เขาตังกวน

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: วันจันทร์–ศุกร์ 10.00 – 19.00 น. / วันเสาร์–อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ 08.00 – 19.00 น.

 

เขาตังกวน จังหวัดสงขลา เป็นจุดชมวิวและโบราณสถานสำคัญใจกลางเมืองสงขลา ตั้งอยู่ในเขตตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 105 เมตร แม้เป็นเขาขนาดไม่ใหญ่ แต่มีคุณค่าครบทั้งด้านภูมิทัศน์ ประวัติศาสตร์ ศาสนา สถาปัตยกรรม และความทรงจำของชาวสงขลา บนยอดเขาเป็นที่ประดิษฐานพระเจดีย์หลวงหรือเจดีย์พระธาตุคู่เมืองสงขลา พร้อมโบราณสถานสำคัญ ได้แก่ ศาลาพระวิหารแดงหรือพลับพลาที่ประทับรัชกาลที่ 4 ประภาคาร บันไดนาค และลานชมวิวที่มองเห็นเมืองสงขลา ทะเลสาบสงขลา อ่าวไทย หาดสมิหลา แหลมสนอ่อน และแนวเมืองเก่าได้อย่างกว้างไกล

 

เสน่ห์ของเขาตังกวนอยู่ที่การรวมประสบการณ์หลายแบบไว้ในจุดเดียว นักท่องเที่ยวสามารถขึ้นไปสักการะพระเจดีย์หลวง ชมโบราณสถานสำคัญ ถ่ายภาพวิวเมืองแบบมุมสูง เดินชมศาลาพระวิหารแดง ดูแนวทะเลสาบและทะเลอ่าวไทยในคราวเดียว หรือเลือกเดินขึ้นบันไดนาคเพื่อสัมผัสบรรยากาศของเขากลางเมืองอย่างใกล้ชิด สำหรับผู้ที่ไม่ต้องการเดินขึ้นบันได สามารถใช้ลิฟต์โดยสารบริเวณถนนตัดระหว่างเขาตังกวนกับเขาน้อย ซึ่งช่วยให้การขึ้นยอดเขาง่ายและเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายช่วงวัย

 

เขาตังกวนเป็นหนึ่งในจุดที่ทำให้มองเห็นภูมิศาสตร์ของสงขลาได้ชัดที่สุด เมืองสงขลามีเอกลักษณ์จากการเป็นเมืองสองทะเล คือมีทั้งทะเลสาบสงขลาด้านในและทะเลอ่าวไทยด้านนอก เมื่อขึ้นไปบนยอดเขา ผู้มาเยือนจะเห็นการวางตัวของเมืองระหว่างผืนน้ำทั้งสองฝั่ง เห็นแนวหาดสมิหลา แหลมสนอ่อน เกาะหนู เกาะแมว และชุมชนเมืองเก่าที่กระจายอยู่ด้านล่าง มุมมองนี้ทำให้เขาตังกวนไม่ได้เป็นเพียงจุดถ่ายภาพ แต่เป็นพื้นที่ที่ช่วยอธิบายตัวตนของเมืองสงขลาได้ดีมาก

 

พระเจดีย์หลวงบนยอดเขาตังกวนเป็นหัวใจของสถานที่แห่งนี้ องค์พระเจดีย์เป็นเจดีย์ก่ออิฐถือปูนทรงระฆัง ตั้งอยู่บนยอดเขาในตำแหน่งที่โดดเด่นเหนือเมืองสงขลา มีความสำคัญในฐานะพระธาตุคู่เมืองและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวสงขลา รูปทรงของพระเจดีย์สะท้อนงานสถาปัตยกรรมทางศาสนาที่ได้รับการบูรณะในสมัยรัตนโกสินทร์ โดยยังคงกลิ่นอายของเจดีย์โบราณและบทบาทของพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์บนยอดเขาไว้ครบถ้วน

 

