อุทยานแห่งชาติน้ำตกธารเสด็จ

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงัน หรือที่นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมค้นหาด้วยชื่อ อุทยานแห่งชาติน้ำตกธารเสด็จ เป็นพื้นที่ธรรมชาติสำคัญของอำเภอเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี จุดเด่นของอุทยานแห่งนี้ไม่ได้มีเพียงน้ำตกที่มีชื่อเสียง แต่รวมถึงป่าต้นน้ำบนเกาะ เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ จุดชมวิว น้ำตกแพง น้ำตกธารเสด็จ หาดธารเสด็จ อ่าวธารเสด็จ และยอดเขาหรา ซึ่งเป็นภูมิประเทศสำคัญของเกาะพะงัน นักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสเกาะพะงันในมุมธรรมชาติแท้ ๆ นอกเหนือจากทะเลและชายหาด จะพบว่าที่นี่เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ช่วยอธิบายตัวตนของเกาะพะงันได้อย่างครบถ้วน ทั้งป่า ภูเขา สายน้ำ ประวัติศาสตร์ และเรื่องราวการเสด็จประพาสของพระมหากษัตริย์ไทยหลายรัชกาล

 

อุทยานแห่งนี้เปิดให้เข้าชมทุกวันในช่วงเวลา 08.30 – 16.30 น. มีค่าธรรมเนียมเข้าชมตามอัตราของอุทยานแห่งชาติกลุ่มที่เกี่ยวข้อง โดยผู้ใหญ่ชาวไทย 20 บาท เด็กชาวไทย 10 บาท ผู้ใหญ่ชาวต่างชาติ 100 บาท และเด็กชาวต่างชาติ 50 บาทต่อคน นักท่องเที่ยวควรเตรียมเงินสดสำหรับชำระค่าธรรมเนียมและควรตรวจสอบสภาพอากาศก่อนเดินทาง โดยเฉพาะผู้ที่ต้องการไปยังน้ำตกธารเสด็จหรืออ่าวธารเสด็จ เพราะเส้นทางบางช่วงเป็นภูเขา มีความลาดชัน และอาจเดินทางยากขึ้นในช่วงฝนตกหรือหลังฝนตกหนัก

 

พื้นที่ของอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงันมีความสำคัญในฐานะแหล่งต้นน้ำและพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติของเกาะพะงัน เดิมพื้นที่บริเวณน้ำตกแพงเป็นที่รู้จักในชื่อวนอุทยานน้ำตกแพง ก่อนจะได้รับการยกระดับและประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติอย่างเป็นทางการในเวลาต่อมา ปัจจุบันอุทยานแห่งนี้ครอบคลุมพื้นที่ป่าบนเกาะพะงันและพื้นที่เกี่ยวเนื่องในทะเลรอบเกาะ มีลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน ป่าดิบชื้น ป่าต้นน้ำ ลำธาร น้ำตก และชายฝั่งบางส่วน จึงเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงระบบนิเวศจากยอดเขาลงสู่ทะเลอย่างชัดเจน

 

ความน่าสนใจของอุทยานแห่งนี้อยู่ที่การเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่ยังคงความสมบูรณ์ของป่าไว้ได้ดี เมื่อเดินเข้าสู่บริเวณน้ำตกแพงและเส้นทางศึกษาธรรมชาติ นักท่องเที่ยวจะเห็นสภาพป่าที่ร่มครึ้ม ลำธารใส โขดหิน และพรรณไม้หลากหลายชนิด หนึ่งในพืชที่เป็นเอกลักษณ์คือเพชรหึงหรือว่านหางช้าง ซึ่งเป็นกล้วยไม้ขนาดใหญ่ มีลำต้นสูงได้มากกว่า 3 เมตร เมื่อออกดอก ก้านช่อดอกสามารถยาวได้มากกว่า 2 เมตร ดอกมีขนาดใหญ่ กลีบดอกมีสีเขียวถึงเหลืองทอง และมีแต้มสีน้ำตาลแดงกระจายอยู่ทั่ว ความโดดเด่นของกล้วยไม้ชนิดนี้ทำให้กลายเป็นพรรณไม้ที่นักท่องเที่ยวและผู้สนใจธรรมชาติให้ความสนใจเป็นพิเศษ

