วัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหาร

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.

 

วัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหาร ตั้งอยู่ในเขตตำบลท่าราบ อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี เป็นพระอารามหลวงที่มีรากฐานความเก่าแก่ย้อนไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา แม้จะไม่ปรากฏหลักฐานการสร้างที่แน่ชัด แต่จากหลักฐานทางศิลปกรรมและเอกสารทางประวัติศาสตร์ สันนิษฐานว่าวัดแห่งนี้ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าเสือ โดยพระสุวรรณมุนี ซึ่งต่อมาได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราชแตงโม วัดใหญ่สุวรรณารามจึงมิได้เป็นเพียงวัดเก่าแก่ หากแต่เป็นศูนย์กลางทางศาสนา ศิลปกรรม และความรู้ของเมืองเพชรบุรีมาอย่างต่อเนื่องยาวนานหลายร้อยปี

 

บริบทของที่ตั้งวัดใหญ่สุวรรณารามสะท้อนบทบาทของเมืองเพชรบุรีในสมัยอยุธยาอย่างชัดเจน เพชรบุรีเป็นเมืองหน้าด่านสำคัญทางฝั่งตะวันตก มีทั้งความสำคัญทางยุทธศาสตร์ การค้า และการเป็นแหล่งรวมช่างฝีมือชั้นครู วัดใหญ่สุวรรณารามตั้งอยู่ในพื้นที่เมืองเก่าที่เชื่อมโยงกับชุมชนและแม่น้ำเพชรบุรี ทำให้วัดทำหน้าที่ทั้งศาสนสถานและพื้นที่ทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต ผู้มาเยือนจะสัมผัสได้ถึงบรรยากาศของวัดหลวงที่ไม่ได้แยกตัวออกจากเมือง หากเติบโตเคียงคู่กับชุมชนมาโดยตลอด

 

พระอุโบสถของวัดใหญ่สุวรรณารามถือเป็นหัวใจสำคัญของวัดและเป็นหนึ่งในอาคารศาสนสถานที่นักประวัติศาสตร์ศิลป์ให้ความสนใจมากที่สุด อุโบสถเป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูน ไม่มีช่องหน้าต่างตามแบบแผนสมัยอยุธยาตอนปลาย ผนังด้านหน้าเจาะเป็นประตูสามช่อง โดยช่องกลางมีขนาดใหญ่และยกพื้นสูงกว่าประตูด้านข้าง ผนังด้านหลังเจาะเป็นประตูสองช่อง ช่องประตูทั้งหมดเป็นแบบเรียบไม่มีการตกแต่งฉูดฉาด บานประตูทำจากไม้สักหนา ด้านนอกทาสีแดง ส่วนด้านในเขียนภาพทวารบาลอย่างงดงาม เสาอิงผนังด้านหน้ามีบัวหัวเสาและลายรัดเกล้า ยกเว้นเสาอิงด้านหลังที่ไม่มีลายรัดเกล้า ซึ่งเป็นรายละเอียดเชิงช่างที่สะท้อนการออกแบบอย่างมีระบบและสอดคล้องกับคติสถาปัตยกรรมอยุธยา

 

โครงสร้างหลังคาพระอุโบสถเป็นหลังคาทรงจั่วสองชั้น ไม่มีมุข มุงด้วยกระเบื้องกาบ ผืนหลังคามีด้านละสามตับ ประดับกระเบื้องเชิงชายทุกชั้น จั่วด้านหน้าประดับด้วยช่อฟ้า ใบระกา และหางหงส์ ประดับกระจกสีอย่างงดงาม หน้าบันด้านตะวันออกประดับลวดลายปูนปั้นรูปครุฑอยู่ตรงกลาง ล้อมด้วยลายกนกก้านขด ส่วนหน้าบันด้านตะวันตกปั้นเป็นรูปเทพขี่อสูร ล้อมรอบด้วยลายกนกเปลว รายละเอียดเหล่านี้ไม่เพียงเป็นงานตกแต่ง แต่ยังสะท้อนคติความเชื่อด้านจักรวาลและอำนาจศักดิ์สิทธิ์ตามแนวคิดของรัฐอยุธยา

 

จิตรกรรมฝาผนังภายในพระอุโบสถวัดใหญ่สุวรรณารามเป็นหนึ่งในผลงานศิลปกรรมชั้นเอกของประเทศไทย เขียนด้วยสีฝุ่นบนพื้นผนังปูน โดยผนังด้านหน้าพระประธาน ระหว่างเสาในประธานซึ่งเป็นเสานางแนบ เขียนเป็นภาพพุทธประวัติตอนมารผจญ ส่วนพื้นที่เหนือช่องประตูด้านซ้ายและขวาเขียนเป็นลายพรรณพฤกษาจนถึงฝ้าเพดาน หลังบานประตูเขียนภาพทวารบาล ภาพเทพชุมนุม เทวดา ยักษ์ นาค ครุฑ และวิชาธร ถูกถ่ายทอดด้วยลีลาที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ แตกต่างจากจิตรกรรมในกรุงเทพฯ อย่างชัดเจน

 

คุณค่าของจิตรกรรมฝาผนังวัดใหญ่สุวรรณารามได้รับการยืนยันจากพระราชวิจารณ์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งเสด็จประพาสเมืองราชบุรี พ.ศ. 2452 พระองค์ทรงกล่าวถึงภาพเทพชุมนุมและภาพยักษ์ว่า มิได้เขียนเป็นหัวโขน หากเขียนเป็นหน้าคน แสดงให้เห็นว่าช่างผู้เขียนเข้าใจความหมายเชิงคติของตัวละครอย่างลึกซึ้ง มิใช่การเขียนตามแบบแผนอย่างผิวเผิน พระราชวิจารณ์นี้ทำให้จิตรกรรมวัดใหญ่สุวรรณารามได้รับการยอมรับในฐานะงานศิลป์ที่สะท้อน “ความคิดเดิม” ของศิลปะอยุธยาอย่างแท้จริง

