หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสกลนคร >อ.พรรณานิคม >ต.ไร่ > วัดถ้ำขาม (ภูขาม)
TL;DR: วัดถ้ำขาม (ภูขาม) อยู่ที่ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร 47130 เปิดเปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น. การเดินทางสะดวก จากตัวเมืองสกลนครใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางสกลนคร - อุดรธานี ประมาณ 22 กม.

สกลนคร

วัดถ้ำขาม (ภูขาม)

วัดถ้ำขาม (ภูขาม)

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 08.00 - 17.00 น.
 
วัดถ้ำขาม (ภูขาม) สกลนคร ตั้งอยู่บนภูขามหรือที่ชาวบ้านเรียกว่า ภูคำขาม ในเขตบ้านคำป่า ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร เป็นวัดป่าสายวิปัสสนากรรมฐานบนเทือกเขาภูพานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติพระป่ากรรมฐานของไทย วัดแห่งนี้เป็นสถานที่ซึ่งพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เคยมาพำนักและจำพรรษาเพื่อปฏิบัติธรรม ก่อนที่ท่านจะอาพาธและย้ายไปจำพรรษาที่วัดป่าอุดมสมพรในเวลาต่อมา อีกทั้งยังเป็นสถานที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี พระมหาเถระสายกรรมฐานผู้เป็นที่เคารพอย่างกว้างขวาง โดยภายในวัดมีเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์ กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น อาจาโร พื้นที่ถ้ำธรรมชาติ ลานหิน จุดชมวิว และบรรยากาศป่าภูพานที่สงบ เหมาะแก่การไหว้พระ น้อมรำลึกถึงครูบาอาจารย์ และเรียนรู้รากฐานพระพุทธศาสนาสายวิเวกของสกลนคร
 
วัดถ้ำขามเป็นสถานที่ที่มีเอกลักษณ์แตกต่างจากวัดใหญ่ในตัวเมือง เพราะตั้งอยู่บนเขา ท่ามกลางป่าไม้และภูมิประเทศของเทือกเขาภูพาน การเดินทางขึ้นวัดให้ความรู้สึกเหมือนค่อย ๆ ถอยออกจากความวุ่นวายของเมือง เข้าสู่พื้นที่สงบที่เหมาะแก่การภาวนาและการพิจารณาธรรม เมื่อขึ้นมาถึงบริเวณวัด ผู้มาเยือนจะเห็นสภาพแวดล้อมที่มีทั้งลานหิน ถ้ำ ป่า ทางเดิน อาคารอนุสรณ์ และจุดชมวิว ซึ่งทุกองค์ประกอบช่วยย้ำให้เข้าใจว่าวัดถ้ำขามไม่ได้เกิดจากการสร้างศาสนสถานเพื่อความงามเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความเหมาะสมของภูมิประเทศที่เอื้อต่อการปฏิบัติธรรมของพระป่าสายกรรมฐาน
 
ความสำคัญของวัดถ้ำขามเริ่มชัดเจนจากเรื่องราวของพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร ในช่วงที่ท่านแสวงหาสถานที่วิเวกเพื่อปฏิบัติธรรม พระอาจารย์ฝั้นเคยมีนิมิตเห็นถ้ำแห่งหนึ่งทางทิศตะวันตกของเทือกเขาภูพาน เป็นสถานที่สงบ สว่าง และเหมาะแก่การบำเพ็ญเพียร เมื่อออกเดินทางตามหาถ้ำที่ปรากฏในนิมิต ท่านได้มาถึงพื้นที่บ้านคำข่าและได้รับการบอกเล่าจากชาวบ้านว่าบนภูเขามีถ้ำใหญ่ที่ชาวบ้านเรียกว่า ถ้ำขาม เมื่อขึ้นไปสำรวจ ท่านเห็นว่าพื้นที่นี้ตรงกับถ้ำที่ปรากฏในนิมิต จึงใช้เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมและจำพรรษาในเวลาต่อมา
 
