หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรี

วันเปิดทำการ: วันพุธ – วันอาทิตย์

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.00 น.

 

หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรี เป็นพื้นที่ประวัติศาสตร์และแหล่งเรียนรู้สำคัญของอำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี ตั้งอยู่ภายในบริเวณวัดโบสถ์ พระอารามหลวง ริมแม่น้ำเจ้าพระยา สถานที่แห่งนี้มีความสำคัญทั้งในฐานะพื้นที่เก็บรักษาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ หนังสือ และองค์ความรู้ท้องถิ่น โดยมีพัฒนาการจากพิพิธภัณฑ์ของวัด สู่สาขาพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และต่อมาเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีในความดูแลของกรมศิลปากร เรื่องราวของที่นี่จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการชมของเก่า แต่เป็นการอ่านประวัติศาสตร์ของชุมชนลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนกลางผ่านวัด หนังสือ โบราณวัตถุ เครื่องมือพื้นบ้าน และหลักฐานทางศิลปวัฒนธรรมที่สะสมต่อเนื่องมายาวนาน

 

สิ่งที่ทำให้หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีน่าสนใจเป็นพิเศษ คือการเกิดขึ้นจากพลังของชุมชน วัด และพระสงฆ์ผู้เห็นคุณค่าของมรดกท้องถิ่น เดิมพื้นที่นี้เป็นพิพิธภัณฑ์ของวัดโบสถ์ ก่อตั้งโดยพระเทพสุทธิโมลี อดีตเจ้าอาวาสวัดโบสถ์ ซึ่งในช่วงแรกมีสมณศักดิ์เป็นพระครูวิสุทธิธรรม ท่านได้รวบรวมโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และสิ่งของที่ประชาชนนำมาถวายหรือพบในพื้นที่ไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2483 เพื่อเก็บรักษาไม่ให้สูญหาย เมื่อเวลาผ่านไป วัตถุสะสมเหล่านี้มีจำนวนมากขึ้นและมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากขึ้น จึงเกิดการจัดระบบเป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีความชัดเจนขึ้นตามลำดับ

 

ในปี พ.ศ. 2496 พิพิธภัณฑ์ของวัดโบสถ์ได้รับการจัดตั้งเป็นสาขาพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประจำอำเภออินทร์บุรี นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ของสะสมของวัดได้รับการยกระดับจากการเก็บรักษาเชิงศรัทธาและชุมชน ไปสู่การดูแลเชิงวิชาการมากขึ้น ต่อมาในปี พ.ศ. 2504 คณะกรรมการพิพิธภัณฑสถานเห็นว่าอาคารไม้หลังเดิมไม่เพียงพอต่อการจัดเก็บโบราณวัตถุที่เพิ่มขึ้น จึงมีการสร้างอาคาร 2 ชั้นขึ้นใหม่ โดยใช้ชั้นบนเป็นพื้นที่จัดแสดงพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และใช้ชั้นล่างเป็นหอสมุดสาขาแห่งชาติ อาคารนี้ทำให้พื้นที่วัดโบสถ์กลายเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้จากวัตถุจริงและแหล่งเรียนรู้จากหนังสือในเวลาเดียวกัน

 

บทบาทของหอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีจึงมีความหมายมากกว่าห้องเก็บหนังสือ เพราะเป็นเครื่องยืนยันว่าการอนุรักษ์ความรู้ของชุมชนไม่ควรจำกัดอยู่ที่โบราณวัตถุเท่านั้น หนังสือ เอกสาร และองค์ความรู้ที่ประชาชนใช้ค้นคว้าก็มีคุณค่าไม่แพ้กัน การที่ชั้นล่างของอาคารถูกใช้เป็นหอสมุดสาขาแห่งชาติ สะท้อนแนวคิดการรวมพิพิธภัณฑ์และห้องสมุดไว้ในพื้นที่เดียวกัน ผู้มาเยือนสามารถเรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ่านวัตถุจัดแสดงด้านบน และเชื่อมโยงความรู้นั้นกับการอ่าน ค้นคว้า และศึกษาจากหนังสือด้านล่างได้ เป็นรูปแบบแหล่งเรียนรู้ที่เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครู นักวิชาการ และประชาชนทั่วไปในท้องถิ่นอย่างยิ่ง

 