ประวัติของพระเจดีย์หลวงมีหลักฐานการบูรณะสำคัญในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เมื่อเสด็จประพาสเมืองสงขลาในปี พ.ศ. 2402 พระองค์ได้เสด็จขึ้นเขาตังกวนเพื่อสักการะพระเจดีย์และทอดพระเนตรทัศนียภาพเมืองสงขลาจากมุมสูง ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้มีการบูรณปฏิสังขรณ์พระเจดีย์ให้สูงใหญ่และมั่นคงกว่าของเดิม การบูรณะแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2409 พร้อมงานก่อสร้างองค์ประกอบสำคัญโดยรอบ เช่น ซุ้มพระ คฤห์ที่ฐานทักษิณ เก๋งจีนขนาดเล็ก และกำแพงแก้วล้อมรอบพระเจดีย์

 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมสารีริกธาตุและเครื่องสักการะบูชาให้มาประดิษฐาน ณ พระเจดีย์หลวงเขาตังกวน เหตุการณ์นี้ยิ่งทำให้พระเจดีย์หลวงมีความสำคัญต่อชาวสงขลาในฐานะสถานที่สักการะและศูนย์รวมจิตใจประจำเมือง โดยในช่วงเดือนตุลาคมของทุกปีจะมีประเพณีสำคัญ เช่น พิธีห่มผ้าองค์พระเจดีย์ ประเพณีตักบาตรเทโว และงานลากพระที่เกี่ยวข้องกับวิถีศรัทธาของชุมชน

 

นอกจากพระเจดีย์หลวงแล้ว ศาลาพระวิหารแดงหรือพลับพลาที่ประทับรัชกาลที่ 4 เป็นอีกโบราณสถานสำคัญบนเขาตังกวน อาคารหลังนี้มีเอกลักษณ์จากสีแดงและรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ต่างจากศาสนสถานทั่วไป พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้สร้างพลับพลาที่ประทับไว้บนเขาตังกวน แต่การก่อสร้างมาแล้วเสร็จในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เมื่อปี พ.ศ. 2432 ศาลาพระวิหารแดงจึงเป็นโบราณสถานที่เชื่อมโยงเรื่องราวของสองรัชกาลไว้ในพื้นที่เดียวกัน

 

ลักษณะภายในของศาลาพระวิหารแดงมีช่องทางเดินทะลุถึงกัน ทำให้อาคารโปร่งและรับลมได้ดี เมื่อยืนบริเวณศาลาจะเห็นทิวทัศน์เมืองสงขลาได้กว้างไกล อาคารนี้ไม่ได้มีคุณค่าเพียงด้านสถาปัตยกรรม แต่ยังเป็นจุดพักสายตาและจุดเชื่อมระหว่างทางขึ้นเขา ลานชมวิว และพระเจดีย์หลวง บริเวณด้านหลังศาลายังเชื่อมกับบันไดนาคซึ่งเป็นเส้นทางเดินขึ้นยอดเขาอีกทางหนึ่ง

 

บันไดนาคเป็นเส้นทางขึ้นเขาตังกวนที่เหมาะกับผู้ต้องการสัมผัสบรรยากาศแบบดั้งเดิม การเดินขึ้นบันไดทำให้ได้เห็นต้นไม้ เงาเขา วิวเมืองบางช่วง และบรรยากาศของภูเขากลางเมืองอย่างใกล้ชิด แม้ปัจจุบันมีลิฟต์โดยสารให้บริการ แต่บันไดนาคยังคงเป็นเส้นทางที่มีเสน่ห์ โดยเฉพาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชอบเดิน ชอบถ่ายภาพ และต้องการค่อย ๆ ซึมซับบรรยากาศก่อนขึ้นถึงยอดเขา

 

ประภาคารบนยอดเขาตังกวนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่สะท้อนบทบาทของสงขลาในฐานะเมืองชายฝั่งและเมืองท่า เขาตังกวนตั้งอยู่ใกล้ปากทะเลสาบและอ่าวไทย จึงเป็นตำแหน่งที่เหมาะกับการมองเห็นภูมิประเทศรอบเมือง ประภาคารบนยอดเขาช่วยเสริมภาพจำของเขาตังกวนให้เป็นทั้งพื้นที่ศรัทธา พื้นที่ประวัติศาสตร์ และพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับทะเลและการเดินเรือของเมืองสงขลา

 

