พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์

วันเปิดทำการ: ทุกวัน

เวลาเปิดทำการ: 08.30 – 16.30 น.

 

พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส ตั้งอยู่บริเวณเขาตันหยง ตำบลกะลุวอเหนือ อำเภอเมืองนราธิวาส ใกล้อ่าวมะนาวและเส้นทางนราธิวาส–ตากใบ เป็นพระตำหนักประทับแรมในภาคใต้ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้ก่อสร้างขึ้นเมื่อปี 2516 บนพื้นที่ประมาณ 300 ไร่ ภายในประกอบด้วยหมู่พระตำหนัก อาคารราชการในเขตพระราชฐานชั้นนอก พื้นที่สวนร่มรื่น แปลงไม้ดอกไม้ประดับ พันธุ์ไม้พื้นถิ่น กรงนกและสัตว์ป่า และศูนย์ศิลปาชีพพิเศษ เป็นสถานที่ที่เหมาะสำหรับการเรียนรู้พระราชกรณียกิจ ธรรมชาติชายทะเลเขาตันหยง และงานหัตถกรรมท้องถิ่นของจังหวัดนราธิวาส

 

พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ เป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญที่สุดของจังหวัดนราธิวาส ทั้งในด้านประวัติศาสตร์ พระราชกรณียกิจ ภูมิทัศน์ธรรมชาติ และความทรงจำของประชาชนในพื้นที่ชายแดนใต้ พระตำหนักตั้งอยู่บริเวณเขาตันหยง ตำบลกะลุวอเหนือ อำเภอเมืองนราธิวาส อยู่ด้านริมทะเลใกล้กับอ่าวมะนาว ห่างจากตัวเมืองนราธิวาสประมาณ 8 กิโลเมตร ตามเส้นทางหลวงหมายเลข 4084 สายนราธิวาส–ตากใบ พื้นที่โดยรอบมีลักษณะเป็นเนินเขาใกล้ทะเล รายล้อมด้วยพันธุ์ไม้ใหญ่ ป่าธรรมชาติ และบรรยากาศสงบที่แตกต่างจากย่านเมืองหลักของจังหวัดอย่างชัดเจน

 

พระตำหนักแห่งนี้ก่อสร้างขึ้นเมื่อปี 2516 เพื่อเป็นที่ประทับแรมของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศานุวงศ์ เมื่อเสด็จพระราชดำเนินมาปฏิบัติพระราชกรณียกิจในจังหวัดนราธิวาสและจังหวัดชายแดนภาคใต้ พื้นที่พระตำหนักมีขนาดประมาณ 300 ไร่เศษ ตั้งอยู่บนทำเลที่เหมาะสมเพราะเป็นพื้นที่สูง ร่มรื่น อยู่ใกล้ทะเล และอยู่ไม่ไกลจากชุมชนเมืองนราธิวาส ทำให้สามารถใช้เป็นศูนย์กลางการเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรและติดตามงานพัฒนาในพื้นที่ได้สะดวก

 

ความสำคัญของพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ไม่ได้อยู่เพียงความงดงามของสถานที่ แต่ยังอยู่ที่บทบาทในฐานะฐานปฏิบัติพระราชกรณียกิจของภาคใต้ตอนล่าง จากพระตำหนักแห่งนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถได้เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมเยียนราษฎรในพื้นที่นราธิวาส ยะลา ปัตตานี และพื้นที่ใกล้เคียง ทรงรับฟังปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน และเกิดโครงการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริจำนวนมาก ทั้งด้านน้ำ ดิน อาชีพ การเกษตร ประมง ศิลปาชีพ และการพัฒนาคุณภาพชีวิต

 

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของพระตำหนักสะท้อนความตั้งใจให้กลมกลืนกับสภาพท้องถิ่น อาคารประทับเป็นอาคารคอนกรีตก่ออิฐถือปูน รูปทรงปั้นหยาสมัยใหม่ตามแบบนิยมของภาคใต้ รูปแบบหลังคาและสัดส่วนอาคารเข้ากับภูมิอากาศร้อนชื้นและบริบทบ้านเรือนในพื้นที่ชายแดนใต้ ทำให้พระตำหนักมีบุคลิกที่สง่างาม เรียบง่าย และไม่แปลกแยกจากภูมิทัศน์โดยรอบ ภายในเขตพระราชฐานแบ่งพื้นที่เป็นหมู่อาคารด้านบนซึ่งเป็นหมู่พระตำหนักและพื้นที่เกี่ยวข้องกับการประทับ ส่วนพื้นที่ด้านล่างจัดเป็นหมู่อาคารสนับสนุนและพื้นที่ศูนย์ศิลปาชีพพิเศษ

