หน้าแรก lovethailand >สถานที่ท่องเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือ >สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดสกลนคร >อ.เมืองสกลนคร >ต.ธาตุเชิงชุม > ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง)
TL;DR: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง) อยู่ที่ตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น. การเดินทางสะดวก จากตัวเมืองสกลนครเดินทางไปยังตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร ใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในตัวเมืองได้สะดวก.

สกลนคร

ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง)

ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง)

วันเปิดทำการ: ทุกวัน
เวลาเปิดทำการ: 08.00 – 17.00 น.
 
ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง) สกลนคร เป็นศาลสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองสกลนคร ตั้งอยู่ในเขตตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เดิมเรียกว่า ศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง ก่อนเปลี่ยนชื่อเมื่อ พ.ศ. 2543 เป็นศาลเจ้าพ่อมเหศักดิ์ หรือศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ตามที่ใช้ในข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวปัจจุบัน ศาลแห่งนี้เกี่ยวข้องกับตำนานเจ้าปู่โต่งหรือพระอุปฮาดโต่ง ผู้ถูกส่งมาจากราชวงศ์เมืองสารพันวันทองสองฝั่งแม่น้ำโขง เพื่อปกป้องชาวเมืองหนองหารหลวงและรักษาพระธาตุเชิงชุม พื้นที่ศาลเป็นศูนย์รวมความเชื่อเรื่องหลักเมือง การคุ้มครองบ้านเมือง และพิธีบวงสรวงประจำปีในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี
 
ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง) สกลนคร เป็นหนึ่งในศาลศักดิ์สิทธิ์ที่มีความหมายลึกซึ้งต่อเมืองสกลนคร เพราะไม่ได้เป็นเพียงศาลสำหรับกราบไหว้ขอพรทั่วไป แต่เป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับความทรงจำเรื่องเมืองหนองหารหลวง พระธาตุเชิงชุม คูเมือง คูหมากเสื่อ โนนหลักเมือง และตำนานเจ้าปู่โต่งอุปฮาดราชวงศ์จากเมืองสารพันวันทองของสองฝั่งแม่น้ำโขง ผู้คนในสกลนครรู้จักศาลแห่งนี้ในฐานะศาลหลักเมืองอีกนัยหนึ่ง เป็นศาลที่สะท้อนการนับถือผู้ปกปักรักษาเมืองและความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำถิ่นที่สืบต่อกันมายาวนานหลายชั่วอายุคน
 
ศาลแห่งนี้เดิมมีชื่อว่า ศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2543 ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น ศาลเจ้าพ่อมเหศักดิ์ ขณะที่ข้อมูลท่องเที่ยวหลายแห่งใช้ชื่อว่า ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ หรือเขียนกำกับว่าเป็นศาลหลักเมืองสกลนคร ความแตกต่างของการเขียนชื่อสะท้อนลักษณะของศาลเก่าที่มีทั้งชื่อในคำบอกเล่าท้องถิ่น ชื่อทางความเชื่อ และชื่อที่ใช้ในเอกสารหรือข้อมูลท่องเที่ยวร่วมสมัย แต่แก่นของสถานที่ยังคงหมายถึงศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์ ผู้เป็นหลักทางใจของเมืองสกลนคร
 
คำว่า “โต่ง” ในคำอธิบายท้องถิ่นมีความหมายหลากหลาย ด้านหนึ่งหมายถึงส่วนปลายหรือที่สุดของสิ่งที่เป็นแนว เช่น ปลายโต่ง ท้ายโต่ง หรือสุดโต่ง อีกด้านหนึ่งในภาษาพื้นบ้านอีสานใช้ในลักษณะกิริยาเกี่ยวกับการรองรับสิ่งที่โยนมา ไหลมา หรือตกลงมา เช่น โต่งดักปลา หรือโต่งน้ำจากชายคา ความหมายเหล่านี้ทำให้ชื่อเจ้าปู่โต่งมีมิติทางภาษาและภูมิปัญญาท้องถิ่น ไม่ใช่เพียงชื่อบุคคลในตำนาน แต่เป็นคำที่มีชีวิตในวิถีอีสานและสื่อถึงการรองรับ การคุ้มครอง และการรับภาระบางอย่างของชุมชน
 