การจำพรรษาของพระอาจารย์ฝั้นที่วัดถ้ำขามทำให้สถานที่แห่งนี้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญของผู้ศรัทธาสายพระป่ากรรมฐาน พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เป็นพระเถระผู้มีวัตรปฏิบัติงดงาม เคร่งครัดในพระธรรมวินัย และมีบทบาทในการเผยแผ่การเจริญภาวนาในภาคอีสาน วัดถ้ำขามจึงเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับช่วงชีวิตสำคัญของท่านโดยตรง ผู้มาเยือนที่เดินทางขึ้นไปยังถ้ำและกุฏิเดิมของหลวงปู่ฝั้นจะได้สัมผัสบรรยากาศของสถานที่จริงที่เคยใช้ในการภาวนา ทำให้การกราบไหว้ไม่ใช่เพียงการระลึกถึงชื่อของครูบาอาจารย์ แต่เป็นการสัมผัสสถานที่ซึ่งเคยรองรับปฏิปทาและความเพียรของท่าน
 
ต่อมาวัดถ้ำขามยังมีความเกี่ยวข้องลึกซึ้งกับหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี หรือพระราชนิโรธรังสี คัมภีรปัญญาวิศิษฏ์ พระมหาเถระสายกรรมฐานผู้เป็นศิษย์สำคัญในแนวพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต หลวงปู่เทสก์ได้มาจำพรรษาที่วัดถ้ำขาม และได้ละสังขาร ณ วัดแห่งนี้เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537 ความเกี่ยวข้องนี้ทำให้วัดถ้ำขามเป็นสถานที่สักการะสำคัญของศิษยานุศิษย์และผู้สนใจพระป่ากรรมฐานจากทั่วประเทศ เพราะเป็นพื้นที่ที่บรรจุความทรงจำของพระมหาเถระ 2 รูป คือ หลวงปู่ฝั้น อาจาโร และหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ไว้อย่างเด่นชัด
 
เทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์ เป็นจุดศูนย์กลางสำคัญภายในวัดถ้ำขาม สร้างเป็นสถาปัตยกรรมแบบเจดีย์จตุรัสมุข ผสมผสานศิลปกรรมอีสานกับแนวศิลปกรรมอยุธยา ภายในประดิษฐานรูปหล่อสำริดหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี และเป็นสถานที่ที่ผู้ศรัทธาเดินทางมากราบไหว้อย่างต่อเนื่อง เจดีย์นี้ไม่ได้เป็นเพียงอาคารสวยงามบนภูเขา แต่เป็นอนุสรณ์สถานที่ทำหน้าที่เก็บรักษาความทรงจำ ปฏิปทา และคุณูปการของหลวงปู่เทสก์ต่อพระพุทธศาสนาและสายพระป่ากรรมฐานไทย
 
รูปแบบเจดีย์จตุรัสมุขของเทสกเจดีย์ช่วยให้เกิดภาพจำที่ชัดเจนเมื่อมองจากลานวัด ฐานเจดีย์มีความมั่นคง ตัวอาคารสีขาวสะอาดตาตัดกับยอดทองและหลังคาแบบไทย ทำให้เกิดความสง่างามท่ามกลางภูมิประเทศภูเขา เมื่อผู้มาเยือนเดินขึ้นบันไดสู่พื้นที่เจดีย์ จะสัมผัสได้ถึงความเป็นสถานที่สูงทางกายและทางใจ การขึ้นไปกราบหลวงปู่เทสก์บนภูขามจึงเป็นทั้งการเดินทางเชิงกายภาพและการเดินทางทางศรัทธา ที่พาผู้มาเยือนเข้าสู่บรรยากาศของครูบาอาจารย์สายวิเวกอย่างลึกซึ้ง
 
กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น อาจาโร เป็นอีกจุดที่มีคุณค่ามากภายในวัด เพราะเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้ผู้มาเยือนจินตนาการถึงชีวิตเรียบง่ายของพระป่าที่ใช้ธรรมชาติเป็นสถานที่ฝึกใจ กุฏิของพระป่าไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อความสะดวกสบาย แต่สร้างเพื่อรองรับการอยู่แบบน้อย ใช้สอยเท่าที่จำเป็น และเอื้อต่อการภาวนา การเดินชมกุฏิเดิมจึงเป็นการเรียนรู้ปฏิปทาอย่างเป็นรูปธรรม ผู้มาเยือนจะเห็นว่าความสงบของวัดถ้ำขามไม่ได้เกิดจากอาคารใหญ่โต แต่เกิดจากวิถีชีวิตที่เรียบง่ายและมุ่งตรงต่อการฝึกจิต
 
