โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาด

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาด จังหวัดสิงห์บุรี เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรและแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่มีความสำคัญของจังหวัดสิงห์บุรี ตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำหนองลาด ในพื้นที่ตำบลท่าข้าม อำเภอค่ายบางระจัน และพื้นที่ต่อเนื่องบางส่วนของตำบลวิหารขาว อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี จุดเด่นของสถานที่แห่งนี้คือการเป็นโครงการตามพระราชดำริที่ส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรม การผลิตอาหารปลอดภัย การจ้างงานในชุมชน และการเรียนรู้ด้านพืช ปศุสัตว์ ประมง การพัฒนาที่ดิน และการจัดการน้ำ โดยมีภูมิทัศน์ของหนองลาดเป็นองค์ประกอบสำคัญ ทำให้บรรยากาศโดยรวมร่มรื่น เปิดโล่ง และเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเรียนรู้เกษตรเชิงปฏิบัติพร้อมชมวิถีชุมชนภาคกลางอย่างใกล้ชิด

 

โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาดเป็นหนึ่งในโครงการที่สะท้อนแนวคิดการพัฒนาคนผ่านการสร้างอาชีพและการใช้พื้นที่เกษตรอย่างเป็นระบบ พื้นที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงแปลงสาธิตการเกษตรทั่วไป แต่เป็นพื้นที่ที่ช่วยให้ราษฎรในบริเวณใกล้เคียงมีงานทำ มีรายได้ มีแหล่งอาหารปลอดภัย และมีโอกาสเรียนรู้วิธีทำเกษตรที่สามารถนำไปปรับใช้กับครัวเรือนของตนเองได้ การท่องเที่ยวที่นี่จึงไม่ใช่การมาเดินชมฟาร์มแบบผิวเผิน แต่เป็นการเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างน้ำ ดิน พืช สัตว์ แรงงานท้องถิ่น และการจัดการทรัพยากรที่ทำให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น

 

พื้นที่โครงการตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำหนองลาด ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญของพื้นที่โดยรอบ หนองลาดทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งกักเก็บน้ำ แหล่งสนับสนุนกิจกรรมการเกษตร แหล่งเรียนรู้ด้านประมง และภูมิทัศน์ธรรมชาติที่ช่วยให้สถานที่แห่งนี้มีบรรยากาศงดงามกว่าฟาร์มทั่วไป การมีน้ำเป็นฐานทำให้กิจกรรมในฟาร์มสามารถเชื่อมโยงกันได้หลายมิติ ตั้งแต่การปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การจัดการระบบน้ำ และการสร้างความมั่นคงทางอาหารแก่ชุมชน

 

โครงการจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2552 เพื่อช่วยเหลือราษฎรในพื้นที่จังหวัดสิงห์บุรี โดยเฉพาะลูกหลานวีรชนค่ายบางระจันและประชาชนที่ต้องการโอกาสด้านอาชีพ พื้นที่เดิมเคยเป็นพื้นที่รกร้างว่างเปล่า ก่อนที่ทุกภาคส่วน ทั้งส่วนราชการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคประชาชน จะร่วมกันบุกเบิกและปรับเปลี่ยนให้เป็นฟาร์มตัวอย่างที่มีระบบมากขึ้น การเปลี่ยนพื้นที่ว่างให้กลายเป็นพื้นที่ผลิตอาหาร พื้นที่จ้างงาน และพื้นที่เรียนรู้ จึงเป็นแกนสำคัญที่ทำให้โครงการนี้มีคุณค่าทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

 

พื้นที่โครงการมีขนาดรวมประมาณ 443 ไร่ แบ่งเป็นพื้นที่น้ำประมาณ 349 ไร่ และพื้นที่ดินประมาณ 94 ไร่ การแบ่งพื้นที่เช่นนี้ทำให้โครงการมีลักษณะเฉพาะ คือไม่ได้เน้นเฉพาะการปลูกพืชบนบกเท่านั้น แต่ใช้ศักยภาพของแหล่งน้ำหนองลาดมาประกอบกับการเกษตรอย่างครบวงจร ภายในพื้นที่มีการจัดโซนกิจกรรมเป็นสัดส่วน ทั้งกิจกรรมด้านพืช พื้นที่ปศุสัตว์ พื้นที่ประมง พื้นที่จัดการและพัฒนาที่ดิน แปลงไม้ผล แปลงพืชผัก โรงเรือนเพาะเห็ด และแปลงนาข้าว ทำให้ผู้มาเยือนสามารถเห็นภาพรวมของระบบเกษตรแบบหลากหลายได้ในพื้นที่เดียว