ตำนานสำคัญของศาลระบุว่าเจ้าปู่โต่ง หรือพระอุปฮาดโต่ง เป็นราชวงศ์จากเมืองสารพันวันทองของสองฝั่งแม่น้ำโขง ท่านถูกส่งมาเพื่อปกป้องคุ้มครองชาวเมืองหนองหารหลวงและรักษาพระธาตุเชิงชุม ซึ่งเป็นศูนย์กลางศรัทธาสำคัญของเมืองในยุคนั้น เมืองหนองหารหลวงมีความสัมพันธ์กับหนองหาร ลำน้ำก่ำ และเส้นทางน้ำที่ไหลไปสู่แม่น้ำโขงตอนล่าง บทบาทของเจ้าปู่โต่งจึงไม่ได้จำกัดเฉพาะการคุ้มครองพื้นที่บนบก แต่ยังสัมพันธ์กับเส้นทางน้ำ วิถีชีวิต และความปลอดภัยของผู้คนในลุ่มน้ำด้วย
 
เมื่อพระอุปฮาดโต่งสิ้นพระชนม์ ชาวเมืองเชื่อว่าท่านยังคงสถิตอยู่ในพื้นที่เมืองสกลนครและทำหน้าที่ปกปักรักษาชาวเมืองต่อไป จึงเกิดการตั้งศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมืองขึ้นเพื่อเป็นที่สักการะและเป็นศูนย์รวมความเชื่อของประชาชน ศาลแห่งนี้จึงมีความหมายในฐานะพื้นที่เชื่อมระหว่างประวัติเมือง ตำนานบุคคลผู้คุ้มครองเมือง และพิธีกรรมที่ชาวบ้านยังสืบทอดในปัจจุบัน
 
บริเวณที่เกี่ยวข้องกับศาลเจ้าปู่โต่งในคำบอกเล่าท้องถิ่นมีการกล่าวถึงศาลเจ้าที่ตั้งเรียงรายในคูเมือง คูหมากเสื่อ และโนนหลักเมือง พื้นที่เหล่านี้เป็นคำสำคัญที่สะท้อนภูมิทัศน์เมืองเก่าของสกลนคร เพราะคูเมืองและโนนหลักเมืองมักเป็นบริเวณที่มีความหมายทางการปกครอง การป้องกันเมือง และความศักดิ์สิทธิ์ของพื้นที่เมืองเดิม การที่ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์สัมพันธ์กับชื่อสถานที่เหล่านี้ ทำให้ศาลไม่ได้เป็นเพียงศาลเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ความเชื่อเรื่องเมืองเก่าสกลนคร
 
ในมิติของความเชื่อเรื่องหลักเมือง ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ทำหน้าที่เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนที่ต้องการกราบไหว้ขอความเป็นสิริมงคล ความปลอดภัย ความมั่นคงของชีวิต และการคุ้มครองจากภัยต่าง ๆ ศาลหลักเมืองในหลายพื้นที่ของไทยมักมีความหมายเกี่ยวกับความมั่นคงของบ้านเมืองและผู้ปกป้องอาณาบริเวณ ขณะที่ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ของสกลนครมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวเพราะเชื่อมกับเรื่องเจ้าปู่โต่ง พระอุปฮาดราชวงศ์ และการปกป้องพระธาตุเชิงชุมกับเมืองหนองหารหลวง
 
พิธีสำคัญของศาลคือ การจัดเลี้ยงบวงสรวงศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมือง ซึ่งกำหนดจัดขึ้นในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี ประเพณีนี้สืบทอดในเมืองสกลนครมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน เครื่องบวงสรวงและเครื่องสังเวยตามประเพณีประกอบด้วยหัววัว ขาวัว เนื้อ เครื่องใน ข้าวตอก ดอกไม้ ของส้ม ของหวาน อาหารสุก เหล้าขาว และเครื่องดนตรีพื้นบ้าน เช่น ปี่ พิณ แคน และฉิ่ง เพื่อประกอบพิธีการเลี้ยงบวงสรวงตามแบบแผนที่ชุมชนถือปฏิบัติ
 
พิธีบวงสรวงศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นภาพสะท้อนของความเชื่อพื้นเมืองที่อยู่ร่วมกับชีวิตเมืองสกลนครอย่างชัดเจน เครื่องสังเวยและดนตรีพื้นบ้านไม่ได้มีความหมายเพียงในฐานะสิ่งของประกอบพิธี แต่เป็นภาษาเชิงวัฒนธรรมที่ชุมชนใช้สื่อสารกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การมีปี่ พิณ แคน และฉิ่งประกอบพิธีทำให้เห็นรากอีสานของงานบวงสรวง ส่วนเครื่องทรงและผ้าสีต่าง ๆ ที่ใช้ตามธรรมเนียมสื่อถึงการเคารพองค์เจ้าพ่อในฐานะผู้มีสถานะสูงและเป็นผู้คุ้มครองเมือง
 
เรื่องราวของศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคนสกลนครกับพระธาตุเชิงชุมอย่างลึกซึ้ง เพราะตำนานระบุว่าเจ้าปู่โต่งถูกส่งมาเพื่อรักษาพระธาตุเชิงชุมในเมืองหนองหารหลวง พระธาตุเชิงชุมเป็นศูนย์กลางศรัทธาสำคัญของจังหวัดสกลนครและเป็นสัญลักษณ์ทางพุทธศาสนาที่ชาวเมืองเคารพอย่างสูง เมื่อศาลเจ้าพ่อมเหสักข์สัมพันธ์กับการคุ้มครองพระธาตุเชิงชุม จึงทำให้ศาลแห่งนี้มีสถานะเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อมโลกของเมือง บ้านเมือง และพระศาสนาเข้าด้วยกัน
 
ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ตั้งอยู่ในเขตตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร ซึ่งเป็นพื้นที่ไม่ไกลจากตัวเมืองและสามารถเชื่อมต่อกับสถานที่สำคัญของจังหวัดได้สะดวก บริเวณโดยรอบมีบรรยากาศของศาลท้องถิ่นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวขนาดใหญ่ ผู้มาเยือนจะพบพื้นที่ศาลหลักเมือง ศาลบริวาร และพื้นที่สักการะที่สะท้อนความเชื่อของชาวเมือง การมาเยือนศาลแห่งนี้จึงให้ความรู้สึกเรียบง่าย สงบ และใกล้ชิดกับความเชื่อของคนท้องถิ่น
 
ภายในบริเวณศาลมีพื้นที่สำคัญหลายส่วน ได้แก่ ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์หรือศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมือง พื้นที่ศาลหลักเมือง ศาลบริวาร พื้นที่วางเครื่องสักการะ ลานประกอบพิธีบวงสรวง และพื้นที่โดยรอบที่เชื่อมโยงกับคูเมืองกับโนนหลักเมืองในคำบอกเล่าท้องถิ่น ศาลบริวารที่มีการกล่าวถึงในคำบรรยายร่วมสมัย ได้แก่ ศาลเจ้าพ่อท้าวศรีภูมิมี ศาลเจ้าพ่อท้าวศรีภูมิมา ศาลเจ้าพ่อท้าวศรีอุทัย และศาลเจ้าพ่อท้าวศรีวันทา พื้นที่เหล่านี้ช่วยให้ผู้มาเยือนเห็นว่าศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นระบบความเชื่อที่มีองค์ประกอบหลายชั้น ไม่ใช่เพียงศาลประธานเพียงจุดเดียว
 
การกราบไหว้ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ในวันปกติให้บรรยากาศสงบ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการมาสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำเมืองและเรียนรู้เรื่องราวประวัติท้องถิ่นของสกลนคร ส่วนช่วงพิธีบวงสรวงเดือน 6 ขึ้น 3 ค่ำ จะมีความคึกคักและมีบรรยากาศพิธีกรรมท้องถิ่นเด่นชัดมากขึ้น เพราะเป็นช่วงที่ชุมชนแสดงความเคารพต่อเจ้าปู่โต่งอย่างเป็นทางการตามประเพณีประจำปี ความแตกต่างระหว่างวันปกติและวันพิธีทำให้ศาลแห่งนี้มีทั้งมิติแห่งความสงบและมิติแห่งพลังชุมชน
 
ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นสถานที่ที่ช่วยเปิดมุมมองต่อเมืองสกลนครในระดับลึก เมืองนี้ไม่ได้มีเพียงวัดพระธาตุเชิงชุม วัดป่าสุทธาวาส หนองหาร หรือชุมชนท่าแร่เท่านั้น แต่ยังมีศาลหลักเมืองและความเชื่อเรื่องผู้คุ้มครองบ้านเมืองที่ดำรงอยู่ในพื้นที่เมืองเก่า การเดินทางมายังศาลจึงช่วยให้เข้าใจว่าความเป็นเมืองสกลนครประกอบด้วยหลายชั้น ทั้งพระพุทธศาสนา ความเชื่อพื้นเมือง ตำนานราชวงศ์สองฝั่งโขง ภูมิทัศน์หนองหาร และพิธีกรรมที่สืบทอดผ่านชุมชน
 
ในด้านภาษาและวัฒนธรรม ชื่อเดิมของศาลที่มีคำว่า “เจ้าปู่โต้ง” ทำให้เห็นการรักษาคำพื้นถิ่นไว้ในความทรงจำของคนเมือง แม้ภายหลังจะมีการเปลี่ยนชื่อเป็นศาลเจ้าพ่อมเหศักดิ์ แต่ชื่อเจ้าปู่โต้งยังคงปรากฏในประวัติและคำบอกเล่าอยู่เสมอ การอยู่ร่วมกันของชื่อเก่ากับชื่อใหม่ทำให้ศาลแห่งนี้มีเสน่ห์ในเชิงวัฒนธรรม เพราะบอกให้เห็นว่าแหล่งศักดิ์สิทธิ์ไม่ได้มีตัวตนจากอาคารเพียงอย่างเดียว แต่มีชีวิตจากชื่อ เสียงเรียก ความหมาย และพิธีกรรมที่ผู้คนยังจดจำ
 
ผู้ที่สนใจประวัติเมืองสกลนครสามารถใช้ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นจุดเริ่มต้นในการทำความเข้าใจเมืองเก่า ก่อนเชื่อมต่อไปยังวัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร วัดป่าสุทธาวาส พิพิธภัณฑ์พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต หนองหาร และประตูเมืองสกลนคร เส้นทางเช่นนี้ทำให้เห็นทั้งศูนย์กลางทางพุทธศาสนา ศาลหลักเมือง ศูนย์กลางธรรมปฏิบัติ ภูมิทัศน์น้ำ และสัญลักษณ์เมืองร่วมสมัยในวันเดียว
 
การเดินทาง ไปศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เหมาะกับรถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในตัวเมืองสกลนคร จากตัวเมืองสามารถเดินทางไปยังเขตตำบลงิ้วด่อนได้ไม่ไกล เส้นทางเชื่อมกับถนนในเมืองและจุดท่องเที่ยวสำคัญอื่น ๆ ของอำเภอเมืองสกลนคร ผู้มาเยือนที่พักในตัวเมืองสามารถจัดศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ร่วมกับวัดพระธาตุเชิงชุม วัดป่าสุทธาวาส และย่านหนองหารได้อย่างสะดวก
 
เวลาเหมาะสำหรับการเข้าชมคือช่วงเช้าถึงบ่ายภายในเวลา 08.00–17.00 น. ช่วงเช้าให้บรรยากาศสงบและไม่ร้อนมาก เหมาะสำหรับการกราบไหว้ ถ่ายภาพบริเวณศาล และอ่านรายละเอียดประวัติ ส่วนช่วงบ่ายเหมาะกับผู้ที่เดินทางต่อจากสถานที่อื่นในตัวเมืองสกลนคร ผู้มาเยือนไม่ควรเข้าไปในพื้นที่ศาลช่วงค่ำหากไม่มีพิธีหรือกิจกรรมเฉพาะ เพราะศาลเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของชุมชนและมีเวลาการดูแลพื้นที่ที่ควรเคารพ
 
