นสถานที่ที่ต้องพึ่งพาความร่วมมือของนักท่องเที่ยวโดยตรง ภาพเขียนสีบนผนังหินไม่สามารถซ่อมแซมให้กลับมาเหมือนเดิมได้ หากเกิดการขีดเขียนทับ การแตะต้อง หรือการทำลายผิวหิน ความเสียหายเพียงครั้งเดียวอาจกระทบต่อหลักฐานที่อยู่มานานหลายพันปี การเข้าชมอย่างมีวินัยจึงเป็นส่วนหนึ่งของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่แท้จริง นักท่องเที่ยวทุกคนมีบทบาทในการส่งต่อมรดกนี้ให้คนรุ่นหลัง
 
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเดินทางคือฤดูฝนหลังพื้นที่เปิดให้เข้าชมและฤดูหนาว เพราะภูผาเหล็กมีความเขียวชุ่ม อากาศเย็นกว่าในฤดูร้อน และเหมาะกับการเดินชมธรรมชาติ ฤดูฝนทำให้ป่ามีชีวิต น้ำตกและพืชพรรณดูสดชื่น ส่วนฤดูหนาวให้บรรยากาศโปร่ง เดินสบาย และเหมาะกับการชมวิวบนผาสูง ฤดูร้อนสามารถเดินทางได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงแดดจัดและเตรียมน้ำดื่มให้เพียงพอ
 
ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานจึงเป็นจุดหมายที่รวมคุณค่าหลายชั้นไว้ในสถานที่เดียว ทั้งโบราณคดี ศิลปะ ธรรมชาติ ภูมิประเทศ และวิถีชุมชน ภาพคนสีแดงบนผนังหินทำให้ผู้มาเยือนเห็นว่าความทรงจำของมนุษย์สามารถยืนยาวกว่าชีวิตของผู้สร้างได้หลายพันปี และการเดินทางไปชมภาพเขียนแห่งนี้คือการเข้าไปพบกับร่องรอยความคิดของมนุษย์โบราณที่ยังคงสื่อสารกับคนปัจจุบันผ่านเส้น สี และท่าทางของร่างกายอย่างทรงพลัง
 
โดยสรุป ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงโบราณคดีและธรรมชาติที่สำคัญของจังหวัดสกลนคร ตั้งอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก อำเภอส่องดาว มีภาพเขียนสีแดงอายุประมาณ 3,600 ปีบนก้อนหินทรายขนาดใหญ่ แสดงภาพคนเป็นกลุ่มในลักษณะคล้ายการเต้นรำหรือพิธีกรรม สถานที่เปิดให้เข้าชมตามเวลาทำการของอุทยาน นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี และเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเรียนรู้รากวัฒนธรรมของมนุษย์ในภาคอีสานท่ามกลางธรรมชาติของเทือกเขาภูพาน
 