 

ด้านพืชเป็นกิจกรรมที่โดดเด่นของฟาร์มตัวอย่างหนองลาด มีการปลูกพืชผัก ไม้ผล และนาข้าวในพื้นที่รวมหลายสิบไร่ เพื่อเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้และแหล่งสร้างรายได้ให้แก่โครงการ ไม้ผลที่ปลูกภายในพื้นที่รอบอ่างเก็บน้ำ เช่น ฝรั่งกิมจู กล้วยน้ำว้า มะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง และมะพร้าวน้ำหอม ช่วยให้ผู้มาเยือนได้เห็นการใช้พื้นที่เกษตรที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและตลาดท้องถิ่น ส่วนแปลงพืชผักมีทั้งผักกินใบและผักกินผลหลายชนิด เช่น คะน้า กวางตุ้ง ผักบุ้งจีน ผักชี กะเพรา โหระพา ชะอม ผักกาดขาว สลัด มะระ ถั่วฝักยาว มะเขือ พริก ฟักทอง มะรุม ข้าวโพดอ่อน และพืชผักอื่น ๆ ที่สามารถหมุนเวียนผลิตได้ตลอดปี

 

การผลิตพืชผักของโครงการมีการวางแผนเป็นรายเดือนและหมุนเวียนตามฤดูกาล เพื่อให้มีผลผลิตต่อเนื่องและเหมาะสมกับสภาพอากาศ การวางแผนเช่นนี้เป็นตัวอย่างสำคัญของการบริหารจัดการฟาร์มที่ไม่ได้ปลูกตามความเคยชินเพียงอย่างเดียว แต่คำนึงถึงฤดูกาล ความต้องการของตลาด ระบบน้ำ แรงงาน และคุณภาพผลผลิต ผู้มาเยือนจึงสามารถเรียนรู้ได้ว่าเกษตรกรรมที่ยั่งยืนต้องอาศัยทั้งความรู้เชิงปฏิบัติและการวางแผนล่วงหน้า

 

โครงการยังมีโรงเรือนเพาะเห็ดที่ช่วยให้สามารถผลิตเห็ดได้ตลอดปี เช่น เห็ดฮังการี เห็ดนางรม และเห็ดนางฟ้าภูฏาน โรงเรือนเหล่านี้สะท้อนการใช้พื้นที่ขนาดจำกัดให้เกิดรายได้อย่างต่อเนื่อง เหมาะสำหรับเกษตรกรหรือผู้สนใจที่ต้องการศึกษาอาชีพเสริมที่ไม่จำเป็นต้องใช้พื้นที่กว้างมาก การเพาะเห็ดเป็นกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับการจัดการความชื้น วัสดุเพาะ การดูแลโรงเรือน และการตลาด เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของอาชีพเกษตรที่สามารถต่อยอดได้ในระดับครัวเรือน

 

ด้านนาข้าว โครงการมีแปลงนาที่เน้นการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ กข 31 หรือปทุมธานี 80 เพื่อจำหน่ายให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียง การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวเป็นกิจกรรมที่มีความสำคัญ เพราะเมล็ดพันธุ์ที่ดีเป็นจุดเริ่มต้นของการผลิตข้าวคุณภาพ การเรียนรู้เรื่องแปลงนาในโครงการจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการปลูกข้าวเพื่อบริโภค แต่ยังเกี่ยวข้องกับการผลิตพันธุ์ การคัดเลือก การดูแล และการส่งต่อความรู้แก่เกษตรกรรอบพื้นที่

 

ด้านประมงเป็นอีกส่วนหนึ่งที่สัมพันธ์กับหนองลาดโดยตรง โครงการมีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่เหมาะสมกับพื้นที่ ช่วยให้เกษตรกรและผู้สนใจเห็นแนวทางการใช้แหล่งน้ำให้เกิดประโยชน์โดยไม่ทำลายสมดุลของชุมชน การประมงในพื้นที่เช่นนี้ยังช่วยเสริมความมั่นคงทางอาหาร เพราะโปรตีนจากสัตว์น้ำเป็นอาหารสำคัญของครัวเรือนในชนบท และยังสามารถต่อยอดเป็นอาชีพเสริมได้

