เขื่อนอุบลรัตน์ (เขื่อนพองหนีบ)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 07.00 – 20.00 น.

 

เขื่อนอุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น เป็นหนึ่งในเขื่อนสำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และเป็นแหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนยอดนิยมที่รวมทั้งประวัติศาสตร์ วิศวกรรม พลังงาน น้ำ การเกษตร ประมง วิถีชุมชน และภูมิทัศน์ริมอ่างเก็บน้ำไว้ในพื้นที่เดียวกัน จุดเด่นของเขื่อนแห่งนี้คือการสร้างปิดกั้นลำน้ำพองบริเวณช่องเขาที่เป็นแนวต่อระหว่างเทือกเขาภูเก้าและภูพานคำ ทำให้เกิดอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่มีบทบาทต่อการผลิตกระแสไฟฟ้า การบริหารจัดการน้ำ การป้องกันอุทกภัย และการเป็นพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจของชาวขอนแก่นและนักท่องเที่ยวจากจังหวัดใกล้เคียง

 

เขื่อนอุบลรัตน์เดิมมีชื่อเกี่ยวข้องกับลำน้ำพอง เพราะสร้างข้ามแม่น้ำพองซึ่งเป็นสายน้ำสำคัญของพื้นที่ การก่อสร้างเริ่มขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2507 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2509 ก่อนจะได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าอุบลรัตน์ราชกัญญาฯ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงทำพิธีเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2509 เหตุการณ์นี้ทำให้เขื่อนอุบลรัตน์มีความสำคัญทั้งในเชิงประวัติศาสตร์การพัฒนาประเทศและในเชิงความทรงจำของประชาชนในภาคอีสาน

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการคำตอบสั้น ๆ เขื่อนอุบลรัตน์คือเขื่อนอเนกประสงค์ขนาดใหญ่ของจังหวัดขอนแก่น เหมาะสำหรับชมวิวอ่างเก็บน้ำ เดินเล่นพักผ่อน ถ่ายภาพ รับประทานอาหารริมเขื่อน ไหว้พระพุทธสิริสัตตราชหรือหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ และจัดทริปเชื่อมกับบางแสน 2 จุดชมวิวช่องเขาขาด จุดชมวิวหินช้างสี และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติรอบอำเภออุบลรัตน์ จุดหมายนี้เหมาะกับการเที่ยวแบบครอบครัว คู่รัก กลุ่มเพื่อน และผู้ที่ต้องการชมทิวทัศน์น้ำกว้างใหญ่ของภาคอีสานในบรรยากาศสงบ

 

เสน่ห์สำคัญของเขื่อนอุบลรัตน์ไม่ได้อยู่เพียงความใหญ่ของสันเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำเท่านั้น แต่อยู่ที่บทบาทของเขื่อนซึ่งผูกพันกับชีวิตผู้คนในพื้นที่มายาวนาน เขื่อนแห่งนี้ช่วยกักเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้ง ช่วยส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่ลุ่มน้ำพอง สนับสนุนการประมงน้ำจืด เป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ และช่วยบรรเทาความรุนแรงของน้ำหลากในบางช่วงฤดูฝน เมื่อมองในมุมการท่องเที่ยว เขื่อนจึงเป็นมากกว่าสถานที่ชมวิว แต่เป็นพื้นที่ที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติ วิศวกรรม และวิถีชีวิตของชุมชนอีสานได้อย่างชัดเจน

 

บริเวณสันเขื่อนเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมแวะมากที่สุด เพราะสามารถมองเห็นผืนน้ำกว้างของอ่างเก็บน้ำและแนวภูเขาที่โอบล้อมพื้นที่โดยรอบได้อย่างสวยงาม ในวันที่อากาศเปิด ท้องฟ้า ผิวน้ำ และเส้นขอบเขาจะสร้างภาพทิวทัศน์ที่โปร่งโล่ง เหมาะแก่การเดินเล่น ถ่ายภาพ และชมบรรยากาศในช่วงเช้าหรือเย็น ช่วงเย็นเป็นเวลาที่ได้รับความนิยมเป็นพิเศษ เพราะแสงแดดอ่อนลง อากาศริมเขื่อนสบายขึ้น และผิวน้ำสะท้อนแสงได้สวยงาม เหมาะกับผู้ที่ต้องการภาพถ่ายแนวธรรมชาติหรือภาพบรรยากาศการพักผ่อนริมอ่างเก็บน้ำ

