วัดปรมัยยิกาวาส (วัดปากอ่าว)

วันเปิดทำการ: เปิดทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00–19.00 น.

 

วัดปรมัยยิกาวาสวรวิหาร เป็นวัดสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี และเป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร ที่ทั้งคนไทยและชาวต่างชาติรู้จักในฐานะวัดมอญเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา วัดแห่งนี้ไม่ได้โดดเด่นเพียงเพราะเป็นที่ประดิษฐานพระนนทมุนินท์ พระพุทธรูปสำคัญประจำเมืองนนทบุรี หรือเพราะมีพระเจดีย์มุเตาเจดีย์เอียงอันเป็นสัญลักษณ์ของเกาะเกร็ดเท่านั้น แต่ยังเป็นสถานที่ที่สะท้อนประวัติศาสตร์ของชุมชนมอญ การฟื้นฟูวัดร้างในสมัยกรุงธนบุรี และพระราชศรัทธาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้อย่างชัดเจน

 

หากสรุปให้สั้นที่สุด วัดปรมัยยิกาวาสคือวัดที่ควรแวะเป็นอันดับต้น ๆ เมื่อมาเกาะเกร็ด เพราะมาที่เดียวแล้วได้ทั้งประวัติศาสตร์ ศิลปกรรมแบบมอญ พระอุโบสถที่งดงาม พระวิหารพระพุทธไสยาสน์ บรรยากาศริมน้ำ และจุดชมวิวที่เป็นเอกลักษณ์ของเกาะ นักท่องเที่ยวที่อยากเที่ยวเกาะเกร็ดแบบได้ทั้งบุญ ได้ภาพสวย และได้เข้าใจรากวัฒนธรรมของพื้นที่ มักเริ่มต้นที่วัดนี้ก่อนเสมอ

 

วัดแห่งนี้เดิมเป็นวัดโบราณชื่อ “วัดปากอ่าว” สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นหลังจากมีการขุดคลองลัดคุ้งแม่น้ำในสมัยสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ เมื่อ พ.ศ. 2264 ต่อมาเมื่อพม่าบุกใน พ.ศ. 2307 บ้านเมืองได้รับความเสียหาย วัดจึงเสื่อมโทรมและกลายเป็นวัดร้างอยู่ระยะหนึ่ง กระทั่งในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ชาวมอญที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานบนเกาะเกร็ดได้ร่วมกันบูรณปฏิสังขรณ์วัดขึ้นใหม่ และเรียกวัดนี้ในภาษามอญว่า “เภี่ยมุเกี๊ยะเติ้ง” ซึ่งมีความหมายถึงวัดแหลมที่ยื่นออกไปในน้ำ ชื่อนี้สอดคล้องกับลักษณะภูมิประเทศของวัดอย่างมาก เพราะวัดตั้งอยู่ใกล้ปลายเกาะและมีแนวแม่น้ำโอบล้อมอย่างเด่นชัด

 

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2417 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินทอดกฐินที่วัดมอญในนนทบุรีหลายแห่ง และทอดพระเนตรเห็นว่าวัดปากอ่าวทรุดโทรมอย่างมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งวัด โดยยังคงรูปแบบศิลปกรรมมอญไว้ เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตนราชประยูร ผู้ทรงอภิบาลพระองค์มาแต่ทรงพระเยาว์ และพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดปรมัยยิกาวาส” ซึ่งมีความหมายว่า “วัดของพระบรมอัยยิกา” ชื่อวัดนี้จึงมีทั้งความหมายเชิงประวัติศาสตร์และความหมายทางพระราชสำนึกในพระคุณอย่างลึกซึ้ง

 