ในปี พ.ศ. 2518 มีการปรับปรุงหอสมุด “ศาลาศักดิ์บุรินทร์” ให้เป็นอาคารประกอบ โดยใช้ทั้งสำหรับแสดงหุ่นประกอบ เก็บหนังสือ และรองรับการบริจาคหนังสือจากประชาชน พร้อมทั้งได้รับทุนสำหรับจัดซื้อหนังสือเพิ่มเติม จนมีหนังสือไม่ต่ำกว่าหมื่นเล่ม เหตุการณ์นี้สะท้อนว่าหอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีไม่ได้เกิดขึ้นจากอาคารเพียงหลังเดียว แต่เติบโตจากความร่วมมือของวัด หน่วยงานรัฐ และชาวบ้านที่เห็นคุณค่าของการอ่านและการเก็บรักษาความรู้ การมีหนังสือจำนวนมากในบริบทของอำเภออินทร์บุรีช่วงเวลานั้นถือเป็นทรัพยากรทางปัญญาที่สำคัญมาก โดยเฉพาะในยุคที่การเข้าถึงหนังสือและแหล่งค้นคว้าไม่ได้สะดวกเหมือนปัจจุบัน

 

ปี พ.ศ. 2519 เป็นอีกหมุดหมายสำคัญของสถานที่แห่งนี้ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรี การเปิดอย่างเป็นทางการในปีดังกล่าวช่วยตอกย้ำคุณค่าของพื้นที่นี้ในฐานะแหล่งมรดกวัฒนธรรมสำคัญของจังหวัดสิงห์บุรีและภาคกลาง ทั้งยังทำให้พิพิธภัณฑ์ที่เริ่มจากความตั้งใจของวัดและชุมชน กลายเป็นสถานที่ทางวัฒนธรรมที่มีสถานะชัดเจนในระดับชาติ

 

ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีจัดแสดงเรื่องราวของจังหวัดสิงห์บุรีผ่านหลายมิติ เริ่มจากทรัพย์ในดินสิงห์บุรี ซึ่งอธิบายสภาพภูมิศาสตร์ ธรณีวิทยา และทรัพยากรธรรมชาติของพื้นที่ จากนั้นเชื่อมโยงไปสู่แหล่งโบราณคดีบ้านคูเมือง เมืองโบราณสำคัญในเขตอำเภออินทร์บุรีที่สะท้อนหลักฐานวัฒนธรรมทวารวดี รวมถึงแหล่งเตาเผาแม่น้ำน้อยซึ่งเป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผาขนาดสำคัญในสมัยอยุธยา นอกจากนี้ยังมีส่วนจัดแสดงอัฐบริขารและเครื่องใช้ในพระพุทธศาสนา ภูมิปัญญาไทยภาคกลาง และการละเล่นพื้นบ้าน ทำให้ผู้เข้าชมเห็นภาพรวมของสิงห์บุรีทั้งด้านธรรมชาติ โบราณคดี ศาสนา เศรษฐกิจ ช่างฝีมือ และชีวิตประจำวัน

 

แหล่งโบราณคดีบ้านคูเมืองเป็นหัวใจสำคัญของการทำความเข้าใจอินทร์บุรีในฐานะชุมชนโบราณ เมืองโบราณแห่งนี้มีคูน้ำคันดินและร่องรอยการอยู่อาศัยที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมทวารวดี โบราณวัตถุที่จัดแสดงจากพื้นที่ดังกล่าวช่วยให้เห็นว่าสิงห์บุรีไม่ใช่เพียงจังหวัดที่มีเรื่องเล่าในสมัยอยุธยาหรือวีรกรรมบางระจันเท่านั้น แต่มีรากฐานทางวัฒนธรรมย้อนไปไกลกว่านั้น การชมวัตถุจากบ้านคูเมืองในพิพิธภัณฑ์ทำให้ผู้เข้าชมเข้าใจว่าพื้นที่ริมแม่น้ำและเส้นทางน้ำในภาคกลางมีบทบาทต่อการตั้งถิ่นฐาน การแพร่กระจายของศาสนา และการติดต่อระหว่างชุมชนมาตั้งแต่สมัยโบราณ

 