ลานชมวิวบนยอดเขาตังกวนเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมมากที่สุด เพราะสามารถมองเห็นทิวทัศน์รอบเมืองได้กว้างแบบ 360 องศา ด้านหนึ่งเห็นทะเลสาบสงขลาและชุมชนเมือง อีกด้านเห็นอ่าวไทย หาดสมิหลา แหลมสนอ่อน และเกาะหนูเกาะแมว ช่วงเช้าเหมาะกับการชมแสงอ่อนและบรรยากาศเมืองที่ยังไม่พลุกพล่าน ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมแสงตกกระทบผืนน้ำและถ่ายภาพวิวเมืองในโทนอุ่น

 

บริเวณยอดเขายังมีรูปหล่อหลวงปู่ทวดประดิษฐานอยู่ในพื้นที่ลานชมวิว ทำให้ผู้มาเยือนได้ทั้งชมทิวทัศน์และสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในคราวเดียวกัน การวางตัวของลานชมวิวใกล้พระเจดีย์หลวงทำให้พื้นที่บนยอดเขามีบรรยากาศสงบกว่าพื้นที่ถนนด้านล่าง แม้จะเป็นจุดยอดนิยมของนักท่องเที่ยว แต่หากเลือกไปในช่วงเช้าหรือวันธรรมดา จะได้บรรยากาศที่ผ่อนคลายและเหมาะกับการเดินชมมากขึ้น

 

เขาตังกวนยังเป็นพื้นที่ที่มีลิงแสมอาศัยอยู่จำนวนมาก โดยเฉพาะบริเวณเชิงเขาและบางจุดบนเส้นทางขึ้นเขา นักท่องเที่ยวควรเก็บอาหารและถุงพลาสติกให้มิดชิด ไม่ถือของกินล่อสายตาลิง ไม่ให้อาหารลิง และไม่เข้าใกล้เพื่อถ่ายภาพมากเกินไป การให้อาหารลิงทำให้สัตว์คุ้นเคยกับคนมากขึ้นและอาจเกิดพฤติกรรมแย่งของ การเที่ยวอย่างระมัดระวังจึงช่วยทั้งความปลอดภัยของผู้มาเยือนและช่วยลดปัญหาการรบกวนสัตว์ในพื้นที่เมือง

 

การขึ้นเขาตังกวนทำได้ 2 วิธี วิธีแรกคือการใช้ลิฟต์โดยสารซึ่งตั้งอยู่บริเวณถนนตัดระหว่างเขาตังกวนและเขาน้อย เหมาะกับผู้สูงอายุ ครอบครัวที่มีเด็ก ผู้ที่มีเวลาจำกัด หรือผู้ที่ต้องการขึ้นไปชมวิวโดยไม่ต้องเดินออกแรงมาก วิธีที่สองคือการเดินขึ้นบันไดนาคจากฝั่งด้านตะวันตก ซึ่งเหมาะกับคนที่ต้องการชมบรรยากาศระหว่างทางและมีเวลาเดินอย่างไม่เร่งรีบ ทั้งสองวิธีให้ประสบการณ์ต่างกัน แต่ปลายทางเดียวกันคือยอดเขาที่มองเห็นสงขลาได้กว้างที่สุดแห่งหนึ่ง

 

ค่าขึ้นชมตัวเขาไม่มีค่าเข้าชม หากเลือกใช้ลิฟต์โดยสารมีค่าบริการ ผู้ใหญ่ 30 บาท และเด็ก 20 บาท การเดินขึ้นบันไดนาคไม่เสียค่าบริการ แต่ต้องเตรียมร่างกายให้พร้อม เพราะบางช่วงมีความชันและควรสวมรองเท้าที่เดินสะดวก นักท่องเที่ยวที่ต้องการถ่ายภาพช่วงเย็นควรตรวจเวลาปิดบริการลิฟต์และวางแผนลงเขาให้ทันเวลา โดยเฉพาะในวันที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

 

สิ่งอำนวยความสะดวกในพื้นที่เขาตังกวนมีทั้งห้องน้ำ ร้านค้า อาหาร ที่จอดรถ และบริการที่รองรับนักท่องเที่ยวทั่วไป รวมถึงผู้สูงอายุ ผู้ปกครอง และเด็ก การมีลิฟต์โดยสารช่วยให้ยอดเขาตังกวนเข้าถึงง่ายกว่าสถานที่ชมวิวหลายแห่งในจังหวัดสงขลา จึงเหมาะกับการจัดอยู่ในโปรแกรมเที่ยวเมืองสงขลาแบบครึ่งวันหรือเต็มวันได้โดยไม่ทำให้แผนเดินทางหนักเกินไป

