วัดอัมพวันเจติยารามวรวิหาร

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08:00 – 17:00 น.

 

วัดอัมพวันเจติยารามวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่ในตำบลอัมพวา อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ติดกับอุทยานพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และเป็นวัดสำคัญของตระกูลราชินิกุลบางช้าง วัดแห่งนี้มีคุณค่าเด่นทั้งในด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และความสัมพันธ์กับราชสำนักไทยในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ จึงไม่ใช่เพียงวัดเก่าในชุมชนอัมพวาเท่านั้น แต่เป็นหนึ่งในพื้นที่ประวัติศาสตร์ที่ช่วยอธิบายรากเหง้าของราชวงศ์จักรีและเมืองบางช้างได้อย่างชัดเจน

 

เดิมวัดแห่งนี้เรียกกันว่า “วัดอัมพวา” และเชื่อกันว่าสร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินีทรงสร้างถวายแด่สมเด็จพระมารดา คือ สมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารี พื้นที่ด้านหลังวัดยังเกี่ยวเนื่องกับนิวาสสถานเดิมของหลวงยกกระบัตรและคุณนาค ซึ่งต่อมาทรงเป็นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชและสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี ความสำคัญของวัดจึงเชื่อมโยงโดยตรงกับประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

 

อีกประเด็นที่ทำให้วัดอัมพวันเจติยารามวรวิหารมีความสำคัญเป็นพิเศษ คือความเชื่อว่าบริเวณพระปรางค์ของวัดเป็นสถานที่พระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 พระมหากษัตริย์ผู้ทรงมีพระอัจฉริยภาพด้านศิลปวัฒนธรรม วรรณคดี และนาฏศิลป์ไทย วัดแห่งนี้จึงมีสถานะเป็นพื้นที่แห่งความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับพระราชประวัติของพระองค์อย่างลึกซึ้ง และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ผู้สนใจประวัติศาสตร์ไทยนิยมเดินทางมาเยี่ยมชมพร้อมกับอุทยาน ร.2 ที่อยู่ติดกัน

 

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว วัดได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้สร้างกุฏิ พระวิหาร และพระที่นั่งทรงธรรม ซึ่งเดิมเกี่ยวเนื่องกับสมเด็จพระรูปศิริโสภาคย์มหานาคนารีผู้ทรงบวชเป็นแม่ชีและใช้สถานที่นี้ฟังธรรม นอกจากนี้ยังทรงอัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารของสมเด็จพระบรมชนกนาถมาบรรจุไว้ในพระปรางค์ ยิ่งทำให้วัดแห่งนี้มีสถานะเป็นสถานที่สำคัญในเชิงประวัติศาสตร์ราชสำนักมากขึ้นไปอีก

 

ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการปฏิสังขรณ์พระอุโบสถทั้งหลัง และพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดอัมพวันเจติยาราม” ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ยังเคยเสด็จประพาสต้นมายังวัดแห่งนี้ แสดงให้เห็นว่าวัดยังคงมีความสำคัญต่อราชสำนักอย่างต่อเนื่องในหลายรัชกาล

 

กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนวัดอัมพวันเจติยารามวรวิหารเป็นโบราณสถานของชาติเมื่อปี พ.ศ. 2500 เนื่องจากองค์ประกอบสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมภายในวัดส่วนใหญ่ยังคงรักษารูปแบบศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นไว้ได้อย่างโดดเด่น ไม่ว่าจะเป็นพระปรางค์ วิหารคด พระอุโบสถ พระที่นั่งทรงธรรม หรือกุฏิทรงไทยยกพื้นสูง ซึ่งล้วนมีคุณค่าทั้งในเชิงสถาปัตยกรรมและความหมายทางประวัติศาสตร์

 

พระปรางค์ของวัดถือเป็นองค์ประกอบสำคัญที่โดดเด่นมาก มีลักษณะก่ออิฐถือปูน ย่อมุมไม้ยี่สิบ ฐานเป็นสิงห์ซ้อนลดหลั่นกันขึ้นไป เรือนธาตุมีซุ้มทั้งสี่ด้าน และมีวิหารคดล้อมรอบ ภายในวิหารคดประดิษฐานพระพุทธรูปประทับนั่งเรียงรายโดยรอบ ด้านหนึ่งมีพระพุทธไสยาสน์ประดิษฐานอยู่ ทำให้บรรยากาศของพื้นที่ส่วนนี้สงบ ขรึม และให้ความรู้สึกถึงความเป็นวัดโบราณที่ยังคงความงามในแบบเดิม