อีกส่วนหนึ่งที่ไม่ควรพลาดคือเรื่องแหล่งเตาเผาแม่น้ำน้อย ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญด้านเทคโนโลยีการผลิตเครื่องปั้นดินเผาในสมัยอยุธยา เตาเผาแม่น้ำน้อยที่วัดพระปรางค์ อำเภอบางระจัน แสดงให้เห็นว่าสิงห์บุรีเคยเป็นพื้นที่ผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่มีบทบาทในระบบเศรษฐกิจและการขนส่งของกรุงศรีอยุธยา เครื่องปั้นดินเผาเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงภาชนะใช้สอย แต่เกี่ยวข้องกับช่างฝีมือ การค้าทางน้ำ การจัดการทรัพยากร และความสามารถทางเทคโนโลยีของชุมชนในอดีต เมื่อผู้เข้าชมได้เห็นตัวอย่างวัตถุและเรื่องราวประกอบ จะเข้าใจว่าสิงห์บุรีเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจวัฒนธรรมของลุ่มน้ำเจ้าพระยา

 

ในส่วนอัฐบริขารและเครื่องใช้ในพระพุทธศาสนา พิพิธภัณฑ์สะท้อนบทบาทของวัดโบสถ์และพระสงฆ์ในฐานะศูนย์กลางทางศาสนาและสังคม สิ่งของจำพวกพัดยศ เครื่องประกอบสมณศักดิ์ และวัตถุทางศาสนาไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะความงดงาม แต่ยังบอกเล่าระบบความเคารพ ศรัทธา และระเบียบทางสังคมของไทยในอดีต สำหรับผู้ที่สนใจพุทธศิลป์ รายละเอียดของพระพุทธรูปสมัยต่าง ๆ เครื่องถ้วยไทย-จีน และศิลปวัตถุในพิพิธภัณฑ์ช่วยให้เห็นพัฒนาการของรูปแบบศิลปะ ความเชื่อ และรสนิยมของผู้คนในแต่ละยุคสมัยได้อย่างชัดเจน

 

ส่วนจัดแสดงภูมิปัญญาไทยภาคกลางและการละเล่นพื้นบ้านทำให้พิพิธภัณฑ์มีชีวิตมากขึ้น เพราะช่วยเชื่อมโยงประวัติศาสตร์กับชีวิตประจำวันของคนทั่วไป เครื่องมือดักปลา เครื่องทอผ้า ตะเกียงโบราณ เครื่องดนตรีไทย และของใช้พื้นบ้านอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างคนกับแม่น้ำ คนกับอาชีพ และคนกับครอบครัวในสังคมชนบทภาคกลาง เครื่องมือดักปลาบอกเล่าวิถีชุมชนริมน้ำเจ้าพระยา เครื่องทอผ้าบอกเล่าฝีมือและแรงงานในครัวเรือน ตะเกียงโบราณทำให้เห็นชีวิตก่อนยุคไฟฟ้า ส่วนการละเล่นพื้นบ้านช่วยให้คนรุ่นใหม่มองเห็นความสนุก ความคิดสร้างสรรค์ และวัฒนธรรมของเด็กไทยในอดีต

 

เมื่อมองในภาพรวม หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีจึงเป็นสถานที่ที่เชื่อมโยงการเรียนรู้ 2 รูปแบบเข้าด้วยกันอย่างน่าสนใจ คือการเรียนรู้จากวัตถุจริงและการเรียนรู้จากหนังสือ วัตถุจัดแสดงทำให้ประวัติศาสตร์จับต้องได้ ส่วนหนังสือและเอกสารช่วยให้ผู้สนใจค้นคว้าต่อได้ลึกขึ้น ความสัมพันธ์นี้ทำให้สถานที่แห่งนี้มีคุณค่ามากสำหรับการศึกษาเชิงพื้นที่ โดยเฉพาะนักเรียนและนักศึกษาที่ต้องการเข้าใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากหลักฐานจริง ไม่ใช่เพียงอ่านจากตำราเพียงอย่างเดียว

 

ทำเลที่ตั้งภายในวัดโบสถ์ พระอารามหลวง ยิ่งทำให้บรรยากาศของสถานที่มีความสงบและเหมาะกับการเรียนรู้ วัดโบสถ์ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นพื้นที่ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างวัด ชุมชน และสายน้ำอย่างเด่นชัด ผู้มาเยือนสามารถไหว้พระ เดินชมบรรยากาศวัด ชมพิพิธภัณฑ์ และเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นได้ในทริปเดียวกัน ความเป็นพระอารามหลวงของวัดโบสถ์ยังช่วยเพิ่มน้ำหนักทางประวัติศาสตร์และศาสนาให้กับพื้นที่แห่งนี้ โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาว่าวัดเป็นจุดเริ่มต้นของการรวบรวมโบราณวัตถุและหนังสือจำนวนมากที่ต่อมากลายเป็นฐานของพิพิธภัณฑ์และหอสมุด

