บ้านเขายี่สาร

วันเปิดทำการ: ชุมชนเข้าชมได้ทุกวัน / พิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สารเปิดวันเสาร์-อาทิตย์ และวันสำคัญทางพุทธศาสนาช่วงเข้าพรรษาบางวัน

เวลาเปิดทำการ: ชุมชนโดยทั่วไป 08.00 – 16.00 น. / พิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สาร 09.00 – 15.00 น.

 

หมู่บ้านเขายี่สาร ตั้งอยู่ที่ตำบลยี่สาร อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นชุมชนโบราณที่มีผู้คนอยู่อาศัยสืบเนื่องมาอย่างยาวนาน และมักได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีอายุไม่น้อยกว่าราว 800 ปี ย้อนขึ้นไปถึงช่วงต้นสมัยกรุงศรีอยุธยา ความโดดเด่นของบ้านเขายี่สารไม่ได้อยู่ที่ความเก่าแก่เพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่บรรยากาศของชุมชนที่ยังคงสงบ ร่มเย็น และรักษาร่องรอยของวัฒนธรรมพื้นถิ่นเอาไว้ได้อย่างน่าสนใจมาก จึงเป็นหนึ่งในจุดหมายที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในสมุทรสงคราม

 

เมื่อเดินทางมาถึงบ้านเขายี่สาร สิ่งที่ทำให้หลายคนประทับใจคือสภาพแวดล้อมของชุมชนที่แตกต่างจากภาพจำของอัมพวาในโซนสวนผลไม้และตลาดน้ำ เพราะยี่สารเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ใกล้แนวป่าชายเลนและพื้นที่ชายฝั่งเดิม มีภูมิประเทศเฉพาะตัว และยังมี เขายี่สาร ซึ่งเป็นเนินเขาเก่าแก่ที่ถือเป็นเอกลักษณ์สำคัญของพื้นที่ ชุมชนแห่งนี้จึงมีทั้งมิติทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศาสนา และวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกับน้ำและทะเลอย่างแนบแน่น

 

เสน่ห์สำคัญของบ้านเขายี่สารอยู่ที่การได้เดินชมชุมชนเก่าแก่ที่ยังมีชีวิตจริง ไม่ใช่พื้นที่จัดแสดงวัฒนธรรมแบบแยกขาดจากผู้คน นักท่องเที่ยวสามารถสัมผัสความเป็นชุมชนดั้งเดิมผ่านวัดเขายี่สาร บ้านเรือนเก่า วิถีชีวิตของชาวบ้าน และบรรยากาศของหมู่บ้านที่ยังมีความสงบมากกว่าพื้นที่ท่องเที่ยวชื่อดังอื่นในอัมพวา ความเรียบง่ายนี้เองที่ทำให้ที่นี่เหมาะกับคนที่อยากเที่ยวแบบลึกขึ้น เห็นรากของพื้นที่ และเข้าใจบริบทประวัติศาสตร์ของสมุทรสงครามมากกว่าการแวะเที่ยวแบบผิวเผิน

 

อีกจุดที่ไม่ควรพลาดคือ วัดเขายี่สาร ซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญของชุมชน และเป็นจุดที่เชื่อมเรื่องราวของบ้านเขายี่สารเข้ากับอดีตได้อย่างชัดเจน ภายในพื้นที่เดียวกันยังมี พิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สาร ซึ่งจัดแสดงวัตถุและเรื่องราวเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่น วิถีชีวิต ความเชื่อ และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของชุมชน จึงเหมาะมากสำหรับผู้ที่อยากให้การมาเยือนครั้งนี้ไม่ได้หยุดแค่การถ่ายภาพ แต่ได้เรียนรู้เรื่องราวของพื้นที่อย่างจริงจังด้วย

 

บ้านเขายี่สารยังเหมาะกับการเที่ยวแบบค่อย ๆ ใช้เวลา เพราะระหว่างทางและในตัวชุมชนมีรายละเอียดที่น่าสนใจอยู่มาก ไม่ว่าจะเป็นภูมิประเทศแบบชุมชนโบราณใกล้ทะเล แนวคลองขุดที่เชื่อมต่อวิถีชีวิตของผู้คน ความทรงจำเรื่องการค้าทางน้ำ และความสัมพันธ์ของคนยี่สารกับทรัพยากรธรรมชาติรอบตัว สิ่งเหล่านี้ทำให้การเที่ยวที่นี่มีน้ำหนักในเชิงประสบการณ์มากกว่าการมาเช็กอินเพียงอย่างเดียว

 

ในแง่ของการท่องเที่ยว บ้านเขายี่สารเหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การเดินชุมชนเก่า การชมวัดโบราณ การเรียนรู้เรื่องพิพิธภัณฑ์ชุมชน และการนั่งเรือชมภูมิทัศน์ลุ่มน้ำแม่กลอง โดยเฉพาะเส้นทางทางเรือซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของยี่สารอย่างมาก เพราะไม่เพียงพาเข้าสู่หมู่บ้าน แต่ยังเปิดมุมมองให้เห็นพื้นที่ชายฝั่ง ปากน้ำแม่กลอง ป่าชายเลน การเลี้ยงหอย และชุมชนริมคลองในแบบที่ถนนไม่สามารถให้ประสบการณ์เดียวกันได้

 