 

บรรยากาศภายในเขตพระราชฐานมีความร่มรื่นมากจากพันธุ์ไม้นานาชนิด ทั้งไม้ดอกไม้ประดับ ไม้ยืนต้น ไม้ป่าดงดิบ และไม้ท้องถิ่นภาคใต้ พื้นที่บางส่วนจัดเป็นแปลงทดลองปลูกพืชและสวนไม้ประดับ ขณะที่บางส่วนมีกรงเลี้ยงไก่ฟ้า นก และสัตว์ป่าพันธุ์ต่าง ๆ ทำให้พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์มีลักษณะเป็นทั้งพระราชฐาน แหล่งเรียนรู้ธรรมชาติ และพื้นที่อนุรักษ์พันธุ์ไม้ในเวลาเดียวกัน

 

บริเวณเขาตันหยงและพื้นที่ใกล้เคียงยังเกี่ยวข้องกับพระราชดำริด้านสวนพฤกษศาสตร์ภาคใต้ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีพระราชดำริให้พื้นที่ป่าเขาตันหยงและป่าเขาสำนักในอำเภอเมืองนราธิวาสเหมาะแก่การจัดสร้างสวนพฤกษศาสตร์ในภาคใต้ เพื่อเป็นแหล่งรวมพันธุ์ไม้และพันธุกรรมพืชภาคใต้ เป็นพื้นที่อนุรักษ์ พัฒนาพันธุ์ไม้ และสามารถพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวได้ โดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมและไม่ทำให้ราษฎรในพื้นที่เดือดร้อน แนวคิดนี้ทำให้การเที่ยวพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ควรมองควบคู่กับธรรมชาติของเขาตันหยง อ่าวมะนาว และระบบนิเวศชายทะเลของกะลุวอเหนือ

 

ด้านศิลปาชีพ พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์มีศูนย์ศิลปาชีพพิเศษบริเวณด้านล่าง ซึ่งเป็นแหล่งฝึกงานและส่งเสริมอาชีพให้ประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะงานเครื่องปั้นดินเผา เซรามิก และงานหัตถกรรมท้องถิ่นที่สะท้อนภูมิปัญญาชาวนราธิวาส งานศิลปาชีพมีความหมายสำคัญต่อชุมชนชายแดนใต้ เพราะช่วยสร้างรายได้ เสริมทักษะอาชีพ และทำให้ศิลปะพื้นถิ่นได้รับการต่อยอดอย่างเป็นระบบ การมาเยือนพระตำหนักจึงไม่ได้เห็นเพียงพระราชฐาน แต่ยังได้เห็นแนวคิดการพัฒนาอาชีพที่เชื่อมโยงกับชีวิตประชาชนโดยตรง

 

พื้นที่พระตำหนักยังสัมพันธ์กับหมู่บ้านรอบเขตพระราชฐาน ชุมชนกะลุวอเหนือ และอ่าวมะนาว ซึ่งเป็นพื้นที่ชายทะเลที่มีชาวไทยมุสลิมอาศัยอยู่มายาวนาน เรื่องราวการก่อสร้างพระตำหนักจึงเชื่อมกับความร่วมมือและความจงรักภักดีของราษฎรในพื้นที่ เจ้าของที่ดินเดิมในบริเวณเขาตันหยงได้ร่วมสนับสนุนการจัดสร้างพระตำหนัก และมีการจัดพื้นที่ชุมชนใหม่ให้ประชาชนอยู่อาศัยอย่างเป็นระเบียบโดยไม่ตัดขาดจากวิถีชีวิตเดิม พระตำหนักแห่งนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ชุมชน ไม่ได้แยกขาดจากพื้นที่โดยรอบ

 

สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์เป็นสถานที่ที่ควรมาเยือนด้วยความสุภาพและความเข้าใจ เพราะเป็นเขตพระราชฐานที่เปิดให้ประชาชนเข้าชมในช่วงเวลาที่ไม่มีพระราชกรณียกิจหรือการใช้พื้นที่ตามราชการ ผู้เข้าชมควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ไม่เข้าไปในพื้นที่ห้ามเข้า ไม่ถ่ายภาพในจุดที่มีข้อกำหนด ไม่ส่งเสียงดัง และแต่งกายสุภาพ เนื่องจากสถานที่แห่งนี้มีทั้งสถานะพระราชฐาน พื้นที่ราชการ และพื้นที่เรียนรู้ของประชาชน