ถ้ำขามเป็นหัวใจทางภูมิประเทศของวัด พื้นที่ถ้ำตั้งอยู่บนภูเขา มีลักษณะเป็นช่องหินและลานหินธรรมชาติที่ให้ความรู้สึกเงียบสงบ เมื่อครั้งพระอาจารย์ฝั้นขึ้นมาปฏิบัติธรรม เส้นทางยังลำบาก ต้องเดินป่า ปีนไหล่เขา และอาศัยชาวบ้านช่วยทำทางขึ้นลง ความยากลำบากของเส้นทางในอดีตยิ่งสะท้อนความตั้งใจของพระป่าในการแสวงหาสถานที่วิเวก ปัจจุบันเส้นทางเข้าถึงสะดวกขึ้น แต่ความหมายเดิมของถ้ำในฐานะสถานที่ปลีกวิเวกยังคงอยู่ ผู้มาเยือนจึงควรเดินชมด้วยความสำรวมและมองพื้นที่ถ้ำในฐานะสถานที่ภาวนา ไม่ใช่เพียงจุดท่องเที่ยวธรรมชาติ
 
ลานหินและจุดชมวิวบนภูขามเป็นส่วนที่ทำให้วัดถ้ำขามมีเสน่ห์เฉพาะตัว จากพื้นที่สูงสามารถมองเห็นแนวป่า ภูเขา และพื้นที่ราบของอำเภอพรรณานิคมได้อย่างกว้างขวาง บรรยากาศเช่นนี้ช่วยให้ผู้มาเยือนได้พักสายตาและพักใจพร้อมกัน ความกว้างของทิวทัศน์ทำให้เข้าใจเหตุผลที่พระป่าสายกรรมฐานนิยมเลือกภูเขาและถ้ำเป็นสถานที่ปฏิบัติ เพราะธรรมชาติช่วยเกื้อกูลให้ใจสงบ ลดความฟุ้งซ่าน และเปิดโอกาสให้ผู้ปฏิบัติเห็นความเปลี่ยนแปลงของกาย ใจ และสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน
 
ภายในบริเวณที่เกี่ยวข้องกับหลวงปู่เทสก์ยังมีพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ที่วัดอาจาโรรังสี บ้านคำข่า ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม ซึ่งเป็นสถานที่ใกล้เคียงและเกี่ยวเนื่องกับวัดถ้ำขามในเส้นทางเดียวกัน พิพิธภัณฑ์แห่งนี้จัดแสดงประวัติหลวงปู่เทสก์ ภาพถ่าย เครื่องอัฐบริขาร เรื่องราวการบวชเรียน การจำพรรษา การฝึกวิปัสสนากรรมฐาน และความสัมพันธ์กับพระกรรมฐานาจารย์รูปต่าง ๆ ผู้ที่เดินทางมาวัดถ้ำขามจึงสามารถจัดเส้นทางต่อไปยังวัดอาจาโรรังสีเพื่อเรียนรู้เรื่องหลวงปู่เทสก์ให้ครบถ้วนยิ่งขึ้น
 
ชื่อวัดอาจาโรรังสีมีความหมายเชื่อมโยงกับพระมหาเถระ 2 รูป คือ “อาจาโร” จากฉายาของหลวงปู่ฝั้น อาจาโร และ “เทสรังสี” จากฉายาของหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ชื่อนี้สะท้อนความศรัทธาของศิษยานุศิษย์ที่มีต่อพระมหาเถระทั้งสอง และทำให้พื้นที่บ้านคำข่า ตำบลไร่ กลายเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญอีกแห่งหนึ่งของสายพระป่ากรรมฐาน เส้นทางวัดถ้ำขามและวัดอาจาโรรังสีจึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเดินตามรอยครูบาอาจารย์ ไม่ใช่เพียงเที่ยวชมเจดีย์หรือถ่ายภาพทิวทัศน์
 