 

ป่าของอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงันยังเป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น กวางป่า หมูป่า ค่างแว่นถิ่นใต้ ชะมด และนกชนิดต่าง ๆ แม้พื้นที่เกาะพะงันจะเป็นจุดหมายปลายทางด้านการท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียง แต่ภายในอุทยานยังคงรักษาความเป็นธรรมชาติไว้ได้มากพอที่จะเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศของเกาะ ป่าบนภูเขาเหล่านี้ทำหน้าที่กักเก็บน้ำ ช่วยหล่อเลี้ยงลำธารและน้ำตกหลายสายบนเกาะพะงัน และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้อุทยานแห่งนี้มีคุณค่ามากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป

 

สัญลักษณ์ทางธรรมชาติอีกอย่างหนึ่งของอุทยานคือพรรณไม้ท้องถิ่นที่เรียกว่าต้นพะงาหรือต้นวา ส่วนยอดเขาที่สูงและมีความสำคัญมากที่สุดคือยอดเขาหรา สูงประมาณ 627 เมตรจากระดับน้ำทะเล ยอดเขาหราเป็นจุดสำคัญของแนวเขาบนเกาะพะงันและเป็นหนึ่งในพื้นที่ต้นน้ำของลำธารหลายสาย บริเวณยอดเขาและเส้นทางขึ้นเขามีสภาพธรรมชาติที่แตกต่างจากชายฝั่ง เหมาะสำหรับผู้ที่ชอบเดินป่า ชมวิว และต้องการเห็นภูมิประเทศของเกาะพะงันจากมุมสูง

 

พื้นที่ที่นักท่องเที่ยวรู้จักมากที่สุดแห่งหนึ่งคือ น้ำตกแพง ซึ่งเป็นที่ตั้งของที่ทำการอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงัน น้ำตกแพงมีหลายชั้นและมีสายน้ำย่อยหลายช่วง เช่น แพงน้อย ธารน้ำรัก และธารกล้วยไม้ คำว่า “แพง” ในภาษาถิ่นสื่อถึงเพิงหินหรือโครงหินขนาดเล็กที่ลดหลั่นกันลงมา ทำให้พื้นที่นี้มีลักษณะเป็นลำธารไหลผ่านชั้นหินอย่างสวยงาม น้ำตกแพงจึงไม่ได้เป็นเพียงจุดเล่นน้ำหรือชมธรรมชาติ แต่เป็นภาพสะท้อนของความชุ่มชื้นและความสมบูรณ์ของผืนป่าบนเกาะพะงัน

 

บริเวณน้ำตกแพงเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติแบบเข้าถึงง่ายกว่าน้ำตกธารเสด็จ เพราะเป็นจุดที่มีที่ทำการอุทยานและเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ เส้นทางน้ำตกแพงไปยังจุดชมวิวโดมศิลาเป็นเส้นทางยอดนิยม ระยะทางประมาณ 2.5 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 1 ชั่วโมง เส้นทางเดินเลียบลำธารและน้ำตก มีช่วงที่ลาดชันเล็กน้อย นักท่องเที่ยวจะได้เห็นพรรณไม้ ลำธาร โขดหิน กล้วยไม้ และความร่มรื่นของป่าอย่างใกล้ชิด ผู้ที่เดินเส้นทางนี้ควรสวมรองเท้าที่กระชับ พื้นยึดเกาะดี และควรหลีกเลี่ยงการเดินบนโขดหินที่เปียกลื่น

 

จุดชมวิวโดมศิลาเป็นอีกหนึ่งจุดสำคัญของอุทยาน อยู่ไม่ไกลจากที่ทำการอุทยานและเป็นจุดชมวิวที่ได้รับความนิยม โดยเฉพาะช่วงเย็นที่สามารถชมพระอาทิตย์ตกเหนือภูมิประเทศของเกาะพะงันได้อย่างสวยงาม จุดชมวิวแห่งนี้เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ต้องการเดินป่าระยะสั้น ไม่ยากเกินไป แต่ได้บรรยากาศธรรมชาติที่ชัดเจน ทั้งป่า ลมเย็น และมุมมองกว้างของเกาะ การเดินขึ้นจุดชมวิวควรเผื่อเวลาให้เพียงพอ และควรลงจากเส้นทางก่อนมืดเพื่อความปลอดภัย