 

พื้นที่ภายในเขื่อนมีจุดพักผ่อนและสิ่งอำนวยความสะดวกหลายส่วน ทั้งร้านอาหารเรือนพานคำ บ้านพักรับรองในพื้นที่คุณสายชลวิลล่า สนามกอล์ฟ พื้นที่สวน พื้นที่ชมวิว และจุดพักผ่อนสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ร้านอาหารเรือนพานคำเป็นหนึ่งในชื่อที่คนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวรู้จัก เพราะตั้งอยู่ในพื้นที่เขื่อนและเหมาะสำหรับรับประทานอาหารพร้อมชมบรรยากาศอ่างเก็บน้ำ ส่วนบ้านพักในพื้นที่เขื่อนเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักค้างคืนใกล้ธรรมชาติและใช้เวลาอยู่กับความสงบของริมเขื่อนมากกว่าการเที่ยวแบบผ่านทาง

 

นอกจากวิวอ่างเก็บน้ำแล้ว ภายในบริเวณเขื่อนยังมีพื้นที่สำหรับเดินชมสวนพรรณไม้ในวรรณคดี สวนประติมากรรมไดโนเสาร์ วังมัจฉา และร้านอาหารตามสั่งภายในบริเวณเขื่อน พื้นที่เหล่านี้ช่วยให้เขื่อนอุบลรัตน์เหมาะกับการเที่ยวแบบครอบครัวมากขึ้น เพราะผู้เดินทางไม่ได้มีเพียงจุดชมวิวเดียว แต่สามารถใช้เวลาเดินเล่น แวะถ่ายภาพ พาเด็ก ๆ เรียนรู้ธรรมชาติ หรือพักรับประทานอาหารในบรรยากาศสบาย ๆ ได้ในทริปเดียว

 

ปลายสุดของสันเขื่อนยังเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธสิริสัตตราช หรือที่รู้จักกันในชื่อหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ ซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนให้ความเคารพ นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมแวะสักการะก่อนหรือหลังชมวิวเขื่อน เพื่อความเป็นสิริมงคลและเพื่อเชื่อมโยงการเดินทางกับมิติทางศรัทธา จุดนี้ทำให้เขื่อนอุบลรัตน์มีบรรยากาศที่แตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติทั่วไป เพราะมีทั้งทิวทัศน์ วิศวกรรม และพื้นที่แห่งความเคารพศรัทธาอยู่ร่วมกัน

 

ในเชิงภูมิศาสตร์ เขื่อนอุบลรัตน์ตั้งอยู่ในอำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น บริเวณที่เกี่ยวเนื่องกับแนวภูเขาภูเก้าและภูพานคำ ลักษณะภูมิประเทศโดยรอบทำให้เกิดทัศนียภาพที่น่าสนใจ ทั้งภูเขา ผืนน้ำ และชุมชนริมน้ำ เมื่อเดินทางออกจากตัวเมืองขอนแก่นมายังเขื่อน นักท่องเที่ยวจะเห็นบรรยากาศเมืองค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นพื้นที่ชุมชนและธรรมชาติ การเดินทางจึงให้ความรู้สึกเหมือนค่อย ๆ หลุดออกจากความเร่งรีบของเมืองเข้าสู่พื้นที่พักผ่อนที่มีจังหวะช้าลง

 

ชื่อของเขื่อนอุบลรัตน์มีความสำคัญในเชิงประวัติศาสตร์ร่วมสมัย เพราะเกี่ยวข้องกับพระนามของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าอุบลรัตน์ราชกัญญาฯ ผู้เสด็จฯ ร่วมในพิธีเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2509 การตั้งชื่อเขื่อนจึงทำให้สถานที่แห่งนี้เป็นทั้งโครงการพัฒนาแหล่งน้ำและสัญลักษณ์ของยุคสมัยที่ประเทศไทยเริ่มขยายโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและชลประทานไปสู่ภูมิภาคต่าง ๆ โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 