การแต่งกายควรสุภาพและเหมาะกับสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ เสื้อผ้าควรเรียบร้อย ไม่ส่งเสียงดัง ไม่วางของไม่เหมาะสมบนพื้นที่สักการะ ไม่ปีนป่ายศาลหรือส่วนประกอบของศาล และไม่รบกวนผู้ที่กำลังกราบไหว้ การถ่ายภาพควรทำอย่างสำรวม โดยเลือกมุมที่ไม่รบกวนผู้อื่นและไม่ทำให้พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ถูกใช้ในลักษณะไม่เหมาะสม
 
สำหรับครอบครัว ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ช่วยให้เด็กและเยาวชนเข้าใจเรื่องศาลหลักเมือง ความเชื่อเรื่องผู้คุ้มครองเมือง ตำนานเมืองหนองหารหลวง และพิธีบวงสรวงแบบอีสาน ผู้ปกครองสามารถใช้การเดินทางครั้งนี้เป็นโอกาสให้เด็กเห็นว่าประวัติเมืองไม่ได้อยู่เฉพาะในหนังสือหรือพิพิธภัณฑ์ แต่ยังอยู่ในศาล พิธีกรรม ชื่อสถานที่ และความเชื่อของผู้คนในพื้นที่จริง
 
ในเชิงวัฒนธรรม ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เป็นหลักฐานว่าความเชื่อของชุมชนอีสานมีลักษณะซ้อนทับกันหลายชั้น ศาลเกี่ยวข้องกับหลักเมือง เจ้าปู่ ผู้คุ้มครองเมือง พระธาตุเชิงชุม ลุ่มน้ำหนองหาร และดนตรีพื้นบ้านในพิธีบวงสรวง ทุกองค์ประกอบนี้ทำให้ศาลมีคุณค่ามากกว่าการเป็นสถานที่ขอพร เพราะเป็นพื้นที่ที่บอกเล่าโครงสร้างความคิดของชุมชนเกี่ยวกับเมือง ความปลอดภัย ความศักดิ์สิทธิ์ และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งเหนือธรรมชาติ
 
ด้านสถานที่ใกล้เคียง ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์อยู่ในอำเภอเมืองสกลนครซึ่งมีแหล่งท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็นวัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร วัดป่าสุทธาวาส พิพิธภัณฑ์พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต หนองหาร ประตูเมืองสกลนคร และพิพิธภัณฑ์ภูพาน ผู้ที่วางแผนเที่ยวในตัวเมืองสามารถเชื่อมศาลเจ้าพ่อมเหสักข์กับสถานที่เหล่านี้ได้ง่าย ทำให้การเดินทางมีครบทั้งศาลหลักเมือง วัดสำคัญ พิพิธภัณฑ์ และภูมิทัศน์เมือง
 
ด้านร้านอาหาร ตัวเมืองสกลนครมีร้านอาหารให้เลือกหลายประเภท ทั้งอาหารท้องถิ่น อาหารครอบครัว ร้านปลาเผา ร้านก๋วยเตี๋ยว และร้านอาหารพื้นเมือง ร้านที่มีข้อมูลสาธารณะ เช่น ป ปลาเผา สะบันงา ก๋วยเตี๋ยวเรือหนองหาร มิตรอุปถัมภ์ และปลาเผาอบถัง สามารถใช้เป็นจุดรับประทานอาหารก่อนหรือหลังเข้าศาลได้สะดวก เพราะศาลอยู่ในอำเภอเมืองและเดินทางต่อเข้าสู่ย่านร้านอาหารได้ไม่ไกล
 
ด้านที่พัก ผู้มาเยือนสามารถเลือกพักในตัวเมืองสกลนครได้สะดวกที่สุด เพราะมีโรงแรมและที่พักหลายระดับ เช่น เอ็มเจ เดอะ มาเจสติค โฮเทล โรงแรมดุสิต สกลแกรนด์พาเลซ พี.ซี. แกรนด์ พาเลซ เอ็นเอช ดิ เอลลิแกนท์ และที่พักอื่นในเขตเมือง การพักในตัวเมืองทำให้สามารถเดินทางไปศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ วัดพระธาตุเชิงชุม วัดป่าสุทธาวาส หนองหาร และร้านอาหารสำคัญของจังหวัดได้ง่ายภายในวันเดียว
 
