บ้านคีรีวง

วันเปิดทำการ: ทุกวัน โดยกิจกรรมโฮมสเตย์ การศึกษาดูงาน และการเดินป่าควรติดต่อศูนย์บริการนักท่องเที่ยวหรือชุมชนก่อนเดินทาง

เวลาเปิดทำการ: แนะนำเข้าชมช่วงกลางวัน กิจกรรมพิเศษและการพักค้างคืนเป็นไปตามเวลานัดหมาย

 

บ้านคีรีวง นครศรีธรรมราช เป็นชุมชนท่องเที่ยวเชิงนิเวศในตำบลกำโลน อำเภอลานสกา ตั้งอยู่ท่ามกลางขุนเขาหลวงและสายน้ำใส ได้รับรางวัลยอดเยี่ยมอุตสาหกรรมท่องเที่ยว Thailand Tourism Awards ประจำปี 2541 ประเภทเมืองและชุมชน จุดเด่นคืออากาศบริสุทธิ์ สวนสมรม ผลไม้ตามฤดูกาล ลำธารกลางหมู่บ้าน สะพานบ้านคีรีวง โฮมสเตย์ ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ สบู่สมุนไพรเปลือกมังคุด ทุเรียนกวน และกิจกรรมเดินป่าศึกษาธรรมชาติสู่ยอดเขาหลวง

 

บ้านคีรีวง นครศรีธรรมราช ตั้งอยู่ในตำบลกำโลน อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นชุมชนกลางหุบเขาที่มีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของภาคใต้ และเป็นจุดหมายที่ผู้เดินทางจำนวนมากนึกถึงเมื่อต้องการสัมผัสธรรมชาติ น้ำใส อากาศบริสุทธิ์ และวิถีชีวิตแบบชาวสวนที่ยังคงอยู่กับภูเขาและสายน้ำอย่างใกล้ชิด บ้านคีรีวงได้รับการยกย่องว่าเป็นแหล่งอากาศดีที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ด้วยภูมิประเทศที่โอบล้อมด้วยเทือกเขาหลวง ป่าไม้ ลำธาร และสวนผลไม้ผสมผสานของชาวบ้าน ทำให้พื้นที่แห่งนี้เป็นมากกว่าหมู่บ้านท่องเที่ยว แต่เป็นตัวอย่างของชุมชนที่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเข้าใจ และพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยมีคนในชุมชนเป็นศูนย์กลาง

 

เดิมบ้านคีรีวงมีชื่อว่า “บ้านขุนน้ำ” เพราะตั้งอยู่ใกล้ต้นน้ำจากยอดเขาหลวง ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นชื่อ “บ้านคีรีวง” ซึ่งหมายถึงหมู่บ้านที่อยู่ในวงล้อมของภูเขา ชื่อนี้สะท้อนภาพพื้นที่ได้ชัดเจน เพราะไม่ว่าจะมองจากสะพานบ้านคีรีวง ริมคลองท่าดี หรือถนนสายเล็กในชุมชน ก็จะเห็นแนวเขาเขียวขจีล้อมรอบหมู่บ้านอยู่แทบทุกด้าน บรรยากาศเช่นนี้ทำให้บ้านคีรีวงมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่ใช่เพียงเพราะวิวสวย แต่เพราะภูเขา ลำธาร สวนผลไม้ และบ้านเรือนของชาวบ้านรวมกันเป็นภูมิทัศน์เดียวที่มีชีวิต

 

บ้านคีรีวงได้รับรางวัลยอดเยี่ยมอุตสาหกรรมท่องเที่ยว Thailand Tourism Awards ประจำปี 2541 ประเภทเมืองและชุมชน จากความโดดเด่นในการจัดการธุรกิจท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยชุมชน จุดแข็งของบ้านคีรีวงคือการไม่แยกการท่องเที่ยวออกจากชีวิตประจำวัน ชาวบ้านยังคงทำสวน อยู่กับเครือญาติ ดูแลลำธาร รักษาผลิตภัณฑ์ชุมชน และเปิดบ้านต้อนรับนักท่องเที่ยวในรูปแบบที่เหมาะสม การท่องเที่ยวที่นี่จึงไม่ได้เน้นสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ แต่เน้นประสบการณ์ที่ทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจวิถีชีวิตของชุมชนต้นน้ำอย่างแท้จริง