 

จุดเด่นที่ควรชมภายในพื้นที่ ได้แก่ ทางเข้าพระตำหนักที่มีภูมิทัศน์ร่มรื่น หมู่พระตำหนักและอาคารราชการในเขตพระราชฐานชั้นนอก อาคารเฉลิมพระเกียรติสิริกาญจนทักษิณ พื้นที่สวนไม้ดอกไม้ประดับ แนวไม้ใหญ่ แปลงทดลองปลูกพืช กรงนกและสัตว์ป่า และศูนย์ศิลปาชีพพิเศษ ทั้งหมดนี้ทำให้พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์มีลักษณะเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และธรรมชาติในพื้นที่เดียวกัน

 

พระตำหนักตั้งอยู่ใกล้อุทยานแห่งชาติอ่าวมะนาว–เขาตันหยง ซึ่งเป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีทั้งชายหาด เนินเขา ป่าชายหาด ป่าพรุ และพื้นที่ป่าสงวน อ่าวมะนาวเป็นชายหาดที่มีความสงบ โค้งอ่าวสวย น้ำทะเลและแนวหาดเป็นธรรมชาติ เหมาะสำหรับจัดเส้นทางร่วมกับพระตำหนักภายในครึ่งวัน ผู้มาเยือนสามารถเริ่มจากพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์เพื่อเรียนรู้พระราชกรณียกิจ แล้วต่อไปยังอ่าวมะนาวเพื่อพักผ่อนริมทะเล ชมธรรมชาติ และเรียนรู้วิถีชุมชนกะลุวอเหนือ

 

อีกจุดหนึ่งที่เหมาะกับการเชื่อมเส้นทางคือกลุ่มอ่าวมะนาวบาติก ซึ่งเป็นกลุ่มหัตถกรรมในพื้นที่บ้านบูกิ๊ตอ่าวมะนาว ตำบลกะลุวอเหนือ งานบาติกเป็นอาชีพเสริมสำคัญของชุมชนชายทะเลและสะท้อนฝีมือเชิงศิลป์ของคนท้องถิ่น หากเที่ยวพระตำหนักควบคู่กับศูนย์ศิลปาชีพและงานบาติกชุมชน จะทำให้เห็นภาพการพัฒนาอาชีพและงานหัตถกรรมของนราธิวาสได้ชัดเจนขึ้น

 

นอกจากด้านธรรมชาติและหัตถกรรม พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ยังเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับเส้นทางท่องเที่ยวอำเภอเมืองนราธิวาส เพราะอยู่ไม่ไกลจากตัวเมือง สามารถจัดรวมกับมัสยิดกลางจังหวัดนราธิวาส หาดนราทัศน์ พิพิธภัณฑ์เมืองนราธิวาส สวนเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา และเขื่อนท่าพระยาสายได้ในวันเดียว เส้นทางนี้ทำให้เห็นนราธิวาสครบหลายมิติ ทั้งพระราชกรณียกิจ ธรรมชาติ ชายทะเล ศาสนา เมืองเก่า และวิถีริมแม่น้ำบางนรา

 

ช่วงเวลาที่เหมาะกับการมาเยือนคือช่วงเช้าหรือช่วงบ่ายต้น ๆ เพราะมีเวลาเพียงพอสำหรับการเข้าชมในช่วง 08.30–16.30 น. และสามารถต่อเส้นทางไปยังอ่าวมะนาวหรือแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงได้สะดวก หากเดินทางช่วงปลายปีหรือช่วงที่มีพระราชกรณียกิจ ควรตรวจสอบประกาศของเจ้าหน้าที่ก่อนเดินทาง เพราะพระตำหนักอาจมีการจำกัดพื้นที่หรือปิดไม่ให้เข้าชมบางช่วงตามภารกิจของเขตพระราชฐาน

 

การเดินทาง จากตัวเมืองนราธิวาสใช้ทางหลวงหมายเลข 4084 สายนราธิวาส–ตากใบ มุ่งหน้าไปทางตำบลกะลุวอเหนือและอ่าวมะนาว ระยะทางประมาณ 8 กิโลเมตร พระตำหนักตั้งอยู่ริมเส้นทางหลัก จึงเดินทางสะดวกทั้งรถยนต์ส่วนตัว รถโดยสารประจำทางสายที่ไปอำเภอตากใบ และรถรับจ้างในพื้นที่ ผู้ที่ใช้รถโดยสารสามารถแจ้งลงบริเวณหน้าพระตำหนักได้โดยตรง

