งานประเพณีแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ

วันจัดงาน: ช่วงตรุษจีนของทุกปี หรือประมาณปลายเดือนมกราคมถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์

ช่วงเวลาจัดงาน: ปี 2568–2569 จัดระหว่างวันที่ 10–21 กุมภาพันธ์ 2569

 

งานประเพณีแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ เป็นประเพณีสำคัญของจังหวัดนครสวรรค์และเป็นงานตรุษจีนที่มีชื่อเสียงมากที่สุดงานหนึ่งของประเทศไทย จัดขึ้นในย่านปากน้ำโพ อำเภอเมืองนครสวรรค์ ในช่วงเทศกาลตรุษจีนของทุกปี โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเคารพสักการะเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ ขอพรให้ชุมชนอยู่เย็นเป็นสุข ค้าขายเจริญรุ่งเรือง ปลอดภัยจากโรคภัยและสิ่งไม่เป็นมงคล พร้อมทั้งสืบทอดวัฒนธรรมไทย-จีนที่อยู่คู่เมืองนครสวรรค์มาอย่างยาวนาน

 

ปากน้ำโพเป็นชุมชนเก่าแก่ริมแม่น้ำและเป็นจุดสำคัญทางการค้าของนครสวรรค์ ชาวจีนหลายกลุ่มภาษาได้เข้ามาตั้งถิ่นฐาน ทำมาค้าขาย และสร้างศาลเจ้าเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน ความศรัทธาต่อเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพจึงเติบโตควบคู่กับวิถีชีวิตของผู้คนในย่านตลาด การค้าริมน้ำ และความสัมพันธ์ระหว่างครอบครัวไทยเชื้อสายจีนในพื้นที่

 

ความเป็นมาของงานแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์โรคห่าหรืออหิวาตกโรคที่เคยระบาดในอดีต ชาวบ้านปากน้ำโพได้รับความเดือดร้อน เจ็บป่วย และเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ในช่วงเวลาที่การแพทย์ยังไม่เจริญเหมือนปัจจุบัน ผู้คนจึงหันไปพึ่งพาความศรัทธา เข้าไปบนบานต่อเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพให้ช่วยปกปักรักษาและขจัดโรคร้ายออกจากชุมชน

 

ตามความเชื่อที่เล่าสืบต่อกันมา เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ได้ช่วยเหลือชาวบ้านผ่านร่างทรง โดยมีการเขียนยันต์หรือที่ชาวจีนเรียกว่า “ฮู้” แล้วนำไปเผาไฟใส่น้ำให้ชาวบ้านดื่มกิน ชาวบ้านเชื่อว่าโรคร้ายบรรเทาและชุมชนกลับมาอยู่กันอย่างสงบสุข เรื่องราวดังกล่าวทำให้ความศักดิ์สิทธิ์ของเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพเป็นที่เลื่องลือ และกลายเป็นแรงศรัทธาที่นำไปสู่การจัดขบวนแห่เจ้าอย่างยิ่งใหญ่สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

 

การแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพจึงไม่ใช่เพียงงานรื่นเริงในเทศกาลตรุษจีน แต่เป็นพิธีกรรมแห่งความกตัญญูและการระลึกถึงบุญคุณของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชุมชนเคารพนับถือ ชาวตลาดปากน้ำโพและประชาชนในนครสวรรค์ร่วมแรงร่วมใจกันจัดงานทุกปี เพื่ออัญเชิญองค์เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ออกแห่ไปตามเส้นทางสำคัญของเมือง ให้ประชาชนได้ตั้งโต๊ะสักการะ รับพร และร่วมขอความเป็นสิริมงคลในช่วงปีใหม่จีน

 