เมื่อเดินเข้าสู่เขตวัด สิ่งที่สัมผัสได้ทันทีคือบรรยากาศของวัดมอญเก่าแก่ที่ยังคงความสงบไว้ได้แม้จะเป็นจุดหมายยอดนิยมของเกาะเกร็ด ต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา ทางเดินริมน้ำมองเห็นวิวเจ้าพระยา และม้านั่งตามจุดต่าง ๆ ทำให้วัดนี้ไม่ได้มีบทบาทเป็นเพียงสถานที่สักการะ แต่ยังเป็นพื้นที่พักใจของผู้มาเยือน ภายในพระอุโบสถมีพระประธานและงานจิตรกรรมฝาผนังแบบไทยประยุกต์ที่น่าชม บานประตูหน้าต่างตกแต่งด้วยลายปูนปั้นเขียนสีอย่างประณีต ขณะที่กำแพงแก้วโดยรอบก็สะท้อนรสนิยมของงานช่างในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้อย่างโดดเด่น

 

อีกจุดที่ถือเป็นไฮไลต์สูงสุดของวัดคือ “พระเจดีย์มุเตา” เจดีย์ทรงมอญสีขาวซึ่งตั้งอยู่ด้านหลังพระอุโบสถและเอนเอียงเล็กน้อยจนกลายเป็นภาพจำของเกาะเกร็ด ปัจจุบันเจดีย์องค์นี้เป็นหนึ่งในแลนด์มาร์กที่คนมาเยือนต้องถ่ายภาพไว้เสมอ และยังมีคุณค่าทางความเชื่อเพราะพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จฯ มาบรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ที่เจดีย์แห่งนี้เมื่อ พ.ศ. 2427 ความโดดเด่นของพระเจดีย์มุเตาไม่ได้อยู่เพียงรูปทรง แต่ยังอยู่ที่ตำแหน่งริมน้ำซึ่งทำให้มองเห็นได้งามมากทั้งจากฝั่งวัด จากเรือข้ามฟาก และจากแม่น้ำเจ้าพระยา

 

ใกล้กันกับพระเจดีย์มุเตาเป็นที่ตั้งของพระวิหารพระพุทธไสยาสน์ ซึ่งประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ขนาดใหญ่และเป็นอีกจุดที่นักท่องเที่ยวมักแวะสักการะ ภายในบริเวณเดียวกันยังมีพระพุทธรูปหินอ่อนซึ่งพระปฏิมากรซานซิวซูนทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และมี “พระนนทมุนินท์” พระพุทธรูปประจำเมืองนนทบุรีประดิษฐานอยู่ใต้พาไลด้านหลังพระวิหาร พระนนทมุนินท์จึงไม่ใช่เพียงพระพุทธรูปที่มีความงามทางศิลป์เท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดที่เชื่อมโยงวัดแห่งนี้กับพิธีรับผู้ว่าราชการจังหวัดนนทบุรีคนใหม่ตามธรรมเนียมเก่าอีกด้วย

 

ในเชิงวัฒนธรรม วัดปรมัยยิกาวาสวรวิหารมีความสำคัญมากกว่าวัดท่องเที่ยวทั่วไป เพราะเป็นแกนกลางของความทรงจำร่วมระหว่างชุมชนมอญกับจังหวัดนนทบุรี วัดนี้ช่วยให้เห็นความต่อเนื่องของชุมชนเกาะเกร็ด ทั้งเรื่องภาษา อาหาร งานปั้นดินเผา ความเชื่อ และพิธีกรรมต่าง ๆ นักท่องเที่ยวที่อยากเข้าใจเกาะเกร็ดให้ลึกกว่าการมาเดินตลาดหรือกินของอร่อย ควรเริ่มจากการชมวัดนี้ก่อน แล้วจึงค่อยเดินต่อไปยังชุมชนโดยรอบ จะทำให้เห็นชัดว่าเหตุใดเกาะเกร็ดจึงมีเอกลักษณ์ไม่เหมือนที่อื่นใกล้กรุงเทพฯ

 

อีกจุดที่น่าสนใจคือพิพิธภัณฑ์วัดปรมัยยิกาวาส ซึ่งช่วยเติมมิติด้านประวัติศาสตร์ชุมชนและงานเครื่องปั้นดินเผาให้สมบูรณ์ขึ้น ภายในจัดแสดงเรื่องราวของเครื่องปั้นดินเผา วิถีชาวมอญ และสิ่งของสำคัญที่เกี่ยวข้องกับวัด เหมาะมากสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวเกาะเกร็ดแบบได้ความรู้เพิ่มเติม ไม่ใช่เพียงการมาเดินเล่นหรือแวะถ่ายรูป พิพิธภัณฑ์จึงเป็นอีกมุมหนึ่งที่ทำให้วัดแห่งนี้เหมาะกับทั้งสายบุญ สายประวัติศาสตร์ และสายท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