ในมิติประวัติศาสตร์พระป่า วัดถ้ำขามช่วยอธิบายความสำคัญของสกลนครในฐานะเมืองธรรมะได้อย่างชัดเจน จังหวัดสกลนครมีสถานที่เกี่ยวข้องกับพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี และพระเถระสายกรรมฐานหลายรูป วัดถ้ำขามจึงเป็นหนึ่งในจุดสำคัญของเครือข่ายสถานที่ปฏิบัติธรรมบนภูพาน เมื่อเชื่อมกับวัดป่าอุดมสมพร วัดป่าสุทธาวาส วัดถ้ำผาแด่น วัดอาจาโรรังสี และวัดป่าภูริทัตตถิราวาส จะเห็นว่าสกลนครไม่ได้เป็นเพียงจังหวัดท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แต่เป็นพื้นที่ที่มีรากลึกด้านพระป่ากรรมฐานและการเจริญภาวนา
 
การมาเยือนวัดถ้ำขามจึงเหมาะกับผู้ที่สนใจธรรมะ ประวัติพระป่า กรรมฐาน ปฏิปทาครูบาอาจารย์ สถาปัตยกรรมเจดีย์อนุสรณ์ และธรรมชาติบนเทือกเขาภูพาน ผู้มาเยือนไม่จำเป็นต้องเป็นนักปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัดก็สามารถเข้าถึงคุณค่าของสถานที่ได้ เพียงเดินชมด้วยความสงบ กราบครูบาอาจารย์ด้วยความเคารพ และใช้เวลาอยู่กับบรรยากาศของภูเขาอย่างไม่เร่งรีบ วัดถ้ำขามให้ประสบการณ์ที่ต่างจากแหล่งท่องเที่ยวคึกคัก เพราะความงามของที่นี่อยู่ในความนิ่ง ความเรียบ และความลึกของประวัติทางธรรม
 
วันและเวลาที่เหมาะแก่การเข้าชมคือช่วงเช้าถึงบ่าย เพราะอากาศบนภูเขาเย็นกว่าช่วงกลางวันจัด แสงเช้าเหมาะแก่การถ่ายภาพเจดีย์และลานหิน ส่วนช่วงบ่ายแก่ ๆ เหมาะแก่การชมวิวและเดินลงอย่างปลอดภัย วัดเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น. การเข้าชมไม่มีค่าใช้จ่าย ผู้มาเยือนสามารถทำบุญตามศรัทธาได้ตามจุดที่วัดจัดไว้ พื้นที่อาคารพิพิธภัณฑ์และเจดีย์ควรเข้าชมภายในเวลาทำการเพื่อให้มีเวลาเพียงพอในการกราบไหว้และเดินชมอย่างสงบ
 
เส้นทางเดินภายในวัดมีทั้งบันได ลานหิน ทางขึ้นลง และพื้นที่ลาดชันบางช่วง ผู้มาเยือนจึงควรใช้รองเท้าที่เดินสะดวก ระวังพื้นลื่นในฤดูฝน และไม่เดินออกนอกเส้นทางที่วัดจัดไว้ การเดินบนภูเขาควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและความสงบไปพร้อมกัน เพราะวัดยังเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมและสักการะ ไม่ใช่เพียงจุดชมวิว การใช้เสียงเบา ไม่ปีนป่ายโขดหินที่ไม่ได้จัดให้ขึ้น และไม่รบกวนพระสงฆ์หรือผู้ปฏิบัติธรรม เป็นมารยาทที่ช่วยรักษาบรรยากาศของวัดป่าให้สมบูรณ์
 
การเดินทาง ไปวัดถ้ำขามจากตัวเมืองสกลนครใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางสกลนคร - อุดรธานี ไปทางอำเภอพรรณานิคม ประมาณ 22 กม. จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าทางเดียวกับเส้นทางไปพระธาตุภูเพ็กอีกประมาณ 10 กม. ก่อนถึงทางขึ้นพระธาตุภูเพ็กจะมีทางแยกไปวัดถ้ำขาม ระยะทางต่อไปยังพื้นที่วัดประมาณ 30 กม. เส้นทางนี้เป็นเส้นทางชนบทและภูเขาบางช่วง จึงเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างที่รู้เส้นทางในพื้นที่ ผู้ใช้แผนที่ออนไลน์ควรค้นหาชื่อ “วัดถ้ำขาม ภูขาม” หรือ “วัดถ้ำขาม ตำบลไร่ พรรณานิคม” เพื่อให้ปลายทางตรงกับพื้นที่บ้านคำป่า
 
