วัดโพธิ์ลอย

Rating: 3/5 (24 votes)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 06.00 – 18.00 น.

 

วัดโพธิ์ลอย ตั้งอยู่ในตำบลหนองกะปุ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี บนแนวถนนสายท้องถิ่นที่ชุมชนใช้สัญจรกันเป็นประจำ วัดแห่งนี้เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย และมีสถานะเป็นศูนย์รวมศรัทธาที่คนในพื้นที่ยึดโยงทั้งในมิติชีวิตประจำวันและวัฒนธรรมชุมชนอย่างต่อเนื่องมายาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ประเพณีหาบสลากภัต” หรือที่คนท้องถิ่นเรียกกันติดปากว่า “สลากหาบ” ซึ่งกลายเป็นภาพจำของบ้านลาดในสายตาคนเพชรบุรีและผู้มาเยือนจากจังหวัดใกล้เคียง เพราะเป็นงานบุญที่เห็นความพร้อมเพรียงของผู้คนจริง เห็นการเตรียมงานจริง และเห็นพลังของชุมชนที่ยังรักษารูปแบบดั้งเดิมไว้ได้อย่างมีชีวิตชีวา

 

ในแง่ประวัติสถานที่ วัดโพธิ์ลอยมีหลักฐานข้อมูลด้านสถานะวัดระบุปี “ตั้งวัด” ไว้ที่ พ.ศ. 2404 และ “รับวิสุงคามสีมา” ที่ พ.ศ. 2425 ซึ่งสะท้อนความต่อเนื่องของการพัฒนาพื้นที่ศาสนสถานและการจัดระเบียบชุมชนตามวิถีพุทธในช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้นถึงกลาง วัดจึงไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ประกอบศาสนกิจเท่านั้น แต่เป็นกลไกทางสังคมที่ช่วยจัดความสัมพันธ์ของผู้คน ตั้งแต่การรวมตัวทำบุญ การทำกิจกรรมสาธารณะ ไปจนถึงการรักษาประเพณีท้องถิ่นที่ต้องอาศัยความร่วมแรงร่วมใจเป็นฐานสำคัญ

 

ความโดดเด่นของวัดโพธิ์ลอยคือบทบาท “วัดของชุมชน” ในความหมายที่จับต้องได้ กล่าวคือคนในพื้นที่ไม่ได้เข้ามาวัดเฉพาะวันพระหรือเทศกาลใหญ่เท่านั้น แต่เข้ามาเพื่อทำบุญใส่บาตร อุทิศส่วนกุศล ทำกิจกรรมของหมู่บ้าน ประชุมงานบุญ หรือช่วยกันเตรียมงานประเพณีต่าง ๆ ตลอดปี ความสัมพันธ์ระหว่างวัดกับชุมชนจึงเป็นความสัมพันธ์แบบพึ่งพาและเกื้อหนุนกัน วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจ ส่วนชุมชนเป็นพลังดูแลบำรุงและทำให้วัดมีชีวิตอยู่ในรูปแบบที่สอดคล้องกับวิถีท้องถิ่น

 

ลักษณะพื้นที่วัดโดยรวมเป็นวัดชุมชนที่ให้บรรยากาศสงบ เรียบง่าย และเป็นธรรมชาติ ไม่เน้นความอลังการเพื่อการถ่ายภาพหรือการจัดแสดง แต่เน้นการใช้งานจริงของศาสนสถานตามหน้าที่ของวัดในชนบท อาคารหลักอย่างอุโบสถ ศาลาการเปรียญ และพื้นที่รองรับสาธารณะถูกใช้สม่ำเสมอทั้งในวันปกติและช่วงงานบุญใหญ่ ภาพที่พบได้บ่อยคือผู้สูงอายุเข้ามากราบพระ ทำบุญตามศรัทธา ครอบครัวพาเด็ก ๆ เข้ามาเรียนรู้มารยาทในวัด และกลุ่มชาวบ้านช่วยกันจัดเตรียมของสำหรับงานประเพณีในช่วงเวลาที่ชุมชนกำหนด

 

หัวใจทางวัฒนธรรมของวัดโพธิ์ลอยคือ “ประเพณีหาบสลากภัต (สลากหาบ)” ซึ่งเป็นการถวายทานแก่พระสงฆ์ด้วยรูปแบบที่มีเอกลักษณ์ของพื้นที่ กล่าวคือชาวบ้านจะจัดชุดไทยธรรมและของกินของใช้เป็น “หาบ” ตกแต่งอย่างประณีต บางหาบให้ความสำคัญกับความสวยงามของเครื่องสักการะ บางหาบเน้นความครบถ้วนของปัจจัยและสิ่งของที่เป็นประโยชน์ต่อพระสงฆ์และงานวัด จากนั้นจึงมีขบวนแห่หาบเข้าสู่วัดอย่างพร้อมเพรียง และเข้าสู่พิธีจับสลากเพื่อกำหนดการถวาย เป็นการผสานทั้งศรัทธา พิธีกรรม และความรื่นเริงแบบชุมชนไว้ในงานเดียวกันอย่างกลมกลืน

 

สิ่งที่ทำให้งานสลากหาบของวัดโพธิ์ลอย “มีน้ำหนัก” ในเชิงวัฒนธรรม ไม่ได้อยู่ที่จำนวนหาบหรือความคึกคักเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่กระบวนการมีส่วนร่วมที่เริ่มตั้งแต่ระดับครัวเรือน ชาวบ้านจำนวนมากเตรียมของกันล่วงหน้า จัดลำดับหน้าที่กันเองตามความถนัด บางคนรับหน้าที่ทำขนมและอาหารพื้นบ้าน บางคนถนัดงานจักสานช่วยทำภาชนะหรืออุปกรณ์ประกอบหาบ บางกลุ่มรวมตัวกันทำพุ่มเงินพุ่มทองเพื่อร่วมบุญในส่วนกลาง เมื่อถึงวันงานจึงเห็นภาพ “คนทั้งชุมชนอยู่ในงานเดียวกัน” ตั้งแต่เช้าจนพิธีเสร็จ เป็นภาพของความสามัคคีที่เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าในเอกสาร

 

ในช่วงงานบุญสลากภัตวัดโพธิ์ลอยยังมีองค์ประกอบที่ทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ง่ายขึ้น เช่น ขบวนแห่ที่มีระเบียบ มีการรวมตัวเป็นหมู่บ้าน มีการจัดวางหาบและเครื่องไทยธรรมอย่างเป็นระบบ และบรรยากาศที่เปิดกว้างให้คนภายนอกเข้ามาร่วมอนุโมทนาโดยไม่รู้สึกแปลกแยก งานนี้จึงเป็นตัวอย่างของ “แหล่งเรียนรู้เชิงวัฒนธรรมที่มีชีวิต” เพราะผู้มาเยือนได้เห็นทั้งพิธีกรรม ความเชื่อ การทำงานร่วมกัน และรสนิยมความงามแบบชุมชนเพชรบุรีในบริบทเดียวกัน

 

เมื่อมองในมุมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม วัดโพธิ์ลอยเหมาะกับผู้ที่ต้องการสัมผัสวัดชุมชนที่ยังมีบทบาทจริงในชีวิตผู้คน ไม่ได้เป็นเพียงจุดเช็กอิน ข้อดีคือผู้มาเยือนได้เรียนรู้ “ความเป็นวัด” ในความหมายของพื้นที่ศีลธรรมและพื้นที่ชุมชนพร้อมกัน หากมาในวันปกติจะได้บรรยากาศสงบ เหมาะกับการไหว้พระ ทำบุญ และใช้เวลาอย่างเรียบง่าย แต่หากมาในช่วงงานสลากหาบ จะได้เห็นมิติของงานบุญใหญ่ที่แสดงพลังชุมชนอย่างชัดเจน และเข้าใจทันทีว่าทำไมคนเพชรบุรีจำนวนมากจึงให้ความสำคัญกับงานนี้

 

การเข้าวัดเพื่อสักการะและร่วมกิจกรรมของชุมชนควรคำนึงถึงกาลเทศะตามธรรมเนียม เช่น แต่งกายสุภาพ งดเสียงดังในเขตศาสนสถาน เคารพพื้นที่พิธีกรรม และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่หรือชาวบ้านในวันที่มีงานบุญ เพราะงานสลากหาบต้องใช้พื้นที่และเส้นทางขบวนแห่ร่วมกันจำนวนมาก การให้ความร่วมมือเล็ก ๆ น้อย ๆ ของผู้มาเยือนเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้งานดำเนินไปอย่างราบรื่นและคงความงดงามตามรูปแบบเดิม

 

ด้านการบริหารและการปกครอง วัดโพธิ์ลอยมีเจ้าอาวาสทำหน้าที่กำกับดูแลศาสนกิจและประสานกับชุมชน โดยข้อมูลรายนามเจ้าอาวาสที่เผยแพร่ระบุชื่อ “พระครูวิสิฐวัชรธรรม (ยวง)” เป็นเจ้าอาวาสวัดโพธิ์ลอย ซึ่งสอดคล้องกับบทบาทของวัดที่ต้องดูแลทั้งภารกิจทางพระพุทธศาสนาและการสืบสานงานประเพณีประจำพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

 

การเดินทาง ไปยังวัดโพธิ์ลอยสามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวเป็นหลัก จากตัวเมืองเพชรบุรีใช้เส้นทางมุ่งสู่อำเภอบ้านลาดและเข้าสู่ตำบลหนองกะปุ วัดตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนบนแนวถนนพบ. 3004 โดยสามารถใช้ระบบนำทางค้นหา “วัดโพธิ์ลอย บ้านลาด เพชรบุรี” เพื่อเข้าสู่จุดหมายได้สะดวก หากเดินทางในช่วงงานสลากหาบควรเผื่อเวลา เพราะจะมีผู้คนและขบวนกิจกรรมจำนวนมากในพื้นที่

 

 

ตอบ: วัดเป็นศูนย์รวมศรัทธาและพื้นที่กิจกรรมของชุมชน ใช้ประกอบศาสนกิจ งานบุญ และงานประเพณีตลอดปี โดยเฉพาะงานหาบสลากภัตที่ชุมชนร่วมแรงร่วมใจกันจัดเป็นประจำ

 

ตอบ: เป็นงานบุญที่ชาวบ้านจัดเครื่องไทยธรรมและสิ่งของเป็น “หาบ” แล้วร่วมขบวนแห่เข้าสู่วัด ก่อนเข้าสู่พิธีจับสลากเพื่อถวายแด่พระสงฆ์ เป็นประเพณีที่สะท้อนศรัทธา ความสามัคคี และอัตลักษณ์ของชุมชนหนองกะปุ

 

ตอบ: มีการจัดเป็นงานบุญประจำปีของวัด โดยเคยประกาศจัดงานในวันอาทิตย์ที่ 1 กันยายน 2024 และวันอาทิตย์ที่ 31 สิงหาคม 2025 (กำหนดวันอาจเปลี่ยนตามปีของการจัดงาน)

 

ตอบ: พระครูวิสิฐวัชรธรรม (ยวง)

 

ตอบ: แต่งกายสุภาพ รักษาความสงบภายในวัด เคารพพื้นที่พิธีกรรม และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่หรือชาวบ้าน โดยเฉพาะในช่วงวันงานสลากหาบที่มีผู้คนหนาแน่น

 

ตอบ: เหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการเรียนรู้วิถีชุมชน เพราะเป็นวัดชุมชนที่ยังมีบทบาทจริง และมีงานประเพณีหาบสลากภัตเป็นเอกลักษณ์สำคัญของพื้นที่