โรงกษาปณ์ รังสิต

วันเปิดทำการ: วันจันทร์ – วันศุกร์

เวลาเปิดทำการ: 09.00 – 16.30 น.

 

โรงกษาปณ์ รังสิต เป็นสถานที่สำคัญด้านการผลิตเงินตราและงานช่างศิลป์ของไทย ที่มีบทบาทโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศในชีวิตประจำวัน แม้คนไทยจำนวนมากจะคุ้นเคยกับเหรียญกษาปณ์ที่ใช้ซื้อขายกันอยู่ทุกวัน แต่ไม่ค่อยมีโอกาสได้เห็นว่าเหรียญเหล่านั้นเกิดขึ้นจากกระบวนการใด ผ่านการออกแบบ การสร้างแม่พิมพ์ การผลิต และการตรวจสอบคุณภาพอย่างไร โรงกษาปณ์ รังสิต จึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ทำให้เรื่องเงินตราซึ่งดูใกล้ตัวมาก กลายเป็นองค์ความรู้ที่ลึก น่าสนใจ และเชื่อมโยงกับทั้งประวัติศาสตร์ เทคโนโลยี เศรษฐกิจ และศิลปวัฒนธรรมไทยได้อย่างชัดเจน

 

สำหรับผู้ที่ต้องการคำตอบแบบสั้นและตรงประเด็น โรงกษาปณ์ รังสิต คือฐานการผลิตเหรียญกษาปณ์ของประเทศไทยภายใต้การดูแลของกองกษาปณ์ กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง และยังมีศูนย์การเรียนรู้วิวัฒนาการการผลิตเหรียญกษาปณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์เปิดให้ประชาชนเข้าชมโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว และผู้ที่สนใจเรื่องประวัติศาสตร์เงินตราไทยหรือแหล่งเรียนรู้เชิงความรู้ใกล้กรุงเทพ

 

โรงกษาปณ์แห่งนี้ตั้งอยู่บนพื้นที่ประมาณ 128 ไร่ เริ่มดำเนินการก่อสร้างในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2539 ก่อนที่งานก่อสร้างอาคารและการติดตั้งระบบต่าง ๆ จะแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2544 หลังจากนั้น กรมธนารักษ์ได้ย้ายโรงกษาปณ์จากถนนประดิพัทธ์มายังรังสิตในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2544 และเริ่มดำเนินการผลิตอย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา การย้ายฐานการผลิตครั้งนี้ถือเป็นการยกระดับระบบการผลิตเหรียญของประเทศให้มีความทันสมัย รองรับความต้องการของระบบเศรษฐกิจที่ขยายตัวต่อเนื่อง

 

กองกษาปณ์มีหน้าที่ผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนใช้ให้เพียงพอต่อความต้องการของประเทศ ภายใต้อำนาจตามพระราชบัญญัติเงินตรา พ.ศ. 2501 นอกจากนั้นยังผลิตเหรียญกษาปณ์ที่ระลึกในโอกาสสำคัญทางประวัติศาสตร์ วาระของชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และเหตุการณ์ระดับนานาชาติ เหรียญเหล่านี้ไม่ได้มีค่าเพียงด้านการสะสม แต่ยังทำหน้าที่บันทึกเรื่องราวสำคัญของชาติ ถ่ายทอดภาพลักษณ์และศักดิ์ศรีของประเทศไทยผ่านสัญลักษณ์ที่คนจับต้องได้จริง

 

ภารกิจของกองกษาปณ์ยังครอบคลุมการผลิตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องหมายตอบแทน และผลิตภัณฑ์สั่งจ่ายต่าง ๆ ตามความต้องการของหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานอื่น ๆ อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับงานติดตั้งและซ่อมแซมระบบประตูห้องมั่นคงและตู้นิรภัยให้แก่คลังจังหวัดทั่วประเทศ ภาพของโรงกษาปณ์ รังสิต จึงไม่ได้เป็นเพียงโรงงานผลิตเหรียญ แต่เป็นหน่วยงานเฉพาะทางที่รวมงานอุตสาหกรรมความแม่นยำ งานศิลป์ และภารกิจเชิงความมั่นคงของภาครัฐเอาไว้ในที่เดียว

 

สิ่งที่ทำให้สถานที่แห่งนี้มีคุณค่ามากกว่าที่หลายคนคาดคิด คือการเป็นพื้นที่ที่ยังคงสืบสานงานช่างศิลปวัฒนธรรมไทยควบคู่กับเทคโนโลยีการผลิตสมัยใหม่ เพราะการออกแบบเหรียญ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ หรือชิ้นงานสำคัญแต่ละชิ้น ต้องอาศัยทั้งความแม่นยำทางเทคนิคและความละเอียดอ่อนทางศิลปกรรม ไม่ว่าจะเป็นลวดลายไทย พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ ตราสัญลักษณ์ หรือองค์ประกอบทางประวัติศาสตร์ที่ต้องถ่ายทอดอย่างถูกต้องและสง่างาม งานของโรงกษาปณ์จึงสะท้อนให้เห็นว่า “เงินตรา” ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นวัตถุทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ด้วย