หนึ่งในจุดเด่นที่ควรกล่าวถึงคือเรื่องการเดินทางทางเรือจากฝั่งแม่กลองหรือบ้านแหลม ซึ่งเป็นเส้นทางที่น่าสนใจมากสำหรับผู้ที่อยากเห็นสมุทรสงครามในมิติของน้ำและทะเล เส้นทางนี้ทำให้ได้ชมทั้งปากน้ำแม่กลอง อ่าวแม่กลอง ชีวิตชาวประมง การเลี้ยงหอยแครง หอยแมลงภู่ ป่าชายเลน ทะเลตม และชุมชนบ้านตะบูน ก่อนเข้าสู่คลองขุดยี่สารและเดินทางต่อเข้าไปยังหมู่บ้านเขายี่สาร บรรยากาศระหว่างทางให้ความรู้สึกเหมือนได้ค่อย ๆ เปิดฉากเข้าสู่ชุมชนโบราณทีละชั้น จึงเป็นประสบการณ์ที่มีคุณค่ามากสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชอบเส้นทางเชิงวัฒนธรรมและธรรมชาติไปพร้อมกัน

 

ถ้าเลือกเที่ยวทางรถยนต์ บ้านเขายี่สารก็เดินทางสะดวกจากกรุงเทพฯ โดยใช้ถนนธนบุรี-ปากท่อหรือถนนพระราม 2 ผ่านจังหวัดสมุทรสงคราม ข้ามแม่น้ำแม่กลอง แล้วเลี้ยวเข้าทางแยกไปบ้านเขายี่สารก่อนถึงคลองโคน เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการจัดทริปเชื่อมกับคลองโคน วัดบางกุ้ง ตลาดน้ำอัมพวา หรืออุทยาน ร.2 ภายในวันเดียว ส่วนผู้ที่ชอบการเดินทางแบบมีบรรยากาศ ก็ยังมีตัวเลือกทั้งทางรถไฟลงสถานีวัดกุฏิแล้วต่อเรือ และทางเรือจากอัมพวาหรือแม่กลองเข้าสู่ชุมชนผ่านเครือข่ายคลองเดิม

 

การเดินทาง ไปหมู่บ้านเขายี่สารมีได้หลายรูปแบบ เส้นทางที่ 1 ใช้รถยนต์จากกรุงเทพฯ ไปตามถนนธนบุรี-ปากท่อ ผ่านจังหวัดสมุทรสงคราม ข้ามแม่น้ำแม่กลองไปประมาณ 3 – 4 กิโลเมตร จะพบทางแยกซ้ายมือก่อนถึงคลองโคนเข้าสู่บ้านเขายี่สาร ระยะทางจากปากทางประมาณ 7.5 กิโลเมตร เส้นทางที่ 2 เดินทางโดยรถไฟสายใต้ ลงสถานีวัดกุฏิแล้วต่อเรือตามคลองยี่สาร เส้นทางที่ 3 เดินทางทางเรือจากอัมพวาหรือแม่กลอง ผ่านคลองขุดดอนจัน เข้าคลองบางลี่หรือคลองชุมชนชื่นแล้วออกที่บ้านเขายี่สาร และเส้นทางที่ 4 ซึ่งเป็นเส้นทางที่น่าสนใจมาก คือการลงเรือที่ท่าเรือวัดหลวงพ่อบ้านแหลม อำเภอเมืองสมุทรสงคราม แล้วล่องเรือชมสองฝั่งแม่น้ำแม่กลอง ออกสู่ปากอ่าวแม่กลอง ชมวิถีชาวประมง การเลี้ยงหอยแครง หอยแมลงภู่ ป่าชายเลน ทะเลตม และชุมชนบ้านตะบูน ก่อนเข้าสู่คลองขุดยี่สารจนถึงหมู่บ้านเขายี่สาร

 

โดยสรุป บ้านเขายี่สารเป็นหนึ่งในชุมชนเก่าแก่ที่มีเสน่ห์มากที่สุดแห่งหนึ่งของสมุทรสงคราม เพราะรวมเอาความเก่าแก่ของประวัติศาสตร์ วิถีชีวิตชุมชน ความน่าสนใจทางศาสนา ภูมิประเทศเฉพาะถิ่น และเส้นทางท่องเที่ยวทางเรือเอาไว้ในที่เดียว ผู้ที่อยากเห็นอัมพวาในอีกมุมหนึ่งที่ลึกกว่า สงบกว่า และมีรากวัฒนธรรมชัดเจนกว่าแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมทั่วไป บ้านเขายี่สารคือจุดหมายที่ควรอยู่ในแผนการเดินทางอย่างยิ่ง

 

 

ตอบ: จุดเด่นคือความเป็นชุมชนโบราณ วัดเขายี่สาร พิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สาร และเส้นทางล่องเรือที่เชื่อมปากน้ำแม่กลอง ป่าชายเลน และชุมชนเข้าสู่หมู่บ้าน

 

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ชุมชนเก่า การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และผู้ที่ชอบบรรยากาศสงบไม่เร่งรีบ

 

ตอบ: เดินทางได้ทั้งรถยนต์ รถไฟต่อเรือ และทางเรือจากอัมพวา แม่กลอง หรือบ้านแหลม โดยแต่ละเส้นทางให้ประสบการณ์ต่างกัน โดยเฉพาะเส้นทางเรือที่โดดเด่นมาก

 

ตอบ: โดยทั่วไปเปิดวันเสาร์-อาทิตย์ เวลา 09.00 – 15.00 น. และบางวันสำคัญทางพุทธศาสนา ควรโทรสอบถามล่วงหน้าเพื่อความแน่นอน

 

ตอบ: หากเดินชมชุมชน วัด และพิพิธภัณฑ์ ควรเผื่อเวลาอย่างน้อยครึ่งวัน แต่ถ้ารวมล่องเรือและเที่ยวจุดใกล้เคียงควรจัดเป็นทริป 1 วันเต็ม

 

ตอบ: สามารถจัดทริปร่วมกับคลองโคน วัดบางกุ้ง ตลาดน้ำอัมพวา อุทยาน ร.2 และโครงการอัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์ได้สะดวก