ประโยชน์ของเขื่อนอุบลรัตน์ครอบคลุมหลายด้าน ด้านพลังงาน เขื่อนช่วยผลิตกระแสไฟฟ้าพลังน้ำซึ่งเป็นพลังงานหมุนเวียนจากการไหลของน้ำ ด้านการเกษตร อ่างเก็บน้ำช่วยสนับสนุนการใช้น้ำในพื้นที่เพาะปลูก ด้านประมง ผืนน้ำขนาดใหญ่เป็นแหล่งทรัพยากรปลาน้ำจืดและเกี่ยวข้องกับอาชีพของชุมชน ด้านการป้องกันอุทกภัย เขื่อนมีบทบาทในการกักเก็บและควบคุมปริมาณน้ำบางช่วง และด้านการท่องเที่ยว เขื่อนเป็นพื้นที่พักผ่อนที่สร้างรายได้ให้ร้านอาหาร ที่พัก แพริมน้ำ และกิจการบริการในอำเภออุบลรัตน์

 

หากมองจากมุมของนักท่องเที่ยว เขื่อนอุบลรัตน์เหมาะสำหรับการจัดทริปแบบครึ่งวันหรือเต็มวันจากตัวเมืองขอนแก่น ผู้ที่มีเวลาน้อยสามารถขับรถมาชมวิว แวะไหว้หลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ รับประทานอาหารริมเขื่อน แล้วเดินทางกลับตัวเมืองได้ภายในวันเดียว ส่วนผู้ที่ต้องการพักผ่อนเต็มที่สามารถเลือกพักใกล้เขื่อนหรือบริเวณบางแสน 2 เพื่อใช้เวลาช่วงเย็นกับบรรยากาศริมน้ำและตื่นเช้ามาชมวิวอ่างเก็บน้ำในจังหวะที่นักท่องเที่ยวยังไม่หนาแน่น

 

กิจกรรมที่เหมาะกับเขื่อนอุบลรัตน์มีหลายแบบ เริ่มตั้งแต่การเดินชมสันเขื่อน ถ่ายภาพภูมิทัศน์ ชมพระอาทิตย์ตก รับประทานอาหารในร้านอาหารริมเขื่อน แวะวังมัจฉา เดินเล่นในสวน หรือจัดเส้นทางต่อไปยังบางแสน 2 ซึ่งเป็นพื้นที่พักผ่อนริมน้ำยอดนิยมของอำเภออุบลรัตน์ บางแสน 2 มีบรรยากาศผ่อนคลายและมีร้านอาหารริมน้ำหลายแห่ง เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการนั่งรับลมริมอ่างเก็บน้ำหรือใช้เวลาสบาย ๆ กับครอบครัว

 

บริเวณใกล้เคียงเขื่อนยังมีจุดชมวิวช่องเขาขาด ซึ่งเป็นจุดที่สามารถมองเห็นภาพกว้างของเขื่อนอุบลรัตน์และแนวภูเขาโดยรอบได้ดี จุดชมวิวนี้เหมาะกับผู้ที่ชอบภาพมุมสูงและต้องการเห็นภาพรวมของภูมิประเทศมากกว่าการชมวิวจากระดับสันเขื่อนเพียงอย่างเดียว อีกจุดหนึ่งที่น่าสนใจคือจุดชมวิวหินช้างสีในพื้นที่อุทยานแห่งชาติน้ำพอง ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องลานหิน ธรรมชาติ และมุมมองกว้างของเขื่อนอุบลรัตน์ เหมาะสำหรับผู้ที่ชอบธรรมชาติ เดินเล่น และถ่ายภาพเชิงภูมิทัศน์

 

การมาเที่ยวเขื่อนอุบลรัตน์ควรเลือกช่วงเวลาตามรูปแบบการท่องเที่ยวที่ต้องการ หากต้องการเดินเล่นและถ่ายภาพโดยไม่ร้อนมาก ช่วงเช้าและช่วงเย็นเหมาะที่สุด หากต้องการชมพระอาทิตย์ตก ควรมาถึงก่อนเย็นเพื่อมีเวลาหามุมถ่ายภาพและรับประทานอาหารหลังชมวิว ส่วนช่วงกลางวันเหมาะกับการแวะรับประทานอาหารหรือพักในพื้นที่ร่มมากกว่าการเดินกลางแจ้ง เนื่องจากพื้นที่เปิดโล่งริมเขื่อนอาจมีแดดแรงในบางฤดูกาล

 