 

หากเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว สามารถตั้งปลายทางเป็นพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ ตำบลกะลุวอเหนือ อำเภอเมืองนราธิวาส หรือใช้พิกัดอ้างอิงบริเวณเขาตันหยงใกล้อ่าวมะนาว การขับรถจากตัวเมืองใช้เวลาไม่นาน เส้นทางเหมาะกับการเดินทางต่อไปอ่าวมะนาว ตากใบ หรือด่านตากใบ ผู้ขับขี่ควรขับด้วยความระมัดระวังและสังเกตป้ายทางเข้า เนื่องจากบริเวณนี้เป็นพื้นที่พระราชฐานและอยู่ใกล้แหล่งธรรมชาติ

 

ข้อควรปฏิบัติในการเข้าชมพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์คือควรแต่งกายสุภาพ ไม่สวมเสื้อผ้าที่ไม่เหมาะสมกับสถานที่ราชการและพระราชฐาน งดส่งเสียงดัง ไม่ปีนป่ายต้นไม้หรือโครงสร้าง ไม่เด็ดดอกไม้หรือเก็บพืชในพื้นที่ ไม่ทิ้งขยะ และปฏิบัติตามป้ายหรือคำแนะนำของเจ้าหน้าที่อย่างเคร่งครัด การเข้าชมควรเน้นการเรียนรู้ ชมบรรยากาศ และเคารพสถานที่มากกว่าการเที่ยวแบบสนุกสนานทั่วไป

 

พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์จึงเป็นสถานที่ที่ให้ความหมายมากกว่าการชมอาคารสวยงาม เพราะทุกส่วนของพื้นที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างพระราชกรณียกิจกับประชาชนชายแดนใต้ ตั้งแต่หมู่พระตำหนักบนเขาตันหยง ศูนย์ศิลปาชีพ แปลงไม้ประดับ สวนไม้ใหญ่ พื้นที่ธรรมชาติอ่าวมะนาว ไปจนถึงชุมชนกะลุวอเหนือโดยรอบ ผู้ที่มาเยือนจะได้เห็นว่านราธิวาสไม่ได้เป็นเพียงเมืองชายแดนหรือเมืองทะเล แต่ยังเป็นพื้นที่ที่มีประวัติศาสตร์การพัฒนาและความผูกพันกับสถาบันพระมหากษัตริย์อย่างลึกซึ้ง

 

 

ตอบ: พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ตั้งอยู่บริเวณเขาตันหยง ตำบลกะลุวอเหนือ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ใกล้อ่าวมะนาวและทางหลวงหมายเลข 4084 สายนราธิวาส–ตากใบ

 

ตอบ: เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.30–16.30 น. โดยอาจมีการจำกัดพื้นที่หรือปิดเข้าชมในช่วงที่มีพระราชกรณียกิจหรือภารกิจของเขตพระราชฐาน

 

ตอบ: พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ก่อสร้างขึ้นเมื่อปี 2516 เพื่อเป็นที่ประทับแรมเมื่อเสด็จพระราชดำเนินมาปฏิบัติพระราชกรณียกิจในจังหวัดชายแดนภาคใต้

 

ตอบ: มีหมู่พระตำหนัก อาคารเฉลิมพระเกียรติสิริกาญจนทักษิณ สวนไม้ดอกไม้ประดับ ไม้ยืนต้น กรงนกและสัตว์ป่า พื้นที่ธรรมชาติ และศูนย์ศิลปาชีพพิเศษ

 

ตอบ: เหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ พระราชกรณียกิจ ธรรมชาติ ศิลปาชีพ และการเรียนรู้พื้นที่ชายแดนใต้ของจังหวัดนราธิวาส

 

ตอบ: จากตัวเมืองนราธิวาสใช้ทางหลวงหมายเลข 4084 มุ่งหน้าอำเภอตากใบ ระยะทางประมาณ 8 กิโลเมตร สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว รถโดยสารสายตากใบ หรือรถรับจ้างในพื้นที่

 

ตอบ: มีหลายแห่ง เช่น อุทยานแห่งชาติอ่าวมะนาว–เขาตันหยง หาดอ่าวมะนาว กลุ่มอ่าวมะนาวบาติก สวนพฤกษศาสตร์ เขื่อนท่าพระยาสาย พิพิธภัณฑ์เมืองนราธิวาส และหาดนราทัศน์