ชื่อสถานที่ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน
ที่ตั้งบ้านภูตะคาม ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร
ที่อยู่ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร 47190
พิกัด17.245801, 103.441352
ไฮไลต์ภาพเขียนสีแดงอายุประมาณ 3,600 ปี บนผนังหินทรายขนาดใหญ่ แสดงภาพคนคล้ายผู้หญิงยืนเรียงแถวและใช้มือเกาะไหล่กัน
ประวัติ / สมัย / ยุคยุคก่อนประวัติศาสตร์ อายุประมาณ 3,600 ปี เป็นหลักฐานศิลปะบนผนังหินของมนุษย์โบราณในพื้นที่ภาคอีสาน
ที่มาของชื่อ“ผา” หมายถึงหน้าผาหรือผนังหิน ส่วน “ผักหวาน” เป็นชื่อท้องถิ่นที่เชื่อมโยงกับสภาพธรรมชาติของพื้นที่
ลักษณะเด่นภาพเขียนอยู่บนผนังด้านทิศตะวันออกของก้อนหินทราย สูงจากพื้นประมาณ 5 เมตร แบ่งภาพคนออกเป็น 2 กลุ่ม มีทั้งภาพระบายทึบและภาพเขียนโครงร่างภายนอก
หลักฐานสำคัญภาพคนสีแดง กลุ่มด้านบนเป็นบุคคลชูแขนคล้ายผู้กำกับจังหวะ กลุ่มด้านล่างเป็นภาพคน 8 คน มี 5 คนยืนเรียงแถวในท่าคล้ายเต้นรำ
การเดินทางจากอุดรธานีใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางอุดรธานี-สกลนคร ถึงทางแยกหลักกิโลเมตรที่ 95 เลี้ยวขวาเข้าถนนสายบ้านต้าย-ดอนส้มโฮง ถึงแยกบ้านโพนสว่างแล้วเลี้ยวขวาเข้าถนนสายบ้านโพนสว่าง-ภูผาเหล็กอีกประมาณ 6 กม. ถึงที่ทำการอุทยาน จากนั้นเดินทางต่อไปยังบ้านภูตะคาม
สถานะปัจจุบันเปิดให้เข้าชมตามเวลาทำการของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี 1 มีนาคม – 30 มิถุนายน
วันเปิดทำการเปิดให้เข้าชมทุกวัน นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี
เวลาเปิดทำการ08.00 – 16.30 น.
ค่าเข้าชาวไทย ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท
ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท
รถจักรยานยนต์ 20 บาท รถยนต์ 30 บาท
ค่าพื้นที่กางเต็นท์กรณีนำเต็นท์มาเอง 30 บาท/คน/คืน
สิ่งอำนวยความสะดวกที่ทำการอุทยาน บ้านพัก ลานกางเต็นท์ พื้นที่จอดรถ ห้องน้ำ และจุดบริการนักท่องเที่ยวตามโซนที่เปิดให้บริการ
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญ1. ผนังภาพเขียนสีผาผักหวาน
2. ก้อนหินทรายขนาดใหญ่บริเวณภาพเขียน
3. เส้นทางธรรมชาติเข้าสู่จุดภาพเขียน
4. ที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก
5. บ้านพักและลานกางเต็นท์ของอุทยานตามช่วงเปิดบริการ
6. จุดท่องเที่ยวธรรมชาติในอุทยาน เช่น น้ำตกเก้าชั้น ดานหินลานมันปลา ผาดงก่อ ผาน้ำโจ้ก และหอส่องดาว
ผู้ดูแล / หน่วยงานเกี่ยวข้องอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
หัวหน้าอุทยานแห่งชาติ: นายรังสรรค์ เหลาภา
เบอร์ติดต่อหลักอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก โทร. 0 4270 7513, 09 5917 2887, 042-727003
สำนักอุทยานแห่งชาติ โทร. 0 2562 0760-2
เว็บไซต์ / เพจทางการอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก และระบบจองที่พักอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. ดานหินลานมันปลา ประมาณ 6 กม.
2. ที่ทำการอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ประมาณ 18 กม.
3. น้ำตกเก้าชั้น อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ประมาณ 18 กม.
4. ผาดงก่อ ประมาณ 23 กม.
5. ผาน้ำโจ้ก ประมาณ 24 กม.
6. วัดถ้ำอภัยดำรงธรรม หรือวัดถ้ำพวง ประมาณ 28 กม.
7. หอส่องดาว อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ประมาณ 24 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. เอนอ้าคาเฟ่ กาแฟสด อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ประมาณ 18 กม.
2. บ้านสวนเศวตกมล ประมาณ 45 กม. โทร. 094-227-1431, 042-721-652
3. โคขุนคุณเอก สว่างแดนดิน ประมาณ 47 กม. โทร. 042-722-266
4. กาแฟบ้านสวนพบพลอย ประมาณ 47 กม. โทร. 086-305-0358
5. บ้านสวนพบพลอย ประมาณ 47 กม. โทร. 099-158-2489, 086-305-0358
6. See Stars & Forest Resort Restaurant / Cafe ประมาณ 49 กม. โทร. 042-722-188
ที่พักใกล้เคียง1. บ้านพักและลานกางเต็นท์ อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ประมาณ 18 กม. โทร. 0 4270 7513, 09 5917 2887, 042-727003
2. Harary Family Apartments ประมาณ 39 กม.
3. โรงแรมราชิกา แกรนด์ รีสอร์ท ประมาณ 43 กม. โทร. 093-420-6198
4. Chuanthanapanya Resort ประมาณ 45 กม.
5. See Stars & Forest Resort ประมาณ 49 กม. โทร. 042-722-188
6. โรงแรมป่าสักรีสอร์ทสว่างแดนดิน ประมาณ 48 กม.
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานอยู่ที่ไหน?
ตอบ: ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวานอยู่ที่บ้านภูตะคาม ตำบลท่าศิลา อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร ในเขตอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ห่างจากที่ทำการอุทยานประมาณ 18 กม.
 