 

อาชีพหลักของชาวบ้านคือการทำสวนผลไม้แบบผสมผสาน หรือที่คนใต้เรียกว่า “สวนสมรม” ภายในสวนเดียวกันจะปลูกพืชหลากหลายชนิดคละกัน เช่น มังคุด ทุเรียน ลองกอง เงาะ สะตอ หมาก พลู และพืชพื้นถิ่นอื่น ๆ การทำสวนสมรมช่วยให้ชาวบ้านมีผลผลิตหลากหลาย ลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาพืชชนิดเดียว และรักษาความชุ่มชื้นของพื้นที่สวนให้ใกล้เคียงระบบนิเวศธรรมชาติ ช่วงฤดูผลไม้ โดยเฉพาะระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงกันยายน เป็นช่วงที่บ้านคีรีวงมีสีสันมาก เพราะนักท่องเที่ยวสามารถชิมและซื้อผลไม้สดจากชุมชน รวมถึงผลไม้แปรรูป เช่น ทุเรียนกวน มังคุดกวน ทุเรียนทอด และของฝากพื้นบ้านอื่น ๆ

 

สายน้ำเป็นหัวใจสำคัญของบ้านคีรีวง ลำธารที่ไหลผ่านหมู่บ้านมาจากป่าต้นน้ำของเทือกเขาหลวง น้ำใสไหลผ่านแก่งหินและพื้นที่ชุมชนจนกลายเป็นภาพจำของบ้านคีรีวง จุดที่นักท่องเที่ยวนิยมมากที่สุดคือบริเวณสะพานบ้านคีรีวงและคลองท่าดี ซึ่งมองเห็นทั้งสายน้ำ ก้อนหิน ป่าเขา และบ้านเรือนของชาวบ้านในมุมเดียวกัน การได้ยืนบนสะพาน ฟังเสียงน้ำไหล และมองเห็นเขาหลวงอยู่ด้านหลัง เป็นประสบการณ์ที่อธิบายได้ดีว่าทำไมบ้านคีรีวงจึงกลายเป็นจุดหมายที่คนรักธรรมชาติอยากมาเยือนซ้ำ

 

ภายในชุมชนมีกิจกรรมที่เหมาะกับการเที่ยวแบบช้า ๆ หลายรูปแบบ เช่น ปั่นจักรยานรอบหมู่บ้าน เล่นน้ำในลำธาร แวะชมสวนสมรม เดินชมกลุ่มอาชีพ ซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน นั่งพักที่ร้านกาแฟริมคลอง และพักโฮมสเตย์เพื่อสัมผัสชีวิตชาวสวนอย่างใกล้ชิด การปั่นจักรยานเป็นกิจกรรมที่ได้รับความนิยมมาก เพราะถนนในหมู่บ้านมีระยะทางไม่ยาวเกินไป และมีจุดแวะหลายจุด ทั้งสะพาน ลำธาร ร้านค้า กลุ่มอาชีพ และบ้านพักชุมชน ผู้มาเยือนจึงสามารถใช้เวลาทั้งวันได้โดยไม่ต้องเร่งรีบ

 

ผลิตภัณฑ์ชุมชนเป็นอีกส่วนที่ทำให้บ้านคีรีวงมีความน่าสนใจ ชุมชนมีการรวมกลุ่มผลิตสินค้าที่ระลึกและสินค้าจากภูมิปัญญาท้องถิ่นหลายประเภท เช่น กลุ่มผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ กลุ่มใบไม้บ้านคีรีวง กลุ่มลูกไม้ กลุ่มสมุนไพร กลุ่มจักสาน กลุ่มแปรรูปน้ำผลไม้ และกลุ่มทุเรียนกวน ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติเป็นหนึ่งในสินค้าที่โดดเด่น เพราะใช้สีจากวัสดุธรรมชาติ เช่น เปลือกไม้ ใบไม้ และส่วนต่าง ๆ ของพืชในพื้นที่ ทำให้ผืนผ้ามีโทนสีอ่อนละมุน สอดคล้องกับบรรยากาศธรรมชาติของหมู่บ้าน