 

น้ำตกธารเสด็จ อยู่ในเขตตำบลบ้านใต้ เป็นน้ำตกที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์สูงมากของเกาะพะงัน เพราะเป็นน้ำตกที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เคยเสด็จประพาสและพระราชทานนามไว้ คำว่า “ธารเสด็จ” จึงมีความหมายผูกพันกับการเสด็จพระราชดำเนินมายังสายน้ำแห่งนี้ น้ำตกธารเสด็จเป็นหนึ่งในสถานที่ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติของเกาะพะงันกับประวัติศาสตร์ราชสำนักไทยได้อย่างชัดเจน

 

น้ำตกธารเสด็จมีลักษณะเป็นลำธารไหลผ่านแก่งหินและโขดหินจำนวนมาก เมื่อกระแสน้ำไหลปะทะชั้นหินจะเกิดเสียงน้ำที่ชัดเจนและให้บรรยากาศของป่าต้นน้ำบนเกาะอย่างแท้จริง เสน่ห์ของน้ำตกธารเสด็จไม่ได้อยู่ที่ความสูงของน้ำตกเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ลักษณะของสายน้ำที่ทอดตัวผ่านหินธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง ความร่มรื่นของป่า และความสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ปรากฏผ่านจารึกพระปรมาภิไธยย่อบนก้อนหินบริเวณน้ำตก

 

นอกจากรัชกาลที่ 5 แล้ว พระมหากษัตริย์ไทยหลายรัชกาลยังเคยเสด็จประพาสน้ำตกธารเสด็จ เช่น รัชกาลที่ 6 รัชกาลที่ 7 พร้อมพระมเหสี และรัชกาลที่ 9 โดยมีการจารึกพระปรมาภิไธยย่อไว้ที่ก้อนหินบริเวณน้ำตก จึงควรถือว่าน้ำตกธารเสด็จเป็นพื้นที่ที่ต้องใช้ความเคารพเป็นพิเศษ นักท่องเที่ยวไม่ควรขีดเขียน ทำลาย ปีนป่ายบนจุดจารึก หรือทำพฤติกรรมที่อาจกระทบต่อหลักฐานทางประวัติศาสตร์เหล่านี้

 

บริเวณอ่าวธารเสด็จและหาดธารเสด็จเป็นอีกส่วนหนึ่งที่ทำให้การเดินทางมาน้ำตกธารเสด็จน่าสนใจ หากเดินทางทางเรือ นักท่องเที่ยวจะเห็นภูเขา โขดหิน รูปร่างแปลกตา และหาดทรายสีขาวก่อนเข้าสู่พื้นที่น้ำตก จากชายหาดเดินต่อไปไม่ไกลจะถึงแนวลำธารที่มีน้ำไหลผ่านแก่งหิน อย่างไรก็ตาม การเดินทางทางเรือไม่เหมาะกับทุกฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงเดือนตุลาคมถึงมกราคมที่สภาพทะเลไม่เอื้ออำนวยต่อการเดินทางไปน้ำตกทางเรือ นักท่องเที่ยวจึงควรเลือกวิธีเดินทางให้เหมาะกับฤดูกาลและตรวจสอบสภาพคลื่นลมล่วงหน้า

 

การเดินทางไปน้ำตกธารเสด็จทางรถต้องใช้ความระมัดระวังมากกว่าการไปน้ำตกแพง เพราะเส้นทางบางช่วงเป็นภูเขาและลาดชัน รถที่ใช้ควรมีสมรรถนะเหมาะกับเส้นทาง ไม่ควรประมาทในช่วงฝนตกหรือหลังฝนตกใหม่ ๆ เพราะถนนอาจลื่นและมองเห็นสภาพทางได้ยาก ผู้ที่ไม่ชำนาญเส้นทางควรใช้บริการคนขับท้องถิ่นหรือสอบถามข้อมูลจากอุทยานก่อนเดินทาง โดยเฉพาะครอบครัวที่มีเด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับเส้นทางภูเขาบนเกาะ