 

ในด้านการเข้าชม โรงกษาปณ์ รังสิต มีศูนย์การเรียนรู้วิวัฒนาการการผลิตเหรียญกษาปณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงองค์ความรู้ของหน่วยงานได้ง่ายขึ้น ภายในศูนย์การเรียนรู้ ผู้เข้าชมจะได้รู้จักวิวัฒนาการของเงินตราไทยตั้งแต่อดีต เห็นบทบาทของเหรียญในสังคมไทย เรียนรู้กระบวนการออกแบบและผลิตเหรียญ ตลอดจนเข้าใจความสำคัญของเครื่องราชอิสริยาภรณ์และชิ้นงานเกียรติยศต่าง ๆ ที่ผลิตโดยหน่วยงานแห่งนี้ เนื้อหาของศูนย์การเรียนรู้จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการทัศนศึกษา และเหมาะกับผู้ที่อยากเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจของประเทศผ่านวัตถุที่ใช้จริงในชีวิตประจำวัน

 

หากมองในฐานะสถานที่ท่องเที่ยวเชิงความรู้ โรงกษาปณ์ รังสิต มีความน่าสนใจตรงที่เป็นสถานที่ที่คนจำนวนมากเคยได้ยินชื่อ แต่ไม่ค่อยนึกถึงว่าเปิดให้เข้าเยี่ยมชมได้จริง ความรู้สึกเมื่อมาเยือนจึงแตกต่างจากการไปพิพิธภัณฑ์ทั่วไป เพราะผู้เข้าชมจะรับรู้ได้ทันทีว่านี่คือสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับระบบเงินตราของประเทศอย่างแท้จริง ทุกขั้นตอน ทุกภารกิจ และทุกชิ้นงานล้วนมีความหมายต่อรัฐและสังคมไทย การได้เห็นเบื้องหลังระบบที่อยู่ใกล้ตัวแต่ไม่เคยสังเกตมาก่อน ทำให้การเข้าชมมีทั้งความรู้และมิติของการเปิดโลกความเข้าใจใหม่ไปพร้อมกัน

 

อีกข้อดีของการมาเยือนโรงกษาปณ์ รังสิต คือทำเลที่สามารถจัดรวมอยู่ในเส้นทางท่องเที่ยวเชิงความรู้ย่านคลองหลวงและรังสิตได้อย่างลงตัว พื้นที่โดยรอบมีพิพิธภัณฑ์และแหล่งเรียนรู้สำคัญหลายแห่ง เช่น พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พิพิธภัณฑ์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กาญจนาภิเษก และกลุ่มพิพิธภัณฑ์ย่านคลองห้า การจัดโปรแกรมเที่ยวในลักษณะนี้จึงเหมาะมากสำหรับครอบครัว โรงเรียน หรือผู้ที่ต้องการใช้เวลา 1 วันกับการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ

 

การเดินทาง ไปยังโรงกษาปณ์ รังสิต สะดวกที่สุดด้วยรถยนต์ส่วนตัว เพราะตั้งอยู่ที่ 13/1 หมู่ 2 ถนนพหลโยธิน ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ไม่ไกลจากย่านรังสิต ตลาดไท และมหาวิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต หากเดินทางด้วยรถสาธารณะ สามารถเข้าสู่พื้นที่รังสิตหรือคลองหลวงก่อน แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่นมายังโรงกษาปณ์ได้ สำหรับผู้ที่มาเป็นหมู่คณะควรประสานงานล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วันทำการ เพื่อให้การเข้าชมเป็นไปอย่างสะดวกและเป็นระเบียบ

 

โดยสรุป โรงกษาปณ์ รังสิต ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ผลิตเหรียญ แต่เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ทำให้เราเข้าใจว่าเงินตราไทยมีที่มาอย่างไร เหรียญแต่ละเหรียญผ่านกระบวนการละเอียดเพียงใด และงานกษาปณ์มีความหมายต่อทั้งเศรษฐกิจ ประวัติศาสตร์ และศิลปวัฒนธรรมของประเทศมากแค่ไหน สำหรับคนที่กำลังมองหาที่เที่ยวปทุมธานีแบบได้ความรู้จริง โรงกษาปณ์ รังสิต คือหนึ่งในสถานที่ที่ควรเก็บไว้ในลิสต์อย่างชัดเจน

 

 

ตอบ: เปิดให้เข้าเยี่ยมชมในส่วนศูนย์การเรียนรู้ตามวันและเวลาที่กำหนด

 

ตอบ: เปิดวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 09.00 – 16.30 น.

 

ตอบ: ไม่เสียค่าใช้จ่าย

 

ตอบ: ควรจองล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วันทำการ โดยเฉพาะการเข้าชมเป็นหมู่คณะ

 

ตอบ: ผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องหมายตอบแทน และผลิตภัณฑ์สั่งจ่ายต่าง ๆ

 

ตอบ: เหมาะกับนักเรียน นักศึกษา ครอบครัว ผู้สนใจประวัติศาสตร์เงินตรา ผู้สะสมเหรียญ และผู้ที่ชอบท่องเที่ยวเชิงความรู้