สำหรับนักเดินทางชาวต่างชาติ ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ช่วยอธิบายความหลากหลายของความเชื่อในสกลนครได้ดี เพราะจังหวัดนี้มีทั้งพระธาตุสำคัญ วัดป่าสายกรรมฐาน ชุมชนคาทอลิกท่าแร่ และศาลหลักเมืองที่เชื่อมกับตำนานผู้คุ้มครองเมือง การมาเยือนศาลแห่งนี้ทำให้เข้าใจว่า local guardian shrine, city pillar belief, ancestral protector, Buddhist landmark และ Mekong cultural memory สามารถอยู่ในภูมิทัศน์เมืองเดียวกันได้อย่างกลมกลืน
 
ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง) สกลนคร จึงเป็นสถานที่สำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจสกลนครในมิติประวัติเมืองและความเชื่อท้องถิ่น ศาลแห่งนี้เชื่อมโยงเจ้าปู่โต่ง พระอุปฮาดราชวงศ์จากเมืองสารพันวันทอง เมืองหนองหารหลวง พระธาตุเชิงชุม คูเมือง และพิธีบวงสรวงเดือน 6 ขึ้น 3 ค่ำของทุกปีไว้ในพื้นที่เดียวกัน การมาเยือนจึงไม่ใช่เพียงการแวะไหว้ศาล แต่เป็นการสัมผัสรากความเชื่อของเมืองสกลนครที่สืบทอดผ่านชื่อ ตำนาน พิธีกรรม และศรัทธาของผู้คนมายาวนาน
 