 

การเดินทาง ไปวัดปรมัยยิกาวาสทำได้สะดวกที่สุดโดยมุ่งหน้าไปยังท่าเรือวัดสนามเหนือในอำเภอปากเกร็ด จากนั้นนั่งเรือข้ามฟากมายังท่าวัดปรมัยยิกาวาส ใช้เวลาไม่นานและเป็นเส้นทางยอดนิยมที่สุดสำหรับคนที่มาเที่ยวเกาะเกร็ดด้วยรถส่วนตัวหรือแท็กซี่ หากเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะ สามารถนั่งรถมาลงย่านปากเกร็ดหรือแจ้งวัฒนะแล้วต่อรถมายังท่าวัดสนามเหนือได้ เมื่อขึ้นเกาะแล้วตัววัดอยู่ใกล้ท่าเรือมาก เหมาะกับการเริ่มต้นเที่ยวก่อนแล้วค่อยเดินต่อชมชุมชน ร้านอาหาร และร้านขนมรอบเกาะ สำหรับผู้ที่อยากได้บรรยากาศคึกคัก ควรมาวันเสาร์ อาทิตย์ หรือวันหยุดราชการ เพราะเป็นช่วงที่ร้านต่าง ๆ เปิดมากที่สุด แต่ถ้าอยากเดินชมวัดแบบสงบ ถ่ายภาพง่าย และใช้เวลาซึมซับบรรยากาศได้เต็มที่ ช่วงเช้าของวันธรรมดาก็เหมาะมากเช่นกัน

 

 

ตอบ: จุดเด่นที่สุดคือพระเจดีย์มุเตาเจดีย์เอียงทรงมอญ ซึ่งเป็นแลนด์มาร์กของเกาะเกร็ด รวมถึงพระวิหารพระพุทธไสยาสน์และพระนนทมุนินท์ พระพุทธรูปประจำเมืองนนทบุรี

 

ตอบ: วัดตั้งอยู่ใกล้ท่าเรือหลักของเกาะเกร็ดฝั่งวัดสนามเหนือ เมื่อข้ามเรือมาถึงเกาะแล้วสามารถเดินถึงวัดได้แทบจะทันที จึงเป็นจุดเริ่มต้นเที่ยวเกาะเกร็ดที่สะดวกมาก

 

ตอบ: วิธีที่สะดวกที่สุดคือไปท่าเรือวัดสนามเหนือแล้วนั่งเรือข้ามฟากมายังท่าวัดปรมัยยิกาวาส ค่าเรือโดยทั่วไปอยู่ที่ 3–5 บาทตามช่วงเวลา

 

ตอบ: วัดแห่งนี้เป็นวัดมอญเก่าแก่ที่ได้รับการบูรณะโดยชาวมอญที่อพยพเข้ามาในสมัยกรุงธนบุรี และยังคงสะท้อนอัตลักษณ์ทางศิลปกรรมและวัฒนธรรมมอญอย่างชัดเจน

 

ตอบ: มีพิพิธภัณฑ์วัดปรมัยยิกาวาส ซึ่งจัดแสดงเรื่องราวเครื่องปั้นดินเผาและวัฒนธรรมชุมชน เปิดเสาร์-อาทิตย์และวันหยุดราชการ เวลา 09.00–15.00 น.

 

ตอบ: หากต้องการเที่ยวพร้อมเดินตลาดและแวะร้านอาหารต่าง ๆ ควรมาเสาร์-อาทิตย์หรือวันหยุดราชการ แต่ถ้าต้องการบรรยากาศสงบ เหมาะกับการไหว้พระและถ่ายภาพ ช่วงเช้าวันธรรมดาก็เหมาะมาก