ขบวนแห่ของงานนี้มีความโดดเด่นและหลากหลาย ทั้งขบวนอัญเชิญเจ้า ขบวนผู้เข้าทรง ขบวนเจ้าแม่กวนอิม ขบวนเองกอ ขบวนล่อโก้ว ขบวนนางฟ้า ขบวนสาวงามถือธง เด็กหญิงน้อยหาบกระเช้าดอกไม้ ขบวนเชิดสิงโตจากสมาคมต่าง ๆ ในจังหวัดนครสวรรค์ และขบวนศิลปวัฒนธรรมจีนที่สะท้อนความร่วมมือของชาวไทยเชื้อสายจีนหลายกลุ่ม

 

ขบวนเจ้าแม่กวนอิมเป็นหนึ่งในขบวนที่ได้รับความสนใจ เพราะมีการคัดเลือกสาวงามที่มีคุณสมบัติเหมาะสมมาเป็นตัวแทนเจ้าแม่กวนอิม การแต่งกาย ท่วงท่า และบรรยากาศของขบวนแสดงถึงความเมตตา ความสงบ และความเป็นมงคลตามคติความเชื่อจีน ทำให้ขบวนนี้เป็นทั้งภาพจำทางวัฒนธรรมและองค์ประกอบสำคัญของงานแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ

 

ขบวนเองกอและล่อโก้วช่วยเพิ่มสีสันและจังหวะให้กับงาน เอ็งกอเป็นการแสดงที่มีพลัง ใช้ท่วงท่าการเคลื่อนไหวที่แข็งแรงและพร้อมเพรียง สื่อถึงความกล้าหาญ ความสามัคคี และพลังในการปัดเป่าสิ่งไม่ดี ส่วนล่อโก้วเป็นขบวนดนตรีจีนที่ใช้เสียงกลอง ฉาบ และเครื่องประกอบจังหวะสร้างบรรยากาศคึกคักตลอดเส้นทางแห่

 

การเชิดสิงโตเป็นอีกกิจกรรมสำคัญที่ขาดไม่ได้ในงานตรุษจีนปากน้ำโพ สิงโตในวัฒนธรรมจีนเป็นสัญลักษณ์ของการปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายและเรียกโชคลาภ เมื่อขบวนสิงโตเคลื่อนผ่านร้านค้า บ้านเรือน หรือจุดสักการะ ผู้คนจะออกมาต้อนรับ ถวายเครื่องบูชา และร่วมรับพร ถือเป็นภาพบรรยากาศที่เต็มไปด้วยความศรัทธาและความสนุกสนาน

 

จุดเด่นที่สุดของงานที่เป็นที่รู้จักในระดับประเทศคือ ขบวนมังกรทองปากน้ำโพ การเชิดมังกรทองของจังหวัดนครสวรรค์มีชื่อเสียงด้านความสวยงาม ความยิ่งใหญ่ และลีลาการแสดงที่ตื่นเต้นเร้าใจ มังกรทองเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจ ความรุ่งเรือง ความเป็นมงคล และพลังแห่งปีใหม่จีน จึงกลายเป็นภาพจำสำคัญของงานแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพทุกปี

 

บางปีในงานยังมีพิธีหรือการแสดงที่เกี่ยวข้องกับผู้เข้าทรงและการลุยไฟ ซึ่งสะท้อนความเชื่อดั้งเดิมเรื่องพลังศักดิ์สิทธิ์ การปัดเป่าสิ่งไม่ดี และความกล้าหาญของผู้ศรัทธา พิธีเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของมิติความเชื่อที่ทำให้งานแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพมีความเข้มข้นกว่างานเทศกาลทั่วไป

 

ในช่วงเทศกาล ถนนในย่านปากน้ำโพจะเต็มไปด้วยโคมไฟ สีแดง สีทอง ร้านอาหาร ของไหว้ ของมงคล และผู้คนที่เดินทางมาจากหลายพื้นที่ บรรยากาศของงานผสมผสานระหว่างศาสนา ความเชื่อ ศิลปะการแสดง การค้า และการท่องเที่ยว ทำให้เมืองนครสวรรค์มีชีวิตชีวาเป็นพิเศษในช่วงตรุษจีน