ชื่อสถานที่ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง)
ชื่อเดิมศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง
ชื่อที่ใช้เรียกศาลเจ้าพ่อมเหศักดิ์ / ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ / ศาลหลักเมืองสกลนคร / ศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง
ที่ตั้งตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร
ประเภทสถานที่ศาลหลักเมือง / ศาลเจ้าพ่อ / ศาลสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำถิ่น / แหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธาและวัฒนธรรม
ผู้ดูแล / ผู้สืบทอดพิธีกรรมชุมชนเมืองสกลนครและผู้เกี่ยวข้องกับพิธีบวงสรวงศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมืองประจำปี
สถานะปัจจุบันเปิดให้เข้ากราบไหว้และสักการะตามช่วงเวลาของศาล
วันเปิดทำการทุกวัน
เวลาเปิดทำการ08.00 – 17.00 น.
ค่าเข้าชมไม่มีค่าเข้าชม
ความสำคัญเป็นศาลหลักเมืองสกลนครที่เกี่ยวข้องกับตำนานเจ้าปู่โต่งหรือพระอุปฮาดโต่ง ผู้ถูกส่งมาเพื่อปกป้องชาวเมืองหนองหารหลวงและรักษาพระธาตุเชิงชุม
ประวัติ / ตำนานเจ้าปู่โต่งเป็นอุปฮาดราชวงศ์จากเมืองสารพันวันทองของสองฝั่งแม่น้ำโขง มีบทบาทในตำนานการคุ้มครองชาวเมืองหนองหารหลวงทั้งทางบกและทางน้ำ รวมถึงพื้นที่ลุ่มน้ำหนองหารและแม่น้ำก่ำที่ไหลลงสู่แม่น้ำโขงตอนล่าง
ที่มาของชื่อ “โต่ง”คำว่าโต่งมีความหมายเกี่ยวกับที่สุดของแนว เช่น ปลายโต่ง ท้ายโต่ง และในภาษาพื้นบ้านอีสานใช้ในความหมายของการรองรับสิ่งที่โยนมา ไหลมา หรือตกลงมา เช่น โต่งดักปลา หรือโต่งน้ำจากชายคา
พิธีสำคัญพิธีจัดเลี้ยงบวงสรวงศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมือง จัดขึ้นในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี
เครื่องบวงสรวงตามประเพณีหัววัว ขาวัว เนื้อ เครื่องใน ข้าวตอก ดอกไม้ ของส้ม ของหวาน อาหารสุก เหล้าขาว เครื่องทรง และเครื่องดนตรีพื้นบ้าน เช่น ปี่ พิณ แคน และฉิ่ง
โซนภายใน / พื้นที่สำคัญศาลเจ้าพ่อมเหสักข์หรือศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง พื้นที่ศาลหลักเมือง ศาลบริวาร พื้นที่วางเครื่องสักการะ ลานประกอบพิธีบวงสรวง และพื้นที่เชื่อมโยงคูเมือง คูหมากเสื่อ และโนนหลักเมืองในคำบอกเล่าท้องถิ่น
ศาลบริวารที่กล่าวถึงในคำบอกเล่าศาลเจ้าพ่อท้าวศรีภูมิมี ศาลเจ้าพ่อท้าวศรีภูมิมา ศาลเจ้าพ่อท้าวศรีอุทัย และศาลเจ้าพ่อท้าวศรีวันทา
การเดินทางจากตัวเมืองสกลนครเดินทางไปยังตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร ใช้รถยนต์ส่วนตัว รถเช่า หรือรถรับจ้างในตัวเมืองได้สะดวก สามารถจัดเส้นทางร่วมกับวัดพระธาตุเชิงชุม วัดป่าสุทธาวาส และหนองหารได้
สิ่งอำนวยความสะดวกพื้นที่สักการะ พื้นที่วางเครื่องบูชา ลานศาล พื้นที่จอดรถบริเวณใกล้เคียงตามสภาพพื้นที่ และจุดเชื่อมต่อเส้นทางท่องเที่ยวในตัวเมืองสกลนคร
ข้อปฏิบัติในการเข้าชมแต่งกายสุภาพ ใช้เสียงเบา เคารพพื้นที่สักการะ ไม่ปีนป่ายศาล ไม่วางสิ่งของไม่เหมาะสมบนพื้นที่บูชา ไม่รบกวนผู้ที่กำลังกราบไหว้ และรักษาความสะอาดของพื้นที่ศาล
สถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียง1. ประตูเมืองสกลนครและอนุสาวรีย์พระยาประจันตประเทศธานี ประมาณ 3 กม.
2. วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร ประมาณ 5 กม.
3. วัดป่าสุทธาวาสและพิพิธภัณฑ์พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ประมาณ 6 กม.
4. หนองหาร สกลนคร ประมาณ 7 กม.
5. พิพิธภัณฑ์ภูพาน ประมาณ 8 กม.
6. อุทยานบัวเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร ประมาณ 14 กม.
ร้านอาหารใกล้เคียง1. ป ปลาเผา อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 5 กม. โทร. 098-140-1184
2. ก๋วยเตี๋ยวเรือหนองหาร อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 5 กม. โทร. 062-871-1916
3. สะบันงา อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม.
4. ปลาเผาอบถัง อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 093-052-2431
5. มิตรอุปถัมภ์ อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 042-711-633
6. ร้านอาหารในย่านตัวเมืองสกลนคร ประมาณ 5–7 กม.
ที่พักใกล้เคียง1. เอ็มเจ เดอะ มาเจสติค โฮเทล อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 042-733-771
2. โรงแรมดุสิต อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 042-711-198
3. สกลแกรนด์พาเลซ อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 042-714-886
4. โรงแรม พี.ซี. แกรนด์ พาเลซ อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 6 กม. โทร. 042-733-988
5. เอ็นเอช ดิ เอลลิแกนท์ อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 7 กม. โทร. 042-713-338, 042-713-339, 081-768-6277
6. โรงแรมเดอะลักซูรี่ อำเภอเมืองสกลนคร ประมาณ 7 กม. โทร. 095-169-9705
 
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง) สกลนคร อยู่ที่ไหน?
ตอบ: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ตั้งอยู่ในเขตตำบลงิ้วด่อน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เป็นศาลหลักเมืองและศาลสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำถิ่นที่ชาวเมืองสกลนครให้ความเคารพ
 
ถาม: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เปิดให้เข้ากราบไหว้วันไหนและเวลาใด?
ตอบ: เปิดให้เข้ากราบไหว้ทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.
 