ถาม: ภาพเขียนผาผักหวานมีอายุกี่ปี?
ตอบ: ภาพเขียนผาผักหวานมีอายุประมาณ 3,600 ปี จัดอยู่ในกลุ่มภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ของภาคอีสาน
 
ถาม: ภาพเขียนผาผักหวานเป็นภาพอะไร?
ตอบ: เป็นภาพคนสีแดงบนผนังหิน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่งคล้ายผู้กำกับจังหวะ และอีกกลุ่มเป็นภาพคนยืนเรียงแถวในท่าคล้ายการเต้นรำหรือกิจกรรมพิธีกรรม
 
ถาม: ผาผักหวานเปิดให้เข้าชมตลอดปีหรือไม่?
ตอบ: ผาผักหวานเปิดให้เข้าชมตามเวลาทำการของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก นอกช่วงปิดฟื้นฟูประจำปี 1 มีนาคม – 30 มิถุนายน
 
ถาม: ค่าเข้าชมภาพเขียนผาผักหวานเท่าไร?
ตอบ: ใช้อัตราค่าบริการของอุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ชาวไทยผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท และมีค่าบริการยานพาหนะตามประเภท
 
ถาม: เดินทางไปภาพเขียนผาผักหวานอย่างไร?
ตอบ: เส้นทางสะดวกที่สุดเริ่มจากอุดรธานี ใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางอุดรธานี-สกลนคร ถึงทางแยกหลักกิโลเมตรที่ 95 แล้วเลี้ยวเข้าถนนสายบ้านต้าย-ดอนส้มโฮง ต่อไปยังบ้านโพนสว่างและที่ทำการอุทยาน จากนั้นเดินทางต่อไปยังบ้านภูตะคาม
 
ถาม: ควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนไปชมผาผักหวาน?
ตอบ: ควรสวมรองเท้าที่เดินสะดวก เตรียมน้ำดื่ม หมวก และอุปกรณ์กันแดด เดินตามเส้นทางที่กำหนด ไม่แตะผนังภาพเขียน ไม่ขีดเขียน และไม่นำขยะทิ้งไว้ในพื้นที่
 
ถาม: เที่ยวผาผักหวานร่วมกับที่เที่ยวใดได้บ้าง?
ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับดานหินลานมันปลา น้ำตกเก้าชั้น ผาดงก่อ ผาน้ำโจ้ก หอส่องดาว และวัดถ้ำอภัยดำรงธรรมในอำเภอส่องดาวได้

ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดกหมวดหมู่: ●ศิลปะ วัฒนธรรม และแหล่งมรดก

แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์กลุ่ม: ●แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์

ปรับปรุงล่าสุด : 4 เดือนที่แล้ว


คลิกเพื่อเข้าแผนที่นำทาง GPS

แผนที่ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ผาผักหวาน

สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยม

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(9)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(2)
พระราชวัง พระราชวัง(1)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(8)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(3)
ไร่ สวนเพื่อการศึกษา ไร่ สวนเพื่อการศึกษา(2)
มหาวิทยาลัยของรัฐ มหาวิทยาลัยของรัฐ(1)
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล(1)
มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยราชภัฏ(1)
วัด วัด(18)
โบสถ์ โบสถ์(2)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(4)
โครงการหลวง โครงการหลวง(3)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(7)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(4)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(3)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(14)
น้ำตก น้ำตก(4)
ถ้ำ ถ้ำ(4)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(9)
อ่าว และชายหาด อ่าว และชายหาด(1)
หมู่เกาะ หมู่เกาะ(1)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(5)
สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ(1)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(4)
กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย(1)
ห้างสรรพสินค้า ห้างสรรพสินค้า(2)
รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร(1)