 

ด้านปศุสัตว์ โครงการจัดพื้นที่สำหรับการเลี้ยงสัตว์เป็นสัดส่วน เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และสร้างงานในพื้นที่ กิจกรรมปศุสัตว์ช่วยให้ระบบฟาร์มมีความหลากหลายมากขึ้น เพราะการเกษตรที่มีทั้งพืช สัตว์ และประมงย่อมช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพารายได้ทางเดียว ผู้ที่มาเรียนรู้สามารถเห็นภาพของการจัดฟาร์มแบบผสมผสาน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการพึ่งพาตนเองและการใช้ทรัพยากรในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

 

ด้านศิลปหัตถกรรมเป็นอีกมิติหนึ่งที่ทำให้โครงการฟาร์มตัวอย่างหนองลาดมีความแตกต่างจากแหล่งเกษตรทั่วไป เพราะนอกจากการผลิตอาหารแล้ว โครงการยังส่งเสริมทักษะอาชีพและงานฝีมือของชุมชน ศิลปหัตถกรรมช่วยเพิ่มทางเลือกในการสร้างรายได้ให้แก่ราษฎร โดยเฉพาะกลุ่มที่อาจไม่ได้ทำงานภาคเกษตรในทุกฤดูกาล การมีทั้งเกษตรกรรมและหัตถกรรมในพื้นที่เดียวกันทำให้โครงการเป็นพื้นที่เรียนรู้ด้านอาชีพอย่างรอบด้านมากขึ้น

 

โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาดยังเป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดสารพิษในราคาย่อมเยา จุดนี้มีประโยชน์ต่อทั้งชุมชนและนักท่องเที่ยว เพราะผู้มาเยือนสามารถซื้อผลผลิตสดใหม่จากพื้นที่ ขณะที่โครงการและแรงงานในพื้นที่มีช่องทางกระจายผลผลิต การซื้อสินค้าเกษตรจากแหล่งผลิตโดยตรงยังช่วยให้ผู้บริโภคเข้าใจคุณค่าของอาหารปลอดภัยมากขึ้น และเห็นเบื้องหลังการผลิตที่ต้องอาศัยแรงงาน ความรู้ และการดูแลอย่างต่อเนื่อง

 

ในแง่การท่องเที่ยว โครงการเหมาะกับผู้ที่สนใจเกษตรปลอดภัย เกษตรผสมผสาน การเรียนรู้ตามแนวพระราชดำริ และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ นักท่องเที่ยวสามารถมาเดินชมแปลงเกษตร ชมวิวอ่างเก็บน้ำหนองลาด เรียนรู้ระบบน้ำ ชมแปลงพืชผัก ไม้ผล โรงเรือนเพาะเห็ด แปลงนา และพื้นที่กิจกรรมอื่น ๆ ในฟาร์ม บรรยากาศของพื้นที่มีความเป็นธรรมชาติ เปิดโล่ง และแตกต่างจากสถานที่ท่องเที่ยวในเมือง ทำให้เหมาะกับครอบครัว นักเรียน นักศึกษา กลุ่มเกษตรกร และผู้ที่ต้องการเรียนรู้วิถีเกษตรของสิงห์บุรีอย่างจริงจัง

 

การมาเยือนโครงการฟาร์มตัวอย่างหนองลาดควรใช้เวลาอย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง เพื่อให้สามารถเดินชมพื้นที่สำคัญและเข้าใจภาพรวมของฟาร์มได้ หากมาเป็นหมู่คณะหรือมีเป้าหมายศึกษาดูงาน ควรติดต่อสำนักงานเกษตรจังหวัดสิงห์บุรีล่วงหน้า เพื่อให้การเข้าชมและการเรียนรู้เหมาะสมกับช่วงกิจกรรมในพื้นที่ เพราะกิจกรรมในฟาร์มอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล การปลูกพืช สภาพน้ำ และแผนการผลิตของโครงการ

 