 

สบู่สมุนไพรเปลือกมังคุดเป็นผลิตภัณฑ์อีกประเภทที่สะท้อนการใช้ทรัพยากรจากสวนผลไม้ให้เกิดมูลค่า ชุมชนที่มีมังคุดจำนวนมากสามารถนำส่วนที่เหลือจากการบริโภคหรือจำหน่ายผลสดมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ดูแลผิวและของฝากได้ ความคิดเช่นนี้ช่วยให้ผลผลิตทางการเกษตรไม่ได้จบเพียงฤดูกาลเก็บเกี่ยว แต่ต่อยอดเป็นความรู้ด้านสมุนไพร การแปรรูป และเศรษฐกิจชุมชน ทำให้นักท่องเที่ยวที่ซื้อของฝากจากบ้านคีรีวงได้สนับสนุนรายได้ของคนในพื้นที่โดยตรง

 

บ้านคีรีวงยังเป็นจุดสำคัญสำหรับผู้สนใจกิจกรรมเดินป่าศึกษาธรรมชาติสู่ยอดเขาหลวง เทือกเขาหลวงเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของภาคใต้ มีความสูงประมาณ 1,835 เมตรจากระดับน้ำทะเล และเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำที่อุดมสมบูรณ์มาก เส้นทางเดินป่าจากบ้านคีรีวงเหมาะสำหรับผู้ที่มีความพร้อมทางร่างกายและต้องการเรียนรู้ป่าดิบชื้นอย่างจริงจัง กิจกรรมลักษณะนี้ต้องมีผู้นำทาง ลูกหาบ การจัดการอุปกรณ์ และการประสานงานกับชุมชนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรเดินป่าเองโดยไม่มีผู้รู้เส้นทาง เพราะพื้นที่เป็นป่าภูเขาที่สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็ว

 

การพักโฮมสเตย์เป็นวิธีที่ทำให้เข้าใจบ้านคีรีวงได้ลึกกว่าการมาเช้าเย็นกลับ ชุมชนมีที่พักหลายรูปแบบ ทั้งโฮมสเตย์ของชาวบ้าน รีสอร์ทขนาดเล็ก ที่พักริมลำธาร และบ้านพักในสวนผลไม้ การพักค้างคืนทำให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสบรรยากาศเช้าในหมู่บ้าน ได้ยินเสียงน้ำ เสียงนก และเห็นวิถีชีวิตชาวบ้านที่ค่อย ๆ เริ่มต้นวันใหม่ บางช่วงสามารถตื่นเช้าไปเดินริมคลอง ถ่ายภาพสะพานบ้านคีรีวงในช่วงแสงอ่อน หรือแวะชิมอาหารพื้นบ้านที่ร้านค้าในชุมชนได้อย่างสบาย

 

การเดินทาง ไปบ้านคีรีวง จากตัวเมืองนครศรีธรรมราชให้ใช้ถนนกะโรมหรือทางหลวงหมายเลข 4016 มุ่งหน้าอำเภอลานสกา จากนั้นเข้าสู่เส้นทางที่ป้ายชี้ไปบ้านคีรีวง ผ่านเส้นทางท้องถิ่นและถนนสาย นศ.4070 เข้าไปยังชุมชน ระยะทางจากตัวเมืองนครศรีธรรมราชถึงบ้านคีรีวงประมาณ 25–30 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 40–60 นาทีตามสภาพการจราจร หากไม่มีรถส่วนตัวสามารถขึ้นรถสองแถวจากตลาดยาวในอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช โดยข้อมูลท้องถิ่นระบุว่ามีรถออกตั้งแต่เวลา 07.00–16.00 น. เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเที่ยวแบบไปเช้าเย็นกลับ หรือพักค้างคืนในชุมชน

 

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการเที่ยวบ้านคีรีวงขึ้นอยู่กับรูปแบบการเดินทาง หากต้องการเล่นน้ำ ปั่นจักรยาน และถ่ายภาพลำธาร ช่วงเช้าถึงบ่ายเป็นช่วงที่เหมาะที่สุด เพราะมีแสงธรรมชาติและเดินทางสะดวก หากต้องการสัมผัสฤดูผลไม้ ช่วงเดือนกรกฎาคมถึงกันยายนเป็นช่วงที่ควรวางแผนเป็นพิเศษ ส่วนฤดูฝนทำให้หมู่บ้านเขียวชอุ่มและมีบรรยากาศสดชื่นมาก แต่ผู้มาเยือนควรติดตามสภาพอากาศ เพราะฝนตกหนักอาจทำให้น้ำในลำธารไหลแรงและไม่เหมาะกับการลงเล่นน้ำ