 

อีกจุดที่ไม่ควรพลาดคือพระที่นั่งทรงธรรม ซึ่งเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้องและมีชายคาปีกนกคลุมทั้งสี่ด้าน ภายในประดิษฐาน “หลวงพ่อทรงธรรม” หรือ “หลวงพ่อดำ” รวมถึงรอยพระพุทธบาทจำลองสี่รอย บรรยากาศภายในให้ความรู้สึกสงบและเปี่ยมด้วยความศักดิ์สิทธิ์ เหมาะทั้งแก่การกราบไหว้และการศึกษาประวัติศาสตร์ของพื้นที่

 

พระอุโบสถของวัดเป็นอีกส่วนที่มีความน่าสนใจอย่างมาก ตัวอาคารก่ออิฐถือปูน หลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้อง ด้านหน้ามีพาไลยื่นออกมา หน้าบันประดับกระจกสีอย่างงดงาม ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2540–2542 โดยเล่าเรื่องพระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และเรื่องราวจากพระราชนิพนธ์สำคัญ เช่น สังข์ทอง ไกรทอง คาวี และอิเหนา ทำให้วัดแห่งนี้ไม่ได้มีเพียงคุณค่าทางศาสนา แต่ยังมีคุณค่าด้านวรรณคดีและศิลปกรรมร่วมสมัยที่เชื่อมโยงกับพระราชกรณียกิจด้านศิลปะของรัชกาลที่ 2 อย่างเด่นชัด

 

บริเวณโดยรอบวัดยังมีพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ซึ่งช่วยเสริมบรรยากาศทางประวัติศาสตร์ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และเมื่อพิจารณาควบคู่กับอุทยานพระบรมราชานุสรณ์ที่อยู่ติดกัน วัดอัมพวันเจติยารามจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ต้องการเดินทางมาศึกษาเส้นทางประวัติศาสตร์ของราชินิกุลบางช้าง ชมสถาปัตยกรรมโบราณ และสัมผัสเสน่ห์ของอัมพวาในมิติที่ลึกกว่าการเที่ยวตลาดน้ำเพียงอย่างเดียว

 

การเดินทาง หากเดินทางจากกรุงเทพมหานครสามารถใช้ถนนพระราม 2 มุ่งหน้าสู่จังหวัดสมุทรสงคราม จากนั้นเข้าสู่อำเภออัมพวา วัดตั้งอยู่ในย่านสำคัญของอัมพวาและอยู่ติดกับอุทยาน ร.2 จึงสามารถวางแผนเที่ยวร่วมกันได้ในทริปเดียว ผู้ที่พักอยู่ในตลาดน้ำอัมพวาหรือบริเวณใกล้เคียงสามารถเดินเท้า ปั่นจักรยาน หรือใช้รถท้องถิ่นมายังวัดได้สะดวก

 

 

ตอบ: เป็นพระอารามหลวงเก่าแก่ของราชินิกุลบางช้าง และมีความเกี่ยวข้องกับพระราชประวัติของรัชกาลที่ 1 และรัชกาลที่ 2 อย่างใกล้ชิด

 

ตอบ: พระปรางค์โบราณ พระที่นั่งทรงธรรม พระอุโบสถที่มีจิตรกรรมฝาผนัง และบรรยากาศทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมกับอุทยาน ร.2

 

ตอบ: ได้ เพราะวัดอยู่ใกล้ตลาดน้ำอัมพวาและอุทยาน ร.2 มาก เหมาะกับการวางแผนเที่ยวต่อเนื่องในวันเดียว

 

ตอบ: มีพระปรางค์ วิหารคด พระที่นั่งทรงธรรม พระพุทธไสยาสน์ กุฏิทรงไทยยกพื้นสูง และพื้นที่ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับราชินิกุลบางช้าง

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ไทย ศิลปกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น การไหว้พระ และการเที่ยวอัมพวาในเชิงวัฒนธรรม