ฤดูกาลที่เหมาะกับการมาเที่ยวขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้เดินทาง ช่วงหลังฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาวมักให้ภาพอ่างเก็บน้ำและภูเขาที่สดชื่น ท้องฟ้าโปร่ง และอากาศสบายกว่าช่วงฤดูร้อน ส่วนฤดูร้อนเหมาะกับการเที่ยวเชิงพักผ่อนริมน้ำ รับประทานอาหาร และทำกิจกรรมในพื้นที่ที่มีร่มเงา นักท่องเที่ยวควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด น้ำดื่ม และอุปกรณ์กันแดด โดยเฉพาะเมื่อเดินทางกับเด็กหรือผู้สูงอายุ

 

ด้านอาหาร เขื่อนอุบลรัตน์และพื้นที่ใกล้เคียงมีร้านอาหารที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายแบบ ตั้งแต่ร้านอาหารในพื้นที่เขื่อนอย่างเรือนพานคำ ร้านอาหารและแพบริเวณบางแสน 2 ไปจนถึงคาเฟ่และร้านอาหารในอำเภออุบลรัตน์ เมนูที่พบได้บ่อยคืออาหารอีสาน อาหารปลา อาหารไทยตามสั่ง และเมนูสำหรับกลุ่มครอบครัว หากต้องการนั่งริมเขื่อนหรือริมอ่างเก็บน้ำ ควรเลือกช่วงเวลาที่อากาศไม่ร้อนจัด และตรวจสอบเวลาบริการของร้านก่อนเดินทางในวันหยุดยาว

 

ด้านที่พัก นักท่องเที่ยวสามารถเลือกพักได้ทั้งบ้านพักในพื้นที่เขื่อน รีสอร์ทใกล้อ่างเก็บน้ำ ที่พักแนวครอบครัว พูลวิลล่า และที่พักขนาดเล็กในอำเภออุบลรัตน์ การเลือกที่พักควรพิจารณาจากรูปแบบทริป หากต้องการความสะดวกในการชมเขื่อนและรับประทานอาหารใกล้พื้นที่หลัก ควรเลือกที่พักใกล้เขื่อนหรือบางแสน 2 หากต้องการเที่ยวหลายอำเภอหรือกลับไปเดินเที่ยวเมืองขอนแก่นในช่วงค่ำ สามารถเลือกพักในตัวเมืองขอนแก่นแล้วขับรถมาเที่ยวเขื่อนแบบไปเช้าเย็นกลับได้

 

สิ่งที่ควรรู้ก่อนเดินทางคือเขื่อนเป็นพื้นที่สาธารณะและพื้นที่ปฏิบัติงานของหน่วยงานด้านพลังงานและน้ำ นักท่องเที่ยวควรปฏิบัติตามป้ายแนะนำ ไม่เข้าเขตหวงห้าม ไม่ปีนป่ายราวกั้นหรือโครงสร้างเขื่อน ไม่ทิ้งขยะลงในพื้นที่ธรรมชาติ และควรใช้ความระมัดระวังเมื่อเดินใกล้พื้นที่ลาดชันหรือริมน้ำ โดยเฉพาะเมื่อเดินทางกับเด็กเล็ก การท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจะช่วยรักษาบรรยากาศของเขื่อนและลดผลกระทบต่อชุมชนรอบอ่างเก็บน้ำ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองขอนแก่นสามารถใช้ทางหลวงหมายเลข 2 เส้นทางขอนแก่น – อุดรธานี เป็นระยะทางประมาณ 26 กม. จากนั้นจะมีทางแยกซ้ายเข้าสู่เขื่อนอุบลรัตน์อีกประมาณ 25 กม. รวมระยะทางจากตัวเมืองขอนแก่นถึงเขื่อนประมาณ 50 กม. เส้นทางเหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า และรถตู้เหมาคัน ผู้ที่ไม่มีรถส่วนตัวสามารถเดินทางไปยังอำเภออุบลรัตน์ด้วยรถโดยสารท้องถิ่นหรือใช้บริการรถรับจ้างในพื้นที่ แต่การมีรถส่วนตัวจะสะดวกที่สุดหากต้องการแวะหลายจุด เช่น บางแสน 2 จุดชมวิวช่องเขาขาด และร้านอาหารริมเขื่อน

 