ผู้ที่เดินทางจากอำเภอพรรณานิคมหรือพื้นที่วัดป่าอุดมสมพรสามารถเชื่อมเส้นทางมายังวัดถ้ำขามได้สะดวก โดยจัดทริปแบบครึ่งวันหรือเต็มวันร่วมกับพิพิธภัณฑ์อาจารย์ฝั้น อาจาโร วัดป่าอุดมสมพร วัดอาจาโรรังสี พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี พระธาตุภูเพ็ก และเขื่อนน้ำอูน เส้นทางนี้เป็นเส้นทางธรรมะและธรรมชาติที่ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เห็นทั้งวัดป่า เจดีย์อนุสรณ์ พิพิธภัณฑ์พระเถระ และทิวทัศน์ภูพานในวันเดียว
 
สำหรับผู้ที่สนใจเส้นทางตามรอยพระอาจารย์ฝั้น การเดินทางควรเชื่อมวัดถ้ำขามกับวัดป่าอุดมสมพร เพราะทั้งสองแห่งเกี่ยวข้องกับช่วงชีวิตของท่านโดยตรง วัดถ้ำขามสะท้อนช่วงที่ท่านปลีกวิเวกและจำพรรษาบนภูเขา ส่วนวัดป่าอุดมสมพรเป็นวัดที่ท่านไปจำพรรษาหลังจากอาพาธและเป็นที่ตั้งพิพิธภัณฑ์อาจารย์ฝั้น อาจาโร การเชื่อมสองสถานที่นี้ทำให้เห็นชีวิตพระป่าในมิติที่ครบขึ้น ทั้งช่วงบำเพ็ญเพียรบนภูเขาและช่วงที่ศิษยานุศิษย์ร่วมกันรักษาความทรงจำของครูบาอาจารย์
 
สำหรับผู้ที่สนใจหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี เส้นทางควรเชื่อมเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์ที่วัดถ้ำขามกับพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสีที่วัดอาจาโรรังสี เพราะวัดถ้ำขามเป็นสถานที่ที่ท่านจำพรรษาและละสังขาร ส่วนพิพิธภัณฑ์เป็นแหล่งจัดแสดงประวัติ ภาพถ่าย และเครื่องอัฐบริขารของท่าน ผู้มาเยือนจะได้เห็นทั้งสถานที่จริงของปฏิปทาและพื้นที่จัดแสดงความทรงจำเชิงประวัติศาสตร์อย่างเป็นระบบ
 
บริเวณรอบวัดถ้ำขามเป็นพื้นที่ภูเขาและชุมชนชนบท ร้านอาหารและที่พักจึงไม่ได้กระจุกอยู่หน้าวัดแบบแหล่งท่องเที่ยวในเมือง ผู้เดินทางควรวางแผนอาหารและที่พักในอำเภอพรรณานิคม อำเภอพังโคน หรืออำเภอเมืองสกลนคร ร้านอาหารที่สะดวกที่สุดมักอยู่ในตัวอำเภอพรรณานิคม ส่วนที่พักมีทั้งรีสอร์ทขนาดเล็ก โฮมสเตย์ และโรงแรมในเส้นทางพรรณานิคม ผู้ที่ต้องการพักใกล้เส้นทางวัดป่าและเขื่อนน้ำอูนสามารถเลือกพักในอำเภอพรรณานิคม ส่วนผู้ที่ต้องการความสะดวกด้านร้านอาหารและบริการหลากหลายสามารถพักในตัวเมืองสกลนครแล้วเดินทางไปกลับภายในวันเดียว
 
มารยาทในการเข้าชมวัดถ้ำขามควรยึดความสุภาพและความสงบเป็นหลัก ผู้มาเยือนควรแต่งกายเรียบร้อย ถอดรองเท้าในพื้นที่ที่วัดกำหนด ไม่สัมผัสรูปหล่อ อัฐิธาตุ เครื่องอัฐบริขาร หรือวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ส่งเสียงดังในพื้นที่ถ้ำ กุฏิเดิม และเจดีย์ ไม่ถ่ายภาพในลักษณะที่ไม่เหมาะสม และไม่รบกวนผู้ที่มานั่งสมาธิหรือกราบไหว้ การเข้าชมด้วยความสำรวมจะทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสคุณค่าของวัดถ้ำขามอย่างลึกซึ้งและรักษาบรรยากาศวัดป่าสายกรรมฐานไว้ได้อย่างเหมาะสม
 