ถาม: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์มีค่าเข้าชมหรือไม่?
ตอบ: ไม่มีค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถเข้ากราบไหว้และสักการะได้ตามช่วงเวลาของศาล
 
ถาม: ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์เดิมชื่อว่าอะไร?
ตอบ: เดิมมีชื่อว่า ศาลเจ้าปู่โต้งมเหศักดิ์หลักเมือง ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2543 ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นศาลเจ้าพ่อมเหศักดิ์ หรือศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ตามชื่อที่ใช้ในข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวปัจจุบัน
 
ถาม: เจ้าปู่โต่งเกี่ยวข้องกับเมืองสกลนครอย่างไร?
ตอบ: เจ้าปู่โต่งหรือพระอุปฮาดโต่งเป็นราชวงศ์จากเมืองสารพันวันทองของสองฝั่งแม่น้ำโขง ตามตำนานถูกส่งมาเพื่อปกป้องชาวเมืองหนองหารหลวงและรักษาพระธาตุเชิงชุม
 
ถาม: พิธีบวงสรวงศาลเจ้าพ่อมเหสักข์จัดเมื่อใด?
ตอบ: พิธีจัดเลี้ยงบวงสรวงศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมืองจัดขึ้นในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี
 
ถาม: พื้นที่สำคัญภายในศาลมีอะไรบ้าง?
ตอบ: พื้นที่สำคัญประกอบด้วยศาลเจ้าพ่อมเหสักข์หรือศาลเจ้าปู่โต่งมเหศักดิ์หลักเมือง พื้นที่ศาลหลักเมือง ศาลบริวาร พื้นที่วางเครื่องสักการะ และลานประกอบพิธีบวงสรวง
 
ถาม: เที่ยวศาลเจ้าพ่อมเหสักข์แล้วแวะที่ไหนใกล้เคียงได้บ้าง?
ตอบ: สามารถแวะประตูเมืองสกลนคร วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร วัดป่าสุทธาวาส พิพิธภัณฑ์พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต หนองหาร พิพิธภัณฑ์ภูพาน และอุทยานบัวเฉลิมพระเกียรติได้

สถานที่ศักดิ์สิทธิ์หมวดหมู่: ●สถานที่ศักดิ์สิทธิ์

สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆกลุ่ม: ●สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ ●ประเพณีไทย ●วัฒนธรรมไทย ●ประเพณีภาคอีสาน

ปรับปรุงล่าสุด : 3 เดือนที่แล้ว


คลิกเพื่อเข้าแผนที่นำทาง GPS

แผนที่ศาลเจ้าพ่อมเหสักข์ (ศาลหลักเมือง)

สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยม

โหวตให้เรา รีวิวและให้คะแนน Love Thailand
แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์ แหล่งประวัติศาสตร์และอนุสาวรีย์(9)
แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน แลนด์มาร์ก และอนุสรณ์สถาน(2)
พระราชวัง พระราชวัง(1)
ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ศูนย์ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี(8)
พิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์(3)
ไร่ สวนเพื่อการศึกษา ไร่ สวนเพื่อการศึกษา(2)
วัด วัด(18)
โบสถ์ โบสถ์(2)
สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ สถานที่เกี่ยวกับศาสนาอื่นๆ(4)
โครงการหลวง โครงการหลวง(3)
หมู่บ้าน ชุมชน หมู่บ้าน ชุมชน(7)
อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์ อุทยานแห่งชาติ และเขตอนุรักษ์(4)
ดอย และภูเขา ดอย และภูเขา(3)
เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ เขื่อน พื้นที่อนุรักษ์ ทะเลสาบ(14)
น้ำตก น้ำตก(4)
ถ้ำ ถ้ำ(4)
แม่น้ำลำคลอง แม่น้ำลำคลอง(9)
อ่าว และชายหาด อ่าว และชายหาด(1)
หมู่เกาะ หมู่เกาะ(1)
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่นๆ(5)
สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ สวนสัตว์ และพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ(1)
ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ฟาร์ม สวน และท่องเที่ยวเชิงนิเวศ(4)
กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย กิจกรรมกลางแจ้ง และผจญภัย(1)
รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร รีวิวท่องเที่ยว, รีวิวอาหาร(1)