 

ยอดเขาหราเป็นจุดท่องเที่ยวอีกแห่งที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวสายเดินป่าและชมวิว เส้นทางขึ้นยอดเขาหราให้บรรยากาศของป่าดิบชื้นและภูเขาบนเกาะพะงันอย่างชัดเจน เมื่อขึ้นถึงจุดชมวิวจะสามารถมองเห็นภูมิประเทศของเกาะ ทะเล และแนวอ่าวต่าง ๆ ในวันที่อากาศเปิด บางช่วงสามารถมองเห็นทิวทัศน์ไปทางอ่าวโฉลกหลำ เกาะเต่า หรือหมู่เกาะอ่างทองได้ตามสภาพอากาศ จุดนี้เหมาะกับผู้ที่มีเวลาและมีความพร้อมด้านร่างกายมากกว่านักท่องเที่ยวที่ต้องการชมธรรมชาติแบบสั้น ๆ

 

ช่วงเวลาที่เหมาะในการเที่ยวอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงันขึ้นอยู่กับเป้าหมายของนักท่องเที่ยว หากต้องการชมน้ำตก ควรเลือกช่วงที่มีน้ำพอเหมาะหลังฤดูฝนหรือช่วงที่ลำธารมีน้ำไหลดี แต่ต้องหลีกเลี่ยงช่วงฝนตกหนักเพราะอาจเสี่ยงน้ำป่าและทางลื่น หากต้องการเดินป่าหรือขึ้นจุดชมวิว ควรเริ่มตั้งแต่ช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายต้น ๆ เพื่อมีเวลาเดินกลับก่อนมืด การเที่ยวในพื้นที่ธรรมชาติบนเกาะควรให้ความสำคัญกับสภาพอากาศมากกว่าการกำหนดเวลาแบบตายตัว เพราะฝนและคลื่นลมสามารถเปลี่ยนแผนการเดินทางได้อย่างรวดเร็ว

 

การเดินทาง ไปยังอุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงันเริ่มจากการเดินทางมายังเกาะพะงัน โดยนักท่องเที่ยวสามารถโดยสารเรือเฟอร์รี่จากท่าเรือดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี ไปยังท่าเรือท้องศาลา ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเดินทางของเกาะพะงัน บริเวณท่าเรือท้องศาลามีบริการรถโดยสารท้องถิ่น รถรับจ้าง รถเช่า ร้านอาหาร โรงแรม ธนาคาร และบริษัทนำเที่ยว จากท้องศาลาสามารถเดินทางต่อไปยังบริเวณน้ำตกแพงและที่ทำการอุทยานได้ด้วยรถยนต์ รถจักรยานยนต์เช่า หรือรถรับจ้างในพื้นที่ ส่วนการเดินทางไปน้ำตกธารเสด็จควรวางแผนแยกต่างหาก เพราะเส้นทางภูเขาบางช่วงต้องใช้รถที่เหมาะสมและคนขับที่ชำนาญ

 

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการจัดเส้นทางเที่ยวให้คุ้มค่า สามารถเริ่มจากน้ำตกแพงและเส้นทางโดมศิลาในช่วงเช้า จากนั้นเดินทางต่อไปยังอ่าวธารเสด็จ น้ำตกธารเสด็จ หรือพื้นที่ชายหาดฝั่งตะวันออกของเกาะพะงัน เช่น หาดท้องนายปานใหญ่และหาดท้องนายปานน้อย หากมีเวลามากขึ้นสามารถพักใกล้หาดธารเสด็จหรือท้องนายปานเพื่อเที่ยวแบบไม่เร่งรีบ เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นทั้งป่าต้นน้ำ น้ำตก จุดชมวิว และทะเลในวันเดียวกัน

 