สำหรับชาวต่างชาติ วัดถ้ำขามเป็นสถานที่ที่ช่วยอธิบายความหมายของ Thai Forest Tradition ได้อย่างชัดเจน เพราะมีทั้งถ้ำ ภูเขา กุฏิพระป่า เจดีย์อนุสรณ์ ครูบาอาจารย์สำคัญ และบรรยากาศวิเวกที่ยังสัมผัสได้จริง ผู้มาเยือนจะเข้าใจว่าพระพุทธศาสนาในภาคอีสานไม่ได้มีเฉพาะวัดกลางเมืองหรือพระธาตุสำคัญ แต่ยังมีวัดป่าบนภูเขาที่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ฝึกใจและเป็นที่ระลึกถึงครูบาอาจารย์ผู้สืบทอดการภาวนาอย่างเข้มแข็ง
 
ภาพรวมของวัดถ้ำขามคือวัดป่าบนภูพานที่มีคุณค่าหลายชั้น ทั้งด้านประวัติพระป่ากรรมฐาน ด้านศรัทธาต่อพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร และหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ด้านสถาปัตยกรรมอนุสรณ์ ด้านธรรมชาติ และด้านการท่องเที่ยวเชิงศาสนา ความสำคัญของวัดไม่ได้อยู่เพียงการเป็นจุดชมวิวหรือมีเจดีย์สวยงาม แต่อยู่ที่การเป็นสถานที่จริงของการปฏิบัติธรรม การจำพรรษา และการละสังขารของพระมหาเถระผู้เป็นหลักทางใจของผู้คนจำนวนมาก
 
วัดถ้ำขาม (ภูขาม) สกลนคร จึงเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการรู้จักสกลนครในมิติของเมืองธรรมะอย่างลึกซึ้ง ผู้เดินทางจะได้สัมผัสภูเขา ถ้ำ เจดีย์ กุฏิเดิม ครูบาอาจารย์ และบรรยากาศวัดป่าที่สงบในพื้นที่เดียวกัน หากต้องการเข้าใจว่าทำไมสกลนครจึงเป็นเมืองสำคัญของสายพระป่ากรรมฐาน วัดถ้ำขามคือหนึ่งในสถานที่ที่ตอบคำถามนี้ได้อย่างชัดเจนที่สุด
 