การเดินทาง จากตัวเมืองจังหวัดสิงห์บุรีให้ใช้ถนนสายสิงห์บุรี-สุพรรณบุรี แล้วแยกเข้าถนนสายสิงห์บุรี-พิกุลทองประมาณ 5 กม. เพื่อเข้าสู่พื้นที่โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาด การเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวสะดวกที่สุด เพราะสามารถจัดเส้นทางท่องเที่ยวร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียง เช่น วัดพิกุลทอง วัดพระปรางค์มุนี ตลาดไทยย้อนยุคบ้านระจัน วัดโพธิ์เก้าต้น และอนุสาวรีย์วีรชนค่ายบางระจันได้ภายในวันเดียว

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเที่ยวคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายต้น ๆ เพราะอากาศไม่ร้อนเกินไปและมีเวลาเดินชมพื้นที่ได้เต็มที่ หากต้องการชมผลผลิตหรือกิจกรรมเฉพาะด้าน เช่น แปลงผัก โรงเรือนเห็ด แปลงนา หรือกิจกรรมประมง ควรสอบถามหน่วยงานที่ดูแลก่อนเดินทาง โดยเฉพาะกรณีมาเป็นกลุ่มศึกษาดูงาน การเตรียมหมวก รองเท้าที่เดินสะดวก น้ำดื่ม และการแต่งกายเหมาะกับพื้นที่กลางแจ้ง จะช่วยให้การเยี่ยมชมราบรื่นขึ้น

 

มารยาทในการเข้าชมพื้นที่เกษตรคือไม่เดินเข้าแปลงผลิตโดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เด็ดผัก ผลไม้ หรือผลิตผลในพื้นที่โดยพลการ ไม่ให้อาหารสัตว์หรือจับสัตว์น้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่ทิ้งขยะในพื้นที่ธรรมชาติหรือบริเวณอ่างเก็บน้ำ การท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่ดีควรเคารพแรงงานของผู้ปฏิบัติงานและเข้าใจว่าพื้นที่ฟาร์มเป็นทั้งแหล่งเรียนรู้ แหล่งผลิตอาหาร และพื้นที่ทำงานของชุมชน

 

เมื่อมองในภาพรวม โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริหนองลาดเป็นสถานที่ที่ช่วยให้เห็นคุณค่าของเกษตรกรรมมากกว่าภาพแปลงผักหรือทุ่งนา เพราะที่นี่สะท้อนการใช้พระราชดำริเป็นแนวทางในการพัฒนาคน สร้างงาน สร้างอาหารปลอดภัย และสร้างแหล่งความรู้ให้ชุมชน ผู้มาเยือนได้เรียนรู้ว่าการพัฒนาพื้นที่ชนบทต้องอาศัยน้ำ ดิน แรงงาน ความรู้ หน่วยงานสนับสนุน และความร่วมมือของชุมชนอย่างต่อเนื่อง จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวสิงห์บุรีในมิติที่ลึกกว่าแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป และต้องการเข้าใจบทบาทของฟาร์มตัวอย่างในฐานะพื้นที่สร้างอาชีพและความมั่นคงทางอาหารของท้องถิ่น

 

 

ตอบ: ตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำหนองลาด ในพื้นที่ตำบลท่าข้าม อำเภอค่ายบางระจัน และพื้นที่บางส่วนของตำบลวิหารขาว อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี

 

ตอบ: จุดเด่นคือเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพืช ปศุสัตว์ ประมง ศิลปหัตถกรรม การผลิตอาหารปลอดภัย และมีวิวอ่างเก็บน้ำหนองลาดที่สวยงาม

 

ตอบ: เหมาะกับครอบครัว นักเรียน นักศึกษา กลุ่มเกษตรกร ผู้สนใจเกษตรปลอดภัย และนักท่องเที่ยวที่ต้องการเรียนรู้โครงการตามพระราชดำริ

 

ตอบ: มีสินค้าเกษตรปลอดสารพิษและผลผลิตจากกิจกรรมภายในฟาร์มจำหน่ายตามฤดูกาลในราคาย่อมเยา

 

ตอบ: จากตัวเมืองสิงห์บุรีใช้ถนนสายสิงห์บุรี-สุพรรณบุรี แล้วแยกเข้าถนนสายสิงห์บุรี-พิกุลทองประมาณ 5 กม.

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

 

ตอบ: สามารถเที่ยวร่วมกับวัดพิกุลทอง วัดพระปรางค์มุนี ตลาดไทยย้อนยุคบ้านระจัน อนุสาวรีย์วีรชนค่ายบางระจัน วัดโพธิ์เก้าต้น และวัดพระนอนจักรสีห์วรวิหารได้