 

เขาตังกวนเหมาะกับนักท่องเที่ยวหลายกลุ่ม ผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์จะได้เรียนรู้เรื่องพระเจดีย์หลวง การเสด็จประพาสเมืองสงขลาในสมัยรัชกาลที่ 4 และการขึ้นทะเบียนโบราณสถานของชาติ ผู้ที่สนใจศาสนาและศิลปกรรมจะได้สักการะพระธาตุคู่เมืองและชมรูปแบบเจดีย์ทรงระฆัง ผู้ที่ชอบถ่ายภาพจะได้มุมสูงของเมืองสงขลา ส่วนผู้ที่ต้องการเข้าใจภูมิประเทศของเมืองสองทะเลจะได้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างทะเลสาบ อ่าวไทย เมืองเก่า และชุมชนชายฝั่งในคราวเดียว

 

ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดในการเที่ยวเขาตังกวนคือช่วงเช้าและช่วงเย็น ช่วงเช้าอากาศไม่ร้อน แสงนุ่ม และเหมาะกับการเดินขึ้นบันไดนาค ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการชมวิวและถ่ายภาพทะเลสาบสงขลากับอ่าวไทยในบรรยากาศแสงอุ่น หากต้องการเที่ยวร่วมกับเมืองเก่าสงขลา สามารถขึ้นเขาตังกวนในช่วงเช้า จากนั้นลงไปเดินถนนนครใน ถนนนครนอก ถนนนางงาม ศาลหลักเมืองสงขลา และร้านอาหารเก่าแก่ในย่านเมืองเก่าได้อย่างต่อเนื่อง

 

สำหรับเส้นทางเที่ยวครึ่งวัน นักท่องเที่ยวสามารถเริ่มจากเขาตังกวน ขึ้นไปสักการะพระเจดีย์หลวง ชมศาลาพระวิหารแดงและประภาคาร จากนั้นเดินทางต่อไปยังหาดสมิหลา แหลมสนอ่อน หรือเมืองเก่าสงขลา เส้นทางนี้เหมาะกับคนที่มีเวลาจำกัดแต่ต้องการเก็บภาพรวมเมืองสงขลาให้ครบ ทั้งวิวมุมสูง ทะเล ศาสนสถาน และย่านประวัติศาสตร์

 

หากมีเวลาเต็มวัน สามารถจัดเขาตังกวนเป็นจุดเริ่มต้นของทริปสงขลาได้ดี หลังลงจากเขาให้ไปเดินเมืองเก่าสงขลา ชมบ้านนครใน ศาลหลักเมือง กำแพงเมืองเก่า พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา และร้านอาหารย่านถนนนางงาม จากนั้นช่วงบ่ายหรือเย็นค่อยไปหาดสมิหลา เกาะหนูเกาะแมว และแหลมสนอ่อน การจัดเส้นทางเช่นนี้ทำให้เห็นสงขลาทั้งด้านศาสนา ประวัติศาสตร์ อาหารท้องถิ่น ชุมชนเก่า และทะเล

 

การเดินทาง ไปเขาตังกวนสะดวกมากเพราะตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสงขลา ใกล้หาดสมิหลาและเมืองเก่า หากขับรถส่วนตัวสามารถมุ่งหน้าไปทางถนนสุขุม ตำบลบ่อยาง หรือใช้เส้นทางไปแหลมสนอ่อนและหาดสมิหลาแล้วเข้าสู่บริเวณสถานีลิฟต์เขาตังกวน นักท่องเที่ยวที่อยู่ในตัวเมืองสามารถใช้รถโดยสารแดง รถตุ๊กตุ๊ก มอเตอร์ไซค์รับจ้าง หรือรถรับจ้างท้องถิ่นได้ ระยะทางจากเมืองเก่าและหาดสมิหลาอยู่ในช่วงเดินทางสั้น จึงเหมาะกับการแวะในแผนเที่ยวเมืองสงขลา