ชื่อสถานที่วัดถ้ำขาม (ภูขาม) สกลนคร
ประเภทสถานที่วัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุต วัดป่าสายวิปัสสนากรรมฐาน และแหล่งสักการะครูบาอาจารย์สายพระป่า
พื้นที่ตั้งบ้านคำป่า ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร บนภูขามหรือภูคำขาม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาภูพาน
ที่อยู่ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร 47130
ไฮไลต์เทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์ รูปหล่อสำริดหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น อาจาโร ถ้ำธรรมชาติ ลานหิน จุดชมวิวภูพาน และบรรยากาศวัดป่าวิปัสสนากรรมฐาน
ประวัติ / ความสำคัญเดิมเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร ซึ่งจำพรรษาอยู่ที่นี่จนถึงประมาณ พ.ศ. 2507 ต่อมาหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ได้มาจำพรรษาและมรณภาพที่วัดแห่งนี้เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537 วัดจึงเป็นสถานที่สำคัญของสายพระป่ากรรมฐาน
ที่มาของชื่อชื่อ “ถ้ำขาม” มาจากถ้ำธรรมชาติบนภูขาม ส่วนชื่อ “ภูขาม” หรือ “ภูคำขาม” เป็นชื่อภูเขาท้องถิ่นที่ชาวบ้านใช้เรียกพื้นที่แห่งนี้
ครูบาอาจารย์สำคัญที่เกี่ยวข้องพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร
หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี
สายปฏิบัติธรรมพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต และพระป่ากรรมฐานอีสาน
ปูชนียวัตถุ / สถานที่สำคัญเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์
รูปหล่อสำริดหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี
กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น อาจาโร
ถ้ำขาม
ลานหินและจุดชมวิว
พื้นที่สักการะและภาวนาภายในวัด
การเดินทางจากตัวเมืองสกลนครใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางสกลนคร - อุดรธานี ประมาณ 22 กม. แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางเดียวกับพระธาตุภูเพ็กอีกประมาณ 10 กม. ก่อนถึงทางขึ้นพระธาตุภูเพ็กมีทางแยกไปวัดถ้ำขาม ระยะทางต่อไปประมาณ 30 กม. เส้นทางเหมาะสำหรับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างที่รู้เส้นทางพื้นที่
สถานะปัจจุบันเปิดเป็นศาสนสถาน สถานที่ปฏิบัติธรรม และแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมะของอำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร
วันเปิดทำการเปิดทุกวัน
เวลาเปิดทำการ08.00 - 17.00 น. สำหรับการเข้าชมทั่วไป อาคารเจดีย์ และพื้นที่สักการะหลัก
ค่าเข้าชมไม่เสียค่าเข้าชม สามารถทำบุญตามศรัทธา
สิ่งอำนวยความสะดวกลานจอดรถ พื้นที่กราบสักการะ เจดีย์อนุสรณ์ ทางเดินภายในวัด ห้องน้ำในเขตวัดหรือพื้นที่ใกล้เคียง จุดชมวิว และพื้นที่พักสงบตามสภาพวัดป่า
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์
โซนรูปหล่อหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี
กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น อาจาโร
โซนถ้ำขามและลานหิน
โซนจุดชมวิวภูพาน
พื้นที่กราบไหว้และทำบุญ
พื้นที่ภาวนาและบรรยากาศวัดป่า
เส้นทางเชื่อมวัดอาจาโรรังสีและพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี
ผู้ดูแล / หน่วยงานเกี่ยวข้องคณะสงฆ์ธรรมยุตในพื้นที่วัดถ้ำขาม วัดอาจาโรรังสี และชุมชนบ้านคำป่า/บ้านคำข่า ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม
พระเถระผู้มีบทบาทในพื้นที่เกี่ยวเนื่องพระอธิการทรงวุฒิ ธมฺมวโร เจ้าอาวาสวัดอาจาโรรังสี ผู้มีบทบาทเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี
เบอร์ติดต่อวัดถ้ำขาม โทร. 042-713-756
พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี / วัดอาจาโรรังสี โทร. 042-981-087
ข้อควรปฏิบัติในการเข้าชมแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา ถอดรองเท้าในพื้นที่ที่วัดกำหนด ไม่สัมผัสอัฐิธาตุ เครื่องอัฐบริขาร รูปหล่อ หรือวัตถุจัดแสดงโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่ปีนโขดหินนอกพื้นที่ที่จัดไว้ และรักษาความสงบของสถานที่ปฏิบัติธรรม
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. วัดอาจาโรรังสีและพิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ประมาณ 8 กม.
2. พระธาตุภูเพ็ก ประมาณ 30 กม.
3. วัดป่าอุดมสมพรและพิพิธภัณฑ์อาจารย์ฝั้น อาจาโร ประมาณ 32 กม.
4. โรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 30 กม.
5. เขื่อนน้ำอูน ประมาณ 40 กม.
6. วัดป่าภูริทัตตถิราวาส ประมาณ 45 กม.
7. วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 60 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. Jungle Cafe สาขาอำเภอพรรณานิคม ประมาณ 28 กม. โทร. 092-984-1412
2. กะเพราเสือ เนื้อล้วนล้วน อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 28 กม. โทร. 093-485-7266
3. ตำแซ่บ อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 29 กม. โทร. 099-614-4956
4. ครัวรุ่งเรือง อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 29 กม. โทร. 082-312-0746, 098-745-1722
5. เปิ่น กาแฟโบราณ สาขาพรรณานิคม ประมาณ 30 กม. โทร. 087-224-2242
6. ร้าน 3 อ. อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 30 กม. โทร. 081-049-3051
7. Cafe MA-NA อากาศอำนวย ประมาณ 45 กม. โทร. 084-953-1972, 089-572-1533, 092-969-4042
ที่พักใกล้เคียง1. วนาภูไทรีสอร์ท อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 28 กม. โทร. 081-873-5411
2. นาขวัญรีสอร์ท อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 29 กม. โทร. 081-964-6996
3. แอล แอนด์ แอล รีสอร์ท อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 30 กม. โทร. 085-355-4113
4. บ้านสวนพรรณา อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 30 กม. โทร. 081-954-0874
5. มาลีมินตรา โฮมสเตย์ อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 31 กม. โทร. 085-660-6411
6. ทวีภัณฑ์รีสอร์ท อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 31 กม. โทร. 080-179-7456
7. นาคี รีสอร์ท อำเภอพรรณานิคม ประมาณ 32 กม. โทร. 083-131-0628
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: วัดถ้ำขาม (ภูขาม) สกลนคร อยู่ที่ไหน?
ตอบ: วัดถ้ำขามตั้งอยู่บนภูขามหรือภูคำขาม ในเขตบ้านคำป่า ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร เป็นภูเขาลูกหนึ่งบนเทือกเขาภูพาน
 