 

สมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ยังทรงกล่าวถึงวัดใหญ่สุวรรณารามในจดหมายเหตุระยะทางไปมณฑลราชบุรี ร.ศ. 121 ว่าเป็นวัดเก่าที่สุดเท่าที่ทรงเคยพบเห็นมา และยังคงสภาพดีมาก มีงานเขียนและงานช่างหลงเหลือให้ศึกษาอย่างครบถ้วน ทั้งเสาลายปิดทอง พื้นเขียนเบญจรงค์ และบานประตูไม้จำหลัก ล้วนเป็นหลักฐานที่ยืนยันอายุและคุณค่าทางศิลปกรรมระดับสูงของวัดแห่งนี้

 

ศาลาการเปรียญวัดใหญ่สุวรรณารามเป็นเรือนไม้ทรงไทยขนาดใหญ่ มีจำนวน 10 ห้อง หลังคาลดสองชั้น มีมุขทั้งสองด้าน โครงสร้างด้านตะวันตกเป็นจั่วสองชั้น มีมุขประเจิดและปีกนกลาดลงมา มุงด้วยกระเบื้องกาบกล้วยฉาบปูน เชิงชายประดับกระเบื้องดินเผาลวดลายต่าง ๆ ภายในศาลามีเสาแปดเหลี่ยมจำนวน 14 ต้น โดยเสาในประธานปิดทองลายฉลุตลอดทั้งต้น ลายไม่ซ้ำกันเป็นคู่ ๆ เครื่องบนหลังคา ขื่อ แป และกลอน เขียนลายตลอดทุกชิ้น

 

ตามตำนานกล่าวว่า ศาลาการเปรียญแห่งนี้เดิมเป็นพระราชฐานที่พระมหากษัตริย์ในกรุงศรีอยุธยาสร้างและพระราชทานแก่สมเด็จเจ้าแตงโม เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสวัดใหญ่สุวรรณาราม พระองค์ทรงพอพระราชหฤทัยในฝีมือการอนุรักษ์ของเก่า และทรงมีพระราชดำริให้เว้นเสาต้นหนึ่งด้านทิศเหนือไว้ไม่ให้ลงรักหรือทาสี เพื่อเป็นตัวอย่างให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา เสาต้นดังกล่าวยังคงปรากฏอยู่จนถึงปัจจุบัน และถือเป็นหลักฐานแนวคิดด้านการอนุรักษ์โบราณสถานที่ก้าวหน้าอย่างยิ่งในยุคนั้น

 

หอไตรของวัดใหญ่สุวรรณารามตั้งอยู่กลางสระน้ำ เป็นอาคารทรงไทยชั้นเดียว มีลักษณะพิเศษคือใช้เสาเพียงสามต้น ตัวอาคารเป็นฝาปะกน หลังคาทรงจั่วยอดแหลม ปัจจุบันมุงด้วยกระเบื้องเกล็ดเต่า มีสะพานทอดจากริมสระไปยังหอไตร การสร้างหอไตรกลางน้ำเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมเพื่อป้องกันปลวกและความชื้นทำลายคัมภีร์พระไตรปิฎก และยังช่วยสร้างบรรยากาศสงบเหมาะแก่การศึกษาและปฏิบัติธรรม

 

หมู่กุฏิสงฆ์ตั้งอยู่ด้านหลังศาลาการเปรียญ ฝากุฏิเป็นฝาเรือนไทยโบราณที่แสดงรูปแบบงานไม้ถึงหกชนิด ได้แก่ ฝาปะกน ฝาสำหรวจ ฝาสายบัว ฝาลูกฟัก ฝาเพี้ยม และฝาถัง ด้านนอกเป็นฝาปะกน ส่วนด้านในทำลิ้นสอดอย่างประณีตจนดูเรียบเป็นแผ่นเดียว งานช่างไม้เหล่านี้สะท้อนฝีมือของสกุลช่างเพชรบุรีและถือเป็นแหล่งศึกษาสถาปัตยกรรมเรือนไทยชั้นเยี่ยม

 

การเดินทาง วัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหารตั้งอยู่ในเขตเมืองเพชรบุรี สามารถเดินทางได้สะดวกจากถนนเพชรเกษมเข้าสู่ตัวเมือง แล้วมุ่งหน้าไปยังตำบลท่าราบ วัดตั้งอยู่ไม่ไกลจากแหล่งท่องเที่ยวสำคัญอื่น ๆ เช่น วัดมหาธาตุวรวิหารและเขานครคีรี เหมาะสำหรับการจัดทริปเที่ยววัดโบราณในหนึ่งวัน

 

 

ตอบ: สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา และได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าเสือ

 

ตอบ: จิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นงานศิลปกรรมชั้นเอกของประเทศ

 

ตอบ: ตามตำนานกล่าวว่าเดิมเป็นพระราชฐานในสมัยอยุธยา ก่อนจะย้ายมาใช้เป็นศาลาการเปรียญ

 

ตอบ: เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมเพื่อรักษาคัมภีร์พระไตรปิฎกและเป็นจุดเด่นด้านภูมิทัศน์ของวัด

 

ตอบ: แนะนำอย่างน้อย 1–2 ชั่วโมงเพื่อชมพระอุโบสถ จิตรกรรม ศาลาการเปรียญ และหอไตรอย่างละเอียด