สิ่งสำคัญในการเที่ยวอุทยานแห่งนี้คือการเคารพธรรมชาติและสถานที่ทางประวัติศาสตร์ นักท่องเที่ยวไม่ควรทิ้งขยะ ไม่ควรเก็บพืช กล้วยไม้ หรือดอกไม้ป่า ไม่ควรให้อาหารสัตว์ และไม่ควรส่งเสียงดังรบกวนสัตว์ป่า หากต้องการลงเล่นน้ำควรเลือกจุดที่ปลอดภัย ไม่ลงเล่นในช่วงน้ำแรง และไม่ปีนโขดหินที่เปียกลื่น การเที่ยวอุทยานบนเกาะพะงันอย่างรับผิดชอบจะช่วยรักษาพื้นที่ธรรมชาติแห่งนี้ให้คงอยู่ทั้งในฐานะแหล่งท่องเที่ยว แหล่งเรียนรู้ และแหล่งต้นน้ำของเกาะต่อไป

 

อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงันจึงเป็นมากกว่าน้ำตกหนึ่งแห่งบนเกาะพะงัน แต่เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่รวมเรื่องราวหลายชั้นไว้ในที่เดียว ทั้งประวัติการอนุรักษ์จากวนอุทยานน้ำตกแพง ความสำคัญของป่าต้นน้ำ ความงดงามของน้ำตกแพงและน้ำตกธารเสด็จ เส้นทางศึกษาธรรมชาติ จุดชมวิวโดมศิลา ยอดเขาหรา และร่องรอยทางประวัติศาสตร์จากการเสด็จประพาสของพระมหากษัตริย์ไทย ผู้ที่ต้องการรู้จักเกาะพะงันอย่างลึกซึ้งควรจัดเวลาให้สถานที่แห่งนี้ เพราะที่นี่ช่วยให้เห็นว่าเกาะพะงันไม่ได้มีเพียงทะเลและกิจกรรมชายหาด แต่ยังมีผืนป่า สายน้ำ และมรดกทางประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าระดับประเทศ

 

 

ตอบ: เปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.

 

ตอบ: ผู้ใหญ่ชาวไทย 20 บาท เด็กชาวไทย 10 บาท ผู้ใหญ่ชาวต่างชาติ 100 บาท และเด็กชาวต่างชาติ 50 บาทต่อคน

 

ตอบ: น้ำตกแพงเป็นพื้นที่ที่ตั้งของที่ทำการอุทยานและมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติไปยังจุดชมวิวโดมศิลา ส่วนน้ำตกธารเสด็จอยู่ในเขตตำบลบ้านใต้ มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์จากการเสด็จประพาสของพระมหากษัตริย์ไทยหลายรัชกาล

 

ตอบ: หากต้องการชมน้ำตกควรเลือกช่วงที่มีน้ำพอเหมาะหลังฤดูฝนหรือช่วงที่ลำธารมีน้ำไหลดี แต่ควรหลีกเลี่ยงช่วงฝนตกหนัก เพราะเส้นทางบางช่วงลื่นและน้ำอาจไหลแรง

 

ตอบ: จากท่าเรือท้องศาลาสามารถเดินทางต่อด้วยรถยนต์ รถจักรยานยนต์เช่า หรือรถรับจ้างท้องถิ่นไปยังน้ำตกแพงและที่ทำการอุทยานได้ ส่วนเส้นทางไปน้ำตกธารเสด็จควรใช้รถที่เหมาะกับทางภูเขา

 

ตอบ: ไม่ควรวางแผนเดินทางทางเรือตลอดทั้งปี เพราะช่วงเดือนตุลาคมถึงมกราคมสภาพทะเลมักไม่เหมาะกับการเดินทางไปน้ำตกธารเสด็จทางเรือ

 

ตอบ: เหมาะกับนักท่องเที่ยวที่ชอบธรรมชาติ น้ำตก เดินป่าระยะสั้น จุดชมวิว ประวัติศาสตร์ และผู้ที่ต้องการเห็นเกาะพะงันในมุมป่าต้นน้ำมากกว่าการเที่ยวทะเลเพียงอย่างเดียว