สำหรับการวางแผนทริปแบบง่าย หากเริ่มจากตัวเมืองขอนแก่นในช่วงเช้า สามารถออกเดินทางหลังอาหารเช้า แวะถึงเขื่อนในช่วงสาย เดินชมวิวสันเขื่อนและสักการะหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ จากนั้นรับประทานอาหารกลางวันที่เรือนพานคำหรือร้านอาหารใกล้เคียง ช่วงบ่ายสามารถไปต่อที่บางแสน 2 หรือจุดชมวิวช่องเขาขาด และปิดท้ายด้วยการชมแสงเย็นริมอ่างเก็บน้ำก่อนกลับตัวเมือง เส้นทางนี้ใช้เวลาไม่เร่งรีบและเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเก็บบรรยากาศเขื่อนในหลายมุม

 

เขื่อนอุบลรัตน์จึงเป็นจุดหมายที่มีคุณค่ามากกว่าการเป็นสถานที่ถ่ายภาพ เพราะที่นี่สะท้อนประวัติศาสตร์การพัฒนาภาคอีสาน ความสำคัญของลำน้ำพอง บทบาทของพลังงานไฟฟ้าและน้ำต่อชีวิตผู้คน และการปรับพื้นที่โครงสร้างพื้นฐานให้กลายเป็นแหล่งพักผ่อนของประชาชนได้อย่างลงตัว ผู้ที่มาเยือนจะได้เห็นทั้งภาพกว้างของธรรมชาติและภาพใกล้ของวิถีชีวิตริมอ่างเก็บน้ำ ซึ่งทำให้เขื่อนอุบลรัตน์ยังคงเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดขอนแก่นที่ควรแวะเมื่อมีโอกาสเดินทางมาอีสานตอนบน

 

 

ตอบ: เขื่อนอุบลรัตน์ตั้งอยู่ที่ตำบลเขื่อนอุบลรัตน์ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น ห่างจากตัวเมืองขอนแก่นประมาณ 50 กม.

 

ตอบ: จุดเด่นคือเป็นเขื่อนอเนกประสงค์สำคัญของภาคอีสาน มีวิวอ่างเก็บน้ำกว้างใหญ่ สันเขื่อน จุดชมวิว ร้านอาหาร บ้านพัก และพระพุทธสิริสัตตราชหรือหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ให้สักการะ

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 07.00 – 20.00 น. นักท่องเที่ยวควรวางแผนเดินทางช่วงเช้าหรือช่วงเย็นเพื่อหลีกเลี่ยงแดดแรงและได้ชมวิวที่สวยกว่า

 

ตอบ: ใช้ทางหลวงหมายเลข 2 เส้นทางขอนแก่น – อุดรธานี ประมาณ 26 กม. จากนั้นแยกซ้ายเข้าสู่เขื่อนอีกประมาณ 25 กม. รวมระยะทางจากตัวเมืองประมาณ 50 กม.

 

ตอบ: มีสันเขื่อน จุดชมวิว ร้านอาหารเรือนพานคำ บ้านพักคุณสายชลวิลล่า สวนพรรณไม้ในวรรณคดี สวนประติมากรรมไดโนเสาร์ วังมัจฉา สนามกอล์ฟ และจุดสักการะหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์

 

ตอบ: เหมาะกับการเที่ยวแบบครอบครัว คู่รัก กลุ่มเพื่อน และนักท่องเที่ยวที่ต้องการชมวิวธรรมชาติ รับประทานอาหารริมเขื่อน ไหว้พระ และพักผ่อนแบบไปเช้าเย็นกลับจากตัวเมืองขอนแก่น

 

ตอบ: มีหลายแห่ง เช่น บางแสน 2 จุดชมวิวช่องเขาขาด วัดพระบาทภูพานคำ จุดชมวิวหินช้างสี และอุทยานแห่งชาติภูเวียง ซึ่งสามารถจัดรวมเป็นเส้นทางท่องเที่ยวรอบอำเภออุบลรัตน์ได้

 

ตอบ: มีร้านอาหารในพื้นที่เขื่อน เช่น เรือนพานคำ และมีที่พักใกล้เคียงหลายแห่ง เช่น คุณสายชลวิลล่า Little Box Hotel Pomelo Park Resorts บ้านชมดาวรีสอร์ท และ T Four Pool Villa เขื่อนอุบลรัตน์