 

การเดินทาง ไปชมงานสามารถเดินทางมายังตัวเมืองนครสวรรค์ได้ทั้งรถยนต์ส่วนตัว รถโดยสารประจำทาง และรถไฟ จากนั้นเข้าสู่ย่านปากน้ำโพซึ่งเป็นพื้นที่หลักของงาน ในช่วงวันแห่กลางวันและกลางคืน ถนนบางสายอาจมีการปิดการจราจร ควรตรวจสอบเส้นทาง จุดจอดรถ และกำหนดการขบวนแห่ล่าสุดก่อนเดินทาง

 

ผู้ที่ต้องการชมขบวนมังกรทองหรือขบวนแห่กลางคืนควรไปถึงพื้นที่ก่อนเวลา เลือกจุดชมขบวนที่ปลอดภัย สวมรองเท้าที่เดินสะดวก เตรียมน้ำดื่ม และระมัดระวังทรัพย์สินส่วนตัว หากเดินทางกับเด็กหรือผู้สูงอายุควรวางแผนจุดพักและจุดนัดพบไว้ล่วงหน้า เพราะในช่วงงานมีผู้เข้าชมจำนวนมาก

 

โดยสรุป งานประเพณีแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพเป็นประเพณีที่สะท้อนรากเหง้าความศรัทธาของชาวปากน้ำโพอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่เรื่องเล่าโรคห่า ฮู้ ร่างทรง และการบนบานขอความคุ้มครอง ไปจนถึงขบวนเจ้าแม่กวนอิม เอ็งกอ ล่อโก้ว สิงโต และมังกรทองที่ยิ่งใหญ่ งานนี้จึงเป็นทั้งงานศรัทธา งานวัฒนธรรมไทย-จีน และหนึ่งในเทศกาลท่องเที่ยวสำคัญที่สุดของจังหวัดนครสวรรค์

 

 

ตอบ: เป็นงานประเพณีตรุษจีนสำคัญของจังหวัดนครสวรรค์ จัดขึ้นเพื่อสักการะเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ พร้อมขบวนแห่ มังกรทอง สิงโต เอ็งกอ ล่อโก้ว และกิจกรรมวัฒนธรรมไทย-จีน

 

ตอบ: มีที่มาจากความเชื่อเรื่องเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพช่วยคุ้มครองชาวบ้านจากโรคห่าหรืออหิวาตกโรคในอดีต จึงเกิดการจัดขบวนแห่เพื่อสักการะและขอพรสืบต่อมา

 

ตอบ: ฮู้คือยันต์ตามความเชื่อจีน ซึ่งเล่ากันว่านำไปเผาไฟใส่น้ำให้ชาวบ้านดื่มในช่วงเกิดโรคระบาด และกลายเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเล่าความศักดิ์สิทธิ์ของเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ

 

ตอบ: ไฮไลต์สำคัญคือขบวนมังกรทองปากน้ำโพ ขบวนเจ้าแม่กวนอิม สิงโต เอ็งกอ ล่อโก้ว ขบวนนางฟ้า และขบวนอัญเชิญเจ้า

 

ตอบ: จัดช่วงตรุษจีนของทุกปี หรือประมาณปลายเดือนมกราคมถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ โดยปี 2568–2569 จัดวันที่ 10–21 กุมภาพันธ์ 2569

 

ตอบ: จัดในย่านปากน้ำโพ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ และเส้นทางขบวนแห่ในตัวเมืองนครสวรรค์

 

ตอบ: ควรตรวจสอบกำหนดการล่าสุด ไปถึงก่อนเวลา สวมรองเท้าที่เดินสะดวก เตรียมน้ำดื่ม และเผื่อเวลาเดินทางเพราะช่วงงานอาจมีการปิดถนนหลายจุด