 

มารยาทในการเที่ยวบ้านคีรีวงควรยึดหลักเคารพชุมชนและธรรมชาติ ผู้มาเยือนควรรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะลงลำธาร ไม่ส่งเสียงดังในบริเวณที่พัก ไม่เข้าไปในสวนผลไม้โดยไม่ได้รับอนุญาต ไม่เก็บผลไม้เองหากเจ้าของสวนไม่ได้อนุญาต และไม่จอดรถกีดขวางทางชุมชน หากใช้บริการโฮมสเตย์ ผู้นำทาง เช่าจักรยาน หรือซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน ควรเลือกใช้บริการจากคนในพื้นที่เพื่อให้รายได้กลับสู่ชุมชนโดยตรง

 

บ้านคีรีวงจึงเป็นสถานที่ที่มีคุณค่ามากกว่าคำว่า “หมู่บ้านอากาศดี” เพราะที่นี่รวมระบบนิเวศต้นน้ำของเขาหลวง วิถีสวนสมรม สายน้ำกลางหมู่บ้าน ผลิตภัณฑ์ชุมชน โฮมสเตย์ การเดินป่า และการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนไว้ในพื้นที่เดียวกัน ผู้ที่มาเยือนจะได้เห็นนครศรีธรรมราชในมิติที่นุ่มลึก อ่อนโยน และใกล้ชิดชีวิตจริงของผู้คน บ้านคีรีวงจึงเหมาะทั้งสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป ครอบครัว คนรักธรรมชาติ นักเรียน นักศึกษา และผู้ที่ต้องการเรียนรู้การท่องเที่ยวเชิงนิเวศจากชุมชนต้นแบบของประเทศไทย

 

 

ตอบ: บ้านคีรีวงตั้งอยู่ในตำบลกำโลน อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นชุมชนกลางหุบเขาใกล้เทือกเขาหลวง

 

ตอบ: บ้านคีรีวงมีชื่อเสียงเรื่องอากาศบริสุทธิ์ ลำธารใส สวนสมรม ผลไม้ตามฤดูกาล โฮมสเตย์ ผลิตภัณฑ์ชุมชน และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยชุมชน

 

ตอบ: บ้านคีรีวงได้รับรางวัลยอดเยี่ยมอุตสาหกรรมท่องเที่ยว Thailand Tourism Awards ประจำปี 2541 ประเภทเมืองและชุมชน

 

ตอบ: ฤดูผลไม้บ้านคีรีวงอยู่ประมาณเดือนกรกฎาคม – กันยายน เป็นช่วงที่เหมาะสำหรับชิมมังคุด ทุเรียน ลองกอง เงาะ และผลไม้แปรรูปของชุมชน

 

ตอบ: ได้ สามารถขึ้นรถสองแถวจากตลาดยาวในอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช โดยมีรถออกในช่วง 07.00 – 16.00 น. หรือใช้รถรับจ้างท้องถิ่นเข้าสู่หมู่บ้าน

 

ตอบ: มีทั้งโฮมสเตย์ของชาวบ้าน รีสอร์ทขนาดเล็ก และที่พักริมลำธาร ควรติดต่อจองล่วงหน้าโดยเฉพาะวันหยุดและฤดูท่องเที่ยว

 

ตอบ: เหมาะกับการปั่นจักรยาน เล่นน้ำในลำธาร ชมสวนผลไม้ พักโฮมสเตย์ ซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน และเดินป่าศึกษาธรรมชาติสู่ยอดเขาหลวง

 

ตอบ: ควรรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะลงลำธาร ไม่เก็บผลไม้โดยไม่ได้รับอนุญาต ระวังน้ำไหลแรงในฤดูฝน และไม่เดินป่าโดยไม่มีผู้นำทาง