 

ผู้ที่ขับรถมาเองควรระวังบริเวณเชิงเขาเพราะมีลิงแสมอาศัยอยู่ และบางช่วงอาจมีนักท่องเที่ยวเดินข้ามถนนเพื่อไปยังสถานีลิฟต์หรือทางขึ้นบันไดนาค การจอดรถควรใช้จุดที่จัดไว้ ไม่จอดกีดขวางทางจราจร และควรหลีกเลี่ยงการวางอาหารไว้ในรถหรือถือถุงอาหารเดินผ่านบริเวณที่มีลิงจำนวนมาก

 

ในมุมของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เขาตังกวนเป็นสถานที่ที่ควรใช้เวลาเดินชมอย่างละเอียด ไม่ควรขึ้นไปเพียงถ่ายภาพวิวแล้วรีบลง เพราะพื้นที่บนยอดเขามีชั้นข้อมูลหลายระดับ ตั้งแต่พระเจดีย์หลวงที่เป็นศูนย์รวมศรัทธา ศาลาพระวิหารแดงที่สะท้อนพระราชประสงค์และงานสถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ ประภาคารที่เชื่อมโยงกับเมืองชายฝั่ง ไปจนถึงลานชมวิวที่อธิบายภูมิประเทศของสงขลาได้อย่างชัดเจน

 

เขาตังกวนจึงเป็นมากกว่าจุดชมวิว แต่เป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจเมืองสงขลาในภาพรวมภายในเวลาไม่นาน ที่นี่มีทั้งพระธาตุคู่เมือง โบราณสถานขึ้นทะเบียน ทิวทัศน์สองทะเล วิถีเมืองเก่า และบรรยากาศภูเขากลางเมือง หากเตรียมเวลาให้พอ เลือกช่วงขึ้นเขาให้เหมาะ และเที่ยวด้วยความเคารพต่อสถานที่ เขาตังกวนจะเป็นจุดหมายที่ช่วยให้ทริปสงขลาสมบูรณ์ขึ้นอย่างชัดเจน

 

 

ตอบ: เขาตังกวนตั้งอยู่ที่ถนนสุขุม ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา ใกล้หาดสมิหลา เมืองเก่าสงขลา และแหลมสนอ่อน

 

ตอบ: จุดเด่นคือพระเจดีย์หลวง ศาลาพระวิหารแดง ประภาคาร บันไดนาค ลิฟต์ขึ้นเขา จุดชมวิวรอบเมือง และทัศนียภาพของทะเลสาบสงขลากับอ่าวไทย

 

ตอบ: วันจันทร์–ศุกร์เปิดเวลา 10.00 – 19.00 น. ส่วนวันเสาร์–อาทิตย์และวันหยุดนักขัตฤกษ์เปิดเวลา 08.00 – 19.00 น.

 

ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม หากใช้ลิฟต์โดยสารมีค่าบริการ ผู้ใหญ่ 30 บาท และเด็ก 20 บาท

 

ตอบ: ขึ้นได้ 2 วิธี คือใช้ลิฟต์โดยสารบริเวณถนนตัดระหว่างเขาตังกวนกับเขาน้อย หรือเดินขึ้นบันไดนาคจากฝั่งด้านตะวันตก

 

ตอบ: พระเจดีย์หลวงเป็นเจดีย์พระธาตุคู่เมืองสงขลา มีการบูรณะสำคัญในสมัยรัชกาลที่ 4 และได้รับพระราชทานพระบรมสารีริกธาตุให้ประดิษฐานในปี พ.ศ. 2539

 

ตอบ: ช่วงเช้าเหมาะกับการเดินขึ้นเขาและชมบรรยากาศสงบ ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการถ่ายภาพวิวเมือง ทะเลสาบสงขลา อ่าวไทย และแสงสะท้อนบนผืนน้ำ

 

ตอบ: ควรระวังลิงแสมบริเวณเชิงเขาและบางจุดบนเขา ไม่ถืออาหารหรือถุงพลาสติกให้ลิงเห็น ไม่ให้อาหารลิง และควรดูแลของใช้ส่วนตัวให้มิดชิด