ถาม: วัดถ้ำขามเปิดวันไหนและเวลาใด?
ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 - 17.00 น. สำหรับการเข้าชมทั่วไป อาคารเจดีย์ และพื้นที่สักการะหลัก
 
ถาม: วัดถ้ำขามมีค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่เสียค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถกราบไหว้ ทำบุญ และร่วมบำรุงวัดตามศรัทธา
 
ถาม: วัดถ้ำขามเกี่ยวข้องกับพระอาจารย์ฝั้น อาจาโรอย่างไร?
ตอบ: วัดถ้ำขามเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมและจำพรรษาของพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร ก่อนที่ท่านจะอาพาธและย้ายไปจำพรรษาที่วัดป่าอุดมสมพร ภายในวัดยังมีกุฏิเดิมของหลวงปู่ฝั้นให้ผู้ศรัทธาได้สักการะ
 
ถาม: วัดถ้ำขามเกี่ยวข้องกับหลวงปู่เทสก์ เทสรังสีอย่างไร?
ตอบ: หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ได้มาจำพรรษาที่วัดถ้ำขามและละสังขารที่วัดแห่งนี้เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537 ภายในวัดมีเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์และรูปหล่อสำริดของท่านเป็นจุดสักการะสำคัญ
 
ถาม: ภายในวัดถ้ำขามมีจุดเด่นอะไรบ้าง?
ตอบ: จุดเด่นคือเทสกเจดีย์ เทสรังสีอนุสรณ์ รูปหล่อหลวงปู่เทสก์ กุฏิเดิมหลวงปู่ฝั้น ถ้ำขาม ลานหิน จุดชมวิวภูพาน และบรรยากาศวัดป่าสายวิปัสสนากรรมฐาน
 
ถาม: เดินทางจากตัวเมืองสกลนครไปวัดถ้ำขามอย่างไร?
ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 22 เส้นทางสกลนคร - อุดรธานี ไปทางอำเภอพรรณานิคม ประมาณ 22 กม. แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางเดียวกับพระธาตุภูเพ็กอีกประมาณ 10 กม. ก่อนถึงทางขึ้นพระธาตุภูเพ็กมีทางแยกไปวัดถ้ำขาม ระยะทางต่อไปประมาณ 30 กม.
 
ถาม: เที่ยววัดถ้ำขามแล้วควรไปที่ไหนต่อ?
ตอบ: สามารถเที่ยวต่อที่วัดอาจาโรรังสี พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี พระธาตุภูเพ็ก วัดป่าอุดมสมพร พิพิธภัณฑ์อาจารย์ฝั้น อาจาโร เขื่อนน้ำอูน และวัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหารได้

สถานที่ศักดิ์สิทธิ์หมวดหมู่: ●สถานที่ศักดิ์สิทธิ์

วัดกลุ่ม: ●วัด ●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคอีสาน

ปรับปรุงล่าสุด : 4 เดือนที่แล้ว

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(9)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(2)
พระราชวัง พระราชวัง(1)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(8)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(3)
ไร่ สวนเพื่อการศึกษา ไร่ สวนเพื่อการศึกษา(2)
มหาวิทยาลัยของรัฐ มหาวิทยาลัยของรัฐ(1)
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล(1)
มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยราชภัฏ(1)
วัด วัด(18)
โบสถ์ โบสถ์(2)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(4)
โครงการหลวง โครงการหลวง(3)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(7)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(4)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(3)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(14)
น้ำตก น้ำตก(4)
ถ้ำ ถ้ำ(4)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(9)
อ่าว และชายหาด อ่าว และชายหาด(1)
หมู่เกาะ หมู่เกาะ(1)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(5)
สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ(1)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(4)
กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย(1)
ห้างสรรพสินค้า ห้างสรรพสินค้า(2)
รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร(1)