 

ผู้ดูแลพื้นที่วัดโบสถ์ พระอารามหลวงในปัจจุบันคือพระครูพิศาลธรรมสิริ ฉายา จนฺทรํสี เจ้าอาวาสวัดโบสถ์ พระอารามหลวง ส่วนพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีอยู่ในความดูแลของกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม การมีทั้งวัดและหน่วยงานด้านมรดกศิลปวัฒนธรรมดูแลพื้นที่ทำให้สถานที่แห่งนี้มีความชัดเจนทั้งในฐานะศาสนสถานและแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ สำหรับผู้ที่ต้องการเข้าชมเป็นหมู่คณะ ควรติดต่อพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าเพื่อจัดการเวลาและรูปแบบการเข้าชมให้เหมาะสม

 

การวางแผนเข้าชมหอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีควรเริ่มจากการทำความเข้าใจว่าที่นี่เป็นสถานที่เชิงความรู้มากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวเพื่อความบันเทิง ผู้เข้าชมควรเผื่อเวลาอ่านคำอธิบายวัตถุ เดินดูรายละเอียดในแต่ละโซน และเชื่อมโยงเรื่องราวระหว่างบ้านคูเมือง เตาเผาแม่น้ำน้อย วัดโบสถ์ และวิถีชีวิตริมแม่น้ำเจ้าพระยา หากเดินชมแบบค่อยเป็นค่อยไป จะเห็นว่าของแต่ละชิ้นไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของภาพใหญ่ที่อธิบายพัฒนาการของสิงห์บุรีในฐานะเมืองเก่าแก่ของภาคกลาง

 

สำหรับครอบครัวที่พาเด็กมาเที่ยว พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เหมาะกับการสร้างบทสนทนาเรื่องอดีตอย่างเป็นธรรมชาติ ผู้ปกครองสามารถชวนเด็กสังเกตว่าเครื่องมือดักปลาใช้ทำอะไร ทำไมคนสมัยก่อนต้องพึ่งพาแม่น้ำ เครื่องปั้นดินเผาสร้างขึ้นอย่างไร หรือหนังสือและห้องสมุดมีบทบาทอย่างไรต่อชุมชนในอดีต การตั้งคำถามลักษณะนี้ช่วยให้เด็กเข้าใจประวัติศาสตร์ผ่านสิ่งของจริงและเห็นคุณค่าของการอนุรักษ์มากขึ้น ขณะเดียวกันยังช่วยให้พิพิธภัณฑ์ไม่ใช่สถานที่เงียบ ๆ ที่เด็กเดินผ่านไปเฉย ๆ แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่มีความหมาย

 

สำหรับนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรม การมาเยือนที่นี่สามารถเชื่อมต่อกับเส้นทางท่องเที่ยวใกล้เคียงได้สะดวก เช่น อุทยานแม่ลามหาราชานุสรณ์ บ้านสวนแม่ลาการ้อง เมืองโบราณบ้านคูเมือง วัดไทร และพิพิธภัณฑ์เตาเผาแม่น้ำน้อย วัดพระปรางค์ เส้นทางเหล่านี้ช่วยขยายความเข้าใจจากสิ่งที่เห็นในพิพิธภัณฑ์ไปสู่พื้นที่จริง ทำให้การเดินทางในสิงห์บุรีมีมิติครบทั้งพิพิธภัณฑ์ โบราณสถาน วัด ชุมชนริมน้ำ และอาหารท้องถิ่น โดยเฉพาะเมนูปลาน้ำจืดซึ่งเป็นจุดเด่นของพื้นที่อินทร์บุรีและลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

 

การเดินทาง ไปยังหอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีสามารถเดินทางได้โดยรถยนต์ส่วนตัว ใช้ทางหลวงหมายเลข 311 สายสิงห์บุรี – อินทร์บุรี สายเก่า ระหว่างกิโลเมตรที่ 14 – 15 โดยตั้งจุดหมายเป็นวัดโบสถ์ พระอารามหลวง หรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรี สำหรับผู้เดินทางด้วยรถโดยสาร สามารถใช้รถสายสิงห์บุรี – ชัยนาท สายเก่า หรือรถสายกรุงเทพฯ – อำเภอวัดสิงห์ จากสถานีขนส่งหมอชิต ถนนกำแพงเพชร แล้วต่อรถท้องถิ่นเข้าสู่บริเวณวัดโบสถ์ ควรตรวจสอบรอบรถก่อนเดินทาง โดยเฉพาะวันหยุดยาวและช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงตารางเดินรถ

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการเข้าชมคือช่วงเช้าถึงช่วงบ่ายต้น ๆ เพราะมีเวลาพอสำหรับการเดินดูพิพิธภัณฑ์อย่างละเอียดและต่อยอดไปยังสถานที่ใกล้เคียงได้ หากต้องการถ่ายภาพหรือศึกษาวัตถุจัดแสดง ควรปฏิบัติตามข้อกำหนดของพิพิธภัณฑ์ ไม่สัมผัสวัตถุจัดแสดง ไม่ใช้แฟลชในพื้นที่ที่ห้ามถ่ายภาพ และไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้เข้าชมท่านอื่น การเคารพกฎของพิพิธภัณฑ์เป็นส่วนหนึ่งของการช่วยรักษามรดกวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป

 

หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรีจึงเป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวในอำเภออินทร์บุรี เพราะเป็นพื้นที่ที่สะสมความทรงจำของชุมชน หนังสือ โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้ในบริบทเดียวกัน ผู้ที่มาเยือนจะได้เห็นว่าวัดโบสถ์ไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถาน แต่เคยเป็นศูนย์กลางสำคัญในการรวบรวมความรู้และอนุรักษ์วัตถุสำคัญของท้องถิ่น การเดินทางมาที่นี่จึงเป็นการเปิดประตูสู่ประวัติศาสตร์สิงห์บุรีในมุมที่ลึก นุ่มนวล และมีคุณค่าต่อทั้งคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ต้องการเข้าใจวัฒนธรรมไทยจากรากฐานจริง

 

 

ตอบ: ในปี พ.ศ. 2504 มีการสร้างอาคาร 2 ชั้น โดยชั้นบนใช้เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และชั้นล่างใช้เป็นหอสมุดสาขาแห่งชาติ ทำให้พื้นที่นี้เป็นทั้งแหล่งเรียนรู้จากหนังสือและโบราณวัตถุ

 

ตอบ: ตั้งอยู่ภายในบริเวณวัดโบสถ์ พระอารามหลวง หมู่ 1 ถนนเทพสุทธิโมลี ตำบลอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี

 

ตอบ: เปิดวันพุธ – วันอาทิตย์ เวลา 09.00 – 16.00 น.

 

ตอบ: ชาวไทย 10 บาท ชาวต่างชาติ 80 บาท นักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ ภิกษุ สามเณร และนักบวชในศาสนาต่าง ๆ ไม่เสียค่าธรรมเนียมเข้าชม

 

ตอบ: มีโซนทรัพย์ในดินสิงห์บุรี แหล่งโบราณคดีบ้านคูเมือง แหล่งเตาเผาแม่น้ำน้อย อัฐบริขารและเครื่องใช้ในพระพุทธศาสนา ภูมิปัญญาไทยภาคกลาง และการละเล่นพื้นบ้าน

 

ตอบ: ศาลาศักดิ์บุรินทร์ได้รับการปรับปรุงในปี พ.ศ. 2518 เพื่อใช้เป็นอาคารประกอบสำหรับแสดงหุ่น เก็บหนังสือ และรองรับการบริจาคหนังสือ ทำให้มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาหอสมุดและพื้นที่เรียนรู้ของวัดโบสถ์

 

ตอบ: รถยนต์ส่วนตัวใช้ทางหลวงหมายเลข 311 สายสิงห์บุรี – อินทร์บุรี สายเก่า ระหว่างกิโลเมตรที่ 14 – 15 หรือเดินทางด้วยรถสายสิงห์บุรี – ชัยนาท สายเก่า และรถสายกรุงเทพฯ – อำเภอวัดสิงห์ จากสถานีขนส่งหมอชิต

 

ตอบ: สามารถไปอุทยานแม่ลามหาราชานุสรณ์ บ้านสวนแม่ลาการ้อง เมืองโบราณบ้านคูเมือง วัดไทร และพิพิธภัณฑ์เตาเผาแม่น้ำน้